Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, dưới tác động của đô thị hóa dẫn đến nhu cầu sử dụng hoa cây cảnh, cây rau trên chung cư ban công đang ngày càng cao và được các hộ gia đình chú trọng nhiều. Điều đó không những có tác dụng nhằm trang trí, tạo ấn tượng riêng cho ngôi nhà của mình mà còn giúp cung cấp cho gia đình nguồn thực phẩm xanh chất lượng trong bối cảnh thị trường có nhiều sản phẩm rau không đảm bảo cho sức khỏe người tiêu dùng. Tuy nhiên, với diện tích hạn chế nên việc làm sao để có thể trang trí ban công đẹp mắt vừa có công dụng thư giãn, nghỉ ngơi vừa có đủ không gian để các hộ gia đình có thể trồng một số loại rau thiết yếu đó là vấn đề mà nhiều người gặp phải. Trong cảnh quan, các cây cần được duy tu để duy trì vẻ đẹp bền vững của công trình.
Điều này càng quan trọng hơn khi thực hiện trang trí cảnh quan tại khu vực ban công chung cư, nơi mà chịu ảnh hưởng trực tiếp của điều kiện thời tiết, khí hậu khắc nghiệt so với khu vực thông thường khác; cụ thể như như nắng gắt liên tục vào buổi trưa gây nhiệt độ cao và cường độ ánh sáng mạnh làm giá thể trồng nhanh khô hạn, mưa bất thường, tốc độ gió lớn, gió khô lạnh vào mùa đông. Bên cạnh đó, do không gian hạn hẹp nên thể tích bể chứa giá thể trồng cây cũng có thể tích nhỏ sẽ hạn chế đến khả năng chứa nước, dinh dưỡng để cung cấp cho cây. Vì vậy, những yếu tố đó ảnh hưởng tiêu cực đến sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Để giảm thiểu tối đa những tác động xấu của ngoại cảnh đó làm cho cây trồng kém phát triển thì cần áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật như bổ sung đều nước, chất dinh dưỡng…nhằm duy trì cảnh quan ban công xanh tươi (Khương Thị Thu Hương & cs, 2018).
Hiện nay, với những công nghệ và trang thiết bị hiện đại, việc bổ sung nước, dinh dưỡng thường xuyên cho cây trồng một cách tự động là thực hiện được. Cụ thể việc áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, kết hợp với bơm định lượng nhờ đồng hồ tự động tắt mở được cài đặt theo chu kỳ cho những cây cảnh trồng 1 trên vườn tường không còn xa lạ tại các địa điểm công sở và hộ gia đình. Tuy nhiên việc sử dụng các hệ thống tự động cung cấp nước gặp phải trở ngại về chi phí đầu tư cao nên chưa được áp dụng phổ biến diện tích nhỏ như ban công chung cư. Ngoài ra, hệ thống tưới tự động này có thể gặp các vấn đề khó khăn khác như các van nhỏ giọt dễ bị tắc nghẽn nếu chất lượng nước không đáp ứng yêu cầu và cần được bảo trì thường xuyên bởi đội ngũ kỹ thuật.
Vì vậy, một hệ thống đơn giản sử dụng những vật liệu có sẵn để dẫn nước từ bể dự trữ cung cấp cho cây thường xuyên nhưng ít phải bảo trì cần được nghiên cứu và cải tiến để phù hợp với khuôn viên ban công chung cư. Trong cảnh quan ban công chung cư thì đa số cây đều phải được trồng trong chậu, khay, hoặc bể để có tác dụng giữ giá thể lại trong điều kiện không thể trồng trực tiếp như dưới đất. Điều đó dẫn tới việc bộ rễ của chỉ phát triển trong một khu vực nhất định càng hạn chế đén khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây trồng. Vì vậy trồng cây trong chậu, khay bằng giá thể có vai trò quan trọng giúp duy trì độ ẩm và cung cấp dinh dưỡng cho cây thường xuyên.
Dựa trên những nhu cầu cấp thiết đó mà việc nghiên cứu sản xuất các loại giá thế cho cây trồng cảnh quan là cần thiết và đang được thực hiện đưa ra ngoài thị trường bởi rất nhiều doanh nghiệp, nhà vườn. Trên thị trường có rất nhiều loại giá thể được bày bán nhằm phục vụ cho nhu cầu của cây trồng cảnh quan, tuy nhiên đối với từng loại cây trồng thì nhu cầu dinh dưỡng khác nhau (Resh, 1991). Như vậy, có thể thấy việc nghiên cứu những loại giá thể phù hợp cho cây trồng là quan trọng bên cạnh việc cung cấp nước để đảm bảo duy trì sự sống và phát triển của cây trồng trên ban công chung cư, nơi mà có nhu cầu cao nhưng điều kiện diện tích hẹp. Trên cơ sở những yêu cầu thực tế và khoa học, đề tài “Thiết kế cảnh quan ban công chung cư có ứng dụng giá thể trồng cây hữu cơ và vật liệu dẫn nước” đã được thực hiện.
Mục đích và yêu cầu 1. Mục đích Thiết kế cảnh quan một ban công chung cư có sử dụng các loại cây cảnh quan, vật liệu dẫn nước và giá thể hữu cơ đã nghiên cứu của đề tài. Xác định vật liệu có khả năng dẫn nước để cung cấp đủ cho cây cảnh quan trong điều kiện tương tự như ban công. Xác định công thức phối trộn giá thể phù hợp để ứng dụng vào việc trồng cây cảnh quan (dừa cạn và cải ngọt) ở điều kiện tương tự như ban công.
Yêu cầu Thu thập dữ liệu hiện trạng ban công xử lý, phân tích, kết hợp với các phần mềm vẽ để thiết kế cảnh quan cho một ban công ứng dụng cây cảnh quan, vật liệu dẫn nước và giá thể đã nghiên cứu trong đề tài. Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng của cây cảnh quan (dừa cạn và cải ngọt) như số lá, chiều cao cây, số cành, chiều dài rễ…khi trồng trên các công thức giá thể, vật liệu dẫn nước khác nhau. Theo dõi các yếu tố cấu thành năng suất của cây cảnh quan như số hoa/cây, độ bền hoa, kích thước của hoa dừa cạn và khối lượng của cây cải ngọt… khi ở các công thức giá thể và vật liệu dẫn nước khác nhau. 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Tầm quan trọng của hoa cây cảnh đối với cảnh quan ban công chung cư, căn hộ và con người Không gian xanh và không khí trong lành là những gì cần có của căn hộ chung cư. Trong những căn hộ chung cư thì ban công chính là không gian mở duy nhất, hướng ra ngoài tự nhiên. Tuy nhiên hầu hết ban công ở chung cư đều có diện tích khá nhỏ, hoàn toàn có thể biến nhược điểm đó thành ưu điểm thông qua việc thiết kế cảnh quan đẹp cho ban công. Trồng cây ở ban công chung cư có rất nhiều tác dụng, không chỉ cải thiện vẻ đẹp cảnh quan mà nó còn giúp con người có không gian thoải mát mà còn giúp thanh lọc bầu không khí, giảm được bụi bẩn.
Trồng nhiều cây xanh giúp cung cấp một lượng lớn oxy cho chúng ta thở. Trung bình cứ một cây xanh lớn có thể cung cấp đủ lượng oxy cho 04 người; đồng thời chúng cũng hấp thụ CO 2 , amoniac, SO 2 , NO x , bụi bẩn,… từ đó làm giảm các khí độc hại bị thải ra môi trường, giúp không khí trở nên trong lành hơn (soldtbxh. Những yếu tố quan trọng trong thiết thế ban công chung cư Thiết kế ban công trở thành không gian nghỉ ngơi, thư giãn là một quyết định cực kì mạnh dạn và sáng suốt trong thời buổi “đất chật, người đông”. Tuy nhiên, để thiết kế được một ban công đẹp và phù hợp với từng gia đình thì không phải đơn giản và cần phải quan tâm đến những vấn đề sau: Trọng lượng và kết cấu Phải nắm được trọng lượng của những vật dụng sẽ sử dụng đặt cho không gian đảm bảo kết cấu ban công không bị quá tải gây ảnh hưởng đến công trình.
Tính toán khối lượng nước mưa tối đa sẽ tác động đến ban công đảm bảo hệ thống thoát nước và cách ẩm hoạt động tốt, không gây ngập úng như: tạo độ dốc thu gom nước, đường kính thoát nước.vn) 4 Không gian chính và phụ Cần xác định được các khoảng không gian chính và phụ, khoảng không gian chính nổi bật và có nhiều góc nhìn đẹp từ nhiều hướng.Các khoảng không gian phụ thiết kế đơn giản và làm cảnh nền cho không gian chính. Lựa chọn cây trồng Đảm bảo không gian trồng cây không bị che chắn nhiều, cây trồng có điều kiện tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Nếu vị trí có nhiều góc khuất thì chọn cây trồng ưa bóng hoặc có khả năng chịu bóng một phần. Vật liệu trang trí: Các thiết bị như bàn, ghế là các loại được thiết kế riêng sử dụng ngoài trời như các loại vật liệu không thấm nước, chịu được ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp, đảm bảo độ nặng để không bị gió xô đẩy.
Bên cạnh đó, lựa chọn đèn chiếu sáng phù hợp trong thiết kế ban công cũng rất quan trọng. Vừa có vai trò làm ban công thêm sinh động vừa cung cấp thêm ánh sáng cho cây trồng sinh trưởng phát triển. Phong cách thiết kế cảnh quan ban công Trồng cây trong nhà không hẳn là theo sở thích cá nhân, trồng một cách tùy tiện không theo khuôn khổ, nó cần phải tuân theo những phép tắc và quy luật nhất định, nó mang đầy tính nghệ thuật. Để làm được điều đó phải tuân theo những quy luật và phép tắc của nó, nhưng điều đó không có nghĩa là cứng nhắc, là khô khan đi theo những lối mòn cũ, nó cần có sự mềm dẻo, cần có tính sáng tạo trong mỗi không gian mỗi hoàn cảnh cụ thể, có thể kể đến các mẫu thiết kế ban công được sử dụng nhiều như sau: Phong cách hiện đại Đây là sự kết hợp hài hòa bởi những vật liệu, chất liệu theo xu hướng hiện đại tạo ra một cảnh quan ban công thoáng đãng.
Ở phong cách này cần có sự sự sắp đặt khoa học của những vật liệu trang trí (đa phần là chậu cây hoặc chậu treo), những bộ bàn ghế nhỏ, sàn lát gỗ, thảm cỏ …Với phong cách thiết kế ban 5 công hiện đại luôn sử dụng những bộ bàn ghế nhỏ để chủ nhân có thể ngồi thưởng trà, đọc sách thư giãn, các mục đích khác nhau nhằm tận hưởng không gian mở bên ngoài. Có thể tận dụng những vật liệu sẵn trong nhà để tạo ra các chi tiết nhỏ như chậu cây, giá treo… nhằm tạo ra một ban công đẹp có thể ngồi thư giãn. Đèn điện cũng được sử dụng nhiều trong phong cách này những ánh sáng đèn trang trí giúp cho ban công mang phong cách hiện đại trở lên lung linh hơn nhiều. Khi về đêm, ban công nhà bạn trở lên lãng mạn, giúp cải thiện tinh thần trở lại trạng thái cân bằng sau ngày dài chạy theo công việc.1: Ban công theo phong cách hiện đại (Nguồn: Greenmore.