Chương 1: Tổng quan nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA NGHIÊN CỨU Ở Chương 2 sẽ giới thiệu các khái niệm và lý thuyết làm cơ sở lựa chọn mô hình nghiên cứu. Chương này sẽ đi vào tìm hiểu kiến thức tổng quan về Mobile marketing và tập trung xem xét các nghiên cứu trên thế giới về thái độ của người tiêu dùng đối với Mobile marketing từ đó có sự lựa chọn mô hình nghiên cứu phù hợp cho đề tài nghiên cứu này. Tổng quan về Mobile marketing 2. Định nghĩa về Mobile marketing Khái niệm Mobile marketing ra đời vào năm 2004 tại Mỹ nhưng cho đến nay vẫn tồn tại hai cách hiểu khác nhau về vấn đề này, xuất phát từ cách hiểu thuật ngữ khác nhau với từ “mobile”.
Theo giải thích của từ điển tiếng Anh (Oxford dictionary) thì “mobile” có hai ý nghĩa: một là sự di động theo hướng di chuyển, các vật di chuyển, hai là cách hiểu thiết bị di động hướng công nghệ viễn thông (Oxford-Dictionary, n. Trong phạm vi nghiên cứu này, “mobile” trong Mobile marketing sẽ được hiểu và phân tích theo ý nghĩa thứ hai. Từ khía cạnh tiếp cận mang nhiều tính công nghệ, Dickinger và Haghirian (2004) quan niệm: “Mobile Marketing là sử dụng truyền thông tương tác không dây để cung cấp cho khách hàng những thông tin đã được cá nhân hóa với thời gian và địa điểm phù hợp, để xúc tiến hoạt động bán hàng hóa, dịch vụ, ý tưởng đem lại lợi ích cho các bên liên quan” (Dickinger, A. Hiệp hội marketing (MMA) đã đưa ra định nghĩa, có cập nhật, điều chỉnh, bổ sung vào năm 2009 về Mobile marketing theo hướng tiếp cận này như sau: “Mobile marketing là tập hợp các hoạt động cho phép các doanh nghiệp thực hiện kết nối và thu hút khách hàng bằng các hoạt động tương tác thông qua bất kỳ thiết bị di động và nhà mạng viễn thông” (MMA, 2009).
Còn theo Wikipedia thì: “Mobile marketing là hình thức marketing qua thiết bị di động, như là điện thoại thông minh. Mobile marketing có thể mang lại cho 6 khách hàng những thông tin mang tính cá nhân hóa cao về sản phẩm, dịch vụ và ý tưởng của các nhà sản xuất ở thời gian và địa điểm phù hợp” (Wikipedia, n. Như vậy, dù có khác biệt về câu chữ cũng như cách tiếp cận, nhưng hội chung lại Mobile marketing gồm nội dung chính sau: Mobile marketing sử dụng thiết bị di động làm phương tiện truyền tải các chương trình marketing đến với khách hàng hiện hữu và thu hút khách hàng mới. Qua đó, họ có thể tương tác trực tiếp với nhau.
Mobile marketing là công cụ được cá nhân hoá thông tin, và tiếp cận với khách hàng vào thời gian và vị trí phù hợp. Các hình thức Mobile marketing Hiện nay, Mobile marketing có nhiều hình thức đa dạng, bởi công nghệ phát triển vượt bậc của kỷ nguyên số. Tin nhắn SMS/MMS Dịch vụ tin nhắn ngắn SMS là dịch vụ cơ bản, nó cung cấp cung cấp khả năng nhận và gửi tin nhắn dạng văn bản (text) với chiều dài tối đa là 160 ký tự (bytes) cho một tin nhắn. Dịch vụ tin nhắn MMS cung cấp khả năng nhận và gửi tin nhắn dạng đa phương tiện (văn bản, ảnh, âm thanh, video…).
Truyền thông đa phương tiện (Rich media) Truyền thông đa phương tiện là một hình thức quảng cáo tương tác, cho phép dựa trên công nghệ nhúng flash (phần mềm hỗ trợ video) và Java (ngôn ngữ lập trình) để kết hợp hình ảnh, âm thanh và truyền tải nội dung qua Internet. Sự kết hợp đa phương tiện đem đến cho truyền thông đa phương tiện nhiều dạng sản phẩm quảng cáo phong phú như quảng cáo trên truyền hình (TVC), trò chơi, flash. Ứng dụng di động (Mobile application) Ứng dụng di động ban đầu được cung cấp với mục đích thông tin tổng quát và các dịch vụ thông dụng trên internet, bao gồm email, lịch, danh bạ, và thị trường chứng khoán và thông tin thời tiết. Do nhu cầu chung của những người sử dụng 7 thiết bị di động và khả năng lập trình đã mở rộng thành các loại khác phong phú hơn, chẳng hạn như trò chơi di động, ứng dụng học tập, ứng dụng xã hội… Một công ty có thể lựa chọn quảng cáo thông qua web di động, ứng dụng di động, hoặc kết hợp cả hai.
Điều quan trọng nhất là cách trình bày của các quảng cáo. Video trên di động (Mobile video) Hình thức này có thể hiểu là dùng các video mang thông điệp quảng cáo đến người tiêu dùng. Facebook – một trang mạng xã hội lớn đã thử nghiệm thành công hình thức quảng cáo video. Tuy nhiên hình thức này không được sử dụng nhiều bởi sẽ rất khó khăn để hiểu được thái độ của người tiêu dùng.
Định vị (Geo-location) Với sự phát triển công nghệ hiện nay, hệ thống định vị toàn cầu (GPS) được tích hợp vào điện thoại di động và vị trí của các thiết bị sẽ được phát hiện thông qua các dịch vụ dựa trên địa điểm. Vị trí của khách hàng có thể được sử dụng như một cơ sở của quảng cáo. Đặc trưng của Mobile marketing Từ những khái niệm của MMA và Dickinger và Haghirian (2004), Iddris (2006) đã xác định Mobile marketing có bốn đặc trưng cơ bản là: (1) mọi lúc mọi nơi, (2) hướng đối tượng, (3) khả năng tương tác hai chiều, (4) cá nhân hóa cao (Iddris, 2006) và (5) Mobile marketing không phải là thư rác (Leppäniemi, M. Mọi lúc, mọi nơi Thực tiễn đã cho thấy, người dùng điện thoại di động luôn mang bên mình chiếc điện thoại di động và sử dụng chúng vào bất kỳ thời gian nào và ở bất kỳ nơi đâu như một thói quen thường nhật.
Những người ở nhóm tuổi trẻ thường xuyên liên lạc với bạn bè của mình qua tin nhắn SMS (Wang, 2007). Do đó, doanh nghiệp cần tận dụng điện thoại di động làm phương tiện marketing. Hướng đối tượng Như đã biết, các kênh truyền thông đại chúng như truyền hình hay radio, báo hay tạp chí giấy cũng có việc phân nhóm đối tượng marketing thông qua nội dung, 8 nhưng việc phân nhóm này thường không chính xác và kết quả hạn chế. Mobile marketing thì khác, khả năng hướng đối tượng rất cao, bởi Mobile marketing sử dụng dữ liệu những người đăng ký chấp nhận chương trình marketing.
Khả năng tương tác hai chiều Trong nghiên cứu của mình, Iddris đã đề cập đến khả năng tương tác hai chiều là tính năng quan trọng và là một lợi thế của Mobile marketing. Doanh nghiệp có thể tương tác với khách hàng của mình và ngược lại thông qua hệ thống Mobile marketing (Iddris, 2006). Cá nhân hóa cao Kênh Mobile marketing mang tính cá nhân cao nhất trong các kênh marketing hiện nay, bởi Mobile marketing cho phép cá nhân hóa gần như toàn bộ các thông điệp, kịch bản và cả thời điểm thực hiện chương trình Mobile marketing (Tripathi, S. Đối với những nhóm khách hàng có những đặc thù riêng biệt như độ tuổi, giới tính… thì các thông điệp Mobile marketing được xây dựng phù hợp với từng nhóm đó.
Không phải là thư rác Spam có thể được hiểu là thư rác. Spam là việc gửi thông điệp có nội dung giống nhau hoàn toàn đến nhiều địa chỉ người nhận khác nhau để quảng cáo, thương mại (Ho, S. Khi thư điện tử (email) là công cụ liên lạc phổ biến thì mỗi ngày có hàng tỉ email được gửi đi khắp toàn cầu bao gồm cả email marketing. Mobile marketing cũng có nguyên lý hoạt động gửi thông tin tương tự như Email marketing.
Tuy vậy, trong bản hướng dẫn của Hiệp hội Mobile marketing, chương trình Mobile marketing chỉ được phép thực hiện khi được sự cho phép của người tiêu dùng bởi việc đăng ký nhận thông tin các chương trình marketing (MMA, 2008). Mặt khác, hệ thống của Mobile marketing phải có tính năng cho phép người tiêu từ chối tiếp tục nhận thông tin marketing khi không có nhu cầu. Bản hướng dẫn đã trở thành tham chiếu cho các cơ quan quản lý đưa ra quy định và 9 chế tài xử lý đối với các doanh nghiệp có hành vi gửi tin nhắn quảng cáo gây phiền nhiễu cho người tiêu dùng và đơn vị liên quan cũng sẽ bị xử lý thích đáng. Thái độ tiếp nhận quảng cáo của người dùng điện thoại đối với Mobile marketing 2.
Thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo Với quảng cáo di động là một hiện tượng marketing mới, hầu hết người tiêu dùng sẽ không hình thành được một thái độ ổn định cho hình thức quảng cáo này. Tuy nhiên, thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo nói chung tác động thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo di động. Người tiêu dùng có thể sẽ là rất quen thuộc với quảng cáo, khi họ tiếp xúc nó trên các phương tiện hàng ngày. Do đó, có thể dự kiến được thái độ ổn định và phù hợp nhất định đối với quảng cáo nói chung (Bauer, H.
Để có được một cái nhìn tổng quan hơn về thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo di động, đầu tiên cần có cái nhìn tổng quan về thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo nói chung. Các khía cạnh ảnh hưởng đến thái độ của người tiêu dùng đối với các quảng cáo ở mỗi loại hình quảng cáo là khác nhau: Lohse và Rosen cho rằng trong quảng cáo in ấn, các màu sắc được sử dụng và chất lượng các bức ảnh ảnh hưởng tích cực đến thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo (Lohse, G. Với Schlosser thì khi sử dụng quảng cáo trực tuyến, xu hướng tương tác có ảnh hưởng tích cực đến thái độ của người tiêu dùng đối với quảng cáo khi nó thúc đẩy hình thành của hình tượng tinh thần (Schlosser, 2003). Còn theo Heath và Stipp thì nhận định người làm marketing quảng cáo qua truyền hình chủ yếu là phải đối phó với các vấn đề của người tiêu dùng rất ít quan tâm đến loại hình quảng cáo này (Heath, R.
Ngày nay, các nhà marketing phải lưu ý vấn đề của quảng cáo lộn xộn trong các kênh quảng cáo truyền thống. Thông điệp quảng cáo hàng ngày có thể vượt quá khả năng thông tin xử lý của hầu hết người tiêu dùng. Mặc dù người tiêu dùng thường không tin vào quảng cáo, người tiêu dùng có xu hướng cảm thấy tin tưởng hơn vào quảng cáo khi tập trung vào các quyết định mua thực tế của họ. Thái độ 10 tích cực này chủ yếu là chia sẻ của nam giới, người tiêu dùng trẻ tuổi, những người có mức độ giáo dục và thu nhập thấp, và không phải người da trắng.