Luận án tiến sĩ tác động của tính bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch vùng duyên hải nam trung bộ tại việt nam

Luận án tiến sĩ phân tích tác động của tính bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động trong ngành du lịch vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam.

• Tác giả: Võ Thị Tâm
• Người hướng dẫn: Võ Tấn Phong
• Trường học: Đại học Lạc Hồng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác động của tính bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch vùng Duyên hải Nam Trung Bộ tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.1.1. Bối cảnh lý thuyết
• 1.1.2. Bối cảnh thực tiễn
• 1.1.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu của đề tài
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Nghiên cứu định tính
• 1.5.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.6. Những điểm mới của luận án
• 1.7. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.7.1. Về mặt khoa học
• 1.7.2. Về mặt thực tiễn
• 1.8. Kết cấu của đề tài
• 1.9. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Bền vững doanh nghiệp
• 2.2. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3. Mối quan hệ giữa CS và HQHĐ
• 2.4. Sự gắn bó của nhân viên
• 2.5. Sự cam kết của nhà đầu tư
• 2.6. Sự tham gia của cộng đồng địa phương
• 2.7. Tổng quan về các lý thuyết liên quan
• 2.7.1. Lý thuyết tính chính đáng (Legitimacy Theory)
• 2.7.2. Lý thuyết thể chế (Institutional Theory)
• 2.7.3. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory)
• 2.7.4. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory)
• 2.8. Lược khảo các nghiên cứu có liên quan
• 2.8.1. Các nghiên cứu về tác động của CS đến HQHĐ
• 2.8.2. Các nghiên cứu liên quan đến sự tham gia của cộng đồng
• 2.8.3. Các nghiên cứu liên quan đến SGBNV
• 2.8.4. Các nghiên cứu liên quan đến sự cam kết của nhà đầu tư
• 2.9. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2.9.1. Cơ sở xây dựng mô hình
• 2.9.2. Phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 2.9.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.10. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp luận và quy trình nghiên cứu
• 3.1.1. Phương pháp luận
• 3.1.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Thiết kế thang đo ban đầu
• 3.2.2. Cơ sở để chọn biến nhân khẩu học
• 3.2.3. Thực hiện phương pháp thảo luận nhóm
• 3.2.4. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.2.5. Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát
• 3.3. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.3.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.2. Thu thập dữ liệu nghiên cứu sơ bộ
• 3.3.3. Phương pháp phân tích dữ liệu nghiên cứu sơ bộ
• 3.3.4. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.4. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.4.1. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.4.2. Thiết kế mẫu
• 3.4.3. Thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.5. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng quan về các doanh nghiệp du lịch tại vùng DHNTB tại Việt Nam
• 4.2. Đặc điểm mẫu nghiên cứu chính thức
• 4.3. Đánh giá mô hình đo lường
• 4.3.1. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo
• 4.3.2. Đánh giá giá trị hội tụ
• 4.3.3. Đánh giá độ phân biệt
• 4.4. Đánh giá mô hình cấu trúc (SEM)
• 4.4.1. Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.4.2. Đánh giá hệ số xác định có điều chỉnh R2
• 4.4.3. Kiểm định bootstrapping
• 4.4.4. Kiểm định giả thuyết
• 4.5. Mức độ tác động giữa các khái niệm nghiên cứu
• 4.5.1. Mức độ tác động trực tiếp
• 4.5.2. Mức độ tác động gián tiếp
• 4.6. Kiểm định sự khác biệt
• 4.6.1. Kiểm định sự khác biệt theo loại hình doanh nghiệp
• 4.6.2. Kiểm định sự khác biệt theo lĩnh vực hoạt động
• 4.6.3. Kiểm định sự khác biệt theo quy mô doanh nghiệp
• 4.6.4. Kiểm định sự khác biệt theo khu vực hoạt động
• 4.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.7.1. Thảo luận về mô hình nghiên cứu
• 4.7.2. Thảo luận về thang đo và giả thuyết nghiên cứu
• 4.7.3. Thảo luận về sự khác biệt giữa các nhóm
• 4.8. Kết luận Chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.1.1. Hàm ý về bền vững doanh nghiệp
• 5.1.2. Hàm ý về sự gắn bó của nhân viên
• 5.1.3. Hàm ý về sự tham gia của cộng đồng địa phương
• 5.1.4. Hàm ý về sự cam kết của nhà đầu tư
• 5.1.5. Hàm ý về sự khác biệt
• 5.2. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. Kết luận Chương 5
• CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 3: DÀN BÀI THẢO LUẬN NHÓM CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ THẢO LUẬN CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 5: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ
• PHỤ LỤC 6: THANG ĐO CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 7: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 8: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ
• PHỤ LỤC 9: THỐNG KÊ MÔ TẢ ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 10: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 11: DANH SÁCH CÁC DOANH NGHIỆP KHẢO SÁT SƠ BỘ
• PHỤ LỤC 12: DANH SÁCH CÁC DOANH NGHIỆP

Tóm tắt

I. Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Luận án tập trung vào tác động của tính bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Nghiên cứu này nhằm lấp đầy khoảng trống trong các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa bền vững doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp du lịch tại Việt Nam. Luận án sử dụng phương pháp PLS-SEM để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.

1.1 Bối cảnh lý thuyết

Hiệu quả hoạt động (HQHĐ) là chủ đề được quan tâm rộng rãi trong các nghiên cứu chiến lược. Theo lý thuyết các bên liên quan, doanh nghiệp chỉ tồn tại khi đáp ứng tốt nhu cầu của các bên liên quan. Bền vững doanh nghiệp (CS) được xem là chiến lược tạo giá trị lâu dài thông qua các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. Các nghiên cứu gần đây chỉ ra tác động tích cực của CS đến HQHĐ, nhưng phần lớn tập trung vào các nước phát triển.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận án là xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Nghiên cứu cũng xem xét vai trò trung gian của sự gắn bó của nhân viên, sự cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương.

II. Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Luận án dựa trên các lý thuyết nền tảng như lý thuyết các bên liên quan, lý thuyết phụ thuộc nguồn lực và lý thuyết thể chế để xây dựng mô hình nghiên cứu. Các khái niệm chính bao gồm bền vững doanh nghiệp, hiệu quả hoạt động, sự gắn bó của nhân viên, sự cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương.

2.1 Lý thuyết các bên liên quan

Lý thuyết này nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần cân bằng lợi ích của các bên liên quan để đạt được hiệu quả hoạt động bền vững. Bền vững doanh nghiệp giúp tăng cường sự tin tưởng và hợp tác của các bên liên quan, từ đó cải thiện HQHĐ.

2.2 Mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu đề xuất bền vững doanh nghiệp có tác động trực tiếp và gián tiếp đến hiệu quả hoạt động thông qua các biến trung gian là sự gắn bó của nhân viên, sự cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương.

III. Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, bao gồm nghiên cứu định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 459 quan sát tại các doanh nghiệp du lịch vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Phương pháp PLS-SEM được áp dụng để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.

3.1 Nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua thảo luận nhóm với các chuyên gia và nhà quản lý để xây dựng thang đo ban đầu cho các khái niệm nghiên cứu.

3.2 Nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát để thu thập dữ liệu. Phương pháp PLS-SEM được áp dụng để phân tích dữ liệu và kiểm định mô hình nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng bền vững doanh nghiệp có tác động trực tiếp và gián tiếp đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch. Các biến trung gian như sự gắn bó của nhân viên, sự cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong mối quan hệ này.

4.1 Tác động trực tiếp

Bền vững doanh nghiệp có tác động tích cực và đáng kể đến hiệu quả hoạt động, khẳng định tầm quan trọng của các chiến lược bền vững trong việc cải thiện HQHĐ.

4.2 Tác động gián tiếp

Các biến trung gian như sự gắn bó của nhân viên, sự cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương đóng vai trò trung gian quan trọng, giúp gia tăng tác động của bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và hàm ý quản trị

Luận án kết luận rằng bền vững doanh nghiệp là yếu tố then chốt giúp cải thiện hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Các hàm ý quản trị được đề xuất nhằm giúp doanh nghiệp tăng cường các chiến lược bền vững và phát huy vai trò của các bên liên quan.

5.1 Hàm ý quản trị

Các doanh nghiệp cần tích hợp các chiến lược bền vững doanh nghiệp vào quy trình quản trị, đồng thời tăng cường sự gắn bó của nhân viên, cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương.

5.2 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Luận án có một số hạn chế về phạm vi nghiên cứu và phương pháp. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi địa lý và áp dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng hơn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh (mã số: 9340101) của nghiên cứu sinh Võ Thị Tâm, được thực hiện tại Trường Đại học Lạc Hồng dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Võ Tấn Phong và TS. Mai Thị Ánh Tuyết, bảo vệ năm 2021, mang tiêu đề: "Tác động của tính bền vững doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp du lịch vùng Duyên hải Nam Trung Bộ tại Việt Nam".

Thông tin tổng quát	Chi tiết
Học vị / Đề tài	Luận án Tiến sĩ Quản trị kinh doanh
Tác giả	Võ Thị Tâm
Người hướng dẫn khoa học	1. TS. Võ Tấn Phong 2. TS. Mai Thị Ánh Tuyết
Cơ sở đào tạo	Trường Đại học Lạc Hồng
Năm hoàn thành	2021
Đối tượng nghiên cứu	Tác động của tính bền vững doanh nghiệp (CS) đến hiệu quả hoạt động (HQHĐ) của doanh nghiệp và vai trò trung gian của sự gắn bó của nhân viên (SGBNV), sự cam kết của nhà đầu tư (SCKNĐT), sự tham gia của cộng đồng địa phương (STGCĐĐP)
Đối tượng khảo sát	Nhà quản trị từ cấp trưởng, phó phòng, giám đốc kinh doanh trở lên tại các doanh nghiệp du lịch (DNDL)
Phạm vi không gian	8 tỉnh, thành phố thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ (DHNTB): Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận
Phạm vi thời gian	Tháng 6/2018 đến tháng 11/2020

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế đang đặt ra nhiều thách thức về biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên và xung đột xã hội. Tại Việt Nam, ngành du lịch đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhưng thực trạng khai thác du lịch tại vùng DHNTB bộc lộ nhiều bất cập: khai thác vì mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn, thiếu chia sẻ lợi ích với cộng đồng, lãng phí năng lượng, nước và gây tổn hại đến hệ sinh thái tự nhiên. Mặc dù tính bền vững doanh nghiệp (Corporate Sustainability – CS) đã được nghiên cứu rộng rãi tại các quốc gia phát triển, phần lớn các công trình tập trung vào khối ngành sản xuất công nghiệp và các tập đoàn lớn.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định cụ thể như sau:

1. Các công bố khoa học về CS tại Việt Nam còn rất hạn chế, đa số công trình trước đây chỉ tập trung vào trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) trong các ngành may mặc hoặc công nghiệp nhỏ và vừa.
2. Thiếu vắng các bằng chứng thực nghiệm kiểm định tác động của CS đến HQHĐ trong điều kiện nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi như Việt Nam, đặc biệt là trong khối ngành dịch vụ du lịch.
3. Tác động của CS đến thái độ, hành vi của các bên liên quan nội bộ và bên ngoài (nhân viên, nhà đầu tư, cộng đồng địa phương) cùng vai trò trung gian của SGBNV, SCKNĐT, STGCĐĐP trong mối quan hệ giữa CS và HQHĐ chưa được kiểm chứng đồng thời trong một mô hình cấu trúc.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Xác định, đo lường mức độ tác động của CS đến HQHĐ của các doanh nghiệp và đưa ra các hàm ý quản trị về tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định và đo lường mức độ tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam.
  2. Khám phá vai trò trung gian của SGBNV, SCKNĐT và STGCĐĐP trong tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL.
  3. Kiểm định sự khác biệt giữa các nhóm (loại hình doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, quy mô, khu vực địa bàn) về sự tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam.
  4. Đưa ra các hàm ý quản trị giúp các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam tăng cường HQHĐ.

Câu hỏi nghiên cứu

1. CS ảnh hưởng như thế nào và mức độ tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam?
2. Có hay không vai trò trung gian của SGBNV, SCKNĐT, STGCĐĐP đối với tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam?
3. Có hay không sự khác biệt giữa các nhóm về sự tác động của CS đến HQHĐ của các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam?
4. Những hàm ý quản trị nào cần đưa ra để giúp các DNDL vùng DHNTB tại Việt Nam tăng cường HQHĐ?

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã phân loại và tổng hợp các nhánh nghiên cứu tiền nhiệm liên quan trực tiếp đến các cấu phần trong mô hình:

Các hướng nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm tiền nhiệm

• Nghiên cứu về đo lường HQHĐ: Tiếp cận ban đầu dựa trên mục tiêu hợp lý và chỉ tiêu tài chính định hướng đầu ra (Glunk & Wilderom, 1996; Strasser & cộng sự, 1981; Bernard, 1938). Sau đó mở rộng sang các tiếp cận giá trị cạnh tranh và các chỉ tiêu phi tài chính (Kaplan & Norton, 2005; Hernaus & cộng sự, 2012; Rodrigues & Franco, 2019). Trong ngành du lịch - khách sạn, Sainaghi & cộng sự (2017) đã phân tích tổng hợp các nghiên cứu và khẳng định tính đa chiều của cấu trúc hiệu quả hoạt động, khuyến nghị kết hợp chỉ số tài chính và phi tài chính qua Thẻ điểm cân bằng (BSC).
• Nghiên cứu về CS và mối liên hệ với HQHĐ: Dyllick & Hockerts (2002), Bansal (2005), Sharma (2002), Steurer & cộng sự (2005), Baumgartner & Ebner (2010), Kocmanová & Dočekalová (2011), Hahn & cộng sự (2015, 2017), Ashrafi & cộng sự (2018, 2019) xác lập nền tảng CS là việc tích hợp ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường (Triple Bottom Line - TBL) ở cấp độ vi mô doanh nghiệp. Các nghiên cứu thực nghiệm của Eccles & cộng sự (2014), Tomšič & cộng sự (2015), Sy (2016), El-Khalil & El-Kassar (2018), Shamil & cộng sự (2012), Font & cộng sự (2016) chỉ ra tác động thuận chiều của CS đến HQHĐ nhưng chủ yếu thực hiện ở các nước phát triển.
• Nghiên cứu về phân biệt CSR và CS: Bansal & Song (2017), Montiel (2008), Van Marrewijk (2003), Schwartz & Carroll (2008), Sarkar & Searcy (2016) làm rõ: CSR thiên về các nghĩa vụ đạo đức, chuẩn mực và ứng phó trong ngắn hạn; CS mang tầm nhìn hệ thống dài hạn, tái cấu trúc vận hành nhằm tạo lập giá trị đa chiều. Các nghiên cứu CSR tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa (Hoàng Thị Thanh Hương, 2015; Trần Thị Hoàng Yến, 2016; Hồ Thị Vân Anh, 2018; Bùi Thị Thu Hương, 2018; Lê Thành Tiệp, 2018; Phan Thị Thu Hiền, 2019).
• Nghiên cứu về trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp: Wilson (2003) đưa ra mô hình 4 trụ cột của CS gồm PTBV, CSR, lý thuyết các bên liên quan và trách nhiệm giải trình. Meyer & Kirby (2010), Porter & Kramer (2011), Gray & cộng sự (1996), Mohammed (2013) bổ sung khung trách nhiệm giải trình mở rộng hướng tới xã hội và các bên liên quan.
• Nghiên cứu về sự gắn bó của nhân viên (SGBNV): Kế thừa mô hình 3 thành phần của Meyer & Allen (1991, 1997) gồm gắn bó tình cảm (AC), gắn bó duy trì (CC) và gắn bó đạo đức (NC); cùng các phát hiện về mối quan hệ giữa nhận thức phát triển bền vững với SGBNV và HQHĐ (Porter & cộng sự, 1974; Becker, 1960; Mowday & cộng sự, 1982; Quick & Nelson, 2008; Tuna & cộng sự, 2016; Choi & Yu, 2014; Jung & Yoon, 2012, 2015; Ghazzawi, 2008; Messner, 2013).
• Nghiên cứu về sự cam kết của nhà đầu tư (SCKNĐT): Hartzell & Starks (2003), Dong & Ozkan (2008), Mizuno (2014), Lo & Sheu (2007), Wagemans & cộng sự (2013), Dong & cộng sự (2011), Schaltegger & Figge (2000), Pasewark & Riley (2010), Silver & cộng sự (2010), Elliott & cộng sự (2014), Marzouk (2017) chứng minh nhà đầu tư ngày càng tích hợp các tiêu chí môi trường và xã hội vào định giá và quản trị doanh nghiệp.
• Nghiên cứu về sự tham gia của cộng đồng địa phương (STGCĐĐP): Murphy (1985), Simmons (1994), Tosun (1999, 2000, 2006), Brohman (1996), Inskeep (1991), Bao & Sun (2003), Sarah Li (2008), Kallio (2018), Boiral & cộng sự (2019), Thammajinda (2013) khẳng định sự tham gia của cộng đồng là yếu tố cốt lõi để phát triển du lịch bền vững và hạn chế xung đột điểm đến.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án định vị nghiên cứu vào việc thiết lập và kiểm định thực nghiệm một mô hình tích hợp, giải thích cơ chế truyền dẫn tác động từ CS (kinh tế, xã hội, môi trường) đến HQHĐ (kết hợp chỉ tiêu tài chính và phi tài chính) thông qua ba biến trung gian đại diện cho các nhóm bên liên quan chủ chốt (SGBNV, SCKNĐT, STGCĐĐP) trong bối cảnh các DNDL tại vùng kinh tế DHNTB của Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Các lý thuyết nền tảng

1. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Được phát triển bởi Freeman (2015), Kanter & Brinkerhoff (1981), Chakravarthy (1986). Doanh nghiệp muốn tồn tại và hoạt động hiệu quả lâu dài phải quản lý, điều hòa và đáp ứng tốt nhu cầu của các bên liên quan (nội bộ và bên ngoài), từ đó thúc đẩy sự tin tưởng, cam kết và hợp tác.
2. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory): Nhấn mạnh doanh nghiệp phụ thuộc vào môi trường bên ngoài để thu hút các nguồn lực thiết yếu. Thực thi CS giúp doanh nghiệp tạo dựng lợi thế cạnh tranh, nhận được sự phân bổ nguồn lực từ nhà đầu tư và cộng đồng (Adams & Zutshi, 2004; WCED, 1987).
3. Lý thuyết tính chính đáng (Legitimacy Theory): Doanh nghiệp tìm cách đảm bảo các hoạt động của mình phù hợp với các chuẩn mực, giá trị xã hội nhằm đạt được sự chấp thuận từ cộng đồng và xã hội.
4. Lý thuyết thể chế (Institutional Theory): Giải thích áp lực tuân thủ các quy định pháp luật và chuẩn mực thể chế ngày càng nghiêm ngặt về môi trường và an sinh xã hội.

Khung phân tích và định nghĩa biến số

• Tính bền vững doanh nghiệp (CS): Là mô hình chiến lược tích hợp 3 khía cạnh: (1) Kinh tế (tiết giảm chi phí môi trường, tối ưu tài nguyên, nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn); (2) Xã hội (cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm bất bình đẳng, chia sẻ lợi ích); (3) Môi trường (không gây ô nhiễm, bảo vệ hệ sinh thái, tuân thủ luật môi trường).
• Hiệu quả hoạt động (HQHĐ): Đo lường dựa trên khung Thẻ điểm cân bằng kết hợp chỉ tiêu tài chính (lợi nhuận, tăng trưởng) và phi tài chính (uy tín khách hàng, chất lượng sản phẩm/dịch vụ, sự tin cậy của nhà cung cấp).
• Các biến trung gian: Sự gắn bó của nhân viên (SGBNV - gồm tình cảm, duy trì, đạo đức), Sự cam kết của nhà đầu tư (SCKNĐT - phân tích tài trợ và đồng hành dài hạn), Sự tham gia của cộng đồng địa phương (STGCĐĐP - tham gia vào hoạt động và chia sẻ lợi ích du lịch).

Phương pháp nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp định tính và định lượng qua hai giai đoạn sơ bộ và chính thức:

Bước thực hiện	Quy mô mẫu / Đối tượng	Kỹ thuật / Công cụ phân tích	Mục đích thực hiện
Nghiên cứu định tính	9 chuyên gia (lãnh đạo DNDL, cán bộ quản lý nhà nước, giảng viên đại học)	Thảo luận nhóm chuyên sâu	Điều chỉnh thang đo gốc, bổ sung biến quan sát phù hợp bối cảnh vùng DHNTB
Nghiên cứu định lượng sơ bộ	$N = 100$ quan sát	Hệ số tin cậy Cronbach's Alpha, Phân tích nhân tố khám phá (EFA) trên phần mềm SPSS 24	Kiểm tra sơ bộ độ tin cậy và giá trị phân biệt của các thang đo
Nghiên cứu định lượng chính thức	$N = 495$ phát ra, thu về và làm sạch đạt $N = 459$ quan sát hợp lệ	Mô hình cấu trúc tuyến tính PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS 3.8; Bootstrapping; Kiểm định ANOVA, Welch	Đánh giá mô hình đo lường, kiểm định mô hình cấu trúc, phân tích tác động trực tiếp/gián tiếp và so sánh đa nhóm

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Chương mở đầu trình bày toàn diện lý do chọn đề tài dựa trên bối cảnh lý thuyết và thực tiễn phát triển du lịch tại vùng DHNTB. Tác giả chỉ ra sự thiếu hụt các nghiên cứu thực nghiệm về CS tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ du lịch. Chương 1 xác lập 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian gồm 8 tỉnh thành duyên hải Nam Trung Bộ trong thời gian từ tháng 6/2018 đến 11/2020. Tác giả tóm tắt phương pháp tiếp cận hỗn hợp, nêu rõ 6 điểm mới của luận án cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn, đồng thời giới thiệu kết cấu 5 chương của công trình.

Chương 2. Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương 2 tổng hợp sâu sắc các khái niệm cốt lõi: phân biệt bản chất giữa Bền vững doanh nghiệp (CS) và Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR), Phổ biến thuyết Ba điểm mấu chốt (Triple Bottom Line), và Trách nhiệm giải trình (Corporate Accountability). Chương này phân tích chi tiết 4 lý thuyết nền: Lý thuyết tính chính đáng, Lý thuyết thể chế, Lý thuyết các bên liên quan và Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực. Tác giả tiến hành lược khảo các công trình nghiên cứu tiền nhiệm trong nước và quốc tế về mối quan hệ giữa CS, SGBNV, SCKNĐT, STGCĐĐP và HQHĐ, từ đó xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất cùng hệ thống các giả thuyết kiểm định mối quan hệ trực tiếp và trung gian.

Chương 3. Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa quy trình nghiên cứu khoa học:

• Thiết kế thang đo: Dựa trên thảo luận nhóm với 9 chuyên gia (Phụ lục 2, 3, 4) để hiệu chỉnh thang đo CS (kinh tế, xã hội, môi trường), HQHĐ, SGBNV, SCKNĐT, STGCĐĐP.
• Nghiên cứu sơ bộ: Khảo sát $N=100$ mẫu, kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố EFA bằng SPSS 24, xác nhận các thang đo đạt chuẩn để đưa vào khảo sát diện rộng.
• Nghiên cứu chính thức: Thiết kế mẫu khảo sát lãnh đạo DNDL tại 8 tỉnh thành vùng DHNTB. Mô tả quy trình thu thập dữ liệu ($N=459$ mẫu làm sạch) và thiết lập các tiêu chí đánh giá mô hình đo lường (độ tin cậy tổng hợp CR, phương sai trích trung bình AVE, hệ số dị biệt-đơn nhất HTMT, tiêu chí Fornell-Larcker), mô hình cấu trúc tuyến tính PLS-SEM (hệ số $R^2$, đa cộng tuyến VIF, kiểm định bootstrap, kiểm định trung gian CI và VAF) bằng SmartPLS 3.8.

Chương 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 công bố chi tiết các phát hiện định lượng:

• Thống kê mô tả: Trình bày đặc điểm mẫu khảo sát chính thức theo loại hình doanh nghiệp, lĩnh vực kinh doanh (lưu trú, lữ hành, dịch vụ khác), quy mô và khu vực địa bàn.
• Đánh giá mô hình đo lường: Các thang đo đều đạt độ tin cậy nhất quán nội tại (Cronbach's Alpha và CR đạt chuẩn), giá trị hội tụ (AVE đạt yêu cầu) và đảm bảo tính phân biệt theo tiêu chuẩn Fornell-Larcker và tỷ lệ HTMT.
• Đánh giá mô hình cấu trúc: Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến cho thấy các chỉ số VIF đều nằm trong giới hạn an toàn. Kết quả ước lượng hệ số xác định $R^2$ có điều chỉnh và kiểm định bootstrapping xác nhận tính vững của mô hình.
• Kiểm định giả thuyết và tác động: Kết quả PLS-SEM khẳng định CS có tác động trực tiếp cùng chiều đến HQHĐ, đồng thời tác động gián tiếp có ý nghĩa thống kê thông qua 3 biến trung gian: SGBNV, SCKNĐT và STGCĐĐP.
• Kiểm định sự khác biệt: Kiểm định Welch và ANOVA chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ tác động của CS đến HQHĐ giữa các nhóm phân loại theo loại hình doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, quy mô và khu vực địa bàn hoạt động. Tác giả tiến hành thảo luận, so sánh các kết quả này với các công trình nghiên cứu trước đây trên thế giới và tại Việt Nam.

Chương 5. Kết luận và hàm ý quản trị

Chương tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu đạt được từ mô hình lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống hàm ý quản trị thực tiễn gồm 5 nhóm: (1) Nhóm hàm ý về thực thi tính bền vững doanh nghiệp (CS); (2) Nhóm hàm ý thúc đẩy sự gắn bó của nhân viên (SGBNV); (3) Nhóm hàm ý nâng cao sự tham gia của cộng đồng địa phương (STGCĐĐP); (4) Nhóm hàm ý củng cố sự cam kết của nhà đầu tư (SCKNĐT); (5) Nhóm hàm ý quản trị theo đặc thù phân nhóm doanh nghiệp. Cuối chương, tác giả trình bày các hạn chế của đề tài và gợi mở hướng nghiên cứu trong tương lai.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Kết quả nghiên cứu chính

1. Dữ liệu thực nghiệm từ 459 nhà quản trị DNDL tại vùng DHNTB đã kiểm chứng mô hình đo lường và mô hình cấu trúc PLS-SEM, xác nhận các thang đo đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ, giá trị phân biệt cao.
2. Khẳng định CS tác động trực tiếp tích cực đến HQHĐ của DNDL khi đánh giá đồng thời trên cả chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.
3. Xác nhận vai trò trung gian có ý nghĩa thống kê của cả 3 yếu tố: SGBNV, SCKNĐT và STGCĐĐP trong mối quan hệ tác động từ CS đến HQHĐ.
4. Phát hiện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tác động của CS đến HQHĐ theo các đặc điểm nhân khẩu học doanh nghiệp (loại hình, quy mô, lĩnh vực, khu vực).

Những đóng góp mới của luận án

• Về mặt lý luận và khoa học:
  • Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý thuyết nền (Lý thuyết các bên liên quan, Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực, Lý thuyết tính chính đáng, Lý thuyết thể chế) trong giải thích tính bền vững doanh nghiệp ngành dịch vụ du lịch tại các nền kinh tế mới nổi.
  • Xây dựng mô hình nghiên cứu tích hợp đa diện, lần đầu tiên kiểm định đồng thời vai trò trung gian của nhân viên, nhà đầu tư và cộng đồng địa phương trong tác động của CS đến HQHĐ của DNDL.
  • Điều chỉnh, bổ sung các thang đo CS, SGBNV, SCKNĐT, STGCĐĐP và HQHĐ phù hợp với đặc thù DNDL tại Việt Nam, cung cấp bộ công cụ đo lường có độ tin cậy cao cho các nghiên cứu tiếp theo.
  • Đóng góp góc nhìn khảo sát mới khi tiếp cận đánh giá các yếu tố trung gian thông qua lăng kính của đội ngũ lãnh đạo, nhà quản trị doanh nghiệp du lịch.
• Về mặt thực tiễn và quản trị:
  • Cung cấp bức tranh thực trạng về nhận thức và thực hành CS tại các DNDL vùng DHNTB.
  • Đưa ra khuyến nghị định hướng chiến lược giúp các DNDL chuyển đổi từ mô hình tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn sang chiến lược bền vững TBL để tối ưu hóa hiệu quả tài chính và phi tài chính.
  • Đề xuất các giải pháp liên kết ba bên: chính sách đãi ngộ tạo gắn bó cho nhân viên, minh bạch thông tin môi trường - xã hội để thu hút vốn cam kết từ nhà đầu tư, và cơ chế chia sẻ lợi ích, bảo vệ môi trường để nhận được sự đồng thuận, hỗ trợ của cộng đồng địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên phạm vi và nội dung văn bản luận án, các hạn chế và hướng nghiên cứu mở rộng được ghi nhận như sau:

Khía cạnh	Hạn chế ghi nhận trong luận án	Hướng nghiên cứu tiếp theo
Phạm vi không gian	Tập trung giới hạn tại 8 tỉnh, thành phố thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, chưa bao quát các vùng du lịch trọng điểm khác tại Việt Nam.	Mở rộng địa bàn khảo sát sang các vùng kinh tế/du lịch khác (như Đồng bằng sông Hồng, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long) để kiểm tra tính tổng quát hóa của mô hình.
Đối tượng khảo sát	Chỉ tiến hành khảo sát ở cấp độ nhà quản trị từ cấp phó/trưởng phòng trở lên tại các DNDL.	Thực hiện khảo sát đa chiều, thu thập dữ liệu trực tiếp từ người lao động, các nhà đầu tư và người dân thuộc cộng đồng địa phương.
Thiết kế nghiên cứu	Dữ liệu thu thập theo phương pháp cắt ngang trong giai đoạn từ tháng 6/2018 đến tháng 11/2020.	Áp dụng nghiên cứu theo chuỗi thời gian (longitudinal study) để đánh giá sự thay đổi dài hạn của các thực hành CS đến HQHĐ.
Phạm vi ngành nghề	Giới hạn trong ngành dịch vụ du lịch.	Kế thừa khung lý thuyết và thang đo để kiểm định trong các ngành dịch vụ và sản xuất khác tại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Công trình luận án mang lại giá trị tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị du lịch:
  • Tham khảo khung lý thuyết hệ thống về CS, phân định rõ ràng giữa CS và CSR, cùng cơ chế vận dụng Lý thuyết các bên liên quan và Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực.
  • Kế thừa hệ thống thang đo đã qua kiểm định độ tin cậy và độ hội tụ (Phụ lục thang đo chính thức) và quy trình ứng dụng kỹ thuật PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS 3.8 để xử lý mô hình trung gian phức tạp.
• Nhà quản trị tại các doanh nghiệp du lịch (khách sạn, lữ hành, khu nghỉ dưỡng):
  • Tham khảo căn cứ thực nghiệm để xây dựng chiến lược kinh doanh cân bằng giữa lợi nhuận và trách nhiệm xã hội - môi trường.
  • Ứng dụng các hàm ý cụ thể trong việc thiết kế chính sách nhân sự giữ chân người lao động, thu hút nguồn vốn đầu tư bền vững và giải quyết xung đột lợi ích với cộng đồng bản địa tại điểm đến.
• Cơ quan quản lý nhà nước và các nhà hoạch định chính sách du lịch:
  • Cơ sở tham khảo thực tiễn để đánh giá tác động môi trường của chuỗi cung ứng du lịch, từ đó hoàn thiện các quy hoạch phát triển du lịch bền vững tại vùng DHNTB và trên phạm vi cả nước.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa Bền vững doanh nghiệp (CS) như thế nào và bao gồm những phương diện nào?

Trong luận án, CS được định nghĩa là một mô hình chiến lược nhằm phát triển khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho doanh nghiệp và các bên liên quan bằng cách đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai trên ba phương diện cốt lõi:

• Phương diện kinh tế: Quản lý nhằm giảm gánh nặng chi phí môi trường, tiết kiệm năng lượng, nước, tối ưu quy trình hoạt động để tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.
• Phương diện xã hội: Quản lý nhằm giảm bất bình đẳng, cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng cường quan hệ với các bên liên quan.
• Phương diện môi trường: Nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm, không gây hại môi trường, tiết kiệm tài nguyên và tuân thủ các quy định pháp luật về môi trường.

2. Sự khác biệt căn bản giữa CS và CSR được tác giả làm rõ trong luận án là gì?

Tác giả kế thừa quan điểm của Bansal & Song (2017) và Van Marrewijk (2003) để chỉ ra rằng: CSR tập trung vào các chuẩn mực, đạo đức, đối thoại với các bên liên quan và ứng phó các vấn đề xã hội ngắn hạn mang tính pháp lý/tự nguyện; trong khi đó, CS mang cách tiếp cận hệ thống, dài hạn, tái cấu trúc mô hình kinh doanh ở cấp độ vi mô nhằm cân bằng đồng thời ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường (Triple Bottom Line) để tạo ra giá trị bền vững.

3. Ba yếu tố trung gian được kiểm định trong mô hình cấu trúc là gì?

Mô hình nghiên cứu của luận án xác định và kiểm định 3 biến trung gian:

1. Sự gắn bó của nhân viên (SGBNV): Tiếp cận theo mô hình ba chiều của Meyer & Allen (gắn bó tình cảm - AC, gắn bó duy trì - CC, gắn bó đạo đức - NC).
2. Sự cam kết của nhà đầu tư (SCKNĐT): Việc nhà đầu tư tích hợp tiêu chí CS vào phân tích tài trợ và cam kết đồng hành vốn dài hạn.
3. Sự tham gia của cộng đồng địa phương (STGCĐĐP): Mức độ tham gia và đồng thuận của người dân địa phương vào chuỗi hoạt động và lợi ích du lịch.

4. Kích thước mẫu và các công cụ xử lý dữ liệu được luận án sử dụng là gì?

• Nghiên cứu định tính: Thảo luận nhóm 9 chuyên gia.
• Định lượng sơ bộ: Mẫu $N = 100$ quan sát, xử lý bằng phần mềm SPSS 24 để phân tích Cronbach's Alpha và EFA.
• Định lượng chính thức: Mẫu $N = 459$ quan sát hợp lệ (khảo sát từ 495 nhà quản trị DNDL), phân tích mô hình đo lường và mô hình cấu trúc bằng kỹ thuật PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS 3.8 kết hợp kiểm định Bootstrapping, ANOVA và Welch.

5. Luận án đo lường biến Hiệu quả hoạt động (HQHĐ) dựa trên cơ sở nào?

Dựa trên cách tiếp cận Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard - BSC) và khuyến nghị của Sainaghi & cộng sự (2017), Hernaus & cộng sự (2012), luận án đo lường HQHĐ thông qua sự kết hợp hài hòa giữa các chỉ tiêu tài chính (lợi nhuận, sự tăng trưởng) và các chỉ tiêu phi tài chính (uy tín với khách hàng, chất lượng sản phẩm/dịch vụ, sự tin tưởng của nhà cung cấp).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Võ Thị Tâm là công trình nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu về tác động của tính bền vững doanh nghiệp (CS) đến hiệu quả hoạt động (HQHĐ) của các doanh nghiệp du lịch vùng Duyên hải Nam Trung Bộ tại Việt Nam. Thông qua việc kết hợp Lý thuyết các bên liên quan, Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực, Lý thuyết tính chính đáng và Lý thuyết thể chế với kỹ thuật phân tích PLS-SEM trên mẫu khảo sát 459 nhà quản trị, luận án đã chứng minh vai trò tác động trực tiếp và gián tiếp của CS đến HQHĐ thông qua ba biến trung gian là sự gắn bó của nhân viên, sự cam kết của nhà đầu tư và sự tham gia của cộng đồng địa phương. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống thang đo đã hiệu chỉnh cùng các hàm ý quản trị thực tiễn có giá trị cho các doanh nghiệp du lịch và cơ quan quản lý nhà nước trong chiến lược phát triển du lịch bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu với những nội dung liên quan đến: (1) Lý do chọn đề tài; (2) Mục tiêu nghiên cứu của đề tài; (3) Câu hỏi nghiên cứu; (4) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu; (5) Phương pháp nghiên cứu; (6) Những điểm mới của luận án; (7) Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu; và (8) Kết cấu của đề tài.1 Lý do chọn đề tài 1.1 Bối cảnh lý thuyết Hiệu quả hoạt động (HQHĐ) là chủ đề nhận được sự quan tâm rộng rãi trong các nghiên cứu chiến lược (Vankatranan và Rananujam, 1986; Glunk và Wilderom, 1996; Hernaus và cộng sự, 2012; Rodrigues và Franco, 2019). Trong một thời gian dài, việc đo lường HQHĐ của doanh nghiệp gần như được đồng nhất với việc đo lường các chỉ tiêu tài chính (Glunk và Wilderom, 1996). Tuy nhiên, các khái niệm rộng hơn về HQHĐ đã được thảo luận (Kaplan và Norton, 2005; Hernaus và cộng sự, 2012). Theo đó, HQHĐ đã được tiếp cận theo quan điểm của lý thuyết các bên liên quan (Kanter và Brinkerhoff, 1981; Chakravarthy, 1986; Brown và Laverick, 1994).

Theo lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory), một doanh nghiệp chỉ có thể tồn tại nếu doanh nghiệp có khả năng đáp ứng tốt nhu cầu của các bên liên quan (Freeman, 2015). Nói cách khác, một doanh nghiệp thành công hay hoạt động hiệu quả là một doanh nghiệp quản lý và đáp ứng tốt nhu cầu của các bên liên quan. Điều này ngụ ý rằng nếu doanh nghiệp không giải quyết tốt nhu cầu của các bên liên quan, nguy cơ xung đột có thể xảy ra và ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến HQHĐ. Như vậy, lý thuyết các bên liên quan đã ảnh hưởng đến các quyết định chiến lược của doanh nghiệp.

Với sự xuất hiện của khái niệm phát triển bền vững (PTBV) cho thấy sự thay đổi trong quan điểm chiến lược của các doanh nghiệp. Quan điểm này khiến các doanh nghiệp phải xem xét lại mô hình chiến lược kinh doanh của mình. Theo đó, khái niệm bền vững doanh nghiệp (Corporate Sustainability – CS) được sử dụng rộng rãi để đề cập đến cách tiếp cận của một doanh nghiệp nhằm tạo ra giá trị lâu dài cho các bên liên quan (Stakeholders) thông qua việc thực hiện các chiến lược kinh doanh tập trung vào các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường (Triple bottom line) (Dyllick và Hockerts, 2002; Hahn và cộng sự, 2017; Ashrafi và cộng sự, 2019). Đồng thời, theo lý thuyết phụ thuộc nguồn lực, CS được xem là một chiến lược kinh doanh và đầu tư nhằm tìm cách sử dụng các nguồn lực kinh doanh tốt nhất để đáp 2 ứng và cân bằng nhu cầu của các bên liên quan hiện tại và tương lai (WCED, 1987).

Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp sẽ quản lý và thực hiện các hoạt động phù hợp với nhu cầu của các bên liên quan, nhằm giảm nguy cơ, rủi ro từ sự phản ứng của các nhóm xã hội bên ngoài. Ngoài ra, việc áp dụng các chiến lược CS cho phép doanh nghiệp vượt trội hơn so với các doanh nghiệp khác không thực hiện các chiến lược bền vững (Adams và Zutshi, 2004). Theo Adams (2002), những thực hành bền vững mà các doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện cho việc thiết lập các hệ thống kiểm soát nội bộ, ra quyết định và tiết kiệm chi phí tốt hơn. Thông qua việc quản lý nguồn lực hiệu quả, các doanh nghiệp có thể đạt được lợi thế cạnh tranh bền vững lâu dài.

Điều này củng cố thêm nhận thức rằng việc áp dụng các thực tiễn về CS đã trở thành một điểm cốt yếu trong chương trình quản trị định hướng hiệu quả của nhiều tổ chức (Sy, 2016). Hơn nữa, ý nghĩa mà CS mang lại cho doanh nghiệp là tăng cường khả năng tuân thủ luật và các qui định. Với những thảo luận về biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên năng lượng và tác động môi trường, không có gì ngạc nhiên khi các cơ quan chính phủ và nhà nước ban hành ngày càng nhiều quy định về bảo vệ môi trường. Tích hợp PTBV với ba thành tố then chốt (Triple bottom line) vào hoạt động kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp kịp thời tuân thủ những quy định không ngừng thay đổi hiện nay (Tomšič và cộng sự, 2015).

Do đó, nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng của CS đối với doanh nghiệp (Dyllick và Hockerts, 2002) và các học giả đã bắt đầu thảo luận rộng rãi về chủ đề này (Hahn và cộng sự, 2017; Ashrafi và cộng sự, 2018; Rodrigues và Franco, 2019). Bên cạnh đó, các nghiên cứu thực nghiệm gần đầy đã cho thấy tác động tích cực của CS đến HQHĐ của doanh nghiệp (Eccles và cộng sự, 2014; Tomšič và cộng sự, 2015; Sy, 2016; El-Khalil và El-Kassar, 2018). Tuy nhiên, các nghiên cứu về tác động của CS đến HQHĐ lấy bối cảnh từ các nước phát triển và tập trung vào các tập đoàn lớn. Do đó, nghiên cứu về tác động của CS đến HQHĐ của doanh nghiệp trong bối cảnh mới không chỉ góp phần nhận diện tầm quan trọng của các khái niệm này một cách toàn diện hơn, mà còn bổ sung kiến thức về việc đo lường các khái niệm nghiên cứu, từ đó góp phần đem lại ý nghĩa về mặt lý thuyết và thực tiễn.

Đồng thời, Baumgartner (2014) đã kết luận rằng việc tìm kiếm tài liệu ngày càng tăng về chủ đề CS cũng như sự thiếu vắng các nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm trong lĩnh vực này. Theo đó, 3 Baumgartner (2014) đã khuyến khích cần thiết phải có những nghiên cứu chuyên sâu hơn về chủ đề này. Lý thuyết các bên liên quan chỉ ra rằng doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm trước các cổ đông của mình mà còn phải xem xét lợi ích của các bên liên quan khác (Freeman, 2015). Đồng thời, các hoạt động vì mục tiêu phát triển CS sẽ thúc đẩy sự tin tưởng, cam kết và hợp tác của các bên liên quan đối với doanh nghiệp (Gao và cộng sự, 2016).

Điều này ngụ ý rằng các hoạt động CS sẽ ảnh hưởng đến thái độ và hành vi như sự cam kết, sự gắn bó và sự tham gia của các bên liên quan chủ yếu của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, nhân viên luôn được nhìn nhận là một trong những bên liên quan bên trong quan trọng đối với doanh nghiệp. Theo nghiên cứu của Choi và Yu (2014), hai tác giả đã cho thấy nhận thức của người lao động về thực hành các hoạt động bền vững có tác động tích cực đến sự gắn bó của nhân viên (SGBNV) đối với doanh nghiệp. Đồng thời, SGBNV là một trong những yếu tố nền tảng ảnh hưởng đến HQHĐ (Jung và Yoon, 2012; Ghazzawi, 2008; Tuna và cộng sự, 2016).

Những nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn kết của người lao động với tổ chức đã được thực hiện ở nhiều quốc gia, trong nhiều ngành và tập trung chủ yếu vào các yếu tố động viên tài chính và phi tài chính. Các nghiên cứu về những yếu tố tác động thuộc phương diện nhận thức về trách nhiệm công dân doanh nghiệp, về đạo đức đối với môi trường gần như ít được chú trọng. Điều này đã tạo cơ hội cho các nghiên cứu về sự tác động của CS đến nhận thức, thái độ và hành vi của nhân viên và vai trò trung gian của sự gắn nhân viên của nhân viên trong sự ảnh hưởng của CS đến HQHĐ. Ngoài ra, Lo và Sheu đã khẳng định trong nghiên cứu của mình rằng các doanh nghiệp có chiến lược PTBV có nhiều khả năng được các nhà đầu tư khen thưởng với mức định giá doanh nghiệp và cổ phiếu cao hơn trên thị trường tài chính (Lo và Sheu, 2007).

Nói cách khác, việc thực hiện các chiến lược bền vững giúp tăng cường sự quan tâm chú ý và dẫn đến sự cam kết của nhà đầu tư (SCKNĐT) đối với doanh nghiệp. Hơn nữa, các nghiên cứu về chủ đề này đã chỉ ra rằng sau khi đầu tư vào các công ty, các nhà đầu tư tổ chức luôn đóng một vai trò quan trọng trong việc cải thiện quản trị công ty (Corporate governance) (Hartzell và Starks, 2003; Dong và Ozkan, 2008; Mizuno, 2014). Do đó, cam kết của nhà đầu tư sẽ ảnh hưởng tích cực đến những nguyên tắc quản trị doanh nghiệp tốt (OECD, 2004) (dẫn chiếu OECD Principles of Corporte Governance) và điều này góp phần quan trọng trong việc nâng cao HQHĐ. Điều này 4 cho thấy, có mối quan hệ cần được khám phá bằng nghiên cứu thực nghiệm về vai trò trung gian của sự cam kết của các nhà đầu tư trong tác động của CS đến HQHĐ.

Kiểm định mối quan hệ trung gian này nhằm khẳng định giả định nền tảng lý thuyết các bên liên quan – những thực thể chịu ảnh hưởng và ảnh hưởng bởi các quyết định và hoạt động của doanh nghiệp. Lược khảo tài liệu cho thấy, phần lớn các nghiên cứu về CS được thực hiện trong các ngành công nghiệp (Pedersen và cộng sự, 2018; Annunziata và cộng sự, 2018), nơi thường được xem là nguồn chủ yếu của ô nhiễm môi trường và an toàn lao động. Việc nghiên cứu CS trong các ngành dịch vụ là rất hạn chế. Kallio (2018) cho rằng ngành du lịch đang ở thời điểm then chốt, nơi mà tiềm năng và các mối đe dọa liên quan đến ngành du lịch đã thu hút được sự chú ý của toàn cầu.

Mặc dù lĩnh vực này mang lại nhiều cơ hội phát triển vì là một trong những ngành lớn nhất toàn cầu, nhưng ảnh hưởng tiêu cực mà ngành du lịch góp phần đối với môi trường như sự nóng lên của trái đất và biến đổi khí hậu cũng đã được thừa nhận. Như một phản ứng, ngành du lịch và giới học thuật đã và đang chuyển hướng sang các diễn thuyết về du lịch bền vững, hay gần đây là du lịch có trách nhiệm, nơi các bên liên quan hướng tới con đường PTBV toàn diện. Kallio (2018) nhấn mạnh giá trị cốt lõi của cuộc tranh luận về du lịch bền vững là khái niệm về trách nhiệm, đặc biệt là khái niệm về trách nhiệm của các bên liên quan đối với tính bền vững trong du lịch. Lược khảo các nghiên cứu về chủ đề bền vững trong du lịch, tác giả tìm thấy các nghiên cứu tập trung vào khoảng cách thái độ - hành vi của khách du lịch (Juvan and Dolnicar, 2014; Fernandez and Sanchez, 2016) hơn là thái độ - hành vi của sự tham gia của cộng đồng địa phương (STGCĐĐP) vào du lịch, trong khi công đồng địa phương được xem là bên liên quan đặc biệt quan trọng để có được sự bền vững một cách toàn diện (Kallio, 2018).