Nghiên cứu tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán

Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh phân tích tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán, cung cấp góc nhìn sâu sắc cho nhà đầu tư.

• Tác giả: Trịnh Thị Ngọc Điệp
• Người hướng dẫn: Tiến sĩ Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên cứu tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi của thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do hình thành đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Nội dung nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tỷ suất sinh lợi chứng khoán
• 2.1.1. Mô hình định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model)
• 2.2. Các nghiên cứu liên quan về tỷ suất sinh lợi của chứng khoán và các biến vĩ mô
• 2.2.1. Các nghiên cứu ở các nước phát triển
• 2.2.2. Các nghiên cứu ở các quốc gia đang phát triển Châu Á
• 2.3. Các nhân tố vĩ mô ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán
• 2.3.1. Chỉ số sản xuất công nghiệp ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán
• 2.3.2. Lạm phát ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán
• 2.3.3. Lãi suất ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của chứng khoán
• 2.3.4. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến suất sinh lợi chứng khoán
• 2.3.5. Cung tiền ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu
• 2.4. Giả thuyết mô hình
• 2.5. Dữ liệu và mô hình nghiên cứu
• 2.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.5.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.5.3. Các bước thực hiện
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỶ SUẤT SINH LỢI CHỨNG KHOÁN
• 3.1. Thống kê mô tả các biến được sử dụng trong mô hình
• 3.2. Kiểm định tính dừng Unit root test
• 3.3. Ma trận tương quan giữa các biến sử dụng trong nghiên cứu
• 3.4. Kết quả kiểm định mô hình OLS
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Dữ liệu nghiên cứu
• Phụ lục 2: Kiểm định tính dừng

Tóm tắt

I. Yếu tố kinh tế vĩ mô và lợi nhuận chứng khoán

Nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa yếu tố kinh tế vĩ mô và lợi nhuận chứng khoán, đặc biệt là chỉ số VN-Index. Các yếu tố vĩ mô được xem xét bao gồm lạm phát, lãi suất, cung tiền M2, tỷ giá, và chỉ số sản xuất công nghiệp. Kết quả cho thấy lợi nhuận chứng khoán có mối tương quan nghịch với tỷ giá hối đoái, lãi suất ở độ trễ 3 tháng, và lạm phát ở độ trễ 2 tháng. Ngược lại, lãi suất ở độ trễ 1 và 2 tháng có tương quan thuận với lợi nhuận chứng khoán. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thống kê và mô hình hồi quy đa biến để xác định mối quan hệ này.

1.1. Tác động của lạm phát

Lạm phát là một trong những yếu tố kinh tế vĩ mô quan trọng ảnh hưởng đến lợi nhuận chứng khoán. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng lạm phát ở độ trễ 2 tháng có tác động nghịch chiều đến lợi nhuận chứng khoán. Điều này phù hợp với lý thuyết kinh tế, khi lạm phát tăng cao, chi phí đầu vào tăng, làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu cũng đề xuất việc ổn định lạm phát để hỗ trợ sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán.

1.2. Tác động của lãi suất

Lãi suất là yếu tố quan trọng khác trong tác động kinh tế đến lợi nhuận chứng khoán. Nghiên cứu cho thấy lãi suất ở độ trễ 3 tháng có tác động nghịch chiều, trong khi ở độ trễ 1 và 2 tháng lại có tác động thuận chiều. Điều này phản ánh sự nhạy cảm của thị trường chứng khoán đối với chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương. Khi lãi suất tăng, chi phí vốn tăng, làm giảm lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu.

II. Biến động thị trường và chiến lược đầu tư

Nghiên cứu cũng phân tích biến động thị trường và đề xuất chiến lược đầu tư phù hợp trong bối cảnh các yếu tố kinh tế vĩ mô thay đổi. Kết quả cho thấy tăng trưởng kinh tế và chỉ số sản xuất công nghiệp có tác động tích cực đến lợi nhuận chứng khoán. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định để hỗ trợ thị trường chứng khoán. Nghiên cứu cũng đề xuất các nhà đầu tư nên theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế để điều chỉnh chiến lược đầu tư kịp thời.

2.1. Tác động của chỉ số sản xuất công nghiệp

Chỉ số sản xuất công nghiệp là một trong những chỉ số kinh tế quan trọng phản ánh sức khỏe của nền kinh tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ số sản xuất công nghiệp có tác động tích cực đến lợi nhuận chứng khoán. Khi chỉ số sản xuất công nghiệp tăng, nó phản ánh sự tăng trưởng của nền kinh tế, từ đó thúc đẩy giá cổ phiếu. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc thúc đẩy sản xuất công nghiệp để hỗ trợ thị trường chứng khoán.

2.2. Tác động của cung tiền M2

Cung tiền M2 là yếu tố quan trọng trong chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Nghiên cứu cho thấy cung tiền M2 có tác động tích cực đến lợi nhuận chứng khoán. Khi cung tiền M2 tăng, nó làm tăng tính thanh khoản của thị trường, từ đó thúc đẩy giá cổ phiếu. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt để hỗ trợ thị trường chứng khoán.

III. Phân tích tài chính và rủi ro đầu tư

Nghiên cứu sử dụng phân tích tài chính để đánh giá rủi ro đầu tư trong bối cảnh các yếu tố kinh tế vĩ mô thay đổi. Kết quả cho thấy tỷ giá hối đoái và lạm phát là hai yếu tố có tác động mạnh nhất đến rủi ro đầu tư. Nghiên cứu cũng đề xuất các nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi ro đầu tư trong bối cảnh biến động thị trường.

3.1. Tác động của tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lợi nhuận chứng khoán, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có tác động nghịch chiều đến lợi nhuận chứng khoán. Khi tỷ giá hối đoái tăng, nó làm giảm giá trị đồng nội tệ, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc ổn định tỷ giá hối đoái để hỗ trợ thị trường chứng khoán.

3.2. Tác động của rủi ro đầu tư

Rủi ro đầu tư là yếu tố không thể bỏ qua trong phân tích tài chính. Nghiên cứu chỉ ra rằng rủi ro đầu tư tăng cao trong bối cảnh biến động thị trường mạnh, đặc biệt khi các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát và tỷ giá hối đoái biến động mạnh. Nghiên cứu đề xuất các nhà đầu tư nên sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro để giảm thiểu tác động của rủi ro đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn phát triển từ năm 2006 đến năm 2012 đã trải qua nhiều biến động mạnh mẽ với những chu kỳ tăng giảm đan xen. Chỉ số VN-Index từng tăng trưởng bùng nổ hơn 280% trong giai đoạn 2006 - 2007 nhờ hiệu ứng gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và lạm phát được duy trì ở mức 6,6%. Tuy nhiên, ngay sau đó, chỉ số đã sụt giảm hơn 70% vào năm 2008 khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ, đẩy lạm phát trong nước lập đỉnh 28,32% và lãi suất cho vay vượt mức 24%/năm. Đến năm 2009, nhờ gói kích cầu hỗ trợ lãi suất 4% cùng mức tăng trưởng cung tiền M2 đạt 28,4%, thị trường đã phục hồi 110%, trước khi bước vào giai đoạn suy giảm hơn 40% trong năm 2011 do khủng hoảng nợ công châu Âu và áp lực tỷ giá tăng hơn 9%.

Thực trạng này đặt ra vấn đề nghiên cứu cấp thiết: Các nhân tố kinh tế vĩ mô tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lợi của thị trường chứng khoán Việt Nam? Mục tiêu cụ thể của luận văn là xác định, kiểm định và đo lường mối tương quan định lượng giữa 5 biến số vĩ mô cốt lõi (gồm chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, cung tiền M2, tỷ giá hối đoái VND/USD, lãi suất huy động) với tỷ suất sinh lợi của chỉ số VN-Index. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) với chuỗi dữ liệu theo tháng kéo dài từ tháng 01/2006 đến tháng 07/2012 (gồm 79 quan sát). Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở định lượng giúp các nhà hoạch định chính sách điều tiết vĩ mô và hỗ trợ các nhà đầu tư tối ưu hóa hiệu quả danh mục đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên hai lý thuyết tài chính kinh điển:

• Mô hình định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model - CAPM): Được phát triển bởi William Sharpe và John Lintner, CAPM giải thích tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của một chứng khoán dựa trên lãi suất phi rủi ro và phần bù rủi ro hệ thống thông qua hệ số Beta. Mô hình chỉ ra rằng nhà đầu tư chỉ được bù đắp cho rủi ro hệ thống – loại rủi ro chịu sự chi phối trực tiếp từ các biến động kinh tế vĩ mô mà không thể triệt tiêu bằng cách đa dạng hóa.
• Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage Pricing Theory - APT): Do Stephen Ross phát triển vào năm 1976, APT khắc phục hạn chế của CAPM bằng cách thiết lập mô hình đa nhân tố. APT giả định tỷ suất sinh lợi của chứng khoán là một hàm tuyến tính chịu tác động từ nhiều yếu tố vĩ mô và vi mô khác nhau.

Các khái niệm chính được vận dụng xuyên suốt bao gồm: rủi ro hệ thống, tỷ suất sinh lợi logarit, độ trễ chính sách (lagged effect), lạm phát kỳ vọng và sự dịch chuyển dòng tiền giữa các kênh tài sản tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Nghiên cứu thu thập 79 quan sát theo chuỗi thời gian hàng tháng từ tháng 01/2006 đến tháng 07/2012. Sau khi đưa các biến trễ từ bậc 1 đến bậc 3 vào mô hình hồi quy, cỡ mẫu điều chỉnh chính thức là 75 quan sát. Dữ liệu được trích xuất từ các nguồn chính thống: Tổng cục Thống kê (GSO) đối với chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI); Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đối với cung tiền M2; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) đối với tỷ giá VND/USD và lãi suất huy động bình quân; Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) đối với chỉ số VN-Index.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu toàn bộ dữ liệu chuỗi thời gian liên tục từ khi Luật Chứng khoán năm 2006 bắt đầu có hiệu lực và tỷ lệ vốn hóa thị trường so với GDP tăng từ dưới 1% lên mức 14,5%, đảm bảo tính đại diện và phản ánh đúng thực trạng thị trường.
• Phương pháp phân tích: Tác giả áp dụng quy trình kinh tế lượng định lượng nghiêm ngặt:
  1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan Pearson nhằm nắm bắt phân phối dữ liệu (giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, độ lệch Skewness).
  2. Kiểm định tính dừng nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) nhằm loại bỏ hiện tượng hồi quy giả mạo thường gặp trong dữ liệu chuỗi thời gian tài chính.
  3. Xây dựng mô hình hồi quy bội theo phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS) có tích hợp biến phân phối trễ 1 tháng, 2 tháng và 3 tháng để đo lường độ trễ tác động của các chính sách kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kiểm định tính dừng ADF chỉ ra rằng chuỗi tỷ suất sinh lợi VN-Index, tỷ giá, lãi suất, chỉ số sản xuất công nghiệp và cung tiền M2 đều không dừng ở chuỗi gốc nhưng đạt tính dừng ở sai phân bậc 1 tại các mức ý nghĩa 1%, 5% và 10%, riêng biến lạm phát (CPI) dừng ngay ở chuỗi gốc. Thống kê trên chuỗi sai phân bậc 1 cho thấy VN-Index tăng trưởng trung bình 0,36%/tháng, CPI tăng trung bình 0,92%/tháng và cung tiền M2 tăng 1,60%/tháng.

Kết quả ước lượng mô hình hồi quy OLS với độ tin cậy 90% làm sáng tỏ các mối quan hệ cụ thể:

• Tác động của tỷ giá hối đoái: Tỷ giá VND/USD có mối tương quan nghịch có ý nghĩa thống kê với tỷ suất sinh lợi chứng khoán. Khi tỷ giá tăng (đồng Việt Nam mất giá), chỉ số giá chứng khoán có xu hướng giảm.
• Tác động của lãi suất huy động: Lãi suất có tác động hai chiều rõ rệt theo thời gian. Lãi suất huy động có tương quan thuận với tỷ suất sinh lợi VN-Index ở độ trễ 1 tháng và 2 tháng, nhưng chuyển sang tương quan nghịch có ý nghĩa ở độ trễ 3 tháng.
• Tác động của lạm phát: Lạm phát thể hiện tương quan nghịch với tỷ suất sinh lợi chứng khoán ở độ trễ 2 tháng. Khi áp lực lạm phát gia tăng, thị trường chứng khoán sẽ chịu tác động tiêu cực sau 2 tháng.
• Chỉ số sản xuất công nghiệp và Cung tiền M2: Hai biến số này không thể hiện tác động ngắn hạn có ý nghĩa thống kê rõ nét trong mô hình hồi quy OLS có trễ.

Thảo luận kết quả

Cơ chế tác động trễ của lãi suất và lạm phát phản ánh đúng đặc tính phản ứng của thị trường tài chính Việt Nam. Ở độ trễ ngắn 1 - 2 tháng, lãi suất huy động tăng nhẹ thường đi kèm với giai đoạn tăng trưởng nóng của nền kinh tế, thúc đẩy dòng tiền đầu cơ ngắn hạn. Tuy nhiên, khi bước sang độ trễ 3 tháng, chi phí vốn vay thực tế tăng cao làm suy giảm trực tiếp biên lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết, đồng thời làm tăng lãi suất chiết khấu trong định giá tài sản, kéo theo sự sụt giảm của thị trường.

Mối quan hệ nghịch biến giữa tỷ giá và giá chứng khoán hoàn toàn phù hợp với thực tế cơ cấu kinh tế Việt Nam giai đoạn 2006 - 2012 vốn là nền kinh tế nhập siêu. Khi VND mất giá hơn 9% so với USD (như năm 2011), chi phí nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu đầu vào tăng vọt, gây áp lực bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp và kích hoạt dòng vốn ngoại rút lui. Kết quả này tương đồng với các phát hiện của Ibrahim và Aziz (2003) tại thị trường Malaysia và Gunsel - Cukur (2007).

Trong nghiên cứu, dữ liệu chuỗi thời gian được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ đường đa trục (so sánh chuyển động VN-Index với biến động CPI và lãi suất) cùng bảng ma trận hệ số tương quan OLS, giúp người đọc dễ dàng nhận diện các chu kỳ đảo chiều nhạy cảm của thị trường khi các chỉ số vĩ mô thay đổi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững cho thị trường chứng khoán Việt Nam:

• Điều hành chính sách lãi suất linh hoạt theo chu kỳ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần chủ động tính toán độ trễ 3 tháng của tác động lãi suất lên thị trường vốn khi ban hành các quyết định điều chỉnh chính sách tiền tệ. Mục tiêu kiểm soát lãi suất cho vay doanh nghiệp ở mức hợp lý quanh 10% - 12%/năm trong giai đoạn phục hồi kinh tế, tránh các cú sốc tăng lãi suất đột ngột làm đứt gãy dòng tiền đầu tư.
• Ổn định tỷ giá hối đoái và giảm phụ thuộc vào USD: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì biên độ biến động tỷ giá ổn định dưới 2% - 3%/năm thông qua cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm dựa trên rổ tiền tệ đa phương. Giải pháp này giúp ổn định chi phí đầu vào cho các doanh nghiệp sản xuất nhập khẩu, thu hẹp khoảng cách tỷ giá tự do và gia tăng sức hấp dẫn đối với các dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và gián tiếp (FII).
• Kiểm soát lạm phát mục tiêu và minh bạch giá cả: Chính phủ và Bộ Tài chính cần duy trì mục tiêu lạm phát ổn định dưới 5%/năm thông qua việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng và bình ổn giá các mặt hàng chiến lược như xăng dầu, điện năng. Việc kiềm chế lạm phát giúp hạ thấp tỷ suất sinh lợi yêu cầu của nhà đầu tư, nâng cao định giá cổ phiếu.
• Đẩy mạnh công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với các định chế tài chính phát triển các sản phẩm chứng khoán phái sinh (hợp đồng tương lai lãi suất, hợp đồng quyền chọn tiền tệ) trong giai đoạn 2024 - 2026, tạo công cụ bảo hiểm rủi ro danh mục cho nhà đầu tư trước các biến động vĩ mô bất ngờ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức quản lý quỹ: Nắm bắt quy luật tác động trễ từ 1 đến 3 tháng của lãi suất và lạm phát để tái cơ cấu tỷ trọng tiền mặt/cổ phiếu, tối ưu hóa thời điểm giải ngân danh mục.
• Chuyên viên phân tích vĩ mô và chiến lược tại các công ty chứng khoán: Vận dụng mô hình 5 biến số vĩ mô để xây dựng các báo cáo dự báo thị trường định kỳ và thiết lập kịch bản ứng phó rủi ro.
• Cơ quan quản lý nhà nước (SBV, UBCKNN, Bộ Tài chính): Sử dụng các bằng chứng thực nghiệm về độ trễ truyền dẫn chính sách để ban hành các can thiệp thị trường đúng thời điểm, tránh gây sốc thanh khoản.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Tiếp cận phương pháp kiểm định nghiệm đơn vị ADF và kỹ thuật hồi quy OLS biến trễ áp dụng trên dữ liệu chuỗi thời gian thực tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao lãi suất tác động thuận chiều ở trễ 1 - 2 tháng nhưng lại nghịch chiều ở trễ 3 tháng?
  Trong 1 đến 2 tháng đầu, lãi suất tăng nhẹ thường phản ánh kinh tế đang tăng trưởng nóng, dòng tiền hưng phấn vẫn tiếp tục đổ vào chứng khoán. Tuy nhiên, sau 3 tháng, chi phí vay vốn tăng bắt đầu tác động trực tiếp vào kết quả kinh doanh quý của doanh nghiệp, làm giảm lợi nhuận và kéo giảm giá cổ phiếu.
• Sự mất giá của tiền đồng tác động đến VN-Index như thế nào?
  Nghiên cứu chỉ ra tỷ giá có tương quan nghịch với VN-Index. Do Việt Nam có tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu cao, tiền đồng mất giá làm tăng chi phí sản xuất đầu vào và tăng rủi ro cho các doanh nghiệp vay nợ ngoại tệ, từ đó làm giảm tỷ suất sinh lợi thị trường.
• Vì sao cung tiền M2 không thể hiện tác động ngắn hạn rõ nét trong mô hình?
  Trong ngắn hạn, tác động của cung tiền M2 thường bị phân tán qua nhiều kênh tài sản khác như bất động sản, vàng hoặc chịu sự can thiệp hành chính nhằm kiểm soát lạm phát, khiến mối quan hệ với VN-Index chưa biểu hiện rõ rệt ở mức ý nghĩa thống kê 90%.
• Luận văn đã giải quyết hiện tượng hồi quy giả mạo bằng cách nào?
  Tác giả đã áp dụng kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller mở rộng (ADF). Khi phát hiện các biến không dừng ở chuỗi gốc, tác giả đã lấy sai phân bậc 1 để đạt tính dừng trước khi đưa vào mô hình hồi quy OLS, đảm bảo kết quả ước lượng hoàn toàn tin cậy.
• Nhà đầu tư có thể áp dụng phát hiện về lạm phát trễ 2 tháng như thế nào?
  Khi chỉ số CPI công bố tăng mạnh liên tục trong 1 tháng, nhà đầu tư có khoảng thời gian trễ 2 tháng để chủ động hạ tỷ trọng các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với chi phí vốn và cơ cấu sang các tài sản phòng thủ trước khi thị trường phản ứng giảm điểm.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng hóa thành công tác động của 5 nhân tố kinh tế vĩ mô cốt lõi đến tỷ suất sinh lợi của chỉ số VN-Index thông qua chuỗi dữ liệu 79 tháng (2006 - 2012).
• Khẳng định tính dừng của các chuỗi dữ liệu tài chính Việt Nam ở sai phân bậc 1 thông qua kiểm định nghiệm đơn vị ADF chuyên sâu.
• Chứng minh thực nghiệm mối tương quan nghịch của tỷ giá hối đoái và lạm phát (độ trễ 2 tháng) đối với tỷ suất sinh lợi chứng khoán.
• Phát hiện quy luật chuyển dịch tác động của lãi suất huy động từ tương quan thuận ở trễ 1 - 2 tháng sang tương quan nghịch ở độ trễ 3 tháng.
• Mở ra hướng nghiên cứu mở rộng trong giai đoạn tiếp theo với việc áp dụng các mô hình phi tuyến tính như VAR, ARCH, GARCH và bổ sung các biến số giá dầu, giá vàng thế giới.

Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu này để trang bị phương pháp luận kinh tế lượng vững chắc và xây dựng chiến lược quản trị danh mục đầu tư vượt trội trước những biến động vĩ mô phức tạp!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Mục tiêu của chương này là giới thiệu tổng quan về khóa luận. Trong chương này, những vân đề dân tới việc hình thành nghiên cứu, mục tiêu đề ra của khóa luận sẽ được làm rõ. Cuối chương, kết cầu của khóa luận cũng sẽ được trình bày để tiện cho việc theo dõi. Lý do hình thành đề tài Thị trường chứng khoán là một thị trường quan trọng góp phần tạo ra nguồn vốn cho nền kinh tế, đồng thời trong những năm gần đây chính phủ cũng có những chính sách ưu đãi để thúc đây thị trường chứng khoán phát triển như lộ trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước: BIDV, Mobifone, Vinaphone.Những người tham gia thị trường là một phần quan trọng của nền kinh tế, và các công ty tham gia thị trường này là góp phần đóng góp cho sự phát triển kinh tế trong đó có công ty phát triển hạ tầng, sản xuất, tài chính, chăm sóc sức khỏe - y tế là một thành phần quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam.

Về khía cạnh học thuật, các lý thuyết tài chính nghiên cứu về mối quan hệ giữa các yếu tô vĩ mô và tỷ suất sinh lợi chứng khoán đã xuất hiện từ những thập niên 60 ở các nước phát triển. Từ mô hình định giá chứng khoán cơ bản dựa trên chiết khấu dòng tiền tương lai về hiện tại Pạ = YE(c)/(1+k,)', cho thay su thay đối hệ thống các thành tố như dòng tiền kỳ vọng E(c,) và tỷ suất sinh lợi yêu cầu kạ, sẽ ảnh hưởng đến giá chứng khoán Pạ. Tuy nhiên, với phương pháp trên có thể thấy giá chứng khoán chỉ bị tác động bởi các yếu tố nội sinh bên trong doanh nghiệp và việc phát hiện ra những thay đôi hệ thống là quan trọng nhất. Các nghiên cứu sau cho rằng giá cô phiếu không những bị ảnh hưởng bởi các nhân tố nội sinh mà còn bị tác động bởi các nhân tố vĩ mô mang tính hệ thống.

Fama va Schwert (1977), tìm thấy có mối tương quan ngược chiều giữa lạm phát và tỷ suất sinh lợi của chứng khoán. Nghiên cứu của Chen, Roll, Ross (1986) tìm thấy biến động của các nhân tố vĩ mô như sản xuất công nghiệp, phí bù rủi ro (risk premium), lạm phát, tỷ suất sinh lợi thị trường, nhu cầu tiêu dùng và giá dầu đến tỷ suất sinh lợi của cô phiếu. Các nghiên cứu ở các thị trường đang phát triển bắt đầu xuất hiện trong những thập niên gần đây. Nghiên cứu của Kaneko và Lee (1995) sử dụng § biến vĩ mô với mô hình VAR tìm thấy cả cấu trúc kỳ hạn, phí bù rủi ro, sản xuất công nghiệp đều tác động đến giá chứng khoán ở thị trường Mỹ, ngược lại ở thị trường Nhật thì các nhân tố quốc tế lại tác động mạnh hơn.

Nghiên cứu của Ibrahim và Aziz (2003) ở Malaysia cho thấy tỷ giá hối đoái có quan hệ nghịch với tỷ suất sinh lợi của chứng khoán. Bên cạnh đó, trên khía cạnh thực nghiệm, qua 13 năm hình thành và phat triển của thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy tác động của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường ngày càng rõ nét. Trong giai đoạn 2006-2007, VN- index đã có mức tăng hơn 280% kế từ đầu năm 2006 đến khi đạt đỉnh vào tháng 3/2007 với hang loạt các ảnh hưởng tích cực khi lạm phát được duy trì mức thấp, tăng 6.6% vào cuối năm 2006 - thấp hơn so với mức tăng 8.5% trong năm 2004, lãi suất duy trì mức 8%/ năm và tỷ giá ít biến động, đồng thời dòng vốn đầu tư nước ngoài gia tăng mạnh sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Ngược lại, giai đoạn 2008 VN- Index sụt giảm hơn 70% khi kinh tế thế gidi roi vao khủng hoảng, giá hàng hóa tăng cao đây lạm phát đạt đỉnh 28.32%, lãi suất cho vay hơn 24%.

Sang giai đoạn 2009, với gói kích cầu hỗ trợ lãi suất 4% trong giai đoạn 1 tăng trưởng cung tiền M2 đạt 28.4%, lạm phát được kiềm chế khi chi tang 6.52% so với cùng kỳ 2008, đã giúp thị trường chứng khoán có mức tăng trưởng trở lại 110%. Trong giai đoạn 2010- 2011, những ảnh hưởng của khủng hoảng nợ công Châu Âu, VND giảm giá hơn 9% so với USD, lạm phát tăng trở lại trong năm 2011, hiện tượng thiếu thanh khoản ở các ngân hàng nhỏ đây lãi suất huy động có lúc lên 18%, lãi suất cho vay hơn 25%, làm cho thị trường chứng khoán sụt giảm hơn 40% trong năm 2011. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và các ảnh hưởng nền kinh tế thế giới đến Việt Nam ngày càng có tương quan sâu sắc, các chính sách tài khóa và tiền tệ của chính phủ có ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền đầu tư cho thị trường chứng khoán. Do đó những nhân tố như là lãi suất, tỷ giá, lạm phát, tăng trưởng kinh tế.

được xem là các yếu tô tác động lên thị trường chứng khoán. Việc xem xét tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến giá cô phiếu hàng đầu trên thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ quyết định dòng tiền đầu tư cũng như sự phát triển của thị trường chứng khoán trong tương lai là một nhu cầu cần thiết của các nhà đầu tư tham gia thị trường lẫn các nhà hoạch định chính sách trong việc quyết định sự phát triển của thị trường trong tương lai. Đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có xuất hiện nhiều vấn đề bất ổn và dòng tiền vào thị trường chứng khoán ngày càng nhạy cảm với sự thay đổi các thông tin vĩ mô như hiện nay. Do đó đề tài này kỳ vọng góp phan trong việc ra quyết định của nhà đầu tư trước những thay đổi của các yếu tố vĩ mô.

Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu là mối tương quan giữa các yếu tố vĩ mô bao gồm chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, cung tiền, tỷ giá, lãi suất với tỷ suất sinh lợi của chứng khoán trên sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh. Phạm vỉ nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu mối quan hệ giữa các biến vĩ mô với tỷ suất sinh lợi của chứng khoán trên sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh- đại diện là VN-index. Phạm vi nghiên cứu: Các yếu tố kinh tế vĩ mô trong dé tài này được xác định là chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, cung tiền M2, tỷ giá, lãi suất ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán VN-index trong khung thời gian từ tháng 1/2006 đến tháng 07/2012. Phương pháp nghiên cứu Đề tài này tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với các kỷ thuật phân tích cụ thể như sau: - — Phân tích thống kê và phân tích so sánh: dựa trên số liệu thu thập được, tác giả thống kê, phân tích và đánh giá sự tương quan giữa các biến, ngoài ra còn dùng phương pháp so sánh bằng đồ thị dé phân tích dé dang hơn.

- ___ Phân tích kinh tế lượng: dùng mô hình hồi qui tuyến tính dé phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô với biến tỷ suất sinh lợi của cô phiếu. Ý nghĩa của đề tài Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định lý thuyết về ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán, đồng thời góp phần giúp cho các nhà hoạch định chính sách có những quyết định phù hợp cho sự phát triển bền vững của thị trường. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng giúp các nhà đầu tư tô chức và cá nhân có chiến lược đầu tư thích hợp trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô thay đổi. Nội dung nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu 3 nội dung sau đây: Thứ nhất là tìm hiểu mỗi quan hệ giữa biến tỷ suất sinh lợi của cô phiếu với các biến kinh tế vĩ mô, tìm hiểu sự tác động của một số nhân tố vĩ mô đến chỉ số giá chứng khoán của một số tác gia tai mot số nước trên thế gidi.

Thứ hai: Lựa chon va xây dựng mô hình phân tích -_ Lựa chọn mô hình hồi qui đa biến -_ Lựa chọn các biến đại diện Thứ ba: Kết quả nghiên cứu Phân tích thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua việc phân tích so sánh sự tác động của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi của cô phiếu. Mối quan hệ giữa biến kinh tế vĩ mô và tỷ suất sinh lợi cô phiếu 1. Kết cấu khóa luận - Chuong 1: mé dau - Chương 2: cơ sở lý thuyết - Chương 3: phân tích tác động của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi của chứng khoán - Chương 4: kết luận và kiến nghị Chương 2: CO SO LY THUYET Chương này sẽ trình bày các co so ly thuyết được sử dụng trong việc tiếp cận vấn đề của khóa luận, lý thuyết về mô hình định giá tài sản vốn, lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá APT. Ngoài ra, chương này cũng sẽ giới thiệu các nghiên cứu liên quan đi trước nhằm so sánh và đối chiếu các kết quả nghiên cứu với nhau để có cái nhìn tổng quan hơn về vấn đề được nghiên cứu.

Bên cạnh đó chương này còn phân tích ảnh hưởng của các yếu tổ vĩ mô đến thi trường chứng khoán. Tỷ suất sinh lợi chứng khoán Tỷ suất sinh lợi của chứng khoán được đo lường như tổng các khoản thu nhập hoặc lỗ của chủ sở hữu chứng khoán trong một thời kỳ. Các nhà đầu tư luôn mong muốn đo lường tỷ suất sinh lợi của chứng khoán mà mình quan tâm. Có nhiều phương pháp để đo lường tỷ suất sinh lợi của chứng khoán và trong phần này tác giả giới thiệu hai phương pháp là mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) và lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (APT).

Mô hình định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model) Mô hình định giá tài sản vốn CAPM (Capital Asset Price Model) là mô hình mô tả mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận. Trong mô hình này lợi nhuận của một chứng khoán bằng lãi suất phi rủi ro (risk free rate) cộng với một khoảng bù đắp rủi ro dựa trên cơ sở rủi ro hệ thống của chứng khoán đó. Còn rủi ro phi hệ thống không được xem xét trong mô hình này do nhà đầu tư có thể xây dựng danh mục đa dạng hóa để loại bỏ rủi ro này. Lý thuyết về mô hình CAPM và ứng dụng của nó dựa trên những giả định về thị trường chứng khoán và thái độ của nhà đầu tư như sau: - Các nhà đầu tư nắm giữ một danh mục đa dạng hóa hoàn toàn.