CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN TỔNG QUÁT VỀ THẨM ĐỊNH GIÁ MÁY, THIẾT BỊ 1.1 TỔNG QUAN VỀ MÁY, THIẾT BỊ 1.1 Khái niệm máy, thiết bị Máy, thiết bị là những tài sản vô hình ngoài bất động sản nhằm phục vụ tạo ra thu nhập cho người sở hữu, các định nghĩa khác bao gồm: Máy móc là các máy riêng lẻ hay một dây chuyền sản xuất. Hay máy móc là thiết bị sử dụng năng lực cơ khí, được cấu tạo từ nhiều bộ phận và có chức năng nhất định nhằm thực hiện những công việc nhất định. Thông thường máy móc bao gồm những bộ phận sau: Bộ phận động lực Bộ phận truyền dẫn Bộ phận chức năng Ngoài ra một số máy còn có bộ phận điện và bộ phận điều khiển Xu hướng phát triển của máy móc là ngày càng nhỏ gọn, ít tiêu hao năng lượng, nhiên vật liệu và ngày càng tự động hóa cao. Thiết bị là những tài sản phụ trợ được sử dụng để trợ giúp những hoạt động của máy móc.
Xu hướng phát triển của thiết bị là ngày càng nhỏ gọn, đa năng và có thể liên kết với nhiều thiết bị khác.2 Đặc điểm của máy, thiết bị So với bất động sản, máy, thiết bị có một số khác biệt cơ bản: Máy, thiết bị là tài sản có thể di dời được. Máy, thiết bị được xếp vào nhóm động sản, có khả năng dịch chuyển từ nơi này đến nơi khác, nên mặt bằng giá máy, thiết bị mà nhất là máy, thiết bị mới thường không có sự chênh lệch lớn giữa các khu vực địa lý khác nhau. Vì vậy trong định giá máy, thiết bị phải tính đến chi phí vận chuyển, lắp đặt. SV: Phạm Chung Kiên 4 Lớp: CQ50/16.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Máy, thiết bị có tính đa dạng và phong phú.
Sự phát triển của khoa học – công nghệ làm xuất hiện ngày càng nhiều loại máy, thiết bị mới. Đòi hỏi người định giá máy, thiết bị phải không ngừng cập nhật nhằm nâng cao trình độ cũng như sự hiểu biết về thị trường máy, thiết bị và nhất là cần phải có kiến thức sâu rộng về các khía cạnh kỹ thuật của máy, thiết bị nhằm đảm bảo chất lượng công tác định giá. So với bất động sản thường thì máy, thiết bị có tuổi thọ ngắn hơn. Khác với bất động sản, máy, thiết bị có tuổi thọ ngắn hơn và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: môi trường tự nhiên, trình độ sử dụng của con người, cường độ thời gian làm việc của máy, thiết bị.
Đặc điểm này có ý nghĩa rất lớn trong định giá máy, thiết bị đã qua sử dụng, là cơ sở hợp lý đánh giá chất lượng còn lại của máy, thiết bị và đưa ra kết quả hợp lý về mức giá của máy, thiết bị cần định giá. Máy, thiết bị có thể chuyển nhượng, thay đổi chủ sở hữu dễ dàng. Trừ một số máy, thiết bị đặc biệt, còn hầu hết các loại máy, thiết bị đều được cho là có “tính lỏng” về sở hữu cao hơn bất động sản, điều này thúc đẩy giao dịch máy, thiết bị nhiều hơn và qua đó cũng xuất hiện nhiều chứng cớ thị trường về các giao dịch tương tự nhiều hơn, đây là điều kiện thuận lợi cho việc ước tính giá trị thị trường của máy, thiết bị.3 Phân loại máy, thiết bị. Dựa vào các tiêu thức khác nhau, máy thiết bị được phân ra thành nhiều loại khác nhau: - Phân loại theo tính chất tài sản.
Máy, thiết bị chuyên dùng: Là những máy, thiết bị được sử dụng cho những nhiệm vụ đặc thù, có tính chuyên biệt, do vậy chúng thường ít hoặc không được mua bán phổ biến trên thị trường. Việc thu thập thông tin về giá cả thị trường của những loại máy, thiết bị chuyên dùng thường rất khó khăn, nhiều khi không có thông tin giao dịch thị trường. Máy, thiết bị thông thường, phổ biến: Là những máy, thiết bị được sử dụng khá phổ thông trên thị trường, do vậy chúng cũng thường xuyên được trao đổi, SV: Phạm Chung Kiên 5 Lớp: CQ50/16.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính mua bán trên thị trường, nên việc thu thập thông tin về giao dịch, về giá cả tương đối thuận lợi. - Phân loại theo công năng sử dụng.
Máy, thiết bị động lực (Máy phát động lực, máy phát điện, máy biến áp và thiết bị nguồn điện ; máy móc, thiết bị động lực khác). Máy, thiết bị công tác (Máy công cụ ; máy, thiết bị dùng trong ngành khai khoáng ; máy kéo ; thiết bị chuyên dùng sản xuất các loại hóa chất ; …). Dụng cụ làm việc đo lường, thí nghiệm (Thiết bị quang học và quang phổ; thiết bị điện và điện tử; thiết bị đo và phân tích lý hóa;. Thiết bị và phương tiện vận tải (Phương tiện vận tải đường bộ, đường thủy, đường sắt; phương tiện bốc dỡ, nâng hàng;.
Dụng cụ quản lý (Thiết bị tính toán, đo lường; máy, thiết bị thông tin, điện tử và phần mềm tin học phục vụ quản lý; phương tiện và dụng cụ quản lý khác). - Phân loại theo mức độ mới cũ của máy, thiết bị. Máy, thiết bị mới : Là các máy, thiết bị được mua sắm mới hoặc chế tạo mới, chưa từng đưa vào sử dụng. Máy, thiết bị đã qua sử dụng : Là các máy, thiết bị đã từng được sử dụng.2 GIÁ TRỊ MÁY, THIẾT BỊ 1.1 Cơ sở giá trị áp dụng trong thẩm định giá máy, thiết bị Giá trị của máy, thiết bị có thể được xác định dựa trên một trong hai cơ sở thẩm định giá đó là cơ sở giá trị thị trường và cơ sở giá trị phi thị trường.
Vấn đề lựa chọn và vận dụng cơ sở nào tùy theo mục đích TĐG, tỷ lệ chất lượng còn lại của MMTB cũng như thông tin về tài sản tương tự trên thị trường… 1.1 Giá trị thị trường Giá trị thị trường của máy, thiết bị là mức giá ước tính sẽ được mua bán trên thị trường vào thời điểm TĐG giữa một bên là người bán sẵn sàng bán và một bên là người mua sẵn sàng mua, trong giao dịch mua bán độc lập và khách quan, trong điều kiện thương mại bình thường. SV: Phạm Chung Kiên 6 Lớp: CQ50/16.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Cơ sở giá trị này được áp dụng đối với những máy, thiết bị còn giá trị sử dụng, trên thị trường có nhiều sản phẩm tương tự, chất lượng tương đương có thể so sánh. Mục đích TĐG để tham khảo trong việc mua bán, thế chấp, vay vốn… Tức là chỉ thẩm định đơn thuần giá trị trao đổi của máy, thiết bị. Khi đó giá trị thị trường được lựa chọn làm cơ sở Thẩm định giá.2 Giá trị phi thị trường Giá trị phi thị trường của máy, thiết bị là mức giá ước tính được xác định theo những căn cứ khác với giá trị thị trường hoặc có thể được trao đổi, mua bán theo các mức giá không phản ánh giá trị thị trường.
Một số giá trị phi thị trường như: giá trị đầu tư, giá trị thanh lý, giá trị doanh nghiệp, giá trị tính thuế, giá trị đặc biệt… Cơ sở giá trị phi thị trường được áp dụng khi TĐG máy, thiết bị nhằm mục đích liên doanh, góp vốn hay hạch toán kế toán thì căn cứ vào khía cạnh tham gia, đóng góp của máy, thiết bị đem lại lợi nhuận cho tổ chức, cá nhân sở hữu nó. Hoặc khi máy, thiết bị đã hỏng hóc, không còn sử dụng được nữa, trên thị trường không có những sản phẩm tương tự, chất lượng tương đương nên không có cơ sở thị trường để so sánh. Khi đó cơ sở TĐG máy thiết bị được lựa chọn là cơ sở giá trị phi thị trường.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị máy, thiết bị Để nâng cao độ tin tưởng và chính xác đối với kết quả định giá, khi ước tính giá trị tài sản nói chung hay máy, thiết bị nói riêng phải xem xét và phân tích một cách kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của chúng. Việc nhận diện một cách rõ ràng những yếu tố này giúp thẩm định viên đánh giá tính quan trọng của từng yếu tố, thiết lập và tìm ra mối quan hệ giữa chúng, để từ đó đưa ra các tiêu thức và lựa chọn các phương pháp đánh giá thích hợp.
Dựa vào các đặc tính của máy, thiết bị, có thể phân các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị máy, thiết bị thành 2 nhóm chính sau : 1.1 Mục đích định giá máy, thiết bị Mục đích định giá máy, thiết bị phản ánh nhu cầu sử dụng máy, thiết bị cho một công việc nhất định. Mục đích của định giá quyết định đến mục đích sử dụng máy, thiết bị vào công việc gì. Nó phản ánh những đòi hỏi về mặt lợi ích mà máy, thiết bị cần phải mang lại cho chủ thể trong mỗi công việc hay giao dịch đã được SV: Phạm Chung Kiên 7 Lớp: CQ50/16.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính xác định. Do đó, mục đích định giá được coi là một yếu tố quan trọng, mang tính chủ quan và ảnh hưởng có tính chất quyết định tới việc lựa chọn cơ sở giá trị, làm căn cứ lựa chọn phương pháp định giá thích hợp.
Yêu cầu đối với công tác thẩm định : Mỗi loại mục đích sẽ quyết định đến loại hay tiêu chuẩn về giá trị, quyết định đến quy trình hay phương pháp mà thẩm định viên sẽ sử dụng trong quá trình định giá. Do đó, khi tiến hành công việc thẩm định giá trị máy và thiết bị, thẩm định viên phải xác định và thỏa thuận một cách rõ ràng với khách hàng ngay từ đầu về mục đích của việc định giá.2 Yếu tố mang tính vật chất Yếu tố mang tính vật chất là những yếu tố thể hiện các thuộc tính hữu dụng tự nhiên, vốn có mà tài sản có thể mang lại cho người sử dụng. Đối với máy móc, thiết bị là các tính năng, tác dụng, độ bền vật liệu. Thuộc tính hữu dụng hay công dụng của máy, thiết bị càng cao thì giá trị của nó càng lớn.
Tuy nhiên, do yếu tố chủ quan của giá trị, máy hay thiết bị được đánh giá cao hay không còn phụ thuộc vào thuộc tính hữu ích vốn có của chúng và khả năng khai thác công dụng của mỗi người. Do vậy, bên cạnh việc dựa vào công dụng của máy, thiết bị, thẩm định viên cần phải xét đến mục tiêu của khách hàng để tiến hành tư vấn và lựa chọn loại giá trị cần thẩm định cho phù hợp.