CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Dự án đầu từ và thẩm định dự án đầu tư tại NHTM 1. Khái niệm dự án đầu tư Đầu tư theo nghĩa rộng, nói chung là sự hi sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về cho người đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được các kết quả đó. Kết quả ở đây chính là vốn, chất xám, tài nguyên thiên nhiên, thời gian,.
và lợi ích dự kiến có thể được lượng hóa được (tức là đo được hiệu quả bằng tiền như sự tăng lên của sản lượng, lợi nhuận,.) mà cũng có thể không lượng hóa được (như sự phát triển trong các lĩnh vực giáo dục, quốc phòng, giải quyết các vấn đề xã hội,. Đối với các doanh nghiệp hiểu đơn giản đầu tư là việc bỏ vốn kinh doanh để mong thu được lợi nhuận trong tương lai. Trên quan điểm xã hội thì đầu tư là hoạt động bỏ vốn phát triển từ đó thu được các hiệu quả kinh tế xã hội vì mục tiêu phát triển quốc gia. Song dù đứng trên góc độ nào đi chăng nữa chúng ta đều nhìn thấy tầm quan trọng của hoạt động đầu tư, đặc điểm và sự phức tạp về mặt kỹ thuật, hậu quả và hiệu quả về mặt tài chính, kinh tế xã hội của hoạt động đầu tư.
Chính vì vậy để tiến hành một công cuộc đầu tư cần phải có sự chuẩn bị cẩn thận và nghiêm túc. Sự chuẩn bị này được thể hiện ở việc soạn thảo các dự án. Thực tiễn đã chứng minh rằng, muốn tối đa hóa hiệu quả đầu tư thì trước khi ra quyết định đầu tư nhất thiết phải có dự án đầu tư. DAĐT là cơ sở vững chắc, là tiền đề cho việc thực hiện mọi công công cuộc đầu tư đạt hiệu quả kinh tế xã hội mong muốn.
Vậy dự án đầu tư là gì? Dự án đầu tư là tổng thể các chính sách, hoạt động và chi phí liên quan với nhau được hoạch định nhằm đạt được những mục tiêu nào đó trong một thời gian nhất định. Quan điểm của viện quản lý dự án khi xem xét dự án: “Dự án là một hành động nổ lực có thời hạn để tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ đơn nhất” SVTH: Đậu Thị Sương 5. Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Ngọc Châu Trích nghị định 12/2009/NĐ-CP, ban hành ngày 12/02/2009: “Dự án đầu tư là tài liệu do chủ đầu tư chịu trách nhiệm lập, trong đó trình bày một cách hết sức đầy đủ và chi tiết các nội dung có liên quan đến việc thực hiện đầu tư sau này nhằm mục đích khẳng định được sự đúng đắn của chủ trương đầu tư và hiệu quả của đồng vốn.
Dự án đầu tư là văn kiện phản ánh trung thực kết quả nghiên cứu cụ thể toàn bộ các vấn đề về: thị trường, kinh tế, kỹ thuật, tài chính,. có ảnh hưởng trực tiếp tới sự vận hành, khai thác và tính sinh lợi của công cuộc đầu tư”. Theo quan điểm chung nhất, dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau nhằm đạt được một số mục tiêu cụ thể, được thực hiện trong một thời gian nhất định, dựa trên những nguồn lực nhất định. Như vậy dù trên góc độ nào thì một dự án đầu tư cũng phải mang tính cụ thể và có mục tiêu rõ ràng, tức phải thể hiện các nội dung chính sau: - Các mục tiêu đạt được khi thực hiện dự án - Các hoạt động của dự án - Các nguồn lực 1.
Vai trò của dự án đầu tư Trong thực tế, DAĐT có vai trò to lớn đối với nhiều chủ thể kinh tế: - Đối với chủ đầu tư: DAĐT là căn cứ quan trọng nhất để quyết định bỏ vốn đầu tư - Đối với Nhà nước: DAĐT là văn kiện cơ bản để cơ quan quản lý Nhà nước xem xét, phê duyệt và cấp giấy phép đầu tư. - Đối với nhà tài trợ và các định chế tài chính (NHTM, tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư,.): DAĐT là một căn cứ rất quan trọng để các nhà tài trợ xem xét để đưa ra quyết định chấp thuận hoặc từ chối tài trợ. Khái quát về Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán.
SVTH: Đậu Thị Sương 6. Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Ngọc Châu 1. Hoạt động của Ngân hàng thương mại Hoạt động của Ngân hàng thương mại dựa trên ba chức năng chủ yếu: - Chức năng trung gian tín dụng - Chức năng trung gian thanh toán - Chức năng tạo tiền 1.
Hoạt động thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về thẩm định dự án đầu tư tại NHTM Trên góc độ người tài trợ, các Ngân hàng, tổ chức tài chính đánh giá DA chủ yếu trên phương diện khả thi, hiệu quả tài chính và xem xét khả năng thu nợ của Ngân hàng, có thể đưa ra khái niệm về thẩm định DAĐT như sau: “Thẩm định dự án đầu tư là quá trình xem xét, phân tích, đánh giá dự án một cách khách quan, khoa học và toàn diện trên các nội dung, lựa chọn dự án để quyết định tài trợ hoặc cho vay vốn. Mục đích, vai trò và sự cần thiết của thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của NHTM Thẩm định DAĐT nhằm mục đích giúp ngân hàng đưa ra quyết định chính xác có cho vay hay tài trợ cho DA hay không? Đối với các NHTM, thẩm định DAĐT, trong đó chủ yếu là thẩm định tài chính DA, nhằm mục đích là đưa ra kết luận về tính khả thi, hiệu quả về mặt tài chính của DAĐT, về khả năng trả nợ và những rủi ro có thể xảy ra để phục vụ cho việc quyết định cho vay hoặc từ chối cho vay đầu tư DA. Qua thẩm định DAĐT, NHTM sẽ lựa chọn và tìm ra được những DAĐT có hiệu quả để cho vay, đảm bảo đạt được mục tiêu: nâng cao chất lượng tín dụng và hạn chế rủi ro.
Yêu cầu của thẩm định dự án đầu tư tại NHTM Thẩm định DAĐT cần phải đảm bảo các yêu cầu sau: - Đảm bảo được tính khách quan, toàn diện, chuẩn xác và kịp thời trong quá trình thực hiện, để lựa chọn được các DAĐT có hiệu quả, có tính khả thi cao, có khả năng trả nợ vay cho ngân hàng để tài trợ hoặc cho vay vốn. - Đảm bảo hiệu quả hoạt động, tính bền vững và độ an toàn cao của các DA sau khi được cấp tín dụng từ các NHTM. SVTH: Đậu Thị Sương 7. Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Nguyễn Ngọc Châu 1. Căn cứ thẩm định dự án đầu tư tại NHTM Căn cứ để thẩm định DA bao gồm: - Hồ sơ DA: bao gồm 2 phần: Phần thuyết minh DA và phần thiết kế cơ sở. - Căn cứ các tiêu chuẩn, quy phạm, định mức của từng lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật cụ thể. - Căn cứ các quy ước, thông lệ quốc tế.
- Căn cứ các văn bản, quy định, quy trình và hướng dẫn nội bộ của ngân hàng. Quy trình thẩm định dự án đầu tư của NHTM Quy trình thẩm định dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động xem xét, phân tích, đánh giá các nội dung của dự án. Thông thường, quy trình tổ chức thẩm định dự án đầu tư của NHTM được tiến hành theo trình tự như sau: - Tiếp nhận hồ sơ vay vốn (bao gồm cả hồ sơ dự án) của khách hàng. - Thực hiện công việc thẩm định.
- Lập báo cáo kết quả thẩm định dự án đầu tư. - Trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nội dung thẩm định dự án đầu tư của NHTM Việc thẩm định DAĐT sẽ tập trung, phân tích đánh giá về khía cạnh hiệu quả tài chính và khả năng trả nợ của DA. Các khía cạnh khác như hiệu quả về mặt xã hội, hiệu quả kinh tế nói chung cũng sẽ được đề cập tới tuỳ theo đặc điểm và yêu cầu của từng DA.
Các nội dung chính khi thẩm định DA cần tiến hành phân tích đánh giá gồm: 1. Thẩm định mục tiêu và khía cạnh pháp lý của dự án Đối với bất kỳ DA nào, việc phân tích, đánh giá nhằm làm rõ được sự cần thiết phải đầu tư là xuất phát điểm để tiếp tục hoạch định các nội dụng khác. Thông thường việc đánh giá sự cần thiết phải đầu tư cũng cần phải tuỳ thuộc vào tính chất, mục tiêu đầu tư DA. Nội dung thẩm định này đồng thời xem xét tính hợp pháp của DA theo quy định của pháp luật.
SVTH: Đậu Thị Sương 8. Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Ngọc Châu 1. Thẩm định thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ của dự án Thị trường tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ đầu ra của DA đóng vai trò rất quan trọng, quyết định việc thành bại của DA và khả năng hoàn trả vốn vay ngân hàng của DA.
Các nội dung chính cần xem xét, đánh giá khi thẩm định nội dung này gồm: - Đánh giá tổng quan về nhu cầu sản phẩm của DA. - Đánh giá về cung sản phẩm. - Thị trường mục tiêu và khả năng cạnh tranh của sản phẩm DA. - Phương thức tiêu thụ và mạng lưới phân phối.
- Đánh giá, dự kiến khả năng tiêu thụ sản phẩm của DA. Thẩm định khả năng cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào Trên cơ sở hồ sơ DA (báo cáo đánh giá chất lượng, trữ lượng tài nguyên, Giấy phép khai thác tài nguyên, nguồn thu mua bên ngoài, nhập khẩu,…) và đặc biệt tính kỹ thuật của dây chuyền công nghệ, đánh giá khả năng đáp ứng, cung cấp nguyên vật liệu đầu vào cho DA để kết luận được hai vấn đề chính sau: DA có chủ động được nguồn nguyên nhiên liệu đầu vào hay không? Những thuận lợi, khó khăn đi kèm với việc để có thể chủ động được nguồn nguyên nhiên liệu đầu vào là gì? 1. Thẩm định khía cạnh công nghệ - kỹ thuật của dự án Nội dung thẩm định khía cạnh này nhằm xem xét, đánh giá trình độ, sự hợp lý, tính thích hợp và hiệu quả của các giải pháp công nghệ, kỹ thuật được lựa chọn áp dụng cho DA. Nội dung thẩm định công nghệ – kỹ thuật của DA gồm: - Thẩm định địa điểm xây dựng.