Luận văn theo dõi tình hình nhiễm bệnh tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi ông trần văn tuyên xã đoàn kết huyện yên thủy

Trong ngành chăn nuôi Việt Nam, chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng, cung cấp thực phẩm và phân bón. 70 trang · Đại học Thái Nguyên · 2016.

• Tác giả: Hoàng Quốc Trung
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo Dõi Tình Hình Nhiễm Bệnh Tiêu Chảy Ở Lợn Con Từ Sơ Sinh Đến 21 Ngày Tuổi Tại Trại Chăn Nuôi Ông Trần Văn Tuyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Điều tra cơ bản về xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình
• 2.3. Điều kiện cơ sở nơi thực tập tại Trại lợn nái Trần Văn Tuyên xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình
• 2.4. Cơ sở khoa học
• 2.4.1. Đặc điểm sinh lý của lợn con
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra và theo dõi lâm sàng
• 3.3.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.4. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 3.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại
• 4.3.1. Tình hình hội chứng tiêu chảy trên lợn con theo mẹ theo lứa tuổi
• 4.3.2. Kết quả điều tra lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo đàn và theo cá thể
• 4.3.3. Kết quả theo dõi tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi qua các tháng
• 4.3.4. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo mùa vụ
• 4.3.5. Tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo giống
• 4.3.6. Kết quả theo dõi triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc hội chứng tiêu chảy
• 4.3.7. Tỷ lệ lợn con chết do hội chứng tiêu chảy
• 4.3.8. Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn
• 4.3.9. Chi phí cho điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Tiêu Chảy Ở Lợn Con Tại Hòa Bình

Trong ngành chăn nuôi Việt Nam, chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng, cung cấp thực phẩm và phân bón. Việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, bệnh tiêu chảy ở lợn con sau cai sữa gây thiệt hại lớn, làm giảm tỷ lệ sống và sức sinh trưởng. Đây là một hội chứng thường gặp ở các trang trại chăn nuôi tập trung và hộ gia đình. Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng trị, nhưng kết quả chưa được như mong muốn. Xuất phát từ thực tiễn sản xuất, đề tài "Theo dõi tình hình nhiễm bệnh tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi ông Trần Văn Tuyên, xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình" được thực hiện.

1.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Bệnh Tiêu Chảy Ở Lợn Con

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu quy trình chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh tại trại lợn ông Trần Văn Tuyên. Mục tiêu chính là điều tra tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi. Đồng thời, nghiên cứu ứng dụng các phác đồ điều trị tiêu chảy ở lợn con theo mẹ để đánh giá hiệu quả. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc quản lý và phòng trị bệnh tiêu chảy ở lợn tại các trang trại.

1.2. Yêu Cầu Của Nghiên Cứu Về Tiêu Chảy Lợn Con

Nghiên cứu yêu cầu tìm hiểu đầy đủ về thực trạng bệnh lợn con phân trắng ở giai đoạn theo mẹ. Cần tìm ra phác đồ điều trị hiệu quả đối với bệnh lợn con phân trắng. Số liệu phải được trình bày dưới dạng sơ đồ và bảng biểu rõ ràng. Nghiên cứu cũng đòi hỏi thực hành công tác thú y cơ sở và công tác chăn nuôi để có cái nhìn toàn diện về vấn đề tiêu chảy ở lợn con.

II. Phân Tích Điều Kiện Cơ Sở Chăn Nuôi Tại Trại Hòa Bình

Xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình có vị trí địa lý thuận lợi, giáp với nhiều tỉnh thành. Địa hình đồi núi đá vôi xen kẽ, có một số tài nguyên khoáng sản. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, ít lũ lụt. Dân số đa dạng dân tộc, kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực. Chăn nuôi chủ yếu là nông hộ, số ít theo quy mô trang trại. Tuy nhiên, địa hình đồi núi gây khó khăn trong trồng trọt và kiểm soát dịch bệnh. Trại lợn nái Trần Văn Tuyên là trại gia công của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam, hoạt động theo phương thức chủ trại xây dựng cơ sở vật chất, công ty cung cấp giống, thức ăn, thuốc thú y.

2.1. Cơ Sở Vật Chất Tại Trại Lợn Nái Trần Văn Tuyên

Trại lợn nái Trần Văn Tuyên nằm ở khu vực đồi núi, cách khu dân cư hơn 1km, diện tích 2 ha. Khu chăn nuôi được quy hoạch hệ thống chuồng trại cho 1200 nái cơ bản, bao gồm chuồng đẻ, chuồng nái chửa, chuồng cách ly, chuồng đực giống. Hệ thống chuồng xây dựng khép kín, có điều hòa không khí, lọc khí, quạt thông gió, hầm bioga xử lý chất thải và hệ thống nước máy tự động. Điều này giúp tạo môi trường sống tốt cho lợn con và lợn nái.

2.2. Công Tác Chọn Giống Và Tình Hình Chăn Nuôi

Công tác chọn giống được công ty chú trọng, chọn mua giống lợn Yorkshiere thuần hoặc con lai Yorkshier và Landrace. Ưu điểm của giống này là đẻ sai con, nuôi con khéo, tuổi sử dụng kéo dài, khả năng tiết sữa tốt, chịu đựng tốt trong điều kiện khí hậu. Mỗi con lợn nái có thể đẻ từ 2,2 đến 2,5 lứa/năm, mỗi lứa đạt từ 10 - 12 con lợn. Lợn con 21 đến 23 ngày thì cai sữa tách đàn lợn con ra khỏi chuồng nái.

III. Tìm Hiểu Đặc Điểm Sinh Lý Của Lợn Con Giai Đoạn Bú Sữa

Lợn con sinh trưởng và phát dục nhanh, khối lượng tăng gấp nhiều lần so với lúc sơ sinh. Tuy nhiên, sự phát triển không đều qua các giai đoạn. Lợn con có khả năng tích lũy chất dinh dưỡng mạnh, đặc biệt là protein. Cơ quan tiêu hóa của lợn con phát triển nhanh về cấu tạo và hoàn thiện dần về chức năng. Tuy nhiên, chức năng tiêu hóa chưa hoàn thiện, dễ mắc bệnh. Khả năng điều tiết thân nhiệt còn kém, dễ bị nhiễm lạnh. Khả năng miễn dịch hoàn toàn thụ động vào lượng kháng thể từ sữa đầu của lợn mẹ.

3.1. Đặc Điểm Phát Triển Cơ Quan Tiêu Hóa Của Lợn Con

Cơ quan tiêu hóa của lợn con giai đoạn theo mẹ phát triển nhanh về cấu tạo và hoàn thiện dần về chức năng. Dung tích dạ dày và ruột non tăng lên đáng kể theo thời gian. Tuy nhiên, chức năng tiêu hóa chưa có hoạt lực cao, cần cho lợn con tập ăn sớm. Thiếu HCl tự do trong dịch vị làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường tiêu hóa như bệnh tiêu chảy, phân trắng lợn con.

3.2. Khả Năng Miễn Dịch Của Lợn Con Và Vai Trò Sữa Đầu

Lợn con mới đẻ ra gần như chưa có kháng thể, lượng kháng thể tăng nhanh khi bú sữa đầu. Sữa đầu có hàm lượng protein rất cao, đặc biệt là γ - globulin, có tác dụng tạo sức đề kháng. Lợn con hấp thu γ - globulin từ sữa mẹ bằng ẩm bào. Quá trình hấp thu nguyên vẹn phân tử γ - globulin giảm đi rất nhanh theo thời gian. Do đó, lợn con cần được bú sữa đầu càng sớm càng tốt.

IV. Các Nguyên Nhân Chính Gây Ra Bệnh Tiêu Chảy Ở Lợn Con

Bệnh tiêu chảy ở lợn con do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm yếu tố môi trường, dinh dưỡng và vi sinh vật gây bệnh. Môi trường chuồng trại không đảm bảo vệ sinh, nhiệt độ không phù hợp, độ ẩm cao tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Dinh dưỡng không cân đối, thiếu vitamin và khoáng chất làm suy giảm sức đề kháng của lợn con. Các vi sinh vật gây bệnh như E.coli, Rotavirus, Coccidia, TGE và PED là những tác nhân chính gây ra tiêu chảy ở lợn con.

4.1. Yếu Tố Môi Trường Ảnh Hưởng Đến Tiêu Chảy Lợn Con

Môi trường chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh tiêu chảy ở lợn con. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khử trùng định kỳ. Nhiệt độ và độ ẩm cần được kiểm soát để tạo môi trường thoải mái cho lợn con. Thông gió tốt giúp giảm nồng độ khí độc trong chuồng trại. Đảm bảo mật độ nuôi phù hợp để tránh lây lan bệnh.

4.2. Vai Trò Dinh Dưỡng Trong Phòng Ngừa Tiêu Chảy Lợn Con

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng của lợn con. Cần cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin A, D, E và các khoáng chất như kẽm, sắt. Đảm bảo chất lượng sữa mẹ tốt bằng cách cung cấp dinh dưỡng đầy đủ cho lợn nái. Cho lợn con tập ăn sớm để tăng cường khả năng tiêu hóa.

V. Phương Pháp Điều Trị Và Phòng Ngừa Tiêu Chảy Ở Lợn Con

Điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con cần kết hợp nhiều biện pháp, bao gồm sử dụng kháng sinh, bù nước và điện giải, tăng cường dinh dưỡng và chăm sóc. Phòng ngừa bệnh tiêu chảy cần tập trung vào cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng, tiêm phòng vaccine và sử dụng các biện pháp phòng bệnh tổng hợp. Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ theo hướng dẫn của thú y để tránh tình trạng kháng kháng sinh.

5.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Tiêu Chảy Lợn Con

Kháng sinh là một trong những biện pháp quan trọng trong điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con. Tuy nhiên, cần sử dụng kháng sinh một cách hợp lý để tránh tình trạng kháng kháng sinh. Nên lựa chọn kháng sinh phù hợp với tác nhân gây bệnh và tuân thủ theo hướng dẫn của thú y. Kết hợp kháng sinh với các biện pháp hỗ trợ khác để tăng hiệu quả điều trị.

5.2. Biện Pháp Phòng Bệnh Tổng Hợp Cho Lợn Con

Phòng bệnh tổng hợp là biện pháp hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con. Cần kết hợp nhiều biện pháp, bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng, tiêm phòng vaccine, sử dụng chế phẩm sinh học và tăng cường sức đề kháng cho lợn con. Thực hiện nghiêm ngặt quy trình phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe đàn lợn.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Phác Đồ Điều Trị Tiêu Chảy Lợn Con

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị tiêu chảy ở lợn con tại trại chăn nuôi Hòa Bình. Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh A kết hợp với bù nước và điện giải. Phác đồ 2 sử dụng kháng sinh B kết hợp với chế phẩm sinh học. Kết quả cho thấy phác đồ 2 có hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe lợn con. Chi phí điều trị của phác đồ 2 cũng thấp hơn so với phác đồ 1.

6.1. So Sánh Chi Phí Và Hiệu Quả Điều Trị

Việc so sánh chi phí và hiệu quả điều trị là rất quan trọng để lựa chọn phác đồ phù hợp. Phác đồ 2 có chi phí thấp hơn do sử dụng chế phẩm sinh học thay vì kháng sinh đắt tiền. Hiệu quả điều trị của phác đồ 2 cũng cao hơn, giúp giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe lợn con. Điều này cho thấy phác đồ 2 là lựa chọn kinh tế và hiệu quả hơn.

6.2. Kết Luận Về Phác Đồ Điều Trị Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy phác đồ điều trị tiêu chảy ở lợn con kết hợp kháng sinh và chế phẩm sinh học có hiệu quả cao hơn so với phác đồ chỉ sử dụng kháng sinh. Chế phẩm sinh học giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ tái phát bệnh. Đây là một hướng đi tiềm năng trong việc điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vị trí đặc biệt quan trọng, cung cấp phần lớn thực phẩm tiêu dùng nội địa, nguồn phân bón cho trồng trọt và đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu. Để đáp ứng nhu cầu con giống cho các trang trại tập trung và nông hộ, việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là yêu cầu thiết yếu. Tuy nhiên, dịch bệnh là rào cản lớn làm suy giảm số lượng, chất lượng đàn giống và gia tăng chi phí sản xuất. Trong đó, hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa diễn ra thường xuyên, làm giảm tỷ lệ nuôi sống và gây còi cọc, chậm lớn. Nhiều loại hóa dược và kháng sinh đã được sử dụng nhưng hiệu quả điều trị thực tế tại nhiều cơ sở còn hạn chế.

Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại cơ sở, đề tài "Theo dõi tình hình nhiễm bệnh tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi ông Trần Văn Tuyên, xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Tìm hiểu quy trình chăn nuôi và vệ sinh phòng bệnh tại trại lợn nái của ông Trần Văn Tuyên.
  2. Điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi.
  3. Ứng dụng và thử nghiệm phác đồ điều trị hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ.
• Yêu cầu/nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Đánh giá đúng, đầy đủ thực trạng bệnh lợn con phân trắng trong giai đoạn bú sữa.
  2. Xác định phác đồ điều trị có hiệu lực điều trị bệnh phân trắng ở lợn con.
  3. Xử lý và trình bày số liệu khoa học dưới dạng bảng biểu và sơ đồ.
  4. Trực tiếp thực hành các thao tác kỹ thuật thú y và chăn nuôi tại cơ sở.
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng: Đàn lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi và các giống lợn nuôi tại trại (chủ yếu là lợn ngoại Yorkshire thuần và con lai Yorkshire × Landrace).
  • Địa điểm: Trại chăn nuôi lợn nái gia công của ông Trần Văn Tuyên (thuộc hệ thống gia công của Công ty TNHH Charoen Pokphand Việt Nam), đặt tại xóm Cửa Lũy, xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình.
  • Thời gian theo dõi: Từ ngày 18/11/2015 đến ngày 26/05/2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và sinh lý học

Đề tài dựa trên nền tảng sinh lý phát triển của lợn con theo mẹ và bệnh lý học thú y về hội chứng tiêu chảy:

• Đặc điểm tiêu hóa và miễn dịch của lợn con: Cơ quan tiêu hóa của lợn con phát triển nhanh nhưng chưa hoàn thiện về chức năng. Dưới 30 ngày tuổi, dịch vị lợn con thiếu axit clohydric tự do (hiện tượng Hypoclohydric), làm suy giảm khả năng diệt khuẩn tự nhiên ở dạ dày. Các enzyme tiêu hóa tinh bột và đạm (pepsin, amylase, maltase, sucrase) có hoạt tính rất thấp trong 3 tuần đầu đời, chủ yếu dựa vào men trypsin, lactase, lipase để tiêu hóa sữa mẹ. Khả năng miễn dịch của lợn con sơ sinh hoàn toàn thụ động qua việc hấp thu gamma-globulin từ sữa đầu trong 24 giờ đầu sau sinh nhờ hiện tượng ẩm bào; từ 20–25 ngày tuổi lợn mới bắt đầu tự tổng hợp kháng thể.
• Căn bệnh học hội chứng tiêu chảy: Hội chứng tiêu chảy xảy ra theo hai cơ chế chính: tiêu chảy xuất tiết (do độc tố vi khuẩn hoặc virus kích thích niêm mạc ruột tăng tiết dịch và muối vào lòng ruột) và tiêu chảy thẩm thấu (do thức ăn không tiêu hóa hết làm tăng áp suất thẩm thấu). Các mầm bệnh nguyên phát và kế phát thường gặp gồm:
  • Vi khuẩn: Escherichia coli (đặc biệt là các chủng mang yếu tố bám dính K88/F4, tiết enterotoxin), Salmonella (S. choleraesuis, S. typhimurium), Clostridium perfringens.
  • Virus: Coronavirus gây viêm dạ dày - ruột truyền nhiễm (TGE), Coronavirus CV777 gây tiêu chảy truyền nhiễm (PED), Rotavirus và Porcine circovirus type 2 (PCV2).
  • Ký sinh trùng và yếu tố ngoại cảnh: Giun đũa, sán lá ruột, thiếu máu do thiếu sắt, stress nhiệt độ, độ ẩm chuồng nuôi cao (>90%) và thức ăn tập ăn sớm không thích hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng kết hợp thử nghiệm điều trị tại trại:

• Phương pháp điều tra và theo dõi lâm sàng: Theo dõi trực tiếp đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại các ô chuồng đẻ, ghi chép biểu hiện phân (màu sắc vàng, trắng, xám; độ loãng), tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, phân loại theo lứa tuổi (0–7 ngày, 8–14 ngày, 15–21 ngày), theo tháng và theo giống.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Chọn 82 lợn con mắc tiêu chảy điển hình, phân đều vào 2 lô thí nghiệm (mỗi lô 41 con) có sự tương đồng về lứa tuổi, thể trạng và chế độ chăm sóc để đánh giá hai phác đồ:

Tiêu chí bố trí	Phác đồ 1	Phác đồ 2
Số lượng lợn thí nghiệm	41 con	41 con
Kháng sinh điều trị	MD Nor – 100	Nova – amcoli
Liều lượng & Đường dùng	1 ml/10 kg thể trọng/ngày; tiêm bắp 1 lần/ngày, dùng 3–5 ngày liên tục	1 ml/10 kg thể trọng/ngày; tiêm bắp 1 lần/ngày, dùng 3–5 ngày liên tục
Thuốc bổ trợ lực	Vitamin B-complex	Vitamin B-complex
Liều lượng thuốc bổ	1 g/2 lít nước uống hoặc 4 g/1 kg thức ăn	1 g/2 lít nước uống hoặc 4 g/1 kg thức ăn
Cách dùng thuốc bổ	Trộn thức ăn/nước uống cho lợn con và nái mẹ đến khi khỏi	Trộn thức ăn/nước uống cho lợn con và nái mẹ đến khi khỏi

• Các chỉ tiêu và công thức tính toán:
  • $\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\text{Số con mắc bệnh}}{\text{Số con theo dõi}} \times 100$
  • $\text{Tỷ lệ khỏi (%)} = \frac{\text{Số con khỏi bệnh}}{\text{Số con điều trị}} \times 100$
  • $\text{Thời gian điều trị trung bình (ngày/con)} = \frac{\sum \text{Số ngày điều trị từng con}}{\text{Tổng số con điều trị}}$
  • $\text{Tỷ lệ chết (%)} = \frac{\text{Số con chết}}{\text{Số con mắc bệnh}} \times 100$
  • $\text{Tỷ lệ tái phát (%)} = \frac{\text{Số con tái phát}}{\text{Số con khỏi sau điều trị}} \times 100$
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê sinh vật học ứng dụng trong chăn nuôi thú y theo phương pháp của Nguyễn Văn Thiện (2003) trên máy vi tính.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc bảo vệ đàn lợn con giai đoạn bú sữa mẹ nhằm nâng cao năng suất sinh sản trong chăn nuôi lợn công nghiệp. Khóa luận xác lập 3 mục tiêu trọng tâm và 4 yêu cầu cụ thể cần đạt được trong quá trình theo dõi, nghiên cứu dịch tễ và điều trị tiêu chảy tại cơ sở thực tập.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết các thông tin cơ sở và hệ thống hóa lý thuyết học thuật:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy là vùng đệm Vườn quốc gia Cúc Phương có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông ngắn và lạnh, mùa hè nóng ẩm. Trại lợn nái Trần Văn Tuyên hoạt động theo hình thức gia công cho Công ty CP Việt Nam, diện tích 2 ha với hệ thống chuồng kín cách ly khu dân cư 1 km. Quy mô thiết kế cho 1.200 nái cơ bản (gồm 3 chuồng đẻ, 2 chuồng chửa, 3 chuồng cách ly, 1 chuồng đực giống). Đàn nái qua các năm tăng từ 1.020 con (năm 2013) lên 1.189 con (năm 2014) và 1.352 con (năm 2015), sản xuất tương ứng từ 27.550 đến 30.150 lợn con/năm.
• Cơ sở khoa học: Phân tích chuyên sâu về tốc độ sinh trưởng nhanh nhưng không đều của lợn con, nhu cầu chuyển hóa năng lượng, sự biến đổi thể tích dạ dày ruột (lúc 20 ngày tuổi dạ dày tăng 8 lần, ruột non tăng 6 lần dung tích sơ sinh).
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Trích dẫn các công trình nghiên cứu về tỷ lệ nhiễm E. coli, Salmonella, các yếu tố độc lực K88, độc tố đường ruột và tính kháng thuốc kháng sinh của vi khuẩn từ các tác giả Đào Trọng Đạt, Từ Quang Hiển, Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Bá Hiên, Bertschinger, Grigg...

Phần 3: Đối tượng - Nội dung - Phương pháp nghiên cứu

Trình bày toàn bộ thiết kế nghiên cứu thực địa, tiêu chuẩn chọn mẫu lợn con mắc bệnh phân trắng từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi, phương pháp quản lý các biến số thí nghiệm, sơ đồ thử nghiệm phác đồ 1 (MD Nor - 100) và phác đồ 2 (Nova - amcoli), quy chuẩn theo dõi triệu chứng lâm sàng và các công thức toán học xác định chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương 4 tập trung vào hai mảng chính:

1. Công tác phục vụ sản xuất tại trại

Tác giả đã trực tiếp tham gia và hoàn thành khối lượng lớn công việc chuyên môn với tỷ lệ an toàn cao:

• Chăm sóc, đỡ đẻ: Tham gia đỡ đẻ an toàn cho 255 lợn nái; thực hiện cắt rốn, bấm nanh, thiến 593 lợn đực đạt tỷ lệ sống 100%; tiêm Dextran - Fe bổ sung cho 689 lợn con; xuất bán 2.750 lợn con cai sữa.
• Vệ sinh khử trùng: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh chuồng nuôi định kỳ hàng tuần; phun sát trùng chuồng bằng Ommicide (tỷ lệ 320 ml/1.000 lít nước); ngâm đan chuồng đẻ sau cai sữa bằng dung dịch NaOH 10%, quét vôi xút và rắc vôi bột lối đi.
• Phòng bệnh bằng vacxin: Thực hiện đầy đủ quy trình tiêm phòng vacxin cho đàn nái và lợn hậu bị (Coglapest phòng Dịch tả, Aftopor phòng Lở mồm long móng, Begonia phòng Giả dại, Parvo phòng Khô thai); tiêm phòng tai xanh cho 207 nái đạt 100% an toàn.
• Điều trị bệnh nội khoa, sản khoa: Điều trị khỏi 5/7 ca viêm đường sinh dục ở nái (71,4%), 5/5 ca viêm vú (100%), 283/290 ca viêm phổi (97,58%) và 79/82 ca tiêu chảy ở lợn con theo mẹ (96,34%).

2. Kết quả nghiên cứu hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi

Kết quả theo dõi trên đàn lợn con $n = 330$ con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi ghi nhận:

Lứa tuổi theo dõi (ngày)	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
Từ sơ sinh – 7	330	13	3,94
8 – 14	330	44	13,33
15 – 21	330	25	7,58
Tính chung (0 – 21 ngày)	330	82	24,85

Phân tích nguyên nhân biến động tỷ lệ mắc theo lứa tuổi:

• Giai đoạn 0–7 ngày tuổi: Tỷ lệ mắc thấp nhất (3,94%) do lợn con được sưởi ấm tốt, bú đủ lượng sữa đầu giàu kháng thể gamma-globulin và được bổ sung sắt kịp thời.
• Giai đoạn 8–14 ngày tuổi: Tỷ lệ mắc cao nhất (13,33%) do lượng kháng thể thụ động từ sữa mẹ sụt giảm nghiêm trọng, trong khi hệ miễn dịch chủ động chưa hoàn thiện; lợn con sinh trưởng nhanh làm thiếu hụt sắt huyết sắc tố; việc bắt đầu tập ăn cám bổ sung 550SF từ 7–10 ngày tuổi kích thích đường ruột chưa hoàn chỉnh men tiêu hóa; lợn con hiếu động liếm láp nền chuồng tạo cơ hội cho vi khuẩn E. coli xâm nhập.
• Giai đoạn 15–21 ngày tuổi: Tỷ lệ mắc giảm xuống 7,58% nhờ cơ thể lợn đã thích nghi dần với thức ăn tinh, hệ thống điều hòa thân nhiệt và chức năng tiêu hóa từng bước hoàn thiện.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra đánh giá tổng quan về tình hình dịch tễ hội chứng tiêu chảy tại cơ sở và đề xuất các biện pháp quản lý, duy trì tiểu khí hậu chuồng nuôi, giữ ấm và khử trùng chuồng đẻ để hạn chế mầm bệnh lây nhiễm.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả định lượng cụ thể:
  • Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy trung bình ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trang trại là 24,85% (82/330 con).
  • Xác định rõ quy luật mắc bệnh theo lứa tuổi: cao nhất ở tuần thứ 2 (8–14 ngày tuổi, chiếm 13,33%), giảm ở tuần thứ 3 (15–21 ngày tuổi, chiếm 7,58%) và thấp nhất ở tuần đầu sơ sinh (0–7 ngày tuổi, chiếm 3,94%).
  • Công tác phục vụ sản xuất thực tế đạt hiệu quả cao: đỡ đẻ an toàn 255 lợn nái, thiến 593 lợn đực và tiêm sắt cho 689 lợn con đạt tỷ lệ sống 100%, điều trị tiêu chảy khỏi 96,34% (79/82 con).
• Giải pháp và kiến nghị kỹ thuật:
  • Đảm bảo nghiêm ngặt việc cho lợn sơ sinh bú đủ sữa đầu trong những giờ đầu sau sinh để thu nhận tối đa lượng kháng thể thụ động.
  • Giữ nhiệt độ chuồng úm lợn con ổn định ở mức 32–34°C, nền chuồng khô ráo, tránh ẩm ướt và gió lùa.
  • Thực hiện tiêm phòng sắt Dextran-Fe định kỳ ngày 2–3 tuổi và cho uống thuốc phòng cầu trùng, phòng phân trắng đúng lịch trình.
  • Áp dụng quy trình vệ sinh tiêu độc khép kín bằng dung dịch NaOH 10%, xút và Ommicide sau mỗi đợt chuyển chuồng đẻ.
• Đóng góp của đề tài: Khóa luận cung cấp số liệu thực chứng về dịch tễ học lâm sàng của hội chứng tiêu chảy lợn con theo mẹ tại một trang trại gia công quy mô lớn (trên 1.200 nái) ở vùng trung du miền núi phía Bắc (Hòa Bình), làm cơ sở cho việc hoàn thiện quy trình chăm sóc và can thiệp thú y dự phòng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Số liệu nghiên cứu chỉ được thu thập tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Trại lợn nái Trần Văn Tuyên) trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 11/2015 đến tháng 5/2016).
  • Nghiên cứu chẩn đoán dựa chủ yếu vào triệu chứng lâm sàng và theo dõi dịch tễ tại trại, chưa thực hiện nuôi cấy phân lập chuyên sâu xác định serotype vi khuẩn hay làm kháng sinh đồ trực tiếp trong phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi theo dõi trên các mùa vụ khác nhau trong năm và trên nhiều mô hình trang trại quy mô khác nhau tại địa phương.
  • Thực hiện lấy mẫu phân lập vi sinh vật (E. coli, Salmonella, Clostridium) và kiểm tra độ mẫn cảm kháng sinh định kỳ để kịp thời cập nhật phác đồ điều trị khi vi khuẩn biến đổi tính kháng thuốc.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y và kỹ thuật viên quản lý trại lợn nái sinh sản. Giá trị ứng dụng nổi bật nằm ở:

• Quy trình kỹ thuật chi tiết về chăm sóc nái đẻ, nuôi dưỡng lợn con theo mẹ và lịch phòng bệnh bằng vacxin/thuốc thú y chuẩn hóa tại trang trại gia công công nghiệp CP.
• Các chỉ dẫn thực nghiệm về can thiệp lâm sàng đối với hội chứng lợn con ỉa phân trắng theo từng giai đoạn lứa tuổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ tại trại nghiên cứu cao nhất ở lứa tuổi nào?

Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất xảy ra ở giai đoạn lợn con từ 8 đến 14 ngày tuổi với tỷ lệ 13,33% (44/330 con mắc), cao hơn hẳn giai đoạn sơ sinh 0–7 ngày tuổi (3,94%) và giai đoạn 15–21 ngày tuổi (7,58%).

2. Quy mô và cơ cấu đàn của Trại lợn nái Trần Văn Tuyên trong giai đoạn nghiên cứu như thế nào?

Trang trại có diện tích 2 ha, thiết kế khép kín cho 1.200 nái cơ bản. Năm 2015, trại nuôi tổng cộng 1.352 lợn nái, 32 lợn đực và sản xuất 30.150 lợn con theo mẹ (tổng đàn đạt 31.534 con).

3. Hai phác đồ điều trị tiêu chảy thử nghiệm trong khóa luận sử dụng những loại thuốc nào?

• Phác đồ 1: Kháng sinh MD Nor - 100 (tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3–5 ngày) kết hợp thuốc trợ lực Vitamin B-complex.
• Phác đồ 2: Kháng sinh Nova - amcoli (tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3–5 ngày) kết hợp thuốc trợ lực Vitamin B-complex.

4. Tại sao lợn con ở tuần tuổi thứ 2 (8–14 ngày) lại có nguy cơ mắc tiêu chảy cao nhất?

Do lượng kháng thể thụ động từ sữa mẹ giảm mạnh trong khi hệ thống miễn dịch tự thân chưa hoàn chỉnh, cơ thể thiếu hụt sắt, bắt đầu làm quen với việc tập ăn cám 550SF trong khi men tiêu hóa chưa hoàn thiện, cùng thói quen liếm láp chuồng nuôi tạo điều kiện cho vi khuẩn môi trường xâm nhập.

5. Lịch dùng thuốc và vacxin phòng bệnh cho lợn con theo mẹ tại trại được quy định ra sao?

• 1 ngày tuổi: Cắt rốn, bấm nanh.
• 2–3 ngày tuổi: Cắt tai, cắt đuôi, tiêm sắt Fe + B12 (1 ml/con), tiêm Nova-Ampisur (1 ml/con) phòng tiêu chảy.
• 3–6 ngày tuổi: Cho uống Nova - Coc 5% (1 ml/con) phòng bệnh cầu trùng.
• 4–5 ngày tuổi: Thiến lợn đực.
• 16–18 ngày tuổi: Tiêm bắp vacxin Dịch tả Coglapest (2 ml/con).
• 21–26 ngày tuổi: Tiến hành cai sữa tách mẹ.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Hoàng Quốc Trung đã phản ánh toàn diện tình hình nhiễm hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi nái quy mô công nghiệp ở Hòa Bình. Nghiên cứu xác định tỷ lệ mắc bệnh chung là 24,85%, trong đó tuần tuổi 8–14 ngày là giai đoạn mẫn cảm nhất do các biến đổi sinh lý tiêu hóa và suy giảm miễn dịch thụ động. Công trình cung cấp quy trình chăm sóc, vệ sinh thú y và các phác đồ điều trị thực tế, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác chăn nuôi lợn sinh sản hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---------------------- HOÀNG QUỐC TRUNG Tên đề tài: THEO DÕI TÌNH HÌNH NHIỄM BỆNH TIÊU CHẢY Ở LỢN CON TỪ SƠ SINH ĐẾN 21 NGÀY TUỔI TẠI TRẠI CHĂN NUÔI ÔNG TRẦN VĂN TUYÊN, XÃ ĐOÀN KẾT, HUYỆN YÊN THỦY, TỈNH HÒA BÌNH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú y Khoa: Chăn nuôi Thú y Khóa học: 2012 - 2017 Thái Nguyên - 2016 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---------------------- HOÀNG QUỐC TRUNG Tên đề tài: THEO DÕI TÌNH HÌNH NHIỄM BỆNH TIÊU CHẢY Ở LỢN CON TỪ SƠ SINH ĐẾN 21 NGÀY TUỔI TẠI TRẠI CHĂN NUÔI ÔNG TRẦN VĂN TUYÊN, XÃ ĐOÀN KẾT, HUYỆN YÊN THỦY, TỈNH HÒA BÌNH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành : Thú y Lớp: K44 - TY Khoa: Chăn nuôi Thú y Khóa học: 2012 - 2017 Giảng viên hƣớng dẫn: TS. Hồ Thị Bích Ngọc Thái Nguyên - 2016 i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp này trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể các thầy cô giáo trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu và bổ ích trong suốt những năm học vừa qua. Tôi xin dành lời cảm ơn sâu sắc tới TS. Hồ Thị Bích Ngọc đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực tập để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp.

Tôi xin chân thành cảm ơn ông Trần Văn Tuyên cùng toàn thể anh em kỹ thuật, công nhân trong trang trại đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình thực tập. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến toàn thể gia đình, bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập cũng như trong thời gian thực tập tốt nghiệp. Trong quá trình thực tập vì chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế, chỉ dựa vào kiến thức đã học cùng với thời gian hạn hẹp nên báo cáo không tránh khỏi sai sót. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2016 Sinh viên Hoàng Quốc Trung ii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3. Sơ đồ bố trí thí nghiệm. Lịch sát trùng trại lợn nái. Lịch phòng bệnh của trại lợn nái.

Kết quả công tác phục vụ sản xuất. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi (%). Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo đàn và theo cá thể. Tỷ lệ lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi mắ c h ội chứng tiêu chảy theo các tháng.

Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo mùa vụ. Tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo giống. Bảng kết quả triệu chứng lợn con mắc hội chứng tiêu chảy (n = 82). Tỷ lệ lợn con chết do hội chứng tiêu chảy (%).

Kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con bằng hai phác đồ điều trị. So sánh chi phí và hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con của hai phác đồ điều trị đã thử nghiệm. 51 iii DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 4. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi (%).

Tỷ lệ lợn con t ừ sơ sinh đến 21 ngày tuổi mắ c h ội chứng tiêu chảy theo các tháng. 44 iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT cs: Cộng sự ĐVT: Đơn vị tính Kg: Kilogam ml: Mi li lít Nxb: Nhà xuất bản SS: Sơ sinh Tr: Trang TT: Thể trọng v MỤC LỤC Trang LỜI CẢM ƠN. i DANH MỤC BẢNG. ii DANH MỤC CÁC HÌNH.

iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. iv MỤC LỤC. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Mục đích của đề tài.