Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang A- kh¸i qu¸t chung vÒ vèn lu ®éng trong c¸c doanh nghiÖp. Kh¸i niÖm, ý nghÜa cña vèn lu ®éng trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh 1. Kh¸i niÖm Muèn tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh, ngoµi t liÖu lao ®éng, c¸c doanh nghiÖp cßn ph¶i cã ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng. Trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸, c¸c doanh nghiÖp ph¶i dïng tiÒn ®Ó mua s¾m ®èi tîng lao ®éng vµ tr¶ l¬ng cho c«ng nh©n viªn, do ®ã ph¶i øng tríc mét sè vèn cho môc ®Ých nµy.
§èi tîng lao ®éng khi tham gia qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kh«ng gi÷ nguyªn h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu, gi¸ trÞ cña ®èi tîng lao ®éng ®îc chuyÓn dÞch toµn bé ngay mét lÇn vµo s¶n phÈm míi vµ ®îc bï l¹i khi gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc thùc hiÖn. §èi tîng lao ®éng trong doanh nghiÖp ®îc biÓu hiÖn thµnh hai bé phËn lµ nh÷ng vËt t dù tr÷ ®Ó chuÈn bÞ cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc liªn tôc; mét bé phËn kh¸c lµ nh÷ng vËt t ®ang trong qu¸ tr×nh chÕ biÕn (s¶n phÈm dë dang, b¸n thµnh phÈm). Hai bé phËn nµy tõ h×nh th¸i hiÖn vËt cña nã gäi lµ tµi s¶n lu ®éng s¶n xuÊt. MÆt kh¸c, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh lu th«ng nh chän läc ®ãng gãi, tÝch luü thµnh l«, thanh to¸n víi kh¸ch Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang hµng.
Nh÷ng kho¶n vËt t vµ tiÒn tÖ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh lu th«ng gäi lµ tµi s¶n lu th«ng. Tµi s¶n lu ®éng s¶n xuÊt vµ tµi s¶n lu th«ng thay thÕ nhau vËn ®éng kh«ng ngõng ®Ó qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®îc tiÕn hµnh thuËn lîi. Nh vËy, sè tiÒn øng tríc vÒ TSL§ s¶n xuÊt vµ tµi s¶n lu th«ng nh»m ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp thùc hiÖn ®îc thêng xuyªn liªn tôc gäi lµ VL§ cña doanh nghiÖp, VL§ lu©n chuyÓn gi¸ trÞ toµn bé mét lÇn vµ hoµn thµnh mét vßng tuÇn hoµn sau mét chu kú s¶n xuÊt. VL§ cña doanh nghiÖp cßn ®îc ®Þnh nghÜa lµ c¸c kho¶n ®Çu t cña doanh nghiÖp vµo tµi s¶n ng¾n h¹n nh tiÒn mÆt, c¸c kho¶n ®Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ph¶i thu, hµng tån kho vµ c¸c TSL§ kh¸c cã kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi thµnh tiÒn trong vßng mét n¨m.
ý nghÜa cña VL§ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh VL§ lµ ®iÒu kiÖn vËt chÊt kh«ng thÓ thiÕu ®îc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Do ®Æc ®iÓm tuÇn hoµn cña VL§, cïng mét lóc nã ph©n bæ trªn kh¾p c¸c giai ®o¹n lu©n chuyÓn vµ tån t¹i díi nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau. §Ó tæ chøc hîp lý sù tuÇn hoµn cña c¸c tµi s¶n, ®Ó qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®îc liªn tôc, doanh nghiÖp ph¶i cã ®ñ vèn ®Ó ®Çu t vµo c¸c h×nh th¸i kh¸c nhau ®ã ®Ó c¸c h×nh th¸i cã møc tån t¹i hîp lý vµ ®ång bé víi nhau. NÕu kh«ng th× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh sÏ gÆp khã kh¨n.
VL§ cßn lµ c«ng Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang cô ph¶n ¸nh vµ kiÓm tra qu¸ tr×nh vËn ®éng cña vËt t. Trong doanh nghiÖp sù vËn ®éng cña vèn ph¶n ¸nh sù vËn ®éng cña vËt t, VL§ nhiÒu hay Ýt lµ ph¶n ¸nh sè lîng vËt t hµng ho¸ dù tr÷ ë kh©u nhiÒu hay Ýt. Ngoµi ra, VL§ lu©n chuyÓn nhanh hay chËm cßn ph¶n ¸nh sè lîng vËt t sö dông tiÕt kiÖm hay kh«ng, thêi gian n»m ë kh©u s¶n xuÊt vµ lu th«ng s¶n phÈm cã hîp lý hay kh«ng. Bëi vËy th«ng qua t×nh h×nh lu©n chuyÓn VL§ cßn cã thÓ kiÓm tra mét c¸ch toµn diÖn ®èi víi viÖc cung cÊp, s¶n xuÊt vµ tiªu thô cña doanh nghiÖp.
H¬n thÕ, trong t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cã thÓ gÆp nh÷ng rñi ro, mÊt m¸t, h háng, gi¸ c¶ gi¶m m¹nh, nÕu doanh nghiÖp kh«ng cã lîng vèn ®ñ lín sÏ khã ®øng v÷ng trong c¬ chÕ thÞ trêng c¹nh tranh ®Çy quyÕt liÖt, VL§ lµ yÕu tè n©ng cao tÝnh c¹nh tranh, n©ng cao uy tÝn cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng. C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn VL§ Cã hai nh©n tè ¶nh hëng ®Õn nguån vèn lu ®éng: nhãm nh©n tè ¶nh hëng bªn trong vµ nhãm nh©n tè ¶nh hëng bªn ngoµi. *Nhãm nh©n tè ¶nh hëng bªn trong: nh qui m« doanh nghiÖp, t×nh h×nh qu¶n lý sö dông vèn lu ®éng. Khi so s¸nh gi÷a hai doanh nghiÖp cã qui m« kh¸c nhau th× lîng vèn lu ®éng còng kh¸c nhau, doanh nghiÖp nhá cã Ýt kh¶ n¨ng ®Çu t nhiÒu vÒ tµi s¶n cè ®Þnh nªn qu¸ tr×nh kinh doanh chñ yÕu dùa vµo sù vËn ®éng cña vèn lu ®éng, ngîc l¹i doanh nghiÖp cã qui m« lín th× cã tû lÖ vèn lu ®éng Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang trong tæng tµi s¶n lín h¬n do cã kh¶ n¨ng ®Çu t vµo tµi s¶n cè ®Þnh.
T×nh h×nh qu¶n lý sö dông vèn lu ®éng cã ¶nh hëng rÊt lín ®Õn lîng vèn lu ®éng. Mét doanh nghiÖp cã kÕ ho¹ch qu¶n lý sö dông vèn lu ®éng cã hiÖu qu¶ th× lîng vèn lu ®éng kh«ng nh÷ng ®îc b¶o toµn qua c¸c kú kinh doanh mµ ngµy mét t¨ng thªm. §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp cã t×nh h×nh qu¶n lý sö dông vèn mµ ho¹t ®éng kh«ng tèt sÏ dÉn tíi t×nh tr¹ng hao hôt dÇn vèn lu ®éng vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh bÞ gi¸n ®o¹n. *Nhãm nh©n tè ¶nh hëng bªn ngoµi: cã thÓ kÓ ®Õn uy tÝn, ®Æc ®iÓm tõng ngµnh vµ t×nh h×nh kinh tÕ trong tõng giai ®o¹n.
§Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh cña tõng ngµnh còng ¶nh hëng ®Õn khèi lîng vèn lu ®éng, vÝ dô nh ngµnh th¬ng m¹i du lÞch th× cÇn lîng vèn lu ®éng nhá h¬n so víi ngµnh s¶n xuÊt. Bªn c¹nh ®ã, mèi quan hÖ gi÷a c¸c doanh nghiÖp còng t¸c ®éng ®Õn lîng vèn lu ®éng, mét doanh nghiÖp cã uy tÝn trªn thÞ trêng sÏ cÇn mét lîng vèn lu ®éng Ýt h¬n c¸c doanh nghiÖp kh¸c. MÆt kh¸c sù æn ®Þnh vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ cña mçi níc còng ¶nh hëng ®Õn lîng vèn lu ®éng. Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang II.
KÕt cÊu vèn lu ®éng vµ c¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn kÕt cÊu vèn lu ®éng 1- KÕt cÊu vèn lu ®éng Vèn lu ®éng lµ mét bé phËn quan träng cña tµi s¶n Quèc gia. NÕu doanh nghiÖp ®¶m b¶o ®Çy ®ñ vµ kÞp thêi nhu cÇu vèn cho s¶n xuÊt, ra søc tiÕt kiÖm vµ ph©n bæ hîp lý vèn trªn c¸c giai ®o¹n lu©n chuyÓn, t¨ng nhanh tèc ®é lu©n chuyÓn vèn th× víi sè vèn Ýt nhÊt cã thÓ ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt. §Ó qu¶n lý vèn lu ®éng ®îc tèt cÇn ph©n lo¹i vèn lu ®éng. Vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp dùa theo h×nh th¸i biÓu hiÖn cã thÓ chia thµnh: vèn vËt t hµng ho¸ vµ vèn tiÒn tÖ.
Vèn vËt t hµng ho¸ bao gåm vèn nguyªn liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, vèn s¶n phÈm dë dang, vèn chi phÝ chê ph©n bæ, vèn thµnh phÈm, vèn hµng ho¸ mua ngoµi. C¸c kho¶n vèn nµy n»m trong lÜnh vùc s¶n xuÊt vµ lu th«ng, tiªu thô s¶n phÈm. Nh÷ng kho¶n vèn nµy lu©n chuyÓn theo quy luËt nhÊt ®Þnh cã thÓ c¨n cø vµo nhiÖm vô s¶n suÊt, møc tiªu hao, ®iÒu kiÖn s¶n suÊt cung tiªu cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®Þnh møc dù tr÷ hîp lý lµm c¬ së x¸c ®Þnh nhu cÇu vèn lu ®éng cho s¶n suÊt kinh doanh. Vèn tiÒn tÖ bao gåm tiÒn mÆt t¹i quü, tiÒn gëi ng©n hµng, vèn thanh to¸n.
C¸c kho¶n vèn n»m trong lÜnh vùc lu th«ng lu«n biÕn ®éng, lu©n chuyÓn theo mét quy luËt nhÊt ®Þnh nhng thêi gian kh«ng dµi. §èi víi doanh nghiÖp s¶n suÊt, sù vËn ®éng cña vèn lu ®éng qua c¸c giai ®o¹n sau: Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang T - H. H' - T' §èi víi c¸c doanh nghiÖp thuéc lÜnh vùc lu th«ng, qu¸ tr×nh vËn ®éng cña vèn tr¶i qua 2 giai ®o¹n T - H - T'. Qu¸ tr×nh vËn ®éng thay ®æi h×nh th¸i tõ h×nh th¸i ban ®Çu lµ tiÒn (T) trë vÒ h×nh th¸i ban ®Çu lµ T' (víi T' = T + T) gäi lµ vßng tuÇn hoµn cña vèn.
Víi c¸ch ph©n lo¹i trªn, ta chia vèn lu ®éng thµnh c¸c bé phËn sau: a. TiÒn cña doanh nghiÖp: Lµ lîng tiÒn do ng©n s¸ch cÊp, do tù cã hoÆc ®îc bæ sung tõ lîi nhuËn cña doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. TiÒn mÆt t¹i quü: Ph¶n ¸nh sè tiÒn thùc cã ë quü doanh nghiÖp t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o ®îc dïng ®Ó thanh to¸n nh÷ng kho¶n chi trùc tiÕp b»ng tiÒn mÆt. Doanh nghiÖp cÇn ph¶i tÝnh to¸n gi÷ mét lîng tiÒn mÆt nh thÕ nµo cho hîp lý, hiÖu qu¶ cã thÓ sinh lêi vµ chi phÝ c¬ héi vèn cho viÖc gi÷ tiÒn mÆt t¹i quü.
TiÒn gëi ng©n hµng: Lµ kho¶n tiÒn cña doanh nghiÖp gëi ë ng©n hµng t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o nh»m b¶o ®¶m nhu cÇu thanh to¸n cña doanh nghiÖp, doanh nghiÖp cßn nhËn ®îc tiÒn l·i tõ sè tiÒn cña nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn lîng tiÒn gëi ph¶i ë møc tèi u vµ cÇn ph¶i ®îc xem xÐt tuú tr¬ng hîp. Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang Nh vËy, tiÒn cßn cã vai trß rÊt quan träng ®èi víi doanh nghiÖp, nã lµ m¹ch m¸u lu th«ng cña nÒn kinh tÕ, gi÷ mét l- îng tiÒn ë møc hîp lý lµ ®iÒu quan t©m cña mçi doanh nghiÖp. Doanh nghiÖp cÇn ph¶i dù to¸n tríc nhu cÇu vèn b»ng tiÒn trong kú ®Õn ®Ó ®¶m b¶o ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®îc thuËn lîi.
TiÒn ®ang chuyÓn: Lµ tiÒn cña doanh nghiÖp ®· nép vµo ng©n hµng, kho b¹c Nhµ níc hoÆc ®· gëi vµo bu ®iÖn ®Ó chuyÓn cho ng©n hµng hay lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n t¹i ng©n hµng ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c nhng cha nhËn ®îc giÊy b¸o hay b¶ng sao kª cña ng©n hµng. §©u tõ tµi chÝnh ng¾n h¹n: Lµ viÖc bá vèn mua c¸c chøng kho¸n cã gi¸ trÞ hoÆc gãp vèn liªn doanh ng¾n h¹n b»ng tiÒn, hiÖn vËt, cã thÓ thu håi kÞp thêi kú kinh doanh hoÆc trong thêi h¹n kh«ng qu¸ 1 n¨m (tÝn phiÕu kho b¹c, tr¸i phiÕu, kú phiÕu ng©n hµng.) vµ c¸c lo¹i ®Çu t kh¸c kh«ng qu¸ 1 n¨m. §Ó ®¶m b¶o vèn cña m×nh c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t ng¾n h¹n ®Ó tr¸nh rñi ro trong ho¹t ®éng nµy. §Çu t tµi chÝnh ng¾n h¹n cã møc ®é chuyÓn thµnh tiÒn nhanh h¬n nh÷ng TSL§ kh¸c.
Luan van Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trang c. C¸c kho¶n ph¶i thu: Lµ nh÷ng kho¶n tiÒn ph¶i thu cña doanh nghiÖp hay chÝnh lµ nh÷ng kho¶n doanh nghiÖp bÞ chiÕm dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. C¸c kho¶n ph¶i thu gåm: - Ph¶i thu kh¸ch hµng: lµ nh÷ng kho¶n kh¸ch hµng chiÕm dông vèn cña doanh nghiÖp do ¸p dông chÝnh s¸ch tÝn dông th¬ng mai trong qu¸ tr×nh tiªu thô cña doanh nghiÖp.