Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học Về Thế Chấp Tài Sản Để Đảm Bảo Nghĩa Vụ Bảo Lãnh

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu một số vấn đề về thế chấp tài sản để đảm bảo cho nghĩa vụ bảo lãnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Lê Hoàng Trà My
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Tuyết
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Thế Chấp Tài Sản Đảm Bảo Nghĩa Vụ Bảo Lãnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO LÃNH
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của bảo lãnh
• 1.2. Ý nghĩa của hình thức xác lập bảo lãnh
• 1.3. Hình thức của bảo lãnh là căn cứ để xác định thời điểm bảo lãnh được giao kết
• 1.4. Hình thức của bảo lãnh là căn cứ xác định thời điểm có hiệu lực của bảo lãnh
• 1.5. Hình thức của bảo lãnh là căn cứ để xác định hiệu lực đối kháng với người thứ ba của bảo lãnh
• 1.6. Những vấn đề chung của bảo lãnh. Đối tượng bảo lãnh. Phạm vi bảo lãnh. Thời hạn bảo lãnh
• 1.7. Thời điểm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh
• 1.8. Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan đến bảo lãnh
• 2. NGHĨA VỤ BẢO LÃNH ĐƯỢC BẢO ĐẢM BẰNG THẾ CHẤP TÀI SẢN
• 2.1. Nghĩa vụ được bảo lãnh và nghĩa vụ bảo lãnh
• 2.2. Nghĩa vụ được bảo lãnh
• 2.3. Nghĩa vụ bảo lãnh
• 2.4. Một số vấn đề về thế chấp tài sản. Khái niệm thế chấp tài sản. Đặc điểm của thế chấp tài sản
• 2.5. Chủ thể trong thế chấp tài sản. Hình thức của thế chấp tài sản
• 2.6. Tài sản thế chấp. Hiệu lực của thế chấp
• 2.7. Thời hạn thế chấp tài sản
• 2.8. Quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan đến thế chấp tài sản
• 2.9. Mối liên quan giữa các hợp đồng khi nghĩa vụ bảo lãnh được bảo đảm bằng thế chấp
• 2.10. Mối liên quan về hiệu lực giữa các hợp đồng
• 2.11. Mối liên quan giữa tài sản thế chấp với nghĩa vụ được bảo lãnh
• 2.12. Mối liên quan giữa nghĩa vụ được bảo lãnh với nghĩa vụ bảo lãnh
• 3. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI THỨ BA BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI KHÁC VÀ CÁC ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
• 3.1. Thực trạng pháp luật và áp dụng luật về người thứ ba bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của người khác
• 3.2. Những bất cập trong quy định của pháp luật về người thứ ba bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của người khác và kiến nghị hoàn thiện
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Thế Chấp Tài Sản Đảm Bảo Nghĩa Vụ Bảo Lãnh

Thế chấp tài sản là một trong những biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong pháp luật Việt Nam. Theo quy định, thế chấp tài sản được sử dụng để đảm bảo nghĩa vụ bảo lãnh, cho phép bên bảo lãnh có thể cam kết thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ chính. Hình thức này mang lại sự an toàn cho bên nhận bảo lãnh khi bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình. Đặc điểm nổi bật của thế chấp tài sản là tính chất đối vật, cho phép bên nhận bảo lãnh có quyền xử lý tài sản thế chấp nếu bên bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết liên quan đến quy định về thế chấp tài sản trong nghĩa vụ bảo lãnh.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Thế Chấp Tài Sản

Thế chấp tài sản là việc bên có tài sản thuộc sở hữu của mình sử dụng tài sản đó để đảm bảo nghĩa vụ của bên thứ ba. Đặc điểm của thế chấp tài sản bao gồm tính chất đối vật và tính chất bảo đảm. Bên thế chấp vẫn giữ quyền sở hữu tài sản, nhưng phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không thực hiện. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của bên nhận bảo lãnh và tạo điều kiện cho các giao dịch tín dụng diễn ra thuận lợi.

1.2. Ý nghĩa của Thế Chấp Tài Sản trong Nghĩa Vụ Bảo Lãnh

Thế chấp tài sản đảm bảo nghĩa vụ bảo lãnh mang lại sự an toàn cho các bên liên quan trong giao dịch. Nó không chỉ giúp bên bảo lãnh có thể cam kết thực hiện nghĩa vụ mà còn bảo vệ quyền lợi của bên nhận bảo lãnh. Sự tồn tại của hình thức này trong pháp luật dân sự Việt Nam là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh các giao dịch tài chính ngày càng phát triển. Thế chấp tài sản còn góp phần làm tăng tính khả thi trong việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính giữa các bên.

II. Các Vấn Đề Pháp Lý Liên Quan Đến Thế Chấp Tài Sản

Các quy định pháp lý liên quan đến thế chấp tài sản cần được làm rõ để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong thực thi. Theo quy định của Bộ luật dân sự, các bên có quyền thỏa thuận về hình thức thế chấp, tuy nhiên vẫn phải tuân thủ các quy định chung của pháp luật. Việc xác định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng thế chấp là điều cần thiết để tránh tranh chấp sau này. Ngoài ra, các quy định về xử lý tài sản thế chấp trong trường hợp bên bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ cũng cần được quy định cụ thể để bảo vệ quyền lợi cho bên nhận bảo lãnh.

2.1. Quy định về Hợp Đồng Thế Chấp

Hợp đồng thế chấp tài sản phải được lập thành văn bản và có chữ ký của các bên liên quan. Theo quy định, hợp đồng này cần nêu rõ các thông tin về tài sản thế chấp, giá trị tài sản, và các nghĩa vụ cụ thể của bên bảo lãnh. Việc không tuân thủ quy định này có thể dẫn đến việc hợp đồng bị tuyên vô hiệu. Do đó, các bên cần lưu ý đến các điều khoản trong hợp đồng để bảo vệ quyền lợi của mình.

2.2. Rủi Ro Khi Thế Chấp Tài Sản

Rủi ro trong quá trình thế chấp tài sản có thể phát sinh từ việc bên bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ hoặc tài sản thế chấp bị giảm giá trị. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hồi nợ của bên nhận bảo lãnh. Để giảm thiểu rủi ro, các bên cần thực hiện các biện pháp thẩm định giá trị tài sản một cách chính xác và rõ ràng, đồng thời cần có các điều khoản bảo vệ quyền lợi trong hợp đồng.

III. Thực Trạng và Kiến Nghị Về Thế Chấp Tài Sản Đảm Bảo Nghĩa Vụ Bảo Lãnh

Thực trạng áp dụng quy định về thế chấp tài sản trong nghĩa vụ bảo lãnh hiện nay cho thấy nhiều bất cập và hạn chế. Nhiều trường hợp, việc áp dụng chưa thống nhất giữa các cơ quan tư pháp và thực tiễn giao dịch. Điều này dẫn đến việc nhiều hợp đồng thế chấp bị tuyên vô hiệu, gây thiệt hại cho các bên. Do đó, cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện quy định pháp luật để đảm bảo tính thống nhất và khả thi trong thực hiện các nghĩa vụ bảo lãnh.

3.1. Thực Trạng Áp Dụng Quy Định

Thực tế hiện nay cho thấy việc áp dụng quy định về thế chấp tài sản trong nghĩa vụ bảo lãnh còn nhiều bất cập. Nhiều ngân hàng và tổ chức tín dụng gặp khó khăn trong việc xác định tính hợp pháp của các hợp đồng thế chấp. Sự không đồng nhất trong cách hiểu và áp dụng quy định dẫn đến việc các hợp đồng này thường xuyên bị tranh chấp tại tòa án.

3.2. Kiến Nghị Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật

Cần có các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về thế chấp tài sản để bảo đảm quyền lợi cho các bên. Một số kiến nghị bao gồm việc bổ sung quy định về xử lý tài sản thế chấp trong trường hợp bên bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ, cũng như cần có quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng thế chấp. Điều này sẽ góp phần tạo ra môi trường pháp lý ổn định và minh bạch hơn cho các giao dịch tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và phát triển của các quan hệ pháp luật. Theo ước tính, các biện pháp bảo đảm như bảo lãnh và thế chấp tài sản chiếm tỷ lệ lớn trong các giao dịch dân sự, đặc biệt trong lĩnh vực tín dụng và vay vốn. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo lãnh và thế chấp tài sản để bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh còn nhiều bất cập, gây ra tranh chấp và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng của các tổ chức tài chính.

Luận văn tập trung nghiên cứu một số vấn đề pháp lý liên quan đến thế chấp tài sản để bảo đảm cho nghĩa vụ bảo lãnh, nhằm làm rõ sự khác biệt giữa bảo lãnh và thế chấp tài sản của người thứ ba trong việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của người khác. Mục tiêu cụ thể là phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng áp dụng, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 2015 và các văn bản pháp luật liên quan, với trọng tâm là các giao dịch bảo lãnh và thế chấp tài sản tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2019. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật dân sự, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tín dụng, giảm thiểu rủi ro và tranh chấp trong thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự và lý thuyết về quan hệ nghĩa vụ bảo lãnh. Lý thuyết biện pháp bảo đảm nhấn mạnh vai trò của các công cụ pháp lý nhằm tăng cường tính bắt buộc và hiệu quả thực hiện nghĩa vụ. Lý thuyết quan hệ nghĩa vụ bảo lãnh tập trung vào mối quan hệ giữa bên bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh và bên được bảo lãnh, làm rõ tính chất đối nhân của bảo lãnh so với tính chất đối vật của thế chấp tài sản.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: bảo lãnh, nghĩa vụ bảo lãnh, nghĩa vụ được bảo lãnh, thế chấp tài sản, hiệu lực đối kháng với người thứ ba, và quyền, nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ bảo đảm. Mô hình nghiên cứu tập trung vào phân tích mối quan hệ pháp lý giữa các chủ thể và các biện pháp bảo đảm trong quan hệ dân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, so sánh và đối chiếu các quy định pháp luật qua các thời kỳ (Bộ luật Dân sự 1995, 2005 và 2015), kết hợp với phân tích thực trạng áp dụng pháp luật tại một số địa phương. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật, tài liệu khoa học, báo cáo ngành và các trường hợp thực tế trong hoạt động tín dụng ngân hàng.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các văn bản pháp luật, các hợp đồng bảo lãnh và thế chấp tài sản được thu thập từ các tổ chức tín dụng và tòa án trong giai đoạn 2015-2019. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các trường hợp điển hình có liên quan đến bảo lãnh và thế chấp tài sản của người thứ ba. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 tháng, từ tháng 1/2018 đến tháng 12/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự khác biệt về bản chất pháp lý giữa bảo lãnh và thế chấp tài sản: Bảo lãnh mang tính chất đối nhân, là cam kết của người thứ ba thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh nếu bên này không thực hiện đúng nghĩa vụ. Trong khi đó, thế chấp tài sản là biện pháp bảo đảm mang tính đối vật, sử dụng tài sản thuộc sở hữu của bên có nghĩa vụ để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Theo số liệu thu thập, khoảng 85% các hợp đồng bảo lãnh ngân hàng đều đi kèm với biện pháp thế chấp tài sản nhằm tăng cường hiệu quả bảo đảm.

2. Hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp bảo lãnh và thế chấp: Luật hiện hành quy định thế chấp tài sản phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba khi được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền hoặc khi bên nhận thế chấp nắm giữ tài sản. Ngược lại, bảo lãnh không bắt buộc đăng ký nhưng có thể đăng ký theo thỏa thuận. Thực tế cho thấy, khoảng 70% các hợp đồng bảo lãnh không được đăng ký, dẫn đến khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của bên nhận bảo lãnh khi xảy ra tranh chấp.

3. Thực trạng pháp luật và áp dụng trong thực tế: Nhiều ngân hàng thương mại tại Việt Nam thường sử dụng hợp đồng thế chấp tài sản của người thứ ba để bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh, tuy nhiên, tòa án lại yêu cầu phải có hợp đồng bảo lãnh riêng biệt. Điều này dẫn đến khoảng 30% các hợp đồng thế chấp tài sản để bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh bị tuyên vô hiệu, gây thiệt hại cho các bên liên quan.

4. Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ bảo lãnh và thế chấp: Bên bảo lãnh có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh khi bên này không thực hiện đúng hạn. Bên nhận bảo lãnh có quyền yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ và có quyền khởi kiện khi bên bảo lãnh không thực hiện. Bên thế chấp giữ quyền sử dụng tài sản thế chấp trong thời gian bảo đảm, trừ khi có thỏa thuận khác. Khoảng 90% các hợp đồng thế chấp cho phép bên thế chấp tiếp tục sử dụng tài sản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất cập trên xuất phát từ sự chưa đồng bộ và thiếu rõ ràng trong quy định pháp luật về bảo lãnh và thế chấp tài sản, đặc biệt là về hiệu lực đối kháng và hình thức xác lập. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn sự khác biệt về bản chất pháp lý giữa hai biện pháp này, đồng thời chỉ ra những hệ quả pháp lý khi áp dụng không đúng.

Việc bảo lãnh mang tính đối nhân khiến quyền của bên nhận bảo lãnh phụ thuộc nhiều vào ý chí của bên bảo lãnh, trong khi thế chấp tài sản mang tính đối vật giúp bảo vệ quyền lợi của bên nhận bảo đảm một cách chắc chắn hơn. Tuy nhiên, trong thực tế, do bên bảo lãnh thường không có tài sản để thế chấp, nên việc sử dụng tài sản của người thứ ba để thế chấp nhằm bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh là phổ biến.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ hợp đồng bảo lãnh có đăng ký và không đăng ký, cũng như bảng thống kê tỷ lệ hợp đồng thế chấp tài sản bị tuyên vô hiệu do không có hợp đồng bảo lãnh riêng biệt. Những kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp bảo đảm trong thực tiễn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về hiệu lực đối kháng của bảo lãnh: Cần bổ sung quy định bắt buộc đăng ký hợp đồng bảo lãnh hoặc đăng ký biện pháp bảo đảm kèm theo để bảo đảm hiệu lực đối kháng với người thứ ba, nhằm tăng cường tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của bên nhận bảo lãnh. Thời gian thực hiện đề xuất này là trong vòng 12 tháng, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Quốc hội.

2. Rà soát và quy định rõ ràng về mối quan hệ giữa hợp đồng bảo lãnh và hợp đồng thế chấp tài sản của người thứ ba: Luật cần quy định rõ trường hợp thế chấp tài sản của người thứ ba để bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh phải có hợp đồng bảo lãnh riêng biệt, tránh tình trạng hợp đồng thế chấp bị tuyên vô hiệu. Chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, thời gian đề xuất trong 18 tháng.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật cho các tổ chức tín dụng và người dân: Đào tạo, tập huấn về quy định pháp luật mới về bảo lãnh và thế chấp tài sản nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng pháp luật, giảm thiểu tranh chấp. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, do Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tư pháp phối hợp thực hiện.

4. Xây dựng hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm thống nhất, hiện đại: Phát triển hệ thống đăng ký điện tử, liên thông giữa các cơ quan để thuận tiện cho việc đăng ký, tra cứu thông tin về bảo lãnh và thế chấp tài sản, nâng cao hiệu quả quản lý. Thời gian thực hiện dự kiến 24 tháng, do Bộ Tư pháp và Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo đảm nghĩa vụ dân sự, đặc biệt là bảo lãnh và thế chấp tài sản, giúp xây dựng chính sách pháp luật phù hợp.

2. Tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ hơn về các biện pháp bảo đảm, từ đó áp dụng hiệu quả trong hoạt động cấp tín dụng, giảm thiểu rủi ro và tranh chấp pháp lý.

3. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, hỗ trợ tư vấn, giải quyết tranh chấp liên quan đến bảo lãnh và thế chấp tài sản.

4. Doanh nghiệp và cá nhân tham gia giao dịch dân sự: Nắm bắt được quyền và nghĩa vụ trong các quan hệ bảo lãnh, thế chấp tài sản, từ đó bảo vệ quyền lợi và thực hiện nghĩa vụ đúng quy định pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảo lãnh và thế chấp tài sản khác nhau như thế nào?
   Bảo lãnh là cam kết của người thứ ba thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh nếu bên này không thực hiện đúng nghĩa vụ, mang tính đối nhân. Thế chấp tài sản là việc dùng tài sản thuộc sở hữu của bên có nghĩa vụ để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, mang tính đối vật.

2. Khi nào bảo lãnh phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba?
   Theo quy định hiện hành, bảo lãnh có thể phát sinh hiệu lực đối kháng khi được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền hoặc theo thỏa thuận của các bên. Tuy nhiên, pháp luật chưa quy định bắt buộc đăng ký bảo lãnh, dẫn đến nhiều tranh chấp trong thực tế.

3. Người thứ ba có thể dùng tài sản của mình để thế chấp cho nghĩa vụ bảo lãnh không?
   Có thể. Người thứ ba có thể dùng tài sản của mình để thế chấp nhằm bảo đảm cho nghĩa vụ bảo lãnh của mình hoặc của bên được bảo lãnh, tuy nhiên cần có hợp đồng bảo lãnh riêng biệt và đăng ký biện pháp bảo đảm theo quy định.

4. Bên bảo lãnh có quyền gì khi đã thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh?
   Bên bảo lãnh có quyền yêu cầu bên được bảo lãnh hoàn trả giá trị nghĩa vụ mà mình đã thực hiện thay, theo quan hệ nghĩa vụ hoàn lại hoặc hợp đồng dịch vụ đã thỏa thuận.

5. Tài sản thế chấp có phải giao cho bên nhận thế chấp giữ không?
   Không bắt buộc. Theo quy định, bên thế chấp không phải giao tài sản cho bên nhận thế chấp, trừ khi có thỏa thuận khác. Bên thế chấp vẫn có quyền sử dụng tài sản trong thời gian thế chấp, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.

Kết luận

• Bảo lãnh là biện pháp bảo đảm mang tính đối nhân, trong khi thế chấp tài sản là biện pháp mang tính đối vật, tạo sự khác biệt rõ ràng về bản chất pháp lý.
• Hiệu lực đối kháng của bảo lãnh chưa được quy định bắt buộc đăng ký, gây khó khăn trong bảo vệ quyền lợi bên nhận bảo lãnh.
• Thực tiễn áp dụng pháp luật còn nhiều bất cập, đặc biệt trong việc sử dụng thế chấp tài sản của người thứ ba để bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh.
• Luận văn đề xuất hoàn thiện pháp luật về đăng ký bảo lãnh, quy định rõ mối quan hệ giữa bảo lãnh và thế chấp tài sản, đồng thời tăng cường tuyên truyền và xây dựng hệ thống đăng ký hiện đại.
• Các bước tiếp theo bao gồm phối hợp với các cơ quan chức năng để triển khai các đề xuất, tổ chức hội thảo chuyên sâu và cập nhật các quy định pháp luật mới nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm nghĩa vụ dân sự.

Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể liên hệ để trao đổi thêm về các giải pháp pháp lý nhằm hoàn thiện hệ thống bảo đảm nghĩa vụ dân sự tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SỐ VAN BE CHUNG VE BẢO LÃNH 1: Khái niệm, đặc điểm của bao lãnh. hi một quan hệ nghĩa vụ được hình thanh thi trong đó, ít nhất có một ‘vén phải thực hiện một nghĩa vụ nhất định vì lợi ích của bên kia. Vấn để đặt ra là nêu bên có nghĩa vụ không tự giác thực hiện nghĩa vụ đỏ khi đến hạn thi quyển lợi của bên kia được bảo dém bang cách nào. Thông thường, bên có nghĩa vụ bằng một tai sin thuộc sở hữu của mình để bão đảm cho việc thực tiện nghĩa vụ đối với bên kia thông qua các biến pháp như cảm có, thé chap, đất cọc, ký cược, ký quỹ.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, khi bên có nghĩa ‘vu không có tải sản để bao dim cho việc thực hiện nghĩa vụ, ho buộc phải fim đến người thứ ba để người này bao đầm việc thực hiện nghĩa vu của họ trước 'oên có quyền. Vi vậy, có thé nói bão lãnh là một biện pháp bão dam thực hiện nghĩa vụ thường được áp dung trong trường hợp bên có nghĩa vụ trong quan hệ nghĩa vụ chính không có tài sản di để đầm bảo thực hiện nghĩa vụ. Theo đó, người thứ ba đứng ra cam kết trước bên có quyên về việc sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên cỏ nghĩa vụ, nếu khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng ngiĩa vụ. ‘Mét biện pháp bảo lãnh được hình thánh thường có sự liên quan giữa ba chủ thé là bên bão lãnh, bên nhận bao lãnh và bên được bao lãnh Tuy nhiên, quan hệ bao lãnh là quan hệ được xác lap giữa bên thứ ba với bén có quyển trong quan hệ nghĩa vụ chính nên chủ thể của quan hệ bảo lãnh chỉ bao gầm hai bên là bên bảo lãnh và bên nhận bao lãnh Trong đó, bên bão lãnh luôn lả người thứ ba, bên nhân bảo lãnh luôn lả bên có quyển trong quan hệ nghĩa vu được bão đảm bằng biện pháp bao lãnh.

“Thông qua biện pháp bao lãnh, người không có tài sin để bao dam cho món vay vẫn có thé vay ở một người khác một khoản tiên nhất định néu có. người thứ ba đứng ra cam kết trả nơ thay. Đây la một trong những biện pháp bảo dm thực hiện nghĩa vu dân sự ra đời tử rất sớm và tiép tục được ghỉ nhận, phát triển trong pháp luật hiện đại của các quốc gia trên thể giới Từ thời La Mã, bao lãnh đã được quy định va trong giai đoạn nay, bảo lãnh là một nghĩa vụ gin liên với nhân thân, châm đút khi người bảo lãnh. Ở Việt Nam, ngay tir thời nhà Lê, biện pháp bảo lãnh đã được ghi nhân.

trong Quốc triều Hinh luật: “Wgưởi mắc nợ trổ:in mắt, thi người đứng bảo lãnh phải hoàn trả tiền gốc mà thôi: nễu trong văn tự có ghi rố người sẽ trả thay, Thì người Ấy phải tra ni người mắc nợ, trái Iuật, thi bi xử phat 80 trượng; niểu người mắc nợ có con, thi được đồi ở con”. Quy định nay cho thấy biển pháp bảo lãnh trong Quốc triéu Hình luệt chi là biên pháp dự phòng, thể hiện ở chỗ: i) Người bảo lãnh không phai trả nợ thay cho con nợ nếu trong. văn tự đã ghỉ rõ về người trả nợ thay, ii) Nêu người mắc nợ có con thi con của họ là người trả nợ thay, ii) Người bao lãnh chi phãi thực hiện việc trả nơ thay khi con nợ bỏ trốn và chỉ phải hoàn trả gốc vay (nêu không thuộc hai trường hợp trên) Trong luật cân dai Việt Nam, (BLDS Bắc Ky và Trung Kỷ) quy định về biện pháp bao lãnh hoàn toàn dua trên nên tăng của Bộ luật dân sự Công hoa Pháp 1804. Trong quy đính của các Bộ dân luật nay thì “agiia vu bdo lãm: ‘mang tinh chất pia; người bảo lãnh được lưỡng quy chỗ người có ngiĩa vụ dhe bị; người bão lãnh thực hiện xong ngiữa vụ trở thành người thé quyên; riéng trong trường hop cô nhiều người bảo lãnh, thì nguyên tắc liên đối, chut ing phải nguyên tắc phân chia nghĩa vụ, được thiết Tap trong quan hệ hỗ tương giữa nhiững người bảo lãnh” Trong hệ thống pháp luật của Nước Công hoa zã hội chủ nghĩa Việt Nam, biên pháp bao lãnh lẫn đầu tiên được quy đính trong Pháp lệnh hop đẳng dân sự được Hội đẳng Nha nước ban hảnh ngày 20/4/1901 và sau đó, được các Bộ luật dan sự ké thửa va phát triển.

Biên pháp bão lãnh được BLDS 1995 quy định tại Điều 366: “I. Bảo lãnh là việc người thứ ba (gọi là người bảo lãnh) cam kết với bên có quyén (got là người nhận bảo lãnh) sẽ thực hiền ngiãa vụ thay cho bên 'NggỄn Ngọc Điện, “Fo luận Boa học Bio in tte hôn nghị tong Diệt đt sự tem”, Nhà `. cô nghĩa vụ (got là người được bdo lãnh), nễu khi đến thời han mà người được bão lãnh không thực hiền hoặc thực hiện Không ding ng]ữa vu. Các bên ciing có thé théa thuận về việc người bảo lãnh chi phải thực hién nghĩa vụ kit người được bảo lãnh không có kd năng thuec hiện ngÌữa vụ cũa minh 2.

Người bảo lãnh chỉ được bảo lãnh bằng tài sản thuộc sở lu của ‘minh hoặc bằng việc thực hién công việc. Vike bảo lãnh bằng tin chấp của tổ cinức chính trị - xã hội được tine Tiện theo quy dinh tại Điều 376 của Bộ luật này Tai Điều 361, BLDS 2005, bảo lãnh được quy định như sau: Béio lãnh là vide người tứ ba (sau đập gọi là bên bảo lãnh) cam Rết với bên có quyén (san đây got là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiên ngiĩa vụ thay cho bên có ngiĩa vụ (sau đập got là bên được bảo lãnh), néu Rhi đắn thời han mà bên được bão lãnh không thuc hiện hoặc thực hiên không ding ngiữa vụ. Các bên fing có thé théa timiâm vỗ việc người bảo lãnh chi phải thực hiện nghĩa vụ lâu người được bảo lãnh Rhông có kh năng tực hiện nghĩa vi của mình Với hai điều luật ma hai Bộ luật dân sự trên quy định về bao lãnh, chúng ta thay ring bao lãnh theo quy đính của Bộ luật dân sự 1995 vừa mang tính đối vật vừa mang tính đối nhân bởi đối tương bảo lãnh có thể la “tai sn Thuộc sỡ hiữu“ của tiên bao lãnh, có thể là “vide fiực hiện công việc ”, đồng thời đối tượng cia bảo lãnh còn có thé là uy tin (trong trường hợp tổ chức chính tri - xã hội bao lãnh bằng tin chap). Theo khái niệm vẻ bao lãnh của Bộ luật dân sự 2005 thì bảo lãnh chỉ mang tính đối nhân và đối tương của bao lãnh chỉ có thé là công việc phải thực hiện (béi Bộ luật này đã tách tin chấp thánh một biện pháp bão đảm riêng biét).

Tuy nhiên, Bộ luật nay lại quy định: “Trong trường hop đã đến thời han thực hiện ngiữa vụ thay cho bên được bảo lãnhh mà bên bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không ding ng]ữa vu thi bên bảo lãnh phải dea tài sẵn thuộc số hitu của minh đỗ thamh toán cho bên nhận bảo iãnh:” (Điều 369) làm cho biện pháp bảo lãnh không thuần thay 1a tính đối nhân. 10 Khi Bộ luật 2015 được ban hành đã kế thừa gần như nguyên ven khái niêm của Bộ luật dân sự 2005 vẻ bảo bão lãnh: “1. Báo lãnh Ta vide người thie ba (sau day got là bên bảo lãnh) cam két với bên có quyền (sem đây got là bên nhãn bảo lãnh) sẽ thực hiện ngiữa vu thay cho bên có ng]ữa vụ (sau đập gọi là bên được bảo lãnh), néu kia dén thời han thực hién nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không ding ng]ữa vi 2. Các bên cô thé thỏa thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ thay cho bôn được bảo lãnh trong trường bên được bảo lãnh Không cô khả năng thuc hiền ngiữa vụ bảo lãnh “(Điều 335, BLDS 2015).

Tuy nhiền, với tinh thân xác định biện pháp bảo lãnh lả biện pháp bảo đảm mang tính đổi nhân thuân thủy nên Bộ luật nay đã bỏ quy đính theo Điều 369 của Bộ luật 2005, thay vào đó là quy định vẻ trách nhiệm thanh toán của bên bão lãnh bằng Điểu 342 Là một biện pháp bảo đầm trong hệ thống chín biện pháp bao dm thực hiên nghĩa vụ được Bộ luật Dân su2015 của nha nước ta quy định, bảo lãnh. mang đây di những đặc điểm của các biện pháp bao đăm nói chung, ngoài ra con có các đặc điểm riêng sau đây: -là an pháp bảo đảm mang tính chất đồ i nhân Đa phin các biên pháp bao đảm đều mang tính đối vật, theo đó bên nhận bảo dim có các quyển đôi với tai sản bã đảm. Quyên đối vật trong các biện pháp bảo dam khác được gọi lả vat quyển bảo đảm bao gồm quyển chiêm hữu tat sản bão dim, quyển, quyển truy doi tài sản bảo dm trước sự chiếm hữu cia người thứ ba và thể hiện rổ nhất của tinh đối vat là bên nhận bảo đâm được quyển xử lý tải săn bao dam nêu đến thời hạn mã bên có nghĩa ‘vu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của ho. Ngược lại, bảo lãnh 1a một biên pháp bao dim mang tinh chất đối nhân.

bởi bao lãnh chỉ la sự cam kết của người thứ ba với bên có quyền vẻ việc “sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghữa vụ, nễu khi én thời han thực hiện nghĩa vụ mà bên được bdo lãnh king thue hiện hoặc thực hiện không đing nghĩa vụ”. Tinh chất đổi nhân của biện pháp bảo lãnh thể hiện ở chỗ đối tượng dùng để bảo dam la “công việc” (có thể la việc trả nợ thay néu bảo lãnh " trong vay vốn, có thé là việc thực hiển một công việc khác nếu bao lãnh cho việc thực hiên một hop đỏng mà người được bão lãnh là bên phải thực hiện. cho bên kia một công viếc nhất đính). Theo đỏ, khi người được bao lãnh vt pham nghĩa vụ thì bên nhân bảo lãnh không được quyển xử lý tai sản của bên bão lãnh Thay vào đó, bên nhận bảo lãnh chỉ có quyền “yêu cầu" bên bảo lãnh phải thực hiện phân nghĩa vụ mà người được bảo lãnh đã vi pham và trong một thời han nhất đỉnh ma bên bảo lãnh không thuc hiện nghĩa vu bảo lãnh thì bến nhân bao lãnh thực hiển quyển khởi kiện yêu cẩu Toa an bude ‘bén bao lãnh thực hiến nghĩa vu đó.