Tài liệu học tập Quản trị Kinh doanh Quốc tế phần 1 - Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

Tài liệu học tập Quản trị kinh doanh quốc tế phần 1. Nắm vững kiến thức cơ bản, chiến lược và thách thức trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh Quốc tế
• Đề tài: Tài liệu học tập Quản trị Kinh doanh Quốc tế
• Loại tài liệu: Tài liệu học tập
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan Toàn diện về Quản trị Kinh doanh Quốc tế Khái niệm Vai trò Cốt lõi

Quản trị Kinh doanh Quốc tế là một lĩnh vực học thuật và thực tiễn quan trọng, nghiên cứu các hoạt động kinh doanh diễn ra xuyên biên giới quốc gia. Sự hiểu biết sâu sắc về các nguyên tắc, thách thức và cơ hội trong môi trường toàn cầu là yếu tố then chốt cho sự thành công của doanh nghiệp. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về Quản trị Kinh doanh Quốc tế, từ những khái niệm cơ bản đến vai trò chiến lược của nó trong nền kinh tế hiện đại. Việc nắm vững các vấn đề cơ bản của kinh tế quốc tế, bao gồm các chủ thể, hình thức liên kết và xu thế phát triển, là nền tảng để xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững cho các tổ chức. Mục tiêu chính là trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để đưa ra các quyết định quản trị hiệu quả trong môi trường kinh doanh đa văn hóa và biến động.

1.1. Định nghĩa và Phạm vi của Kinh doanh Quốc tế

Kinh doanh quốc tế bao gồm tất cả các giao dịch thương mại, đầu tư, dịch vụ và vận tải xảy ra giữa hai hoặc nhiều quốc gia. Khác với kinh doanh nội địa, hoạt động này chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố phức tạp như chính sách thương mại, tiền tệ, văn hóa và hệ thống pháp luật khác nhau. Theo Bộ Công Thương (2019), Kinh doanh quốc tế không chỉ giới hạn ở xuất nhập khẩu hàng hóa mà còn mở rộng sang các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), liên doanh, cấp phép và nhượng quyền thương mại. Phạm vi của nó rộng lớn, bao gồm cả quản trị tài chính, nhân sự, sản xuất và marketing trên quy mô toàn cầu. Việc hiểu rõ định nghĩa và phạm vi này là bước đầu tiên để tiếp cận Quản trị Kinh doanh Quốc tế một cách có hệ thống.

1.2. Vai trò chiến lược của Quản trị Kinh doanh Quốc tế trong nền kinh tế toàn cầu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Quản trị Kinh doanh Quốc tế đóng vai trò chiến lược, giúp doanh nghiệp khai thác các cơ hội thị trường mới và tối ưu hóa nguồn lực. Nó cho phép các công ty tiếp cận nguồn nguyên liệu, công nghệ, vốn và lao động từ khắp nơi trên thế giới, từ đó giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Vai trò này trở nên nổi bật hơn khi các doanh nghiệp tìm cách đa dạng hóa rủi ro, không phụ thuộc hoàn toàn vào một thị trường duy nhất. Khả năng quản trị hiệu quả các hoạt động xuyên biên giới là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và sự tăng trưởng bền vững của một tổ chức trong nền kinh tế toàn cầu đầy biến động. Các quyết định quản trị đúng đắn sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội.

1.3. Các chủ thể và Hình thức Liên kết Kinh tế Quốc tế phổ biến

Các chủ thể tham gia vào kinh tế quốc tế rất đa dạng, bao gồm các tập đoàn đa quốc gia, chính phủ, tổ chức quốc tế (như WTO, IMF) và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Mỗi chủ thể đều có vai trò và ảnh hưởng riêng biệt đến dòng chảy kinh tế toàn cầu. Về các hình thức liên kết, tài liệu của Bộ Công Thương (2019) nêu bật các cấp độ từ khu vực mậu dịch tự do (FTA), liên minh thuế quan, thị trường chung đến liên minh kinh tế toàn diện như Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Mỗi hình thức liên kết kinh tế quốc tế mang lại những lợi ích và thách thức riêng về thương mại, đầu tư và hội nhập. Việc nghiên cứu các hình thức này giúp doanh nghiệp lựa chọn chiến lược thâm nhập thị trường và hợp tác phù hợp nhất.

II. Hướng dẫn Xây dựng Chiến lược Kinh doanh Quốc tế Thành công Từ Lập Kế hoạch đến Triển khai

Xây dựng chiến lược kinh doanh quốc tế là một quá trình phức tạp nhưng vô cùng cần thiết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển trong môi trường toàn cầu hóa. Nó đòi hỏi sự phân tích sâu sắc về môi trường bên trong và bên ngoài, cùng với khả năng thích ứng linh hoạt với các điều kiện thị trường khác nhau. Một chiến lược được hoạch định bài bản không chỉ giúp doanh nghiệp định hướng mục tiêu mà còn tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh. Phần này sẽ đi sâu vào quy trình xây dựng chiến lược, các tiếp cận chiến lược phát triển quốc tế điển hình và bí quyết để áp dụng các chiến lược cạnh tranh hiệu quả, đảm bảo sự thành công cho các hoạt động kinh doanh quốc tế.

2.1. Quy trình từng bước hình thành Chiến lược Kinh doanh Quốc tế hiệu quả

Quy trình xây dựng chiến lược kinh doanh quốc tế bao gồm nhiều giai đoạn liên tiếp. Đầu tiên là xác định sứ mệnh và mục tiêu rõ ràng của công ty, đặt nền tảng cho mọi quyết định tiếp theo. Tiếp theo, doanh nghiệp cần tiến hành đánh giá môi trường kinh doanh quốc tế, bao gồm các yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ (PESTEL) để nhận diện cơ hội và thách thức. Cùng với đó, việc xác định khả năng vượt trội và các hoạt động tạo ra giá trị nội tại là rất quan trọng. Dựa trên phân tích này, các chiến lược cụ thể sẽ được hình thành, liên quan đến sản phẩm, thị trường, kênh phân phối và tài chính. Một quy trình chuẩn hóa giúp đảm bảo tính logic và hiệu quả của chiến lược kinh doanh quốc tế.

2.2. Phân tích các tiếp cận Chiến lược Phát triển Quốc tế Toàn cầu Đa quốc gia Xuyên quốc gia

Doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều tiếp cận chiến lược phát triển quốc tế khác nhau tùy thuộc vào mức độ toàn cầu hóa và áp lực địa phương hóa. Chiến lược quốc tế thường tập trung vào việc chuyển giao năng lực cốt lõi từ thị trường nội địa ra nước ngoài với sự thích nghi tối thiểu. Chiến lược đa quốc gia lại nhấn mạnh vào việc tùy chỉnh sản phẩm và dịch vụ để phù hợp với từng thị trường địa phương, tạo ra nhiều công ty con độc lập. Ngược lại, chiến lược toàn cầu hướng đến việc chuẩn hóa sản phẩm và hoạt động để đạt được hiệu quả chi phí cao trên quy mô toàn cầu. Cuối cùng, chiến lược xuyên quốc gia cố gắng kết hợp cả hai yếu tố, vừa đạt hiệu quả toàn cầu vừa có khả năng phản ứng nhanh với nhu cầu địa phương. Mỗi tiếp cận đều có ưu nhược điểm riêng trong bối cảnh Quản trị Kinh doanh Quốc tế.

2.3. Bí quyết áp dụng Chiến lược Cạnh tranh Quốc tế Chi phí Khác biệt hóa và Trọng tâm hóa

Để thành công trong môi trường quốc tế, doanh nghiệp cần áp dụng các chiến lược cạnh tranh quốc tế phù hợp. Chiến lược nhấn mạnh về chi phí tập trung vào việc sản xuất và cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ với giá thấp nhất trên thị trường, thu hút phân khúc khách hàng nhạy cảm về giá. Chiến lược khác biệt hóa đòi hỏi doanh nghiệp tạo ra các sản phẩm hoặc dịch vụ độc đáo, mang lại giá trị vượt trội so với đối thủ, thường đi kèm với mức giá cao hơn. Cuối cùng, chiến lược trọng tâm hóa (tập trung) nhắm vào một phân khúc thị trường hẹp, phục vụ nhu cầu đặc thù của nhóm khách hàng đó, có thể kết hợp cả yếu tố chi phí thấp hoặc khác biệt hóa. Việc lựa chọn và kết hợp các chiến lược này một cách khéo léo là bí quyết để duy trì lợi thế cạnh tranh trong Quản trị Kinh doanh Quốc tế.

III. Cách Tối ưu Quản trị Marketing Quốc tế Nghiên cứu Thị trường Quyết định Sản phẩm

Quản trị marketing quốc tế là một khía cạnh trọng yếu của Quản trị Kinh doanh Quốc tế, quyết định khả năng thâm nhập và duy trì thị phần ở các thị trường nước ngoài. Sự đa dạng về văn hóa, kinh tế và pháp lý yêu cầu các chiến lược marketing phải được điều chỉnh linh hoạt. Từ việc nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường mục tiêu đến việc đưa ra các quyết định về sản phẩm, giá cả, phân phối và xúc tiến phù hợp, mỗi bước đều cần sự cân nhắc kỹ lưỡng. Phần này sẽ cung cấp những hướng dẫn chi tiết để tối ưu hóa các hoạt động quản trị marketing quốc tế, giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu mạnh mẽ và đạt được mục tiêu kinh doanh trên phạm vi toàn cầu.

3.1. Phương pháp nghiên cứu và lựa chọn Thị trường Quốc tế mục tiêu

Nghiên cứu thị trường là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quản trị marketing quốc tế. Nó giúp doanh nghiệp xác định các vấn đề và mục tiêu nghiên cứu cụ thể, từ đó xây dựng kế hoạch thu thập và phân tích thông tin về quy mô, tiềm năng, đặc điểm khách hàng và môi trường cạnh tranh của từng quốc gia. Việc lựa chọn thị trường quốc tế mục tiêu dựa trên các tiêu chí như sức hấp dẫn của thị trường, khả năng phù hợp với năng lực công ty và mức độ rủi ro. Theo tài liệu của Bộ Công Thương (2019), quy trình này bao gồm việc xác định vấn đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin, phân tích dữ liệu và lập báo cáo kết quả nghiên cứu. Một nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng sẽ giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa cơ hội thành công.

3.2. Các quyết định trọng yếu về Chiến lược Sản phẩm Quốc tế và Nhãn hiệu

Trong quản trị marketing quốc tế, các quyết định về sản phẩm phải tính đến sự khác biệt về nhu cầu, sở thích và quy định pháp lý của từng thị trường. Chiến lược sản phẩm quốc tế có thể bao gồm tiêu chuẩn hóa (standardization) để tiết kiệm chi phí hoặc thích nghi hóa (adaptation) để phù hợp với văn hóa địa phương. Ví dụ, công ty Dauzy Board (New Zealand) sử dụng nhiều nhãn hiệu khác nhau như Anchor, Fernleaf, Magnolia ở các thị trường khác nhau để phù hợp với ý nghĩa sản phẩm và văn hóa địa phương. Quyết định về nhãn hiệu cũng rất quan trọng, doanh nghiệp có thể chọn nhãn hiệu toàn cầu, nhãn hiệu gia đình hoặc nhãn hiệu riêng lẻ cho từng thị trường. Các yếu tố như nhu cầu khách hàng, chiến lược phân phối và mức độ cạnh tranh ảnh hưởng lớn đến việc lựa chọn này.

3.3. Định giá Phân phối và Xúc tiến Thương mại Quốc tế hiệu quả

Các quyết định về định giá trong kinh doanh quốc tế phải xem xét nhiều yếu tố như chi phí sản xuất, thuế quan, tỷ giá hối đoái, giá của đối thủ cạnh tranh và sức mua của người tiêu dùng địa phương. Chiến lược phân phối quốc tế liên quan đến việc lựa chọn các kênh phù hợp, từ xuất khẩu trực tiếp, gián tiếp đến thiết lập mạng lưới phân phối riêng. Trong khi đó, xúc tiến thương mại quốc tế bao gồm quảng cáo, quan hệ công chúng, bán hàng cá nhân và marketing trực tiếp. Các hoạt động này cần được điều chỉnh để phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và quy định pháp lý của từng quốc gia mục tiêu. Một chiến lược marketing mix được tích hợp chặt chẽ sẽ giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu thâm nhập và phát triển thị trường.

IV. Yếu tố Quyết định Hiệu quả trong Quản trị Hoạt động Kinh doanh Quốc tế Nhân lực Tài chính Pháp lý

Hiệu quả của Quản trị Kinh doanh Quốc tế không chỉ phụ thuộc vào chiến lược marketing hay sản phẩm, mà còn bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi việc quản lý các yếu tố nội bộ như nhân lực, tài chính và tuân thủ pháp lý. Những yếu tố này tạo nên nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động xuyên biên giới, giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru và giảm thiểu rủi ro. Việc hiểu rõ các thách thức và phương pháp quản trị từng yếu tố là cực kỳ quan trọng để đảm bảo sự bền vững và thành công dài hạn. Phần này sẽ tập trung phân tích sâu các khía cạnh về quản trị nhân lực quốc tế, quản trị tài chính và tầm quan trọng của hợp đồng kinh doanh quốc tế.

4.1. Chiến lược Quản trị Nhân lực Quốc tế Tuyển chọn Đào tạo và Đánh giá

Quản trị nhân lực quốc tế đối mặt với nhiều thách thức do sự đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ và hệ thống pháp luật lao động. Chiến lược quản trị nhân lực quốc tế bao gồm việc tuyển chọn và hồi hương nhân lực, đảm bảo có được đội ngũ phù hợp với yêu cầu của các vị trí quốc tế. Sau đó, việc đào tạo và phát triển nhân lực, đặc biệt là về kỹ năng đa văn hóa và khả năng thích ứng, là cần thiết. Đánh giá và trả thù lao cho nhân lực cũng phải được thiết kế công bằng, phù hợp với tiêu chuẩn địa phương và quốc tế. Cuối cùng, quản lý quan hệ lao động quốc tế để giải quyết các tranh chấp và đảm bảo tuân thủ luật pháp lao động là một nhiệm vụ quan trọng để duy trì môi trường làm việc hài hòa và hiệu quả.

4.2. Thách thức và giải pháp trong Quản trị Tài chính Quốc tế Tỷ giá hối đoái Thanh toán

Trong Quản trị Kinh doanh Quốc tế, quản trị tài chính quốc tế là một lĩnh vực phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi biến động tỷ giá hối đoái, lãi suất và các quy định tài chính của từng quốc gia. Các công ty phải đối mặt với rủi ro tỷ giá hối đoái khi giao dịch bằng nhiều đồng tiền khác nhau, đòi hỏi các chiến lược phòng ngừa rủi ro hiệu quả. Bên cạnh đó, các điều kiện đảm bảo trong thanh toán quốc tế và các phương tiện, phương thức thanh toán (ví dụ: chuyển tiền, tín dụng chứng từ, nhờ thu) cũng cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo an toàn và hiệu quả tài chính. Việc nắm vững các công cụ và quy trình tài chính quốc tế giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền và giảm thiểu chi phí.

4.3. Tầm quan trọng của Hợp đồng Kinh doanh Quốc tế Khái niệm và Nguyên tắc Ký kết

Hợp đồng kinh doanh quốc tế là văn bản pháp lý ràng buộc các bên trong giao dịch xuyên biên giới. Theo tài liệu của Bộ Công Thương (2019), đây là thỏa thuận giữa các bên có trụ sở kinh doanh tại các quốc gia khác nhau, xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh. Đặc điểm nổi bật của hợp đồng kinh doanh quốc tế là tính đa quốc gia, tính phức tạp và tầm quan trọng của luật áp dụng. Các nguyên tắc ký kết hợp đồng cần tuân thủ luật pháp quốc tế và pháp luật của các quốc gia liên quan, đảm bảo tính hợp lệ, rõ ràng và đầy đủ về nội dung. Việc soạn thảo và ký kết hợp đồng chính xác giúp bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và giảm thiểu tranh chấp.

V. Bí quyết Giải quyết Thách thức và Nắm bắt Cơ hội mới trong Quản trị Kinh doanh Quốc tế

Môi trường Quản trị Kinh doanh Quốc tế luôn chứa đựng cả thách thức lẫn cơ hội. Để đạt được thành công bền vững, doanh nghiệp cần có khả năng nhận diện và giải quyết các vấn đề phức tạp, đồng thời nhanh chóng nắm bắt các xu hướng mới để tạo lợi thế cạnh tranh. Từ những biến động địa chính trị đến sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, mỗi yếu tố đều đòi hỏi sự linh hoạt và đổi mới trong tư duy quản trị. Phần này sẽ tổng hợp các thách thức quản trị kinh doanh quốc tế hiện đại, đồng thời đưa ra những bí quyết để tận dụng công nghệ số và định hình tương lai của lĩnh vực này, giúp các tổ chức không ngừng phát triển và thích nghi.

5.1. Nhận diện các Thách thức Quản trị Kinh doanh Quốc tế hiện đại

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Quản trị Kinh doanh Quốc tế đối mặt với hàng loạt thách thức đa dạng. Đó có thể là rào cản văn hóa, ngôn ngữ và tập quán kinh doanh khác biệt giữa các quốc gia. Ngoài ra, sự biến động của chính sách thương mại, luật pháp, thuế quan và các quy định về đầu tư cũng tạo ra rủi ro đáng kể. Khó khăn trong việc quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu, bảo vệ sở hữu trí tuệ, và đối phó với cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ địa phương và đa quốc gia khác cũng là những vấn đề cần được quan tâm. Nhận diện sớm các thách thức quản trị kinh doanh quốc tế này là bước đầu tiên để phát triển các chiến lược ứng phó hiệu quả.

5.2. Tận dụng xu hướng số hóa và đổi mới để tăng cường Hiệu quả Kinh doanh Quốc tế

Kỷ nguyên số hóa mang lại cơ hội lớn để tăng cường hiệu quả kinh doanh quốc tế. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain và điện toán đám mây đang cách mạng hóa cách thức doanh nghiệp vận hành. Việc ứng dụng công nghệ số giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng, cải thiện tương tác với khách hàng và phân tích thị trường chính xác hơn. Các nền tảng thương mại điện tử quốc tế mở ra cánh cửa tiếp cận hàng tỷ khách hàng trên toàn cầu mà không cần đầu tư lớn vào cơ sở vật chất. Nắm bắt và đầu tư vào các xu hướng đổi mới này là chìa khóa để duy trì lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong Quản trị Kinh doanh Quốc tế.

5.3. Tương lai của Quản trị Kinh doanh Quốc tế Xu thế phát triển và tiềm năng

Tương lai của Quản trị Kinh doanh Quốc tế sẽ tiếp tục được định hình bởi các xu thế như sự gia tăng của nền kinh tế số, tầm quan trọng ngày càng tăng của phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (ESG), cũng như sự dịch chuyển của các trung tâm quyền lực kinh tế. Các doanh nghiệp sẽ cần linh hoạt hơn, tập trung vào mô hình kinh doanh tuần hoàn, chuỗi cung ứng bền vững và đa dạng hóa nguồn lực. Việc hợp tác đa phương và liên minh chiến lược sẽ trở nên phổ biến hơn. Với những thay đổi này, Quản trị Kinh doanh Quốc tế sẽ tiếp tục là lĩnh vực năng động, đòi hỏi các nhà quản lý phải không ngừng học hỏi, đổi mới để nắm bắt tiềm năng và dẫn dắt sự phát triển trong một thế giới ngày càng kết nối.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học tập Quản trị Kinh doanh Quốc tế do Khoa Quản trị Kinh doanh thuộc Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp (Bộ Công Thương) tổ chức biên soạn và ban hành năm 2019 tại Hà Nội. Đây là học phần chuyên ngành bắt buộc trong chương trình đào tạo cử nhân ngành Quản trị Kinh doanh và các ngành kinh tế liên quan, đóng vai trò kết nối giữa kiến thức quản trị đại cương với bối cảnh vận hành kinh doanh đa quốc gia.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình được thiết kế nhằm trang bị cho sinh viên hệ thống tri thức toàn diện về:

• Các nguyên lý và xu thế vận động của kinh tế quốc tế cùng môi trường kinh doanh toàn cầu.
• Kỹ năng nghiên cứu thị trường, hoạch định và triển khai chiến lược marketing quốc tế.
• Phương pháp xây dựng và thực thi các chiến lược kinh doanh đa quốc gia, toàn cầu và xuyên quốc gia.
• Năng lực quản trị các nguồn lực chức năng bao gồm nhân sự quốc tế, chuỗi cung ứng - nguyên vật liệu và tài chính quốc tế.
• Kiến thức pháp lý và kỹ thuật nghiệp vụ trong đàm phán, soạn thảo và ký kết hợp đồng thương mại quốc tế.

Cấu trúc giáo trình bao gồm 5 chương được tổ chức theo tiến trình logic từ tổng quan vĩ mô đến quản trị chức năng và nghiệp vụ tác nghiệp. Mỗi chương đều tuân thủ cấu trúc chuẩn hóa gồm: Mục đích của chương, Nội dung bài giảng chi tiết, Hệ thống câu hỏi hướng dẫn ôn tập/thảo luận và Bài tập ứng dụng thực hành. Cách tiếp cận này kết hợp giữa lý thuyết kinh tế học quốc tế và thực hành quản trị doanh nghiệp, bám sát các hiệp định thương mại tự do mới và bối cảnh hội nhập của Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 5 chương chuyên đề:

• Chương 1: Tổng quan về Quản trị Kinh doanh Quốc tế: Thiết lập nền tảng về kinh tế quốc tế, 2 bộ phận cấu thành nền kinh tế thế giới (chủ thể và quan hệ kinh tế quốc tế), 3 cấp độ chủ thể tham gia (quốc gia độc lập, cấp độ dưới quốc gia, cấp độ trên quốc gia) cùng vai trò đặc thù của các công ty đa quốc gia (MNC). Phân tích 5 hình thức liên kết kinh tế từ thấp đến cao: Khu vực mậu dịch tự do (Free Trade Area - điển hình là AFTA với hiệp định CEPT), Liên minh thuế quan (Customs Union - ví dụ EEC giai đoạn 1957–1968), Thị trường chung (Common Market), Liên minh tiền tệ (Monetary Union - ví dụ khu vực đồng EURO và hiệp ước Maastricht) và Liên minh kinh tế (Economic Union). Đồng thời làm rõ 3 xu thế chủ đạo: chuyển dịch sang kinh tế tri thức, mở cửa kinh tế quốc gia và toàn cầu hóa. Chương này cũng phân loại các hình thức kinh doanh quốc tế bao gồm thương mại quốc tế (xuất nhập khẩu trực tiếp/gián tiếp, gia công quốc tế, chuyển khẩu, xuất khẩu tại chỗ, mua bán đối lưu) và các kênh đại lý trung gian (đại lý toàn quyền, tổng đại lý, đại lý đặc biệt, đại lý thụ uỷ, đại lý hoa hồng, đại lý kinh tiêu, phắc tơ, đại lý gửi bán, đại lý đảm bảo thanh toán - del credere agent, đại lý độc quyền).
• Chương 2: Quản trị Marketing Quốc tế: Trình bày quy trình 5 bước nghiên cứu thị trường quốc tế (xác định vấn đề/mục tiêu, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin sơ cấp/thứ cấp, phân tích dữ liệu qua các công cụ thống kê như SPSS, lập báo cáo kết quả) và quy trình 3 bước lựa chọn thị trường mục tiêu. Về chiến lược 4P quốc tế, giáo trình tập trung phân tích chiến lược sản phẩm dựa trên khung lý thuyết của Gerald Albaum và cộng sự (2002) với 4 nhóm quyết định: phát triển sản phẩm mới (tự nghiên cứu, mua lại, sáp nhập, mô phỏng), thay đổi sản phẩm hiện có trên 3 cấp độ (lõi, bao bì, dịch vụ bổ trợ), tìm công dụng mới và loại bỏ sản phẩm không hiệu quả. Phân tích sự đánh đổi giữa tiêu chuẩn hóa và thích nghi hóa (bắt buộc hoặc tự nguyện); thiết kế bao bì (chức năng bảo vệ, quảng bá, thông tin, phân biệt); bảo hộ nhãn hiệu quốc tế theo Công ước Paris và Hiệp ước Madrid; phân loại nhãn hiệu (nhãn hiệu gia đình, nhãn hiệu riêng lẻ, đa nhãn hiệu).
• Chương 3: Quản trị Chiến lược Kinh doanh Quốc tế: Trình bày quy trình 4 bước hoạch định chiến lược (xác định sứ mệnh/mục tiêu, đánh giá môi trường, xác định năng lực vượt trội/chuỗi giá trị, hình thành chiến lược). Phân tích 4 mô hình tiếp cận chiến lược phát triển quốc tế: Chiến lược quốc tế (International strategy), Chiến lược đa quốc gia (Multinational strategy), Chiến lược toàn cầu (Global strategy) và Chiến lược xuyên quốc gia (Transnational strategy). Phân tích 3 chiến lược cạnh tranh cấp đơn vị: dẫn đầu về chi phí, khác biệt hóa và trọng tâm hóa; cùng các phương thức tăng trưởng qua liên minh chiến lược và sáp nhập, mua lại (M&A) toàn cầu.
• Chương 4: Quản trị các Yếu tố của Hoạt động Kinh doanh Quốc tế: Đi sâu vào các mảng quản trị chức năng gồm: Quản trị nguồn nhân lực quốc tế (tuyển chọn, hồi hương, đánh giá, đãi ngộ, quan hệ lao động); Quản trị nguyên vật liệu và sản xuất (lựa chọn địa điểm sản xuất, quyết định tự sản xuất hay mua ngoài - make or buy, quản lý cung ứng vật tư); Quản trị tài chính quốc tế (quản trị rủi ro tỷ giá hối đoái, điều kiện bảo đảm thanh toán và các phương thức thanh toán quốc tế).
• Chương 5: Hợp đồng Kinh doanh Quốc tế: Cung cấp khung pháp lý và kỹ thuật thương mại về bản chất, đặc điểm, phân loại hợp đồng ngoại thương; nguyên tắc ký kết, các điều khoản cơ bản bắt buộc và các yêu cầu kỹ thuật trong quy trình soạn thảo, thẩm định, ký kết hợp đồng.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình tích hợp hệ thống lý thuyết và khung phân tích chuẩn mực:

• Khung pháp lý và thể chế quốc tế: Tiêu chuẩn quốc gia có chủ quyền theo Công ước Montevideo 1933; các định chế tài chính và thương mại toàn cầu như WTO, GATT, IMF, WB, ADB; các khung cam kết thuế quan như CEPT, EVFTA, CPTPP.
• Lý thuyết toàn cầu hóa: Phân kỳ 3 giai đoạn toàn cầu hóa theo mô hình của Thomas Friedman trong tác phẩm Thế giới phẳng (Giai đoạn 1: 1492–1800 dựa trên sức mạnh cơ bắp/hơi nước; Giai đoạn 2: 1800–2000 dựa trên phần cứng/giao thông/viễn thông; Giai đoạn 3: từ năm 2000 dựa trên phần mềm/mạng toàn cầu).
• Khung chiến lược sản phẩm quốc tế: Mô hình phát triển và quản trị vòng đời sản phẩm của Gerald Albaum (2002); hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ qua Công ước Paris và Hiệp ước Madrid.
• Khung chiến lược cạnh tranh và định vị toàn cầu: Ma trận 4 chiến lược hội nhập quốc tế kết hợp cùng 3 chiến lược cạnh tranh điển hình.

Kỹ năng phát triển

Người học tiếp cận giáo trình sẽ phát triển các nhóm năng lực:

• Kỹ năng phân tích và nghiên cứu: Năng lực thu thập dữ liệu thứ cấp/sơ cấp trên thị trường quốc tế, kỹ năng mã hóa và xử lý dữ liệu định lượng bằng các công cụ thống kê (như SPSS), đánh giá rủi ro quốc gia và lựa chọn thị trường mục tiêu theo ma trận tiêu chí.
• Kỹ năng hoạch định chức năng: Xây dựng danh mục sản phẩm, lựa chọn chiến lược thích nghi hóa hoặc tiêu chuẩn hóa bao bì - nhãn hiệu phù hợp với văn hóa bản địa; lập kế hoạch chuỗi cung ứng (make or buy) và tối ưu hóa chi phí sản xuất.
• Kỹ năng tác nghiệp và pháp lý thương mại: Phân biệt và ứng dụng chính xác 8 loại hình đại lý thương mại quốc tế, tính toán chi phí theo điều kiện giao hàng (CIF, FOB), quản trị rủi ro biến động tỷ giá và soạn thảo các điều khoản trong hợp đồng ngoại thương.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được cấu trúc để phục vụ phương pháp giảng dạy tích cực theo học chế tín chỉ:

• Phương pháp sư phạm: Kết hợp chặt chẽ giữa truyền thụ kiến thức lý thuyết hàn lâm và phân tích tình huống thực tế. Mỗi chương mở đầu bằng mục tiêu cụ thể để định hướng nhận thức và kết thúc bằng hệ thống câu hỏi ôn tập, thảo luận nhóm.
• Hệ thống dẫn chứng và tình huống thực tiễn: Giáo trình trích dẫn nhiều trường hợp điển hình trong quản trị kinh doanh quốc tế:
  • Liên minh và sáp nhập: Mô hình liên minh thành công giữa Sony và Ericsson (2001) trong việc kết hợp công nghệ và năng lực thấu hiểu thị trường điện thoại di động.
  • Quản trị danh mục sản phẩm: Chiến lược tái cấu trúc của Unilever năm 1999 khi cắt giảm từ 1.200 nhãn hiệu xuống còn 400 nhãn hiệu có hiệu quả sinh lời cao.
  • Chiến lược đa nhãn hiệu: Cách thức công ty Dauzy Board (New Zealand) sử dụng các tên thương hiệu khác nhau (Anchor, Fernleaf, Magnolia, Mainland) theo từng khu vực địa lý; Unilever phân khúc thị trường bột giặt tại Việt Nam với OMO và VISO.
  • Phát triển công dụng mới: Nghiên cứu tác dụng phụ của thuốc Aspirin để mở rộng công năng điều trị tim mạch, huyết khối; cải tiến máy bơm GAMMA P100 lắp vào động cơ xe máy phục vụ nông nghiệp.
  • Quản trị rủi ro thương hiệu: Bài học xử lý khủng hoảng chất lượng của Hanoi Milk năm 2008; bài học chuyển đổi tên thương hiệu khi ra quốc tế của hãng hàng không Tăng Tốc (đổi thành Indochina Airlines).
  • Chiến lược mô phỏng: Phân tích kinh nghiệm của các nước công nghiệp mới (NICs) và doanh nghiệp sản xuất điện thoại (như LG KS20, HTC Touch mô phỏng Apple iPhone) cùng các rủi ro pháp lý về bằng sáng chế.
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp đánh giá quá trình (thông qua mức độ tham gia thảo luận các câu hỏi cuối chương, kết quả giải quyết bài tập tình huống) và đánh giá tổng kết (thi tự luận/trắc nghiệm dựa trên chuẩn đầu ra của học phần).
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần đọc trước các mục tiêu chương, tra cứu hệ thống thuật ngữ viết tắt (AFTA, CEPT, EMU, FDI, Incoterms), thực hành xử lý số liệu thống kê xuất nhập khẩu và phân tích các tình huống kinh doanh thực tế được giao.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu thể hiện tính cập nhật và giá trị ứng dụng cao qua các điểm sau:

• Cập nhật các định chế và hiệp định thương mại thế hệ mới: Giáo trình hệ thống hóa danh mục chữ viết tắt và nội dung của các hiệp định thương mại tự do đa phương và khu vực mà Việt Nam là thành viên như CPTPP, EVFTA, AEC, AFTA, CEPT, cũng như các tổ chức quốc tế WTO, IMF, WB, ADB.
• Tích hợp các trường phái quản trị hiện đại: Đưa vào nội dung phân tích lý thuyết "Thế giới phẳng" của Thomas Friedman và khung kế hoạch phát triển sản phẩm quốc tế của Gerald Albaum (2002), giúp sinh viên nắm bắt các quy luật cạnh tranh trong nền kinh tế số và kinh tế tri thức.
• Chi tiết hóa các nghiệp vụ thương mại trung gian: Không chỉ nêu khái niệm chung, tài liệu phân loại chi tiết 8 hình thức đại lý thương mại trên thị trường quốc tế (Universal agent, General agent, Special agent, Mandatory, Commision agent, Merchant agent, Factor, Del credere agent, Sole agent, Distributor), giúp người học phân biệt rõ ràng trách nhiệm pháp lý, quyền sở hữu hàng hóa và cơ chế hưởng thù lao trong từng mô hình.
• Gắn kết bối cảnh hội nhập của doanh nghiệp Việt Nam: Phân tích trực diện thực trạng xuất nhập khẩu hàng nông sản (gạo, cà phê, cao su), các rào cản kỹ thuật/vệ sinh an toàn thực phẩm đối với cá tra, cá basa tại thị trường Mỹ, Nhật Bản, cùng thực trạng ý thức bảo hộ sở hữu công nghiệp của doanh nghiệp trong nước.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể:

• Sinh viên bậc đại học: Là tài liệu học tập chính thức cho sinh viên năm thứ hai, năm thứ ba hoặc năm thứ tư ngành Quản trị Kinh doanh, Kinh doanh Quốc tế, Kinh tế Quốc tế, Thương mại và Marketing tại Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp và các trường khối kinh tế.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng trước khi tiếp cận tài liệu này, bao gồm: Kinh tế vi mô, Kinh tế vĩ mô, Nguyên lý Quản trị học và Nguyên lý Marketing.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn, làm căn cứ biên soạn bài giảng điện tử, thiết kế đề tài thảo luận tình huống và xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra, đánh giá học phần.
• Cán bộ quản lý và chuyên viên doanh nghiệp: Phục vụ làm tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý, nhân sự phụ trách nghiệp vụ xuất nhập khẩu, phát triển thị trường nước ngoài tại các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp thương mại quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên đại học chính quy ngành Quản trị Kinh doanh và các ngành kinh tế. Đồng thời, đây là tài liệu tham khảo cho giảng viên giảng dạy học phần Quản trị kinh doanh quốc tế và các cán bộ đang công tác trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, đầu tư quốc tế.

2. Cần có kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần tích lũy các kiến thức cơ bản về Kinh tế học vi mô, Kinh tế học vĩ mô, Quản trị học đại cương và Nguyên lý Marketing nhằm hiểu rõ các khái niệm về cung cầu, cơ chế thị trường, phân đoạn thị trường và các chức năng quản trị.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu Quản trị kinh doanh thông thường là gì?

Giáo trình tập trung giải quyết tính phức tạp khi hoạt động kinh doanh vượt qua biên giới quốc gia, bao gồm các rào cản về khác biệt văn hóa, thể chế pháp lý, chính sách thuế quan, biến động tỷ giá hối đoái, các hình thức liên kết kinh tế quốc tế (từ FTA đến Liên minh kinh tế) và các kỹ thuật bảo hộ nhãn hiệu quốc tế (Công ước Paris, Hiệp ước Madrid).

4. Làm thế nào để tự học và nghiên cứu giáo trình hiệu quả?

Người học nên bám sát mục tiêu được nêu ở đầu mỗi chương, hoàn thiện toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập và liên hệ trực tiếp với các case study thực tế (như trường hợp Sony-Ericsson, Unilever, Hanoi Milk, bài học đặt tên thương hiệu của Indochina Airlines). Ngoài ra, cần kết hợp sử dụng các phần mềm thống kê (như SPSS) để thực hành phân tích dữ liệu nghiên cứu thị trường.

5. Tài liệu có đề cập đến các văn bản pháp lý và hiệp định thương mại quốc tế không?

Có. Giáo trình tích hợp và giải thích cụ thể nhiều văn bản, hiệp định thương mại quan trọng như Công ước Montevideo 1933, Hiệp ước Maastricht, Hiệp định CEPT/AFTA, Công ước Paris, Hiệp ước Madrid, cùng các khung hiệp định thương mại thế hệ mới như CPTPP và EVFTA.

---

Kết luận

Tài liệu học tập Quản trị Kinh doanh Quốc tế (2019) của Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp là tài liệu đào tạo có kết cấu chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa hệ thống lý luận kinh tế quốc tế vĩ mô và kỹ trị tác nghiệp vi mô tại doanh nghiệp.

Để tối ưu hóa hiệu quả học tập, người học được khuyến nghị tiếp cận tuần tự theo lộ trình 5 chương: từ việc nắm vững môi trường thể chế quốc tế (Chương 1), đến triển khai marketing và chiến lược toàn cầu (Chương 2, Chương 3), tiếp tục hoàn thiện kỹ năng quản trị các nguồn lực vận hành (Chương 4) và kết thúc bằng việc chuẩn hóa năng lực pháp lý trong giao kết hợp đồng ngoại thương (Chương 5). Người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng các văn bản pháp quy hiện hành và số liệu thống kê thương mại quốc tế để nâng cao năng lực ứng dụng thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH ---------------- TÀI LIỆU HỌC TẬP QUẢN TRỊ KINH DOANH QUỐC TẾ Hà Nội - 2019 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ KINH DOANH QUỐC TẾ. Các vấn đề cơ bản về kinh tế quốc tế. Khái niệm kinh tế quốc tế.

Vai trò của kinh tế quốc tế. Các chủ thể tham gia vào hoạt động kinh tế quốc tế. Các hình thức liên kết kinh tế quốc tế. Xu thế phát triển của kinh tế quốc tế hiện nay.

Tổng quan về quản trị kinh doanh quốc tế. Kinh doanh quốc tế. Quản trị kinh doanh quốc tế. 35 QUẢN TRỊ MARKETING QUỐC TẾ.

Nghiên cứu và lựa chọn thị trƣờng quốc tế. Xác định vấn đề và mục tiêu nghiên cứu. Xây dựng kế hoạch nghiên cứu. Thu thập thông tin.

Phân tích thông tin - Lựa chọn thị trƣờng mục tiêu. Lập báo cáo kết quả nghiên cứu. Các quyết định về chiến lƣợc marketing quốc tế. Chiến lƣợc sản phẩm quốc tế.

Chiến lƣợc giá quốc tế. Chiến lƣợc phân phối sản phẩm quốc tế. Chiến lƣợc xúc tiến và truyền thông quốc tế. 79 QUẢN TRỊ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH QUỐC TẾ.

Khái niệm và vai trò của chiến lƣợc kinh doanh quốc tế .Khái niệm chiến lƣợc kinh doanh quốc tế .2 Vai trò của chiến lƣợc kinh doanh quốc tế. Quy trình xây dựng chiến lƣợc kinh doanh quốc tế. Xác định sứ mệnh và mục tiêu của công ty. Đánh giá môi trƣờng kinh doanh quốc tế.

Xác định khả năng vƣợt trội và hoạt động tạo ra giá trị. Hình thành các chiến lƣợc. Các tiếp cận chiến lƣợc phát triển quốc tế. Chiến lƣợc quốc tế (International strategy).

Chiến lƣợc đa quốc gia (Multinational strategy). Chiến lƣợc toàn cầu (global strategy). Chiến lƣợc xuyên quốc gia (transnational strategy). Chiến lƣợc cạnh tranh trong môi trƣờng quốc tế.

Chiến lƣợc nhấn mạnh về chi phí. Chiến lƣợc khác biệt hóa. Chiến lƣợc trọng tâm hóa. Liên minh chiến lƣợc và sáp nhập, mua bán toàn cầu.

Liên minh chiến lƣợc toàn cầu. Sáp nhập và mua lại toàn cầu. 111 QUẢN TRỊ CÁC YẾU TỐ CỦA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH QUỐC TẾ. Quản trị nhân lực.

Tuyển chọn và hồi hƣơng nhân lực. Đánh giá và th lao cho nhân lực. Đào tạo phát triển nhân lực. Quan hệ lao động quốc tế.

Quản trị nguyên vật liệu. Lựa chọn địa điểm sản xuất. Lựa chọn việc tự sản xuất hoặc mua bán thành phẩm. Quản lý cung ứng vật tƣ.

Quản trị tài chính quốc tế. Tỷ giá hối đoái. Các điều kiện đảm bảo trong thanh toán quốc tế. Các phƣơng tiện và phƣơng thức thanh toán quốc tế.

143 HỢP ĐỒNG KINH DOANH QUỐC TẾ. Khái niệm, đặc điểm và phân loại hợp đồng kinh doanh quốc tế. Khái niệm hợp đồng kinh doanh quốc tế. Đặc điểm hợp đồng kinh doanh quốc tế.

Các loại hợp đồng kinh doanh quốc tế thƣờng gặp. Ký kết hợp đồng kinh doanh quốc tế. Nguyên tắc ký kết hợp đồng kinh doanh quốc tế. Nội dung hợp đồng kinh doanh quốc tế.

Một số yêu cầu khi soạn thảo, ký két hợp đồng kinh doanh quốc tế. 156 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển Châu Á AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á BOT Hợp đồng xây dựng - vận hành - chuyển giao BT Hợp đồng xây dựng - chuyển giao CEPT Hiệp định thuế quan ƣu đãi CIF Tiền hàng - Bảo hiểm - Phí vận chuyển CLMV Campuchia, Lào, Myanma, Việt Nam CPTPP Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dƣơng EEC Cộng đồng kinh tế Châu Âu EMU Liên minh tiền tệ Châu Âu EURO Đồng tiền chung Châu Âu EVFTA Hiệp định thƣơng mại tự do Việt Nam - EU FDI Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài FOB Giao hàng trên tàu FTA Hiệp định thƣơng mại tự do IMF Quỹ tiền tệ quốc tế GATT Hiệp ƣớc chung về thuế quan và thƣơng mại MNC Công ty đa quốc gia ODA Hỗ trợ phát triển chính thức TBCN Tƣ bản chủ nghĩa XHCN Xã hội chủ nghĩa WB Ngân hàng thế giới WTO Tổ chức thƣơng mại thế giới LỜI GIỚI THIỆU C ng với xu thế toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, hoạt động kinh doanh quốc tế cũng ngày càng trở nên đa dạng, phong phú và có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với mỗi quốc gia trong nền kinh tế toàn cầu. Mỗi quốc gia đều tìm cách thâm nhập vào thị trƣờng nƣớc ngoài nhằm tận dụng những lợi thế so sánh để mở rộng hoạt động kinh doanh và phát triển kinh tế. Hơn nữa, kinh doanh quốc tế là một lĩnh vực rộng lớn, đa dạng và phức tạp, liên quan đến nhiều vấn đề nhƣ con ngƣời, văn hoá phong tục tập quán, địa lý, luật pháp.Do vậy, kinh doanh quốc tế là lĩnh vực rất nhạy cảm đối với mỗi quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa nhƣ hiện nay.

Từ nhiều năm qua, hoạt động kinh doanh quốc tế đã đƣợc doanh nghiệp của nhiều quốc gia quan tâm nghiên cứu và thực hiện. Việc đƣa học phần quản trị kinh doanh quốc tế vào chƣơng trình đào tạo tại các trƣờng đại học, đặc biệt là ngành quản trị kinh doanh ở hầu hết các trƣờng trong và ngoài nƣớc đã chứng tỏ tầm quan trọng của lĩnh vực kinh doanh này. Thực tế nhiều năm qua cho thấy, sự thành công ít hay nhiều trong kinh doanh quốc tế phụ thuộc rất lớn vào việc nhận thức và mức độ hiểu biết của các doanh nghiệp về môi trƣờng kinh doanh quốc tế và chiến lƣợc kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Vì vậy, quản trị kinh doanh quốc tế là học phần cần thiết cho những sinh viên sau khi ra trƣờng làm việc cho những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh quốc tế Để đáp ứng với yêu cầu học và dạy theo phƣơng pháp mới, Trƣờng Đại học Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp tổ chức biên soạn tài liệu học tập “Quản trị kinh doanh quốc tế”.

Học phần Quản trị kinh doanh quốc tế góp phần trang bị những kiến thức về kinh tế quốc tế, môi trƣờng kinh doanh quốc tế, quản trị marketing quốc tế, quản trị chiến lƣợc kinh doanh quốc tế, quản trị nguồn nhân lực quốc tế.cho cán bộ hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh quốc tế, đặc biệt là những nhà kinh doanh để có thể đƣa ra những quyết định tác nghiệp hợp lý nhằm tối đa hóa lợi nhuận, sử dụng và phát huy tối ƣu các lợi thế về nguồn nhân lực cũng nhƣ thỏa mãn các yêu cầu khác trong quan hệ kinh doanh quốc tế. Hoạt động kinh doanh quốc tế gắn liền với việc đƣa ra các quyết định về lựa chọn chiến lƣợc, chính sách và các hình thức kinh doanh Tài liệu học tập đƣợc biên soạn theo đúng đề cƣơng chi tiết của học phần Quản trị kinh doanh quốc tế trong chƣơng trình đào tạo ngành Quản trị kinh doanh cho sinh viên hệ Đại học và các quy định về việc biên soạn của Nhà trƣờng. Nội dung của tài liệu bao gồm 5 chƣơng, trong mỗi chƣơng bao gồm các nội dung chủ yếu nhƣ sau: - Mục đích của chƣơng. - Nội dung của chƣơng.

- Câu hỏi hƣớng dẫn ôn tập, thảo luận chƣơng - Bài tập ứng dụng chƣơng Do thời gian và trình độ có hạn nên tài liệu học tập khó có thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Chúng tôi luôn mong nhận đƣợc sự góp ý của bạn đọc để tài liệu học tập đƣợc tái bản hoàn thiện hơn trong những lần sau. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ KINH DOANH QUỐC TẾ MỤC ĐÍCH CỦA CHƢƠNG Sau khi nghiên cứu và học tập chƣơng này, sinh viên cần nắm đƣợc: - Khái niệm kinh tế quốc tế, các chủ thể tham gia vào hoạt động kinh tế quốc tế, các hình thức liên kết kinh tế quốc tế và xu thế phát triển của kinh tế quốc tế hiện nay. - Khái niệm, vai trò của kinh doanh quốc tế, cơ sở hình thành hoạt động kinh doanh quốc tế, đặc trƣng của kinh doanh quốc tế, các hình thức kinh doanh quốc tế.

- Khái niệm, vai trò của quản trị kinh doanh quốc tế và những yêu cầu đối với nhà quản trị kinh doanh quốc tế, từ đó phấn đấu trở thành một nhà quản trị kinh doanh quốc tế thành công trong tƣơng lai. NỘI DUNG CỦA CHƢƠNG 1. Các vấn đề cơ bản về kinh tế quốc tế 1. Khái niệm kinh tế quốc tế Nhƣ chúng ta đã biết, thế giới gồm nhiều quốc gia riêng lẻ.

Mỗi quốc gia đều có những mặt mạnh và hạn chế riêng trong quá trình phát triển. Vì vậy, xu hƣớng chung của thế giới là các quốc gia mở cửa để hội nhập với nhau, tức là tăng cƣờng mối quan hệ kinh tế gắn bó, ràng buộc lẫn nhau giữa các quốc gia thông qua hoạt động thƣơng mại và đầu tƣ quốc tế nhằm phát huy những mặt mạnh và khắc phục những điểm yếu của mỗi quốc gia trong quá trình phát triển. Sự kết nối và phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế đã hình thành khái niệm kinh tế quốc tế. Kinh tế quốc tế là mối quan hệ kinh tế với nhau giữa hai hoặc nhiều nước, là tổng thể quan hệ kinh tế của cộng đồng quốc tế [trang 6; 5] Nhƣ vậy, kinh tế quốc tế thể hiện mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau về mặt kinh tế giữa các quốc gia trong quá trình trao đổi hàng hoá, dịch vụ và di chuyển các nguồn lực sản xuất, sự chuyển đổi tiền tệ và thanh khoản giữa các quốc gia để thỏa mãn tối đa nhu cầu của con ngƣời.

Trong điều kiện toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra ngày càng mạnh mẽ, mỗi quốc gia cần phải tích cực và chủ động tham gia để đạt tới vị trí thuận lợi trong nền kinh tế của thế giới. Điều đó có nghĩa là mỗi quốc gia cần phải phát triển mạnh mẽ lĩnh vực, bao gồm thƣơng mại quốc tế, đầu tƣ quốc tế và di chuyển quốc tế về lao động, hợp tác về kinh tế và khoa học - công nghệ, các dịch vụ thu ngoại tệ. Kinh tế quốc tế có lịch sử phát triển khá lâu dài từ đầu thế kỷ 18, những cuộc tranh luận về chính sách thƣơng mại và tiền tệ quốc tế đã nổ ra nhƣng chƣa bao giờ việc nghiên cứu kinh tế quốc tế lại quan trọng nhƣ ngày nay.