Luận văn tăng cường công tác kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện mỹ đức thành phố hà nội

Thuế là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, đóng vai trò điều tiết kinh tế vĩ mô. 125 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hòa
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Song
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng Cường Công Tác Kiểm Tra Thuế Đối Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Tại Huyện Mỹ Đức, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Tra Thuế Doanh Nghiệp Tại Mỹ Đức

Thuế là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, đóng vai trò điều tiết kinh tế vĩ mô. Cơ quan thuế hiện nay quản lý thuế theo cơ chế tự kê khai, tự nộp. Cơ chế này tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động, giảm thiểu thủ tục hành chính. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra kẽ hở cho doanh nghiệp trốn thuế, gian lận thuế. Do đó, việc kiểm tra thuế là vô cùng quan trọng để đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và sự công bằng trong kinh doanh. Theo báo cáo của Tổng kiểm toán, ngành thuế có 46 nghìn cán bộ, công chức nhưng cũng chỉ hậu kiểm được 18%, còn 82% đang là một khoảng trống. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tăng cường công tác kiểm tra thuế.

1.1. Vai Trò Của Kiểm Tra Thuế Trong Quản Lý Ngân Sách

Kiểm tra thuế đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Nó giúp phát hiện và ngăn chặn các hành vi trốn thuế, gian lận thuế, từ đó tăng cường nguồn lực tài chính cho các hoạt động công của nhà nước. Việc kiểm tra thuế hiệu quả cũng tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thuế.

1.2. Cơ Chế Tự Kê Khai Và Sự Cần Thiết Của Kiểm Tra Thuế

Cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi cơ quan thuế phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo tính tuân thủ. Kiểm tra thuế giúp xác minh tính chính xác của các thông tin kê khai, phát hiện các sai sót và hành vi vi phạm, từ đó đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

II. Thực Trạng Kiểm Tra Thuế DN NQD Tại Huyện Mỹ Đức

Thực tế quản lý thuế cho thấy, từ khi áp dụng cơ chế tự kê khai, số doanh nghiệp vi phạm pháp luật thuế ngày càng tăng, số tiền thuế trốn ngày càng lớn. Tại huyện Mỹ Đức, công tác hậu kiểm chỉ đạt từ 15% tới 23% trên số doanh nghiệp đang hoạt động. Từ năm 2015 tới năm 2018, tỷ lệ số doanh nghiệp bị xử lý truy thu và phạt sau kiểm tra trên số doanh nghiệp bị kiểm tra luôn chiếm tới trên 90%, tăng thu cho ngân sách từ 7 tỷ tới 10 tỷ mỗi năm. Đơn cử như năm 2018 cơ quan thuế tiến hành kiểm tra 93 doanh nghiệp ngoài quốc doanh thì có tới 90 doanh nghiệp có vi phạm pháp luật thuế, truy thu và phạt 7,65 tỷ vào ngân sách nhà nước (Chi cục thuế Huyện Mỹ Đức, 2015-2018).

2.1. Tỷ Lệ Hậu Kiểm Và Số Lượng Doanh Nghiệp Vi Phạm Thuế

Tỷ lệ hậu kiểm thấp tại huyện Mỹ Đức cho thấy sự hạn chế trong khả năng kiểm soát của cơ quan thuế. Số lượng doanh nghiệp vi phạm pháp luật thuế cao cho thấy sự cần thiết phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Điều này đòi hỏi cơ quan thuế phải có các biện pháp hiệu quả để phát hiện và xử lý các hành vi trốn thuế, gian lận thuế.

2.2. Số Tiền Truy Thu Và Phạt Do Vi Phạm Thuế Tại Mỹ Đức

Số tiền truy thu và phạt do vi phạm thuế tại huyện Mỹ Đức cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng trốn thuế, gian lận thuế. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu ngân sách nhà nước và tạo ra sự bất bình đẳng trong kinh doanh. Cơ quan thuế cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để xử lý các hành vi vi phạm và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách.

III. Quy Trình Kiểm Tra Thuế DN NQD Hướng Dẫn Chi Tiết

Kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh là quá trình xem xét, đánh giá việc tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp. Nội dung kiểm tra thuế bao gồm kiểm tra việc đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, và sử dụng hóa đơn, chứng từ. Quy trình kiểm tra thuế được thực hiện theo quy định của pháp luật, đảm bảo tính minh bạch, công khai, và khách quan. Cơ quan thuế có quyền yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

3.1. Các Bước Trong Quy Trình Kiểm Tra Thuế Cơ Bản

Quy trình kiểm tra thuế thường bao gồm các bước sau: Lập kế hoạch kiểm tra, thông báo kiểm tra, tiến hành kiểm tra, lập biên bản kiểm tra, ra quyết định xử lý vi phạm (nếu có), và theo dõi việc thực hiện quyết định. Mỗi bước trong quy trình đều có các quy định cụ thể để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả của công tác kiểm tra.

3.2. Hồ Sơ Kiểm Tra Thuế Những Giấy Tờ Cần Chuẩn Bị

Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ thuế, bao gồm: Tờ khai thuế, báo cáo tài chính, hóa đơn, chứng từ, sổ sách kế toán, và các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan thuế. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ giúp doanh nghiệp chứng minh tính tuân thủ pháp luật thuế và tránh các sai sót không đáng có.

3.3. Quyền Và Nghĩa Vụ Của Doanh Nghiệp Khi Bị Kiểm Tra Thuế

Doanh nghiệp có quyền được thông báo trước về việc kiểm tra, được giải trình ý kiến, được khiếu nại quyết định xử lý vi phạm (nếu không đồng ý). Đồng thời, doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực các thông tin, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan thuế, và chấp hành các quyết định xử lý vi phạm.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Kiểm Tra Thuế Tại Mỹ Đức

Để tăng cường công tác kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Mỹ Đức, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu và thông tin doanh nghiệp phục vụ cho việc phân tích rủi ro lựa chọn kế hoạch. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kiểm tra thuế. Hoàn thiện các tiêu thức, phương pháp lựa chọn hồ sơ kiểm tra thuế. Hoàn thiện cách thức kiểm tra theo mô hình phù hợp với cơ chế tự khai, tự tính, tự nộp thuế. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kiểm tra thuế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho công tác kiểm tra. Tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế.

4.1. Ứng Dụng CNTT Trong Kiểm Tra Thuế Xu Hướng Tất Yếu

Ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra thuế, giảm thiểu thời gian và chi phí. Các phần mềm phân tích rủi ro, quản lý dữ liệu, và hỗ trợ kiểm tra giúp cơ quan thuế phát hiện nhanh chóng các hành vi trốn thuế, gian lận thuế. Doanh nghiệp cũng có thể sử dụng các phần mềm kế toán, kê khai thuế điện tử để thực hiện nghĩa vụ thuế một cách dễ dàng và chính xác.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Thuế Yếu Tố Quyết Định

Đội ngũ cán bộ thuế có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm, và phẩm chất đạo đức tốt là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả công tác kiểm tra thuế. Cơ quan thuế cần có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao năng lực cho cán bộ thuế. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm tra, giám sát để ngăn chặn các hành vi tiêu cực, tham nhũng.

4.3. Tuyên Truyền Hỗ Trợ NNT Giải Pháp Phòng Ngừa Vi Phạm Thuế

Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế giúp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp. Cơ quan thuế cần cung cấp đầy đủ thông tin về chính sách thuế, hướng dẫn kê khai, nộp thuế, và giải đáp các thắc mắc của doanh nghiệp. Đồng thời, cần tạo ra một môi trường làm việc thân thiện, cởi mở để doanh nghiệp cảm thấy thoải mái khi trao đổi thông tin với cơ quan thuế.

V. Rủi Ro Thuế Doanh Nghiệp Nhận Diện Và Phòng Tránh

Các rủi ro thuế doanh nghiệp có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân, bao gồm: Sai sót trong kê khai thuế, không tuân thủ các quy định về hóa đơn, chứng từ, và thực hiện các giao dịch không minh bạch. Để phòng tránh rủi ro thuế, doanh nghiệp cần có hệ thống kế toán, kiểm soát nội bộ chặt chẽ, và thường xuyên cập nhật các quy định mới về thuế. Doanh nghiệp cũng nên tìm kiếm sự tư vấn của các chuyên gia thuế để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế.

5.1. Các Loại Rủi Ro Thuế Thường Gặp Ở DN NQD

Các loại rủi ro thuế thường gặp ở doanh nghiệp ngoài quốc doanh bao gồm: Kê khai sai doanh thu, chi phí, khấu trừ thuế GTGT không đúng quy định, và sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định về thuế để tránh các sai sót không đáng có.

5.2. Quản Lý Thuế Doanh Nghiệp Bí Quyết Giảm Thiểu Rủi Ro

Quản lý thuế hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro thuế và tối ưu hóa chi phí thuế. Doanh nghiệp cần có kế hoạch thuế rõ ràng, theo dõi chặt chẽ các giao dịch kinh tế, và tuân thủ đầy đủ các quy định về thuế. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán, tài chính, và các bộ phận khác trong doanh nghiệp.

VI. Kinh Nghiệm Kiểm Tra Thuế Hiệu Quả Từ Các Địa Phương

Nghiên cứu kinh nghiệm kiểm tra thuế từ các địa phương khác giúp huyện Mỹ Đức học hỏi và áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các địa phương có thể có các mô hình kiểm tra thuế khác nhau, phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương. Việc chia sẻ kinh nghiệm giúp các địa phương nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra thuế và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

6.1. Bài Học Từ Các Mô Hình Kiểm Tra Thuế Tiên Tiến

Các mô hình kiểm tra thuế tiên tiến thường tập trung vào phân tích rủi ro, ứng dụng công nghệ thông tin, và tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận chức năng. Việc áp dụng các mô hình này giúp cơ quan thuế phát hiện nhanh chóng các hành vi trốn thuế, gian lận thuế và xử lý kịp thời.

6.2. Áp Dụng Kinh Nghiệm Vào Thực Tiễn Tại Huyện Mỹ Đức

Huyện Mỹ Đức cần nghiên cứu kỹ các kinh nghiệm kiểm tra thuế từ các địa phương khác và áp dụng một cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Cần có sự điều chỉnh, bổ sung để đảm bảo tính hiệu quả và khả thi của các giải pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ cơ quan quản lý nhà nước, toàn ngành thuế có khoảng 46.000 cán bộ, công chức nhưng tỷ lệ kiểm tra hậu kiểm trên toàn quốc mới chỉ đạt khoảng 18%, để lại khoảng trống quản lý lên tới 82%. Tại địa bàn huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, khu vực kinh tế tư nhân phát triển nhanh chóng nhưng công tác hậu kiểm hàng năm chỉ bao phủ được từ 15% đến 23% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Sự mất cân đối này đặt ra thách thức lớn đối với công tác chống thất thu ngân sách khi cơ chế tự khai, tự tính và tự nộp thuế bộc lộ những kẽ hở cho các hành vi gian lận thương mại và trốn thuế tinh vi.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Hòa, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Song tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tập trung giải quyết yêu cầu cấp thiết về nâng cao hiệu lực kiểm tra thuế đối với khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Đề tài hướng tới mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng công tác kiểm tra thuế tại Chi cục Thuế huyện Mỹ Đức giai đoạn 2015-2018, nhận diện các yếu tố cản trở và xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn tiếp theo.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình nghiên cứu được khẳng định qua các chỉ số tài chính cụ thể. Trong giai đoạn 2015-2018, tỷ lệ doanh nghiệp bị xử lý truy thu và phạt sau kiểm tra trên địa bàn huyện Mỹ Đức luôn chiếm trên 90% tổng số đơn vị được thanh kiểm tra, đóng góp số thu tăng thêm từ 7 tỷ đến 10 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách nhà nước. Điển hình trong năm 2018, việc kiểm tra 93 doanh nghiệp ngoài quốc doanh đã phát hiện 90 đơn vị có sai phạm, thu hồi và xử phạt 7,65 tỷ đồng. Kết quả này chứng minh rằng việc hoàn thiện kỹ thuật kiểm tra và tối ưu hóa quản lý rủi ro là giải pháp mấu chốt để nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết quản lý thuế hiện đại và lý thuyết quản lý rủi ro tuân thủ thuế. Trong nền kinh tế thị trường, cơ chế tự khai và tự nộp thuế đòi hỏi cơ quan thuế chuyển dịch từ phương thức kiểm soát tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên phân tích rủi ro. Khung lý thuyết vận dụng mô hình phân tích rủi ro TPR, trong đó quy định tỷ lệ lựa chọn người nộp thuế đưa vào kế hoạch kiểm tra hàng năm đạt từ 80% đến 85% từ cơ sở dữ liệu rủi ro tự động và 15% đến 20% từ thực tiễn giám sát địa bàn.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm doanh nghiệp ngoài quốc doanh, kiểm tra thuế chuyên ngành, trốn thuế và gian lận thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 và các văn bản sửa đổi. Quy trình nghiệp vụ được chuẩn hóa theo Quyết định số 746/QĐ-TCT của Tổng cục Thuế với hai trụ cột chính: quy trình kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế và quy trình kiểm tra toàn diện tại trụ sở người nộp thuế trong thời hạn quy định 5 ngày làm việc.

+-------------------------------------------------------------------+
|               HỆ THỐNG CƠ SỞ DỮ LIỆU NGƯỜI NỘP THUẾ               |
+---------------------------------+---------------------------------+
                                  |
                                  v
+-------------------------------------------------------------------+
|            PHÂN TÍCH RỦI RO & LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TRA               |
|   - 80% - 85%: Lựa chọn tự động từ ứng dụng TPR                   |
|   - 15% - 20%: Lựa chọn từ thực tế quản lý giám sát địa bàn       |
+---------------------------------+---------------------------------+
                                  |
                                  v
+-------------------------------------------------------------------+
|                   THỰC HIỆN KIỂM TRA THUẾ                         |
|   - Kiểm tra tại trụ sở Cơ quan Thuế (Thời hạn giải trình 10 ngày)|
|   - Kiểm tra tại trụ sở Doanh nghiệp (Thời gian thực tế 05 ngày)  |
+---------------------------------+---------------------------------+
                                  |
                                  v
+-------------------------------------------------------------------+
|                XỬ LÝ KẾT QUẢ VÀ THU HỒI NỢ THUẾ                   |
|   - Ban hành Quyết định xử lý vi phạm trong 07 ngày làm việc      |
|   - Đôn đốc thu nộp 100% tiền thuế truy thu và tiền phạt          |
+-------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết giai đoạn 2015-2018 của Chi cục Thuế huyện Mỹ Đức và nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2018. Khảo sát thực tế sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng với quy mô mẫu 120 đối tượng, bao gồm 30 cán bộ công chức thuộc các đội kiểm tra thuế và 90 đại diện doanh nghiệp gồm giám đốc và kế toán trưởng trên địa bàn 21 xã và 1 thị trấn thuộc huyện.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo nhóm ngành nghề sản xuất, xây dựng, thương mại và dịch vụ được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho cơ cấu kinh tế địa phương. Tác giả sử dụng các phương pháp phân tích số liệu truyền thống gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tổ thống kê và thang đo Likert 5 mức độ. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp lượng hóa chính xác sự khác biệt giữa phân loại rủi ro trên hệ thống và thực tế vi phạm, đồng thời đánh giá khách quan nhận thức, thái độ của doanh nghiệp đối với hoạt động kiểm tra trong suốt timeline thực hiện đề tài từ tháng 5/2018 đến tháng 5/2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế tại Chi cục Thuế huyện Mỹ Đức giai đoạn 2015-2018 cho thấy 4 phát hiện trọng tâm:

• Tỷ lệ phát hiện sai phạm qua kiểm tra ở mức rất cao: Mặc dù năng lực kiểm tra chỉ bao phủ được 15% đến 23% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, tỷ lệ doanh nghiệp bị xử lý truy thu và phạt sau kiểm tra luôn vượt ngưỡng 90%. Năm 2018, trong tổng số 93 cuộc kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, có tới 90 doanh nghiệp bị phát hiện vi phạm, chiếm tỷ lệ 96,77%.
• Số thu hồi ngân sách nhà nước tăng trưởng ổn định: Tổng số tiền truy thu và xử phạt vi phạm hành chính về thuế duy trì ở mức 7 tỷ đến 10 tỷ đồng mỗi năm. Riêng năm 2018, số tiền xử lý nộp vào ngân sách đạt 7,65 tỷ đồng, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành dự toán thu ngân sách địa phương.
• Cơ cấu hành vi vi phạm tập trung vào hóa đơn và chi phí: Khoảng 65% số vụ vi phạm liên quan đến việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để hợp thức hóa chi phí đầu vào, 25% vi phạm về kê khai thiếu doanh thu thực tế và 10% vi phạm về chậm nộp hồ sơ khai thuế.
• Nguồn nhân lực kiểm tra mỏng so với quy mô quản lý: Trình độ đội ngũ cán bộ kiểm tra còn thiếu đồng đều, tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học chuyên ngành tài chính kế toán đạt khoảng 75%, nhưng số lượng kiểm tra viên phải phụ trách theo dõi bình quân trên 40 doanh nghiệp mỗi người, gây quá tải trong các đợt cao điểm quyết toán.

Năm	Số DN được kiểm tra (DN)	Số DN vi phạm (DN)	Tỷ lệ vi phạm (%)	Tổng số tiền truy thu và phạt (Tỷ đồng)
2015	82	75	91,46%	7,12
2016	88	81	92,05%	8,30
2017	89	82	92,13%	8,95
2018	93	90	96,77%	7,65

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ vi phạm trên 90% phản ánh tính hai mặt của cơ chế tự khai, tự nộp trong bối cảnh ý thức tuân thủ pháp luật thuế của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc các doanh nghiệp quy mô nhỏ thường tối thiểu hóa chi phí bằng cách thuê kế toán bán thời gian, dẫn đến sai sót trong hạch toán kế toán và lập báo cáo tài chính. Bên cạnh đó, áp lực lợi nhuận khiến một bộ phận doanh nghiệp cố tình che giấu doanh thu bán hàng bằng tiền mặt.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế từ Cơ quan Ngân sách và Hải quan Anh (HMRC) từng ngăn chặn 579 triệu bảng tiền gian lận trong giai đoạn 2012-2013 nhờ hệ thống tự động nhận diện rủi ro, hay thực tiễn tại Chi cục Thuế thành phố Bắc Giang thu hồi 2,18 tỷ đồng và giảm lỗ 18,99 tỷ đồng năm 2014, có thể thấy việc ứng dụng phần mềm phân tích rủi ro TPR tại Mỹ Đức vẫn còn khoảng cách lớn so với yêu cầu thực tiễn.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ hình cột so sánh tốc độ tăng trưởng số tiền truy thu với tốc độ phát triển số lượng doanh nghiệp thành lập mới giai đoạn 2015-2018. Đồng thời, biểu đồ phân tích cơ cấu sắc thuế vi phạm chỉ ra rằng thuế Giá trị gia tăng chiếm tỷ trọng sai phạm lớn nhất với 58%, tiếp theo là thuế Thu nhập doanh nghiệp chiếm 34%, và 8% thuộc về các loại thuế khác. Sự kết hợp giữa biểu đồ tương quan và bảng số liệu phân tổ giúp cơ quan thuế định vị chính xác những ngành hàng có độ rủi ro cao như kinh doanh vật liệu xây dựng, khai thác cát sỏi và dịch vụ lưu trú du lịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra thuế tại huyện Mỹ Đức:

• Hiện đại hóa hệ thống cơ sở dữ liệu và ứng dụng phân tích rủi ro TPR: Nâng tỷ lệ lập kế hoạch kiểm tra dựa trên dữ liệu phân tích tự động từ 80% lên 90% vào năm 2020. Tích hợp liên thông dữ liệu hóa đơn điện tử với hệ thống quản trị rủi ro ngành thuế nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu mua bán hóa đơn bất hợp pháp. Đơn vị chủ trì: Đội Kiểm tra thuế phối hợp bộ phận Công nghệ thông tin Cục Thuế thành phố Hà Nội.
• Chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và đào tạo nguồn nhân lực: Biên soạn và ban hành sổ tay nghiệp vụ kiểm tra thuế điện tử trước quý 4 năm 2019. Tổ chức đào tạo chuyên sâu định kỳ 100% cán bộ kiểm tra về kỹ năng kiểm tra sổ sách kế toán số hóa và phân tích dòng tiền ngân hàng, hướng tới mục tiêu rút ngắn 20% thời gian kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế. Đơn vị thực hiện: Ban lãnh đạo Chi cục Thuế huyện Mỹ Đức.
• Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành thường xuyên: Thiết lập biên bản ghi nhớ trao đổi dữ liệu định kỳ hàng quý giữa Chi cục Thuế với Công an huyện, Kho bạc Nhà nước, Phòng Tài chính - Kế hoạch và các tổ chức tín dụng trên địa bàn. Mục tiêu xác minh 100% các giao dịch thanh toán đáng ngờ của doanh nghiệp có rủi ro cao. Đơn vị chủ trì: Chi cục Thuế và Ủy ban nhân dân huyện Mỹ Đức.
• Tăng cường đôn đốc và cưỡng chế thi hành sau kiểm tra: Đẩy mạnh công tác giám sát thực hiện kết luận kiểm tra, phấn đấu thu hồi 100% số tiền thuế truy thu và tiền phạt trong vòng 30 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Đơn vị thực hiện: Đội Quản lý nợ và Cưỡng chế nợ thuế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ lãnh đạo và công chức ngành Thuế: Tiếp cận khung phương pháp luận kiểm tra thuế dựa trên quản lý rủi ro và các bước chuẩn hóa quy trình thanh kiểm tra theo Quyết định 746/QĐ-TCT. Luận văn cung cấp tài liệu nghiệp vụ để xây dựng kế hoạch kiểm tra chuyên đề cho các chi cục thuế cấp huyện có đặc điểm kinh tế tương đồng.
• Giám đốc và kế toán trưởng doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Nhận diện rõ các tiêu chí đánh giá rủi ro của cơ quan thuế và các lỗi sai phạm phổ biến về hóa đơn, chứng từ kế toán. Doanh nghiệp có thể ứng dụng để tự kiểm tra, rà soát hồ sơ quyết toán thuế hàng năm, tránh bị phạt từ 10% đến 20% trên số thuế khai thiếu.
• Giảng viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế: Bổ sung nguồn tài liệu tham khảo học thuật giá trị về quản trị tài chính công và quản trị thuế tại Việt Nam. Nghiên cứu cung cấp khung phân tích thực chứng kết hợp thang đo Likert, hữu ích cho việc triển khai các đề tài nghiên cứu về quản lý kinh tế địa phương.
• Cơ quan hoạch định chính sách tài chính: Đánh giá những bất cập nảy sinh trong quá trình thi hành cơ chế tự khai tự nộp ở cấp cơ sở. Nghiên cứu cung cấp luận cứ thực tiễn để hoàn thiện các thông tư hướng dẫn Luật Quản lý thuế và các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế.

Câu hỏi thường gặp

• Cơ quan thuế căn cứ vào đâu để đưa doanh nghiệp vào kế hoạch kiểm tra hàng năm? Cơ quan thuế áp dụng phần mềm phân tích rủi ro TPR để tự động chấm điểm và xếp hạng rủi ro người nộp thuế, chiếm từ 80% đến 85% danh sách kiểm tra. Ngoài ra, 15% đến 20% còn lại được lựa chọn từ thực tế quản lý địa bàn đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu nghi vấn về hóa đơn, thua lỗ liên tục nhiều năm hoặc thay đổi địa chỉ kinh doanh bất thường.

• Vì sao tỷ lệ vi phạm thuế của doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Mỹ Đức lên tới trên 90%? Tỷ lệ này bắt nguồn từ việc công tác lập kế hoạch kiểm tra đã sàng lọc trúng các đối tượng có rủi ro cao thay vì kiểm tra dàn trải. Đồng thời, nhận thức pháp luật thuế của phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn còn hạn chế, dẫn đến việc hạch toán chi phí đầu vào thiếu chứng từ hợp lệ và kê khai sai lệch số thuế phải nộp.

• Thời hạn thực hiện một cuộc kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế là bao lâu? Theo quy định tại Quyết định số 746/QĐ-TCT của Tổng cục Thuế, thời hạn kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp không quá 5 ngày làm việc thực tế kể từ ngày công bố quyết định kiểm tra. Trong trường hợp vụ việc phức tạp, cơ quan thuế có thể gia hạn một lần nhưng không vượt quá 5 ngày làm việc.

• Những hành vi vi phạm thuế phổ biến nhất của doanh nghiệp ngoài quốc doanh là gì? Các hành vi phổ biến nhất bao gồm sử dụng hóa đơn không hợp pháp để tăng chi phí được trừ khi tính thuế Thu nhập doanh nghiệp, kê khai khấu trừ thuế Giá trị gia tăng đầu vào không đúng quy định, không xuất hóa đơn khi bán hàng thu tiền mặt và nộp chậm tờ khai quyết toán thuế theo niên độ tài chính.

• Kết quả kiểm tra thuế được xử lý như thế nào sau khi ký biên bản? Trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày ký biên bản kiểm tra, Thủ trưởng cơ quan thuế phải ban hành Quyết định xử lý vi phạm về thuế hoặc Kết luận kiểm tra. Trường hợp có dấu hiệu trốn thuế nghiêm trọng mang tính chất hình sự, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra trong thời hạn 10 ngày làm việc.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc về quản lý thuế và kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh theo cơ chế tự khai, tự nộp.
• Phân tích chi tiết thực trạng tại Chi cục Thuế huyện Mỹ Đức giai đoạn 2015-2018, chỉ ra tỷ lệ phát hiện vi phạm đạt trên 90% và số tiền truy thu phạt hàng năm đạt từ 7 tỷ đến 10 tỷ đồng.
• Đóng góp khoa học nổi bật của công trình là mô hình hóa quy trình kiểm tra dựa trên phân tích rủi ro TPR kết hợp khảo sát thực chứng 120 đối tượng bằng thang đo Likert.
• Đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về công nghệ, nhân sự, quy chế liên ngành và đôn đốc thu hồi nợ thuế với lộ trình thực hiện cụ thể từ năm 2019 đến năm 2020.
• Các nhà quản trị doanh nghiệp và cán bộ quản lý thuế cần chủ động tham khảo công trình nghiên cứu này để nâng cao tính tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa hiệu quả quản trị thuế trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HÒA TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI HUYỆN MỸ ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Văn Song NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được sử dụng cho công trình nghiên cứu của bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngà 13 tháng 4 năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hòa i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế của mình, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân và tập thể.

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo Bộ môn Kinh tế tài nguyên và Môi trường thuộc khoa Kinh tế và PTNT; Ban quản lý Đào tạo – Học viện Nông nghiệp Việt Nam; đặc biệt là sự quan tâm, chỉ dẫn tận tình của GS. TS Nguyễn Văn Song đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Đội thuế thuộc Chi cục thuế huyện Mỹ Đức, Hà Nội; các cá nhân đại diện cho các cơ quan, đơn vị, tổ chức trên địa bàn huyện Mỹ Đức đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu phục vụ cho luận văn. Qua đây tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Hà Nội, ngà 13 tháng 4 năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hòa ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng .vii Danh mục sơ đồ .viii Danh mục biểu đồ.

ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và thực tiễn. Cơ sở lý luận về công tác kiểm tra thuế đôí với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Nội dung công tác kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác kiểm tra thuế đối với doanh nghiêp ngoài quốc doanh.

Cơ sở thực tiễn về công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Kinh nghiệm kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh của một số nước trên thế giới. Kinh nghiệm thực tiễn kiểm tra thuế ở một số địa phương trong nước. Một số bài học rút ra cho Chi cục thuế huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Vị trí địa lý. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Kết quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp tại huyện Mỹ Đức, Hà Nội. Kết quả thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước của Chi cục thuế huyện Mỹ Đức. Giới thiệu về chi cục thuế huyện Mỹ Đức. Những thuận lợi, khó khăn từ đặc điểm địa bàn nghiên cứu ảnh hưởng tới công tác kiểm tra thuế.

Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu .