chương I Luật Du lịch giải thích từ ngữ: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”.2 Đặc tính của sản phẩm: Sản phẩm du lịch có nhiều đặc tính riêng biệt, những đặc tính này cũng là đ ặc trưng của dịch vụ du lịch. Sau đây là những đặc tính của sản phẩm du lịch: • Khách mua sản phẩm trước khi thấy sản phẩm. • Sản phẩm du lịch thường là một kinh nghiệm nên dễ bắt chước. • Khoảng thời gian mua sản phẩm và thấy, sử dụng sản phẩm quá lâu.
• Sản phẩm du lịch ở xa khách hàng. • Sản phẩm du lịch do sự tổng hợp của các nhà kinh doanh khác nhau. • Sản phẩm du lịch như: chỗ ngồi ở máy bay, phòng ngủ khách sạn, ghế ngồi nhà hàng không thể để tồn kho. • Trong thời gian ngắn, lượng cung sản phẩm du lịch cố định nhưng lượng cầu của khách có thể tăng hoặc giảm.
• Khách mua sản phẩm du lịch ít trung thành hoặc không trung thành với công ty bán sản phẩm. • Nhu cầu của khách đối với sản phẩm du lịch dễ bị thay đổi vì sự dao động về tiền tệ, chính trị.5 Thị trường du lịch: ( Trích từ phần I chương II sách thị trường du lịch của tiến sĩ Nguyễn Văn Lưu) Thị trường du lịch là một bộ phận cấu thành đặc biệt của thị trường hàng hoá bao gồm toàn bộ những mối quan hệ và cơ chế kinh tế có liên quan tới thời gian, điều kiện và phạm vi thực hiện dịch vụ và đáp ứng các nhu cầu xã hội về du lịch. Thị trường du lịch cũng như các thị trường hàng hoá thông thường đều chịu sự chi phối của cácqui luật kinh tế như qui luật cung cầu, qui luật cạnh tranh, qui luật giá cả, nhưng do có những đặc điểm riêng biệt nên thị trường du lịch xuất hiện muộn hơn so với các thị trường hàng hoá khác. Thị trường du lịch là tập hợp của cung, cầu về sản phẩm du lịch (trong đó chủ yếu là dịch vụ) và các mối quan hệ để xác định giá cả giữa chúng.
Nói đến thị trường du lịch là nói đến sản xuất trao đổi sản phẩm, dịch vụ du lịch, là đối thoại giữa người sản xuất và người tiêu dùng trong đó người tiêu dùng được thoả mãn nhu cầu của mình về các sản phẩm hay dịch vụ du lịch, còn ngư ời sản xuất thông qua tiếp xúc với khách hàng mà định hướng hoạt động kinh doanh của mình sao cho thu được hiệu quả kinh tế tối đa. Nói một cách chi tiết và đầy đủ hơn thì thị trường du lịch là lĩnh v ực cụ thể trong lưu thông hàng hoá, dịch vụ du lịch, là tổng hợp các điều kiện thực hiện các sản phẩm hàng hoá đó về kinh tế (gồm các yếu tố nhờ cung cấp giá cả.), kỹ thuật và tâm lý xã hội. Mỗi yếu tố đều có vai trò nhất định trong việc cấu thành thị trường du lịch. Thị trường du lịch mang tính độc lập tương đối so với thị trường hàng hoá nói chung vì nó thực hiện dịch vụ hàng hoá của ngành du lịch.
Một đặc điểm tiếp theo của thị trường du lịch đó là thị trường du lịch quốc tế chịu sự tác động của các điều kiện về kinh tế, điều kiện về giao thông, không khí hoà bình ổn định trong nước, độ an toàn đối với khách. Tính ổn định của thị trường du lịch bị ảnh hưởng rất lớn bới các điều kiện trên.6 Những điều kiện để phát triển du lịch: Là những điều kiện cần thiết để phát triển du lịch một quốc gia hay một địa phương. Và dựa trên những điều kiện đó, con người tác động tích cực để xây dựng và phát triển du lịch. Những điều kiện đó là: 1.1 Điều kiện về tài nguyên du lịch: Tại điều 10 Pháp lệnh Du lịch Việt Nam (1999) định nghĩa: “Tài nguyên du lịch được hiểu là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo ra sức hấp dẫn du lịch”.
Như vậy tài nguyên du lịch được xem như là tiền đề để 9 phát triển du lịch và là điều kiện tiên quyết để phát triển du lịch vì tài nguyên du lịch là thành phần quan trọng nhất của phát triển du lịch. Một quốc gia, một địa phương có tài nguyên du ịch l phong phú, ắt hẳn sẽ có lợi thế để phát triển du lịch hơn những quốc gia, địa phương không có hoặc ít tài nguyên du lịch. Có thế nói tài nguyên du lịch góp phần rất lớn cho việc phát triển du lịch một nơi nào đó. • Đặc điểm của tài nguyên du lịch: Tài nguyên du lịch có những đặc điểm chính sau: • Khối lượng các nguồn tài nguyên và diện tích phân bổ các nguồn tài nguyên là cơ sở cần thiết để xác định khả năng và tiềm năng của lãnh thổ du lịch, nghỉ ngơi.
• Thời gian khai thác xác định tính mùa của du lịch, nhịp điệu của dòng khách. • Tính bất biến về mặt lãnh thổ của đa số các loại tài nguyên tạo nên lực hút cơ sở hạ tầng và dòng du lịch tới nơi tập trung các loại tài nguyên đó. • Vốn đầu tư tương đối thấp và giá thành chi phí sản xuất không cao cho phép xây dựng tương đối nhanh chóng cơ sở hạ tầng và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cũng như khả năng sử dụng độc lập từng loại tài nguyên. • Tài nguyên du ịlch có khả năng sử dụng nhiều lần nếu tuân theo các quy định về sử dụng tự nhiên một cách hợp lý, thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ chung.
• Phân loại tài nguyên du lịch: có hai loại: Tài nguyên du lịch tự nhiên: là tổng thể tự nhiên các thành phần của nó có thể góp phần khôi phục và phát triển thể lực, trí tuệ con người, khả năng lao động và sức khỏe của họ và được lôi cuốn vào phục vụ cho nhu cầu cũng như sản xuất dịch vụ du lịch. Các thành phần của tự nhiên với tư cách tài nguyên du lịch có tác động mạnh nhất đến hoạt động du lịch là: địa hình, nguồn nước và động thực vật. - Địa hình: là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên phong cảnh và sự đa dạng của phong cảnh nơi đó. Đối với du lịch các dấu hiệu bên ngoài của địa hình càng đa dạng và đặc biệt thì càng có sức hấp dẫn du khách.
Các đơn vị hình thái chính của địa hình là núi, đồi và đồng bằng, chúng được phân biệt bởi độ chênh cao của địa hình. + Địa hình đồng bằng tương đối đơn điệu về mặt ngoại hình, ít gây cảm hứng cho khách tham quan du lịch. + Địa hình vùng đồi thường tạo ra một không gian thoáng đãng, bao la…tác động mạnh đến tâm lý của khách ưa thích dã ngoại, rất thích hợp với loại hình du lịch, cắm trại, tham quan… + Địa hình miền núi thường có nhiều ưu thế đối với hoạt động du lịch vì có sự kết hợp của nhiều dạng địa hình, vừa thể hiện vẻ đẹp hùng vĩ và thơ mộng của 10 thiên nhiên, vừa có khí hậu mát mẻ, không khí trong lành. Ở miền núi có nhiều đối tượng cho hoạt động du lịch.
Đó là các sông suối, thác nước, hang động, rừng cây với thế giới sinh vật tự nhiên vô cùng phong phú. Miền núi còn là nơi cư trú của đồng bào các dân tộc ít người với đời sống và văn hóa đa dạng đặc sắc. Ở miền núi với sự kết hợp của địa hình, khí hậu, nguồn nước, tài nguyên động thực vật và bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc ít người đã tạo nên tài nguyên du lịch tổng hợp có thể phát triển được nhiều loại hình du lịch khác nhau và có sức hấp dẫn rất lớn đối với du khách. Ngoài các dạng địa hìn h trên, địa hình Krast và địa hình ven bờ có ý nghĩa rất lớn cho tổ chức du lịch.
Địa hình Krast là kiểu địa hình được tạo thành do sự lưu thông của nước trong các đá dễ hòa tan (đá vôi, đôlômit, đá phấn, thạch cao, muối mỏ…) ở Việt Nam chủ yếu là đá vôi. Kiểu địa hình ven bờ, các kho chứa nước lớn (đại dương, biển, hồ …) có ý nghĩa quan trọng đối với du lịch. Trên phạm vi thế giới, số khách đi du lịch biển thường chiếm số đông. - Nguồn nước: tài nguyên nước bao gồm nước chảy trên mặt và nước ngầm.
Đối với du lịch thì nước chảy trên mặt có ý nghĩa quan trọng. Nó bao gồm nước đại dương, biển, sông, hồ, suối phun, thác nước…tài nguyên nước mặt không chỉ có tác dụng phục hồi trực tiếp mà còn ảnh hưởng nhiều đến thành phần khác của môi trường sống, đặc biệt nó làm dịu đi khí hậu ven bờ. Hiện nay, trên thế giới đã mọc lên nhiều khu du lịch nghỉ dưỡng ven biển, ven hồ…đã thu hút một lượng lớn du khách. Nước ngầm nhìn chung ít có giá trị đối với du lịch, tuy nhiên cần phải nói tới nguồn tài nguyên nước khoáng.
Đây là nguồn tài nguyên có giá trị du lịch an dưỡng và chữa bệnh. Tính chất chữa bệnh của các nguồn nước khoáng được phát hiện từ thời đế chế La Mã. Những nước có nhiều tài nguyên nước khoáng là Nga, Đức, Séc…cũng là những nước phát triển loại hình du lịch chữa bệnh. - Sinh vật: Thế giới động, thực vật đóng vai trò quan tr ọng trong sự phát triển của du lịch chủ yếu nhờ sự đa dạng và tính đặc hữu.
Ngay nay con người có xu hướng quay trở về với thiên nhiên, vì vậy thế giới động thực vật hoang dã ngày càng thu hút con người và trở thành một hoạt động du lịch sôi nổi. Có thể phát triển du lịch sinh thái rừng, du lịch nghiên cứu, khám phá, du lịch săn bắn. Tài nguyên du ịchl nhân văn : Nói một cách ngắn gọn, là các đối tượng, hiện tượng do con người tạo ra trong suốt quá trình tồn tại và có giá trị phục vụ cho nhu cầu du lịch. Chúng có sức hấp dẫn đặc biệt với số đông khách du lịch với nhiều nhu cầu và mục đích khác nhau của chuyến du lịch.
Tài nguyên du lịch nhân văn có các đặc điểm sau: 11 - Có tác dụng nhận thức nhiều hơn. Tác dụng giải trí không điển hình hoặc chỉ có ý nghĩa thứ yếu.