Chương 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ MẠNG INTERNET Trong chương này, người học sẽ nắm được các khái niệm cơ bản về công nghệ thông tin, được trang bị những kiến thức về Hệ điều hành Windows 10 để có thể làm chủ máy tính, đồng thời nắm được các kiến thức về mạng máy tính. Ngoài ra, người học còn nắm bắt thêm một số kỹ năng tìm kiếm, sử dụng trang web để phục vụ cho nhu cầu tìm kiếm tài liệu, kiến thức phục vụ hoạt động học tập hoặc trong cuộc sống hàng ngày. Tổng quan về Công nghệ thông tin 1. Thông tin và xử lý thông tin Thông tin: Thuật ngữ “thông tin” được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu trong kỷ nguyên số.
Vậy thông tin là gì? Thông tin là sự hiểu biết của con người đối với một sự vật hiện tượng nào đó thông qua quá trình nghiên cứu, trao đổi, nhận xét, học tập, truyền thụ, cảm nhận. Thông tin giúp phát triển sự hiểu biết của con người, là nguồn gốc của nhận thức và là cơ sở để con người đưa ra 25 TÀI LI U H C T P TIN H C IC NG quyết định cho một vấn đề cụ thể. Hiện nay, chúng ta có quá nhiều thông tin để chọn lựa làm cho việc nghiên cứu trở nên khó khăn hơn. Người dùng cần biết chọn lọc và khai thác thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Dữ liệu: Dữ liệu là thông tin dưới dạng ký hiệu, chữ viết, chữ số, hình ảnh, âm thanh hoặc dạng tương tự. Khái niệm dữ liệu ra đời cùng với việc xử lý thông tin bằng máy tính nên có thể nói: dữ liệu là thông tin được lưu trữ trong máy tính. Xử lý thông tin: Sau khi tiếp nhận thông tin, chúng ta chuyển đổi những thông tin tiếp nhận đó thành những thông tin phù hợp với mục đích sử dụng được gọi là quá trình xử lý thông tin. Quá trình xử lý thông tin trên máy tính gồm bốn giai đoạn như sau: + Giai đoạn tiếp nhận thông tin: là quá trình tiếp nhận thông tin từ thế giới bên ngoài vào máy tính.
Đây là quá trình chuyển đổi các thông tin ở thế giới thực sang dạng biểu diễn thông tin trong máy tính thông qua các thiết bị nhập. + Giai đoạn xử lý thông tin: là quá trình chuyển đổi những thông tin ban đầu để có được những thông tin phù hợp với mục đích sử dụng. + Giai đoạn xuất thông tin: là quá trình đưa các kết quả ra trở lại thế giới bên ngoài. Đây là quá trình ngược lại với quá trình tiếp nhận thông tin, máy tính sẽ chuyển đổi các thông tin trong máy tính sang dạng thông tin ở thế giới thực thông qua các thiết bị xuất.
+ Giai đoạn lưu trữ thông tin: là quá trình ghi nhớ lại các thông tin đã được ghi nhận để có thể đem ra sử dụng trong những lần xử lý sau đó.1: Sơ đồ quá trình xử lý thông tin 1. Phần cứng Vỏ máy (Case): Vỏ máy tính là một thiết bị dùng để gắn kết và bảo vệ các thiết bị phần cứng trong máy tính. Vỏ máy tính có nhiều loại khác nhau, các thiết kế riêng biệt của vỏ máy tính đã tạo ra sự khác biệt của các hãng máy tính khác nhau và các kiểu dáng khác nhau trong cùng một hãng. Bộ nguồn (Power Supply Unit): Là thiết bị cung cấp điện năng cho bo mạch chủ, ổ cứng và các thiết bị khác, đáp ứng năng lượng cho tất cả các thiết bị phần cứng của máy tính hoạt động.
Bên cạnh các thiết bị chính (bo mạch chủ, khối 27 TÀI LI U H C T P TIN H C IC NG xử lý trung tâm CPU, bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên RAM, ổ cứng, v.) thì sự ổn định của máy tính phụ thuộc nhiều vào nguồn máy tính bởi nó cung cấp năng lượng cho các thiết bị này hoạt động. Bo mạch chủ (Main board hay Motherboard): Là bản mạch đóng vai trò trung gian giao tiếp giữa các thiết bị với nhau. Một cách tổng quát, bo mạch chủ là mạch điện chính của một hệ thống có rất nhiều các thiết bị gắn trên bo mạch chủ thông qua các kết nối cắm vào hoặc dây dẫn liên kết. Khối xử lý trung tâm (CPU - Central Processing Unit): Có thể được xem như bộ não, là một trong những phần tử cốt lõi nhất của máy tính.
Nhiệm vụ chính của CPU là xử lý các chương trình và dữ kiện. CPU có nhiều kiểu dáng khác nhau. Ở hình thức đơn giản nhất, CPU là một con chip với vài chục chân. Phức tạp hơn, CPU được ráp sẵn với hàng triệu transistor trên một bảng mạch nhỏ.
Bộ nhớ RAM (Random Access Memory): Là bộ nhớ của máy tính dùng để ghi lại các dữ liệu tạm thời trong phiên làm việc của máy tính, cũng được hiểu là một bộ nhớ đọc - ghi để lưu trữ các thông tin thay đổi và các thông tin được sử dụng hiện hành. Thông tin lưu trên RAM chỉ là tạm thời, chúng sẽ mất đi khi mất nguồn điện cung cấp. Đĩa cứng (HDD - Hard Disk Drive): Hay còn gọi là ổ đĩa cứng, là thiết bị dùng để lưu trữ dữ liệu trên bề mặt các tấm đĩa hình tròn phủ vật liệu từ tính. Ổ đĩa cứng là một thiết bị rất quan trọng trong hệ thống bởi chúng chứa dữ 28 Ch ng 1.
liệu, thành quả cả quá trình làm việc của người sử dụng máy tính. Những sự hư hỏng của các thiết bị khác trong hệ thống máy tính có thể sửa chữa hoặc thay thế được, nhưng dữ liệu bị mất do yếu tố hư hỏng phần cứng của ổ đĩa cứng thường khó có thể lấy lại được. Thiết bị lưu trữ ngoài (External Storage) + Ổ cứng di động/ USB (Universal Serial Bus): Là thiết bị dùng để lưu trữ dữ liệu ngoài máy tính, các tiêu chí cần quan tâm khi mua ổ cứng di động là dung lượng lưu trữ dữ liệu (tính bằng Gb), tốc độ sao lưu dữ liệu, chuẩn kết nối và độ bền của sản phẩm. Các thiết bị đầu vào (Input Devices) + Chuột máy tính (Mouse): Là thiết bị ngoại vi của máy tính dùng để điều khiển và làm việc với máy tính.
Để sử dụng chuột máy tính nhất thiết phải sử dụng màn hình máy tính để quan sát tọa độ và thao tác di chuyển của chuột trên màn hình. + Bàn phím (Keyboard): Là thiết bị ngoại vi của máy tính. Về hình dáng, bàn phím là sự sắp đặt các nút hay phím. Một bàn phím thông thường có các ký tự được khắc hoặc in trên phím.
+ Máy quét (Scanner): Là thiết bị có khả năng quét ảnh để đưa vào đĩa cứng của máy tính dưới dạng file ảnh, giúp 29 TÀI LI U H C T P TIN H C IC NG cho việc lưu trữ hoặc gửi file đi nơi khác dễ dàng, ngoài ra người sử dụng có thể dùng các phần mềm khác để chỉnh sửa file cho đẹp hơn, v. + Webcam (WC - Web Camera): Là thiết bị ghi hình kỹ thuật số được kết nối với máy tính để truyền trực tiếp hình ảnh lên một website nào đó hay đến một máy tính khác thông qua mạng Internet. Các thiết bị đầu ra (Output Devices) + Màn hình (Monitor): Là thiết bị điện tử gắn liền với máy tính dùng để hiển thị và giao tiếp giữa người sử dụng với máy tính. Đối với máy tính cá nhân (PC), màn hình máy tính là một bộ phận tách rời.
Đối với máy tính xách tay (Laptop), màn hình là một bộ phận gắn chung không tách rời. + Máy chiếu (Projector): Là thiết bị dùng để chuyển đổi dữ liệu hình ảnh từ máy tính hay nguồn video cho sang hình ảnh sáng, rộng trên một nền xa thường là tường hay phông nền. Máy chiếu phục vụ việc trình chiếu, thuyết trình, hỗ trợ cho việc giải trí màn ảnh rộng như xem phim, xem bóng đá, v. Cùng lúc hỗ trợ cho nhiều người cùng xem.
+ Máy in (Printer): Máy in là thiết bị dùng để thể hiện ra các chất liệu khác nhau các nội dung được soạn thảo hoặc thiết kế sẵn. Máy in dùng trong văn phòng bao gồm nhiều loại và công nghệ khác nhau. Thông dụng nhất và chiếm phần nhiều nhất hiện nay là loại máy in ra giấy và sử dụng công nghệ laser. + Loa (Speaker): Là thiết bị dùng để phát ra âm thanh phục vụ nhu cầu làm việc và giải trí của người sử dụng với máy tính.
Loa máy tính thường được kết nối với máy tính thông qua ngõ xuất audio của cạc âm thanh trên máy tính. Loa máy tính gắn ngoài dùng cho phát âm thanh phục vụ giao tiếp và giải trí thường được tích hợp sẵn mạch công suất, do đó loa máy tính có thể sử dụng trực tiếp với các nguồn tín hiệu đầu vào mà không cần đến bộ khuếch đại công suất (Amply). Phần mềm Là một tập hợp những câu lệnh được viết bằng một hoặc nhiều ngôn ngữ lập trình theo một trật tự xác định nhằm tự động thực hiện một số nhiệm vụ, chức năng hoặc giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó. Phần mềm thực hiện các chức năng của nó bằng cách gửi các lệnh trực tiếp đến phần cứng máy tính hoặc cung cấp dữ liệu để phục vụ các chương trình hay phần mềm khác.
Phần mềm là một khái niệm trìu tượng, khác với phần cứng ở chỗ là “phần mềm không thể sờ hay đụng vào” và cần phải có phần cứng mới có thể thực thi được. Phần mềm hệ thống Là phần mềm giúp đỡ hệ thống máy tính hoạt động. Nhiệm vụ chính của phần mềm hệ thống là tích hợp, điều khiển và quản lý các phần cứng riêng biệt của hệ thống máy tính. Ví dụ: Hệ điều hành dành cho máy tính cá nhân như Microsoft Windows, Microsoft Windows Vista, Microsoft 31 TÀI LI U H C T P TIN H C IC NG Windows 7, Hệ điều hành mã nguồn mở Ubuntu, v.
Hệ điều hành dành cho máy chủ như Microsoft Windows Server 2003, Microsoft Windows Server 2008, MAC OS, v. chương trình điều khiển thiết bị hay trình vận hành (Driver) cạc màn hình, cạc âm thanh, chương trình kết nối máy in, v.2: Phần mềm hệ thống Microsoft Windows Phần mềm ứng dụng Là chương trình giúp cho máy tính thực hiện trực tiếp một công việc nào đó mà người dùng muốn thực hiện. Trên thị trường có hai loại phần mềm: Phần mềm đóng gói và phần mềm phát triển theo yêu cầu riêng. Phần mềm đóng gói là phần mềm làm cho một lĩnh vực nào đó thật cụ thể hoặc có tính dùng chung rất cao.
Phần mềm phát triển theo yêu cầu riêng là phần mềm được xây dựng theo đơn đặt hàng của từng khách hàng.3: Phần mềm ứng dụng Microsoft Office 2016 1.