Tài liệu học phần 4: Kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật đủ 5 bài

Tài liệu học tập học phần 4 với đầy đủ 5 bài chi tiết nhất. Hỗ trợ ôn tập và nâng cao kiến thức hiệu quả cho sinh viên.

• Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh
• Đề tài: Học phần 4: Kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật
• Loại tài liệu: Tài liệu học tập

Tóm tắt

I. Tổng quan về tài liệu học tập học phần 4 kỹ thuật chiến đấu bộ binh

Tài liệu học tập học phần 4 cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về kỹ thuật chiến đấu bộ binh, bao gồm năm bài học quan trọng từ kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK đến chiến thuật phòng ngự. Nội dung được biên soạn theo chuẩn giáo trình quân sự, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn. Tài liệu trang bị cho học viên kiến thức về cấu tạo, tác dụng, kỹ thuật sử dụng vũ khí, cũng như chiến thuật tác chiến cá nhân và tập thể. Điểm đặc biệt là tài liệu tích hợp các bài học thực hành, minh họa bằng hình ảnh chi tiết, giúp người học dễ dàng nắm bắt và ứng dụng trong thực tế. Đây là nguồn tham khảo không thể thiếu cho học viên các trường quân sự.

1.1. Nội dung chính của năm bài học

Năm bài học trong học phần bao gồm: (1) Kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK, (2) Ném lựu đạn, (3) Chiến thuật tiến công cá nhân, (4) Chiến thuật phòng ngự cá nhân, (5) Nhiệm vụ canh gác, cảnh giới. Mỗi bài học được cấu trúc thành các phần lý thuyết và thực hành, đảm bảo người học nắm vững cả kiến thức cơ bản lẫn kỹ năng vận dụng. Đặc biệt, phần chiến thuật tiến công và phòng ngự được trình bày chi tiết với các tình huống chiến đấu cụ thể, giúp học viên rèn luyện khả năng xử lý tình huống trong thực tế.

1.2. Mục đích và ứng dụng thực tiễn

Tài liệu nhằm mục đích nâng cao năng lực chiến đấu của học viên thông qua việc trang bị kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành. Nội dung được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực tế của lực lượng vũ trang, đảm bảo tính sát thực và hiệu quả. Sau khi hoàn thành học phần, học viên có khả năng vận dụng linh hoạt các kỹ thuật chiến đấu vào nhiệm vụ cụ thể. Tài liệu cũng là cơ sở quan trọng để đào tạo, huấn luyện lực lượng quân sự chuyên nghiệp.

II. Phân tích các vấn đề trong kỹ thuật chiến đấu bộ binh

Kỹ thuật chiến đấu bộ binh đối mặt với nhiều thách thức trong thực tế tác chiến, đặc biệt là khả năng bắn trúng mục tiêu và xử lý tình huống khẩn cấp. Vấn đề thường gặp bao gồm sai lệch trong kỹ thuật ngắm bắn, thiếu chính xác khi ném lựu đạn, và khả năng phối hợp không tốt trong chiến thuật tiến công hay phòng ngự. Những sai sót này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chiến đấu và sinh mạng của chiến sĩ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thiếu hụt trong đào tạo lý thuyết, thực hành chưa đủ hoặc không được rèn luyện thường xuyên. Ngoài ra, điều kiện môi trường chiến đấu khắc nghiệt cũng là yếu tố cản trở đến khả năng vận dụng kỹ thuật.

2.1. Những sai sót thường gặp trong bắn súng

Sai sót trong bắn súng tiểu liên AK chủ yếu xuất hiện ở ba yếu tố: thước ngắm, điểm ngắm và đường ngắm. Thường gặp nhất là ngắm sai đường ngắm cơ bản, dẫn đến lệch tầm hoặc hướng. Nguyên nhân là do người bắn không nắm vững nguyên lý hoạt động của súng, không điều chỉnh thước ngắm phù hợp với khoảng cách mục tiêu. Ngoài ra, tư thế bắn không chuẩn cũng gây sai lệch đáng kể. Những sai sót này cần được khắc phục thông qua đào tạo lý thuyết bài bản và thực hành thường xuyên.

2.2. Khó khăn trong chiến thuật tiến công và phòng ngự

Trong chiến thuật tiến công, khó khăn chủ yếu là thiếu chính xác trong việc xác định điểm tập kết, không nắm vững thời cơ xung phong, hoặc thiếu sự phối hợp đồng đội. Đối với phòng ngự, vấn đề thường gặp là khả năng phát hiện địch chậm trễ, không kịp thời xử lý tình huống hoặc thiếu quyết đoán khi địch tiến công. Những khó khăn này xuất phát từ việc học viên chưa được đào tạo đầy đủ các tình huống chiến đấu đa dạng. Do đó, tài liệu cần bổ sung thêm các bài tập tình huống để nâng cao khả năng phản ứng linh hoạt.

III. Phương pháp và giải pháp cải thiện kỹ thuật chiến đấu

Để nâng cao hiệu quả kỹ thuật chiến đấu, cần áp dụng phương pháp đào tạo kết hợp lý thuyết và thực hành. Trước hết, học viên phải nắm vững kiến thức cơ bản về cấu tạo vũ khí, nguyên lý hoạt động và kỹ thuật sử dụng. Tiếp theo, thực hành thường xuyên dưới sự hướng dẫn của giáo viên để khắc phục sai sót. Giải pháp quan trọng là tổ chức các buổi diễn tập tình huống chiến đấu, mô phỏng các điều kiện thực tế để học viên rèn luyện khả năng phản ứng. Ngoài ra, tài liệu cần cập nhật các phương pháp mới, công nghệ hỗ trợ như mô phỏng 3D để tăng cường hiệu quả đào tạo.

3.1. Phương pháp đào tạo lý thuyết và thực hành

Phương pháp đào tạo lý thuyết bao gồm giảng giải chi tiết về nguyên lý hoạt động của vũ khí, kỹ thuật ngắm bắn, ném lựu đạn, và chiến thuật tiến công phòng ngự. Thực hành được tổ chức theo từng bài học, từ cơ bản đến nâng cao, đảm bảo học viên nắm vững từng kỹ thuật trước khi chuyển sang bài tiếp theo. Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, quan sát và sửa sai kịp thời. Đánh giá kết quả thông qua bài kiểm tra lý thuyết và thực hành giúp đảm bảo chất lượng đào tạo.

3.2. Giải pháp nâng cao kỹ năng chiến đấu

Giải pháp nâng cao kỹ năng chiến đấu bao gồm việc tổ chức các buổi diễn tập tình huống chiến đấu, mô phỏng các điều kiện khắc nghiệt như đêm tối, địa hình phức tạp. Học viên được rèn luyện khả năng phản ứng nhanh, phối hợp đồng đội hiệu quả. Ngoài ra, sử dụng các thiết bị hỗ trợ như súng bắn đạn sơn, thiết bị mô phỏng lựu đạn giúp tăng cường trải nghiệm thực tế. Tài liệu cũng cần cập nhật các phương pháp mới, công nghệ hỗ trợ để nâng cao chất lượng đào tạo.

IV. Kết luận và ứng dụng tài liệu học tập trong thực tế

Tài liệu học tập học phần 4 đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực chiến đấu của học viên thông qua hệ thống kiến thức toàn diện và bài tập thực hành phong phú. Sau khi hoàn thành học phần, học viên có khả năng vận dụng linh hoạt các kỹ thuật chiến đấu vào nhiệm vụ cụ thể. Tài liệu không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành, đảm bảo học viên sẵn sàng đối mặt với các tình huống chiến đấu đa dạng. Ứng dụng thực tế của tài liệu thể hiện qua việc đào tạo lực lượng quân sự chuyên nghiệp, nâng cao khả năng chiến đấu của quân đội.

4.1. Tầm quan trọng của tài liệu trong đào tạo quân sự

Tài liệu là cơ sở quan trọng để đào tạo lực lượng quân sự chuyên nghiệp, đảm bảo học viên nắm vững kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành. Nội dung được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực tế, đảm bảo tính sát thực và hiệu quả. Sau khi hoàn thành học phần, học viên có khả năng vận dụng linh hoạt các kỹ thuật chiến đấu vào nhiệm vụ cụ thể. Tài liệu cũng là nguồn tham khảo quan trọng cho giáo viên trong quá trình giảng dạy.

4.2. Hướng dẫn ứng dụng tài liệu vào thực tiễn

Để ứng dụng tài liệu vào thực tiễn, học viên cần thường xuyên ôn tập lý thuyết, thực hành các kỹ thuật chiến đấu dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Tổ chức các buổi diễn tập tình huống chiến đấu để rèn luyện khả năng phản ứng linh hoạt. Ngoài ra, cập nhật tài liệu thường xuyên để bổ sung các phương pháp mới, công nghệ hỗ trợ. Việc ứng dụng tài liệu hiệu quả sẽ nâng cao chất lượng đào tạo, đảm bảo học viên sẵn sàng đối mặt với các tình huống chiến đấu đa dạng.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học tập "Học phần 4: Kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật" là tài liệu giảng dạy chính quy thuộc chương trình Giáo dục Quốc phòng và An ninh dành cho sinh viên bậc đại học và cao đẳng. Vị trí của tài liệu nằm ở giai đoạn thực hành kỹ chiến thuật chuyên sâu, nối tiếp các nội dung về đường lối quân sự và điều lệnh quản lý bộ đội.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống lý thuyết kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK cỡ 7,62mm; tính năng, cấu tạo, nguyên lý chuyển động của lựu đạn F1 và LĐ-01 Việt Nam; kỹ năng thực hành ném lựu đạn bài 1b; cùng nguyên tắc hành động chiến thuật của từng người trong hai hình thức tác chiến cơ bản: tiến công và phòng ngự. Chuẩn đầu ra yêu cầu người học không chỉ nắm vững cơ sở lý thuyết mà còn phải thực hiện chuẩn xác các thao tác thực hành, đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm tra kỹ thuật chiến đấu bộ binh.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 bài học được phân định rõ ràng theo tiến trình từ cơ bản đến phức tạp:

• Bài 1: Kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK (trang 2).
• Bài 2: Tính năng, cấu tạo và cách sử dụng một số loại lựu đạn thường dùng, ném lựu đạn (trang 23).
• Bài 3: Từng người trong chiến đấu tiến công (trang 33).
• Bài 4: Từng người trong chiến đấu phòng ngự (trang 45).
• Bài 5: Từng người làm nhiệm vụ canh gác, cảnh giới (trang 52).

Điểm đặc trưng của giáo trình là phương pháp tiếp cận kỹ thuật chuẩn hóa, kết hợp chặt chẽ giữa giải thích lý thuyết cơ học đường đạn, cấu tạo binh khí với quy trình cử động mẫu và sơ đồ tuyến bắn thực địa. Mọi quy chuẩn kỹ thuật đều căn cứ vào các tài liệu huấn luyện chính thức của Cục Quân huấn - Bộ Tổng Tham mưu.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được triển khai qua các chủ đề trọng tâm:

• Bài 1: Kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK: Giới thiệu lịch sử ra đời của súng do kĩ sư Mikhail Kalashnikov chế tạo năm 1947, biên chế chính thức năm 1949. Trọng tâm nội dung gồm:

  • Khái niệm đường ngắm cơ bản (đối với bộ phận ngắm cơ khí và kính ngắm quang học), điểm ngắm đúng, đường ngắm đúng.
  • Phân tích ảnh hưởng của ngắm sai đối với kết quả bắn: ngắm sai tầm (lệch cao - thấp), ngắm sai hướng (lệch trái - phải), sai cả tầm và hướng, ngắm sai điểm ngắm và mặt súng không thăng bằng (mặt súng nghiêng 90° làm điểm chạm thấp hơn 14cm).
  • Quy tắc chọn thước ngắm và điểm ngắm đối với bia số 4 ở cự ly 100m: phân tích đặc điểm thước ngắm 1 (độ cao đường đạn bằng 0), thước ngắm 2 (độ cao đường đạn 12cm với AK, 10cm với AKM), và thước ngắm 3 (độ cao đường đạn 28cm với AK, 25cm với AKM; cho phép ngắm chính giữa mép dưới mục tiêu).
  • Yếu lĩnh động tác bắn tại chỗ ở 3 tư thế: nằm bắn, quỳ bắn, đứng bắn (gồm cả trường hợp không tỳ và có vật tỳ); kỹ thuật lấy thước ngắm ban ngày và ban đêm (thước ngắm П hoặc D).
  • Phương pháp tập ngắm bia chỉ đỏ (cự ly 10m), tập ngắm chụm và ngắm trúng chụm bằng bia đồng tiền di động; điều kiện bắn kiểm tra bài 1 với 3 mục tiêu bia ẩn hiện (bia số 4, bia số 7, bia số 8) ở cự ly 100m.

• Bài 2: Tính năng, cấu tạo, sử dụng lựu đạn và ném lựu đạn: Trình bày thông số kỹ thuật của hai loại lựu đạn:

  • Lựu đạn F1: Khối lượng toàn bộ 600g, khối lượng thuốc nổ TNT 60g, chiều cao 117mm, đường kính thân 55mm, thời gian cháy chậm 3 - 4 giây, bán kính sát thương 20m, thân bằng gang có khía.
  • Lựu đạn LĐ-01 Việt Nam: Khối lượng toàn bộ 365 - 400g, vỏ thép mỏng ghép 2 nửa khối hình cầu đường kính 57mm sơn xanh ô lưu, sử dụng ngòi NLĐ-01 VN, nhồi 125 - 135g thuốc nổ TΓ 40/60 (40% TNT và 60% glyxeryl), thời gian cháy chậm 3,2 - 4,2 giây, bán kính sát thương 5 - 6m.
  • Kỹ thuật ném lựu đạn ở 3 tư thế: đứng ném, quỳ ném, nằm ném qua 3 cử động; điều kiện kiểm tra bài 1b ném lựu đạn xa trúng hướng (hành lang rộng 8m, bia số 10 ở cự ly 45m).

• Bài 3: Từng người trong chiến đấu tiến công: Xác định 6 yêu cầu chiến thuật bộ binh; các bước thực hiện sau khi nhận nhiệm vụ (hiểu rõ nhiệm vụ, làm công tác chuẩn bị); kỹ thuật vận động áp sát địch; phương pháp đánh chiếm các loại mục tiêu cụ thể: ụ súng, lô cốt, chiến hào và giao thông hào (có nắp hoặc không có nắp), địch ngoài công sự, căn nhà, xe tăng và xe bọc thép; các hành động cần thực hiện khi chiếm được mục tiêu.

• Bài 4: Từng người trong chiến đấu phòng ngự: Phân tích thủ đoạn và quy luật tiến công của địch; 6 yêu cầu chiến thuật phòng ngự; quy trình chọn vị trí chiến đấu, đào đắp công sự (chính, phụ, hầm ếch, hào cơ động), bố trí vũ khí bắn thẳng, vũ khí diệt tăng B40/B41/AT, mìn chống tăng và vật cản; quy trình xử trí khi địch chuẩn bị hỏa lực, khi thực hành xung phong, khi đột nhập và khi địch rút lui củng cố.

• Bài 5: Từng người làm nhiệm vụ canh gác, cảnh giới: Quy định về chức trách, phương pháp quan sát, xử trí các tình huống bảo vệ trận địa và mục tiêu được giao.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập các khối kiến thức khoa học cơ sở:

• Lý thuyết cơ học đường đạn và ngắm bắn: Mối quan hệ hình học giữa đường ngắm cơ bản, mặt phẳng bắn, trục nòng súng, góc bắn và quỹ đạo bay của đầu đạn; tác động của gió ngang và độ nghiêng mặt súng đối với độ lệch điểm chạm.
• Nguyên lý cấu tạo vũ khí và hỏa cụ: Cơ chế liên kết cơ học và chuỗi phản ứng cháy nổ kích hoạt từ kim hỏa, hạt lửa, thuốc cháy chậm đến kíp nổ và khối thuốc nhồi nổ phá mảnh.
• Nguyên tắc chiến thuật quân sự: Mối tương quan giữa hỏa lực và vận động; nguyên tắc sử dụng địa hình, địa vật để ngụy trang, che khuất, che đỡ; nguyên tắc tập trung hỏa lực tiêu diệt mục tiêu nguy hiểm trước.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật quân sự: Thao tác lấy đường ngắm, giương súng bảo đảm nguyên tắc "Bằng, chắc, đều, bền"; kỹ thuật điều hòa nhịp thở hô hấp và bóp cò êm dần đều; kỹ năng kiểm tra an toàn súng, tháo lắp hộp tiếp đạn; thao tác liên kết ngòi nổ và rút chốt ném lựu đạn đúng góc vút 45°.
• Kỹ năng phân tích, định lượng: Kỹ năng tính toán điểm chấm trung bình (ĐCTB) trên bia đồng tiền; phương pháp đo đạc đánh giá sai số ngắm bắn; xác định cự ly và tính lượng sửa gió trên thực địa.
• Năng lực hành động chiến thuật: Vận dụng các tư thế vận động chiến trường (bò, trườn, lê, chạy khom); kỹ năng đào đắp công sự ngụy trang; khả năng phối hợp hiệp đồng tổ chiến đấu xử trí các tình huống hỏa lực tiến công và phòng ngự.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm quân sự kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lý thuyết nguyên lý tại giảng đường với thực hành huấn luyện thao trường. Tiến trình giảng dạy tuân thủ phương pháp phân đoạn: giảng viên làm mẫu động tác từ trực quan toàn bộ đến phân tích từng cử động chi tiết, sau đó tổ chức cho sinh viên luyện tập theo các nhóm nhỏ có sự kiểm tra, uốn nắn sai sót.

Nội dung giảng dạy gắn liền với các tình huống giả định thực tế. Điển hình như tình huống chiến thuật trong Bài 3: tổ chức chiến đấu tại sườn tây điểm cao 31 vào thời điểm 04:45 ngày N, trong đó sinh viên đóng vai chiến sĩ số 2 thuộc tổ bộ binh BB1 để xử trí nhiệm vụ đánh chiếm ụ súng số 1, hiệp đồng với các số 1, 3, 4 qua ám hiệu gõ báng súng (hỏi 2 đáp 3). Cách tiếp cận này giúp sinh viên hiểu rõ vai trò vị trí của từng cá nhân trong đội hình.

Hệ thống bài tập thực hành được xây dựng theo chu trình nâng cao độ khó:

1. Tập ngắm bia chỉ đỏ ở cự ly 10m để định hình đường ngắm cơ bản.
2. Tập ngắm chụm trên bia đồng tiền di động bằng bút chì (phân loại: Giỏi trong vòng 2mm, Khá trong vòng 5mm, Đạt trong vòng 10mm).
3. Tập ngắm trúng chụm thông qua việc xác định Điểm chấm trung bình (ĐCTB) và đo khoảng cách tới điểm kiểm tra K (Giỏi cách điểm K ≤ 5mm, Khá ≤ 10mm, Đạt ≤ 15mm).
4. Thực hành các bài tập ném lựu đạn đứng, quỳ, nằm và kiểm tra bài ném xa đúng hướng 1b.

Phương pháp đánh giá kết quả được quy chuẩn bằng số liệu định lượng: kết quả bắn bài 1 súng AK (tổng điểm 3 tư thế từ 72 điểm trở lên xếp loại Giỏi, 59–71 điểm Khá, 45–58 điểm Trung bình); kết quả ném lựu đạn bài 1b (cự ly từ 35m trở lên xếp loại Giỏi, 30m đến dưới 35m xếp loại Khá, 25m đến dưới 30m xếp loại Trung bình, rơi ngoài biên dọc 8m xếp loại Kém). Người học tự học thông qua việc tự trả lời hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài và tự rèn luyện thể lực bổ trợ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu được xây dựng dựa trên cơ sở pháp lý và nghiệp vụ quân sự chính quy, dẫn chiếu trực tiếp từ các văn bản tài liệu của Cục Quân huấn - Bộ Tổng Tham mưu:

• Sách dạy sử dụng lựu đạn (Cục Quân huấn, Bộ Tổng Tham mưu, năm 2009).
• Giáo án huấn luyện kỹ thuật chiến đấu bộ binh - Tập 4 (Cục Quân huấn, Bộ Tổng Tham mưu, năm 2013).
• Giáo trình kiểm tra kỹ thuật chiến đấu bộ binh (Cục Quân huấn, Bộ Tổng Tham mưu, năm 2014).

Nội dung mang tính chuẩn xác cao về mặt số liệu kỹ thuật, cập nhật thông số chi tiết giữa hai thế hệ vũ khí: súng tiểu liên AK nguyên bản và súng AK cải tiến (AKM), phân tích rõ sự chênh lệch độ cao đường đạn tại cự ly 100m. Đồng thời, giáo trình đưa vào giảng dạy lựu đạn LĐ-01 do Việt Nam sản xuất bên cạnh lựu đạn truyền thống F1, nêu rõ các thông số về thành phần thuốc nổ hỗn hợp TΓ 40/60 và kết cấu vỏ cầu hàn nhằm giúp người học phân biệt rõ cơ chế sát thương của từng loại vũ khí.

Quy trình huấn luyện và kiểm tra được sơ đồ hóa rõ ràng, bao gồm sơ đồ tuyến bắn bài 1 (thể hiện tuyến xuất phát cách 20m, tuyến bắn cách mục tiêu 100m) và sơ đồ bãi ném lựu đạn bài 1b (phân định các vạch cự ly từ 20m đến 60m). Các khẩu lệnh chỉ huy bắn ("Nằm chuẩn bị bắn", "Bắn", "Ngừng bắn", "Thôi bắn, khám súng - đứng dậy") được quy chuẩn thống nhất theo điều lệnh quân đội.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể:

• Sinh viên đại học và cao đẳng: Là đối tượng chính khóa tham gia học tập học phần Giáo dục Quốc phòng và An ninh theo chương trình khung bắt buộc của Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Bộ Quốc phòng.
• Điều kiện tiên quyết: Sinh viên cần hoàn thành các học phần lý luận cơ bản về đường lối quốc phòng, an ninh và nắm vững điều lệnh đội ngũ từng người để có khả năng thực hiện chuẩn xác các động tác chuyển đổi tư thế trên thao trường.
• Giảng viên quân sự: Dùng làm giáo trình giảng dạy chuẩn để xây dựng kế hoạch bài giảng lý thuyết, giáo án huấn luyện thực địa, tổ chức điều hành các buổi tập ngắm chụm, ngắm trúng và chủ trì các đợt kiểm tra bắn đạn thật, ném lựu đạn bảo đảm an toàn.
• Cán bộ huấn luyện dân quân tự vệ và tự học: Làm tài liệu chuẩn để tra cứu số liệu tính năng vũ khí bộ binh, tham khảo quy trình xây dựng công sự phòng ngự và phương pháp đánh các loại mục tiêu trong tác chiến phòng thủ địa phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được thiết kế phục vụ sinh viên các trường đại học, cao đẳng học môn GDQP-AN, đồng thời là tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho giảng viên bộ môn quân sự và lực lượng dân quân tự vệ cơ sở.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học giáo trình này?
Người học cần hoàn thành các nội dung về điều lệnh đội ngũ quân sự, nắm được các quy tắc bảo đảm an toàn thao trường và có nền tảng thể lực đáp ứng việc vận động, mang vác vũ khí trang bị.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?
Giáo trình mô tả chi tiết các yếu lĩnh kỹ thuật cơ học đường đạn (độ nghiêng mặt súng, chênh lệch đường đạn giữa AK và AKM), cung cấp phương pháp định lượng sai số ngắm bằng bia đồng tiền di động và tích hợp đầy đủ thông số kỹ thuật của lựu đạn LĐ-01 do Việt Nam sản xuất.

4. Làm sao để học tập và rèn luyện hiệu quả nội dung giáo trình?
Người học cần nắm chắc lý thuyết đường ngắm trước khi lên thao trường; phối hợp nhịp nhàng theo nhóm đôi trong các bài tập ngắm chụm, ngắm trúng; thực hiện đúng 4 yếu tố khi giương súng ("Bằng, chắc, đều, bền") và giải quyết toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập sau mỗi bài học.

5. Có những giáo cụ và trang thiết bị trực quan nào đi kèm giáo trình?
Tài liệu đi kèm các trang thiết bị thực hành gồm: súng tiểu liên AK, bao cát bệ bắn, bảng bia chỉ đỏ (20x30cm), bảng ngắm chụm và bia đồng tiền di động, lựu đạn huấn luyện (LĐ-01-Tập, LĐ-01-HL), và các mô hình bia số 4, bia số 7, bia số 8, bia số 10.

---

Kết luận

Tài liệu học tập "Học phần 4: Kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật" cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện, chuẩn mực về kỹ thuật sử dụng súng tiểu liên AK, tính năng các loại lựu đạn thường dùng và kỹ năng chiến thuật chiến đấu cá nhân trong tiến công cũng như phòng ngự. Nội dung tài liệu thể hiện tính quy phạm quân sự chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa nguyên lý kỹ thuật và thực tiễn thao trường.

Lộ trình học tập khoa học được định hình xuyên suốt: người học bắt đầu từ nắm vững lý thuyết đường ngắm và thông số binh khí, rèn luyện kỹ năng qua các bài tập ngắm bổ trợ (chỉ đỏ, ngắm chụm, ngắm trúng), tham gia kiểm tra thực hành bắn đạn thật và ném lựu đạn bài 1b, từ đó vận dụng tổng hợp vào xử trí các tình huống chiến thuật cá nhân trên thực địa.

Người học và giảng viên có thể tham khảo bổ sung các tài liệu chuyên ngành của Cục Quân huấn - Bộ Tổng Tham mưu ban hành năm 2009, 2013 và 2014 để hoàn thiện kiến thức chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 TÀI LIỆU HỌC TẬP HỌC PHẦN 4: KỸ THUẬT CHIẾN ĐẤU BỘ BINH VÀ CHIẾN THUẬT ***************** Bài Nội dung Trang KỸ THUẬT BẮN SÚNG TIỂU LIÊN AK 1 2 TÍNH NĂNG, CẤU TẠO VÀ CÁCH SỬ DỤNG 2 MỘT SỐ LOẠI LỰU ĐẠN THƯỜNG DÙNG, NÉM 23 LỰU ĐẠN 3 TỪNG NGƯỜI TRONG CHIẾN ĐẤU TIẾN CÔNG 33 4 TỪNG NGƯỜI TRONG CHIẾN ĐẤU PHÒNG NGỰ 45 TỪNG NGƯỜI LÀM NHIỆM VỤ CANH GÁC, 5 CẢNH GIỚI 52 2 Bài 1: KỸ THUẬT BẮN SÚNG TIỂU LIÊN AK Súng tiểu liên AK cỡ 7,62mm do kĩ sư người Nga Ka - lát - nhi - cốp (Kalashnikov) cùng với nhóm nghiên cứu của mình chế tạo vào năm 1947 và được đưa vào biên chế chính thức cho Hồng quân Liên Xô năm 1949. Với tính năng ưu việt, khả năng hoạt động bền bỉ ít hỏng hóc trong mọi điều kiện, súng tiểu liên AK đang được trang bị phổ biến trong lực lượng vũ trang của ta hiện nay. Để phát huy cao nhất hiệu suất chiến đấu của súng, người sử dụng không những cần nắm chắc tác dụng, tính năng kỹ chiến thuật mà còn phải thành thạo kỹ thuật bắn của súng tiểu liên AK. Ngắm bắn, cách chọn thước ngắm, điểm ngắm 1.

Định nghĩa các yếu tố về ngắm a. Đường ngắm cơ bản: * Đối với bộ phận ngắm cơ khí: Đường ngắm cơ bản là đường thẳng từ mắt người ngắm qua điểm chính giữa mép trên khe ngắm (hoặc tâm lỗ ngắm) đến điểm chính giữa mép trên đầu ngắm (như hình 1. súng có khe ngắm b. súng có lỗ ngắm Hình 1.1: Đường ngắm cơ bản * Đối với kính ngắm quang học: Đường ngắm cơ bản là đường thẳng từ mắt người ngắm qua tâm kính nhìn đến điểm giao nhau của vạch khấc tầm và vạch khấc hướng đã xác định với điều kiện kính phải sáng rõ, tròn đều.

Điểm ngắm đúng: 3 Là điểm được xác định sao cho khi ngắm vào đó để bắn thì quỹ đạo đường đạn đi qua điểm định bắn trúng trên mục tiêu. Đường ngắm đúng: Đường ngắm đúng là đường ngắm cơ bản được dóng vào điểm ngắm đúng đã xác định với điều kiện mặt súng phải thăng bằng (như hình 1. súng có khe ngắm b. súng có lỗ ngắm Hình 1.2: Đường ngắm đúng 1.

Ảnh hưởng của ngắm sai đến kết quả bắn Muốn bắn trúng mục tiêu phải thực hiện tốt ba yếu tố sau: Có thước ngắm đúng, có điểm ngắm đúng, có đường ngắm đúng. Nếu thiếu một trong ba yếu tố trên thì khả năng bắn trúng mục tiêu sẽ thấp, thậm chí không trúng mục tiêu. Ngắm sai đường ngắm cơ bản Đường ngắm cơ bản sai thực chất là sai lệch về góc bắn và hướng bắn, sự sai lệch này ảnh hưởng rất lớn đến trúng đích của phát bắn, cụ thể như sau: - Nếu điểm chính giữa mép trên đầu ngắm thấp (hoặc cao) hơn điểm chính giữa mép trên khe ngắm, thì điểm chạm trên mục tiêu sẽ thấp (hoặc cao) hơn điểm định bắn trúng (như hình 1. đầu ngắm thấp hơn khe ngắm b.

đầu ngắm cao hơn khe ngắm Hình 1.3: Đường ngắm sai về tầm (lệch cao - thấp) 4 - Nếu điểm chính giữa mép trên đầu ngắm lệch trái (hoặc phải) so với điểm chính giữa mép trên khe ngắm, thì điểm chạm trên mục tiêu sẽ lệch trái (hoặc phải) điểm định bắn trúng (như hình 1. đầu ngắm lệch sang trái khe ngắm b. đầu ngắm lệch sang phải khe ngắm Hình 1.4: Đường ngắm sai về hướng (lệch trái - phải) - Nếu điểm chính giữa mép trên đầu ngắm vừa cao vừa lệch phải (hoặc trái) so với điểm chính giữa mép trên khe ngắm, thì điểm chạm trên mục tiêu sẽ vừa cao vừa lệch phải (hoặc trái) điểm định bắn trúng. - Nếu điểm chính giữa mép trên đầu ngắm vừa thấp vừa lệch trái (hoặc phải) so với điểm chính giữa mép trên khe ngắm, thì điểm chạm trên mục tiêu sẽ vừa thấp vừa lệch trái (hoặc phải) điểm định bắn trúng (như hình 1.

đầu ngắm cao, lệch phải khe ngắm b. đầu ngắm cao, lệch trái khe ngắm Hình 1.5: Đường ngắm sai cả tầm và hướng a. đầu ngắm thấp, lệch phải khe ngắm b. đầu ngắm thấp, lệch trái khe ngắm Hình 1.6: Đường ngắm sai cả tầm và hướng b.

Ngắm sai điểm ngắm. 5 Khi đường ngắm cơ bản đã chính xác, mặt súng thăng bằng, nếu điểm ngắm sai lệch so với điểm ngắm đúng bao nhiêu, thì điểm chạm trên mục tiêu sẽ sai lệch so với điểm định bắn trúng bấy nhiêu (như hình 1.7: Đường ngắm sai với điểm ngắm đúng (lệch trái) c. Mặt súng không thăng bằng. Nếu có đường ngắm cơ bản đúng, có điểm ngắm đúng nhưng mặt súng nghiêng làm cho trục nòng súng lệch khỏi mặt phẳng bắn và làm cho góc bắn nhỏ lại, dẫn tới tầm bắn giảm.

Như vậy mặt súng nghiêng về bên nào thì điểm chạm trên mục tiêu sẽ lệch và thấp về bên ấy (như hình 1.8: Sai lệch khi mặt súng không thăng bằng a: đường đạn khi mặt súng thăng bằng a’: đường đạn khi mặt súng nghiêng 90 Kết quả: h > h’: 14cm: Điểm chạm thấp hơn điểm bắn trúng 14 cm 1. Cách chọn thước ngắm, điểm ngắm 1. Căn cứ + Cự ly bắn + Độ cao đường đạn so với điểm ngắm + Tính chất của mục tiêu (kích thước, trạng thái) + Điểm định bắn trúng trên mục tiêu + Điều kiện khí tượng, góc tà 1. Chọn thước ngắm Có 3 cách chọn thường vận dụng là: - Chọn thước ngắm tương ứng với cự ly bắn 6 - Chọn thước ngắm lớn hơn cự ly bắn - Chọn thước ngắm nhỏ hơn cự ly bắn b.

Chọn điểm ngắm - Trường hợp không có gió + Với mục tiêu nhỏ, thấp thường chọn thước ngắm lớn hơn cự ly bắn, điểm ngắm thấp hơn điểm định bắn trúng một khoảng bằng độ cao đường đạn trung bình tương ứng với thước ngắm. + Với mục tiêu to, cao thường chọn thước ngắm tương ứng với cự ly bắn, điểm ngắm chính giữa mục tiêu (điểm định bắn trúng). + Nếu chọn thước ngắm nhỏ hơn cự ly bắn, điểm ngắm cao hơn điểm định bắn trúng bằng độ cao đường đạn tương ứng với thước ngắm so với điểm ngắm ở cự ly đó (trường hợp này ít vận dụng). - Trường hợp có gió Tác động của gió làm cho đầu đạn bị sai lệch về tầm (cao, thấp) và hướng người bắn phải biết được hướng gió, tốc độ gió để tìm lượng sửa gió.

Vì vậy chọn điểm ngắm cách điểm định bắn trúng một khoảng bằng lượng sửa gió. + Gió thổi từ bên nào sang dịch điểm ngắm sang bên đó bể bắn. + Nếu súng có thước ngắm ngang khi sử dụng phải tính toán lượng đón để quy đổi thành vạch khấc trên thước ngắm ngang để ngắm bắn. Động tác bắn tại chỗ của súng Tiểu liên AK 1.

Động tác nằm bắn 1. Trường hợp vận dụng Trong chiến đấu, thường vận dụng ở địa hình trống trải hoặc có vật che khuất, che đỡ cao ngang tầm người nằm. Nằm bắn nhằm hạ thấp độ cao cơ thể để địch không phát hiện được mình hoặc tránh tầm bắn thẳng của địch có độ cao hơn tầm người nằm bắn. Trong huấn luyện bắn theo điều kiện của giáo trình hoặc khẩu lệnh của người chỉ huy.

Động tác a) Động tác nằm bắn không tỳ - Động tác chuẩn bị bắn + Khẩu lệnh: “Nằm chuẩn bị bắn” + Động tác: * Động tác nằm bắn: Khi nghe dứt khẩu lệnh, quay người về hướng mục tiêu, tay phải nắm ốp lót tay đưa súng về thành tư thế xách súng, nắm tay cao ngang thắt lưng, nòng súng hướng lên trên phía trước hợp với thân người một góc khoảng 450. 7 Thực hiện 3 cử động: Cử động 1: Chân phải bước lên một bước dài theo hướng bàn chân phải, chân trái dùng mũi bàn chân làm trụ xoay gót sang trái để người hướng theo hướng bàn chân phải. Cử động 2: Chống bàn tay trái xuống đất trước mũi bàn chân phải cách khoảng 20cm, mũi bàn tay chếch về bên phải phía sau. Thứ tự đặt cánh tay trái, đùi trái xuống đất.

Cử động 3: Tay phải lao súng về phía trước đồng thời bàn tay trái lật ngửa đỡ lấy thân súng khoảng dưới thước ngắm (tay kéo bệ khóa nòng hướng lên trên). Duỗi chân phải về sau, nằm úp người xuống, hai chân mở rộng bằng vai hai mũi bàn chân hướng sang hai bên. Người nằm chếch so với hướng bắn một góc khoảng 30o. * Động tác chuẩn bị súng, đạn Tay phải rời ốp lót tay dùng ngón cái tay phải đẩy lẫy giữ hộp tiếp đạn (HTĐ), tháo HTĐ không có đạn ở súng ra trao sang tay trái.

Ngón giữa và ngón đeo nhẫn tay trái kẹp giữ HTĐ vào mé phải ốp lót tay, cửa HTĐ quay vào người, sống HTĐ quay xuống đất. Tay phải mở túi đựng lấy HTĐ có đạn lắp vào súng (lựa cho mấu trước của HTĐ khớp vào khuyết chứa mấu ở hộp khóa nòng rồi kéo HTĐ về sau cho mấu sau của HTĐ mắc vào lẫy giữ ở khung cò), cất HTĐ không có đạn vào túi đựng HTĐ. Dùng ngón cái tay phải gạt cần định cách bắn về vị trí bắn, kéo bệ khóa nòng về sau hết cữ rồi thả đột nhiên để bệ khóa nòng lao về trước đẩy một viên đạn vào buồng đạn, gạt cần định cách bắn và khóa an toàn về vị trí an toàn. Tay phải về nắm tay cầm, ngón trỏ duỗi thẳng đặt ngoài vành cò, mặt súng hướng lên trên.

Mắt luôn quan sát mục tiêu, chờ lệnh. - Động tác bắn + Khẩu lệnh: “Bắn” + Động tác: Gồm giương súng, ngắm, bóp cò. Trước khi giương súng phải lấy thước ngắm. * Động tác lấy thước ngắm Trường hợp lấy thước ngắm ban ngày: Tay phải dùng ngón trỏ và ngón cái bóp then hãm cữ thước ngắm, xê dịch cho mép trước cữ thước ngắm khớp vào vạch khấc thước ngắm định lấy.

Trường hợp lấy thước ngắm ban đêm: Bóp then hãm cữ kéo về sau hết cữ đẩy lên nghe tiếng “Tách” là thước ngắm П hoặc D. Từ thước ngắm П hoặc D bóp then hãm rồi đẩy nhẹ về trước thả then hãm ra, đẩy nhẹ về trước thấy bị mắc hay có tiếng kêu “Tách”. 8 Tiếp tục động tác như vậy lần thứ hai ta được thước ngắm 1. Từ thước ngắm 1 trở lên cứ mỗi lần điều chỉnh then hãm cữ thước ngắm về trước là tăng một thước ngắm.

* Động tác giương súng Tay trái có thể nắm ốp lót tay dưới hoặc HTĐ, tùy theo độ dài ngắn của cánh tay người bắn để chọn cho thích hợp. Khi nắm HTĐ, hộ khẩu tay đặt phía sau sống HTĐ, các ngón con và ngón cái nắm chắc hộp tiếp đạn.