Tác Động Của Việc Trung Quốc Gia Nhập WTO Đến Hoạt Động Thu Hút FDI

Chuyên khảo phân tích Tác động của việc trung quốc gia nhập wto đến hoạt động thu hút fdi vào trung quốc và bài học kinh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyen Phung Minh Hang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyen Nhu Binh
• Trường học: Truong Dai Hoc Kinh Te Quoc Dan
• Chuyên ngành: Kinh Te
• Đề tài: Tác Động Của Việc Trung Quốc Gia Nhập WTO Đến Hoạt Động Thu Hút FDI
• Loại tài liệu: luan van thac sy
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO VÀ MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI
• 1.2. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH WTO
• 1.3. BƯỚC TIẾN CỦA WTO SO VỚI GATT
• 1.4. CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA WTO
• 1.5. MỤC TIÊU, CƠ CẤU VÀ CHỨC NĂNG CỦA WTO
• 1.5.1. MỤC TIÊU HOẠT ĐỘNG CỦA WTO
• 1.5.2. CẤU TẠO CỦA WTO
• 1.5.3. CHỨC NĂNG CỦA WTO
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH GIA NHẬP WTO CỦA TRUNG QUỐC VÀ TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC TRUNG QUỐC GIA NHẬP WTO ĐỐI VỚI THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 2.1. QUÁ TRÌNH GIA NHẬP WTO CỦA TRUNG QUỐC
• 2.2. QUÁ TRÌNH ĐÀM PHÁN GIA NHẬP GATT
• 2.3. QUÁ TRÌNH ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO
• 2.4. TÌNH HÌNH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI CỦA TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1979 ĐẾN NAY
• 2.5. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA FDI ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ TRUNG QUỐC
• 2.6. TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC TRUNG QUỐC GIA NHẬP WTO ĐẾN HOẠT ĐỘNG THU HÚT FDI VÀO TRUNG QUỐC
• 2.6.1. TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC
• 2.6.2. TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC
• 2.6.3. MÔ HÌNH HỒI QUY ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC TRUNG QUỐC GIA NHẬP WTO ĐẾN HOẠT ĐỘNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO TRUNG QUỐC
• 3. CHƯƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM THU HÚT FDI ĐỐI VỚI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO
• 3.1. QUÁ TRÌNH ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO CỦA VIỆT NAM
• 3.2. TÌNH HÌNH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 3.3. VAI TRÒ CỦA FDI ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.4. TÌNH HÌNH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM TỪ NĂM 1987 ĐẾN NAY
• 3.5. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TĂNG CƯỜNG THU HÚT FDI CỦA TRUNG QUỐC TRONG QUÁ TRÌNH GIA NHẬP WTO
• 3.6. NHỮNG KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO
• 3.6.1. KIẾN NGHỊ VỀ CẢI CÁCH PHÁP LUẬT
• 3.6.2. KIẾN NGHỊ VỀ CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH HỆN QUAN ĐẾN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 3.6.3. KIẾN NGHỊ VỀ MỞ RỘNG HÌNH THỨC THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 3.6.4. KIẾN NGHỊ VỀ CẢI THIỆN CƠ CẤU VÙNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 3.6.5. KIẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI CÁC CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU
• 3.6.6. KIẾN NGHỊ VỀ CÁC QUY ĐỊNH, CHÍNH SÁCH LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Kinh Tế Của WTO Đến FDI Tại Trung Quốc

Việc Trung Quốc gia nhập WTO vào năm 2001 đã tạo ra những thay đổi lớn trong môi trường đầu tư tại quốc gia này. Sự kiện này không chỉ mở ra cánh cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Trung Quốc. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, FDI vào Trung Quốc đã tăng mạnh từ 46,878 tỷ USD năm 2001 lên 52,740 tỷ USD năm 2002. Điều này cho thấy sự hấp dẫn của thị trường Trung Quốc đối với các nhà đầu tư quốc tế.

1.1. Tác Động Kinh Tế Của WTO Đến Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài

Gia nhập WTO đã giúp Trung Quốc cải cách chính sách thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút FDI. Các quy định minh bạch hơn và giảm thuế quan đã làm tăng sự tin tưởng của các nhà đầu tư.

1.2. Lợi Ích Của Việc Gia Nhập WTO Đối Với Trung Quốc

Việc gia nhập WTO đã giúp Trung Quốc tiếp cận thị trường toàn cầu, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhiều nguồn vốn đầu tư hơn. Điều này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Thu Hút FDI Sau Khi Gia Nhập WTO

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc thu hút FDI cũng đối mặt với không ít thách thức. Các nhà đầu tư nước ngoài thường gặp khó khăn trong việc hiểu rõ các quy định và chính sách của Trung Quốc. Hơn nữa, sự cạnh tranh từ các quốc gia khác cũng ngày càng gia tăng.

2.1. Những Thách Thức Trong Chính Sách Thương Mại Của Trung Quốc

Chính sách thương mại của Trung Quốc vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc ra quyết định. Sự thiếu minh bạch trong quy trình cấp phép cũng là một vấn đề lớn.

2.2. Cạnh Tranh Quốc Tế Và FDI

Sự gia tăng cạnh tranh từ các quốc gia khác trong khu vực châu Á đã tạo ra áp lực lớn đối với Trung Quốc trong việc duy trì vị thế thu hút FDI. Các quốc gia như Việt Nam và Ấn Độ đang trở thành những điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Thu Hút FDI Tại Trung Quốc

Để cải thiện tình hình thu hút FDI, Trung Quốc cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Việc cải cách chính sách đầu tư và tăng cường minh bạch trong quy trình cấp phép là rất cần thiết.

3.1. Cải Cách Chính Sách Đầu Tư

Trung Quốc cần điều chỉnh các chính sách đầu tư để tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc giảm bớt các rào cản và đơn giản hóa thủ tục sẽ giúp thu hút nhiều FDI hơn.

3.2. Tăng Cường Minh Bạch Trong Quy Trình Cấp Phép

Minh bạch trong quy trình cấp phép sẽ giúp các nhà đầu tư cảm thấy an tâm hơn khi đầu tư vào Trung Quốc. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc công khai thông tin và quy trình rõ ràng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về FDI Tại Trung Quốc

Nghiên cứu cho thấy rằng việc gia nhập WTO đã mang lại nhiều lợi ích cho Trung Quốc trong việc thu hút FDI. Các ngành công nghiệp như sản xuất và công nghệ thông tin đã chứng kiến sự gia tăng đầu tư đáng kể.

4.1. Tác Động Đến Các Ngành Công Nghiệp

FDI đã giúp các ngành công nghiệp tại Trung Quốc phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao. Sự đầu tư này không chỉ tạo ra việc làm mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về FDI Tại Trung Quốc

Nghiên cứu cho thấy rằng FDI đã đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của Trung Quốc, giúp tăng trưởng GDP và cải thiện đời sống người dân. Các số liệu thống kê cho thấy sự gia tăng đầu tư từ các quốc gia phát triển.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của FDI Tại Trung Quốc

Tương lai của FDI tại Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào khả năng cải cách chính sách và duy trì môi trường đầu tư thuận lợi. Việc tiếp tục mở cửa thị trường và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ là yếu tố quyết định.

5.1. Dự Báo Tương Lai Của FDI Tại Trung Quốc

Dự báo cho thấy rằng FDI vào Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ và dịch vụ. Tuy nhiên, điều này cũng phụ thuộc vào các chính sách của chính phủ.

5.2. Những Yếu Tố Quyết Định Đến FDI Tại Trung Quốc

Các yếu tố như chính sách thương mại, môi trường đầu tư và sự ổn định chính trị sẽ ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Trung Quốc cần chú trọng đến những yếu tố này để duy trì sức hấp dẫn của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại toàn cầu đặt ra những yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia đang phát triển trong việc huy động các nguồn lực phát triển bên ngoài. Sau khi chính thức trở thành thành viên thứ 143 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11/12/2001, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện vào Trung Quốc đã ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc, tăng từ 46,878 tỷ USD năm 2001 lên 52,740 tỷ USD năm 2002. Cùng với đó, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã đóng góp hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu và tạo ra 23 triệu việc làm trực tiếp cho nền kinh tế nước này. Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để lượng hóa được tác động đa chiều từ các cam kết đa phương của WTO tới hành vi của các nhà đầu tư quốc tế, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các quốc gia đi sau.

Mục tiêu cụ thể của công trình nghiên cứu là hệ thống hóa khung khổ lý luận và pháp lý của WTO liên quan đến hoạt động đầu tư quốc tế, phân tích thực trạng thu hút dòng vốn FDI tại Trung Quốc qua các giai đoạn từ năm 1979 đến năm 2002, và ứng dụng mô hình kinh tế lượng để đánh giá định lượng tác động của việc gia nhập WTO đối với quy mô dòng vốn FDI. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đối chiếu với thực tiễn tại Việt Nam trong giai đoạn 1987 - 2004 khi tiến trình chuẩn bị gia nhập WTO đã hoàn thành khoảng 70% khối lượng công việc theo đánh giá của Ban Công tác WTO. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp các luận cứ khoa học và giải pháp chính sách thiết thực nhằm giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, điều chỉnh cơ cấu kinh tế và tối ưu hóa việc tiếp nhận dòng vốn ngoại trước thềm gia nhập WTO.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết kinh tế học quốc tế về dòng vốn đầu tư và hệ thống thể chế thương mại đa phương. Nền tảng lý luận trọng tâm bao gồm Lý thuyết chiết trung OLI (Ownership, Location, Internalization) của John Dunning và Lý thuyết chu kỳ sống của sản phẩm quốc tế do Raymond Vernon khởi xướng. Các mô hình này giải thích động cơ dịch chuyển tư bản của các công ty xuyên quốc gia (TNCs) nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất, tìm kiếm nguồn nguyên liệu ổn định và mở rộng thị trường tiêu thụ tại các quốc gia đang phát triển.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm cốt lõi về đầu tư trực tiếp nước ngoài, phân biệt rõ bản chất quyền sở hữu đi liền quyền quản lý so với đầu tư gián tiếp. Khung lý thuyết phân tích sâu 5 nguyên tắc căn bản của WTO gồm: Không phân biệt đối xử thông qua Chế độ Đãi ngộ Tối huệ quốc (MFN) và Chế độ Đãi ngộ Quốc gia (NT); Tự do hóa thương mại thông qua dỡ bỏ rào cản thuế quan và phi thuế quan; Minh bạch hóa chính sách; Cạnh tranh công bằng; và Ưu đãi dành cho các nước đang phát triển (S&D). Đi liền với các nguyên tắc này là 4 hiệp định có mối liên hệ mật thiết đến FDI: Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMs) cấm áp đặt tỷ lệ nội địa hóa và cân bằng ngoại hối; Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS); Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPs); và Hiệp định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng (SCM).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập thứ cấp một cách hệ thống từ các ấn phẩm chính thức của Bộ Ngoại thương và Hợp tác Kinh tế Trung Quốc, Báo cáo Đầu tư Thế giới của Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hợp Quốc (UNCTAD), Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ chuỗi dữ liệu thời gian 24 năm liên tục từ năm 1979 đến năm 2002 của Trung Quốc về số lượng dự án, vốn đăng ký và vốn thực hiện, kết hợp mẫu dữ liệu đối chiếu 17 năm (1987 - 2003) về thu hút FDI tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo chuỗi thời gian được lựa chọn nhằm bảo đảm tính liên tục và phản ánh trọn vẹn cả 3 giai đoạn chuyển đổi chính sách kinh tế.

Về phương pháp phân tích, tác giả sử dụng phương pháp phân tích logic kết hợp lịch sử, thống kê mô tả, so sánh đối chiếu và mô hình hồi quy kinh tế lượng đa biến (Multivariate Econometric Regression Model). Lý do lựa chọn mô hình hồi quy OLS kết hợp biến giả (Dummy Variable) đại diện cho mốc gia nhập WTO là nhằm cô lập và lượng hóa mức độ tác động thuần túy của sự kiện mở cửa thị trường lên dòng vốn FDI thực hiện, loại bỏ các tác động nhiễu từ xu hướng tăng trưởng tự nhiên của quy mô kinh tế (GDP) và các biến số kinh tế vĩ mô khác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chứng minh dòng vốn FDI vào Trung Quốc đã trải qua 3 giai đoạn tiến triển rõ rệt với bước nhảy vọt lịch sử gắn liền với các mốc cải cách thể chế. Giai đoạn thử nghiệm 1979 - 1991 có quy mô nhỏ với tổng vốn thực hiện đạt 373,417 triệu USD. Giai đoạn mở rộng 1991 - 2000 bùng nổ mạnh mẽ sau chuyến công du phía Nam của Đặng Tiểu Bình năm 1992, đưa dòng vốn thực hiện tăng đột biến từ 4,36 tỷ USD năm 1991 lên 27,51 tỷ USD năm 1993, đạt tổng vốn thực hiện lũy kế 323,291 triệu USD. Giai đoạn bùng nổ toàn diện từ năm 2001 sau khi gia nhập WTO đã xác lập kỷ lục mới với 34.212 dự án và số vốn thực hiện đạt 52,740 tỷ USD vào năm 2002.

Thứ hai, khu vực FDI tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu công nghiệp và công nghệ sâu rộng. Tỷ trọng sản lượng công nghiệp của các doanh nghiệp FDI trong tổng sản lượng công nghiệp toàn quốc tăng gần gấp 10 lần, từ mức 2,28% năm 1990 lên 22,51% năm 2000. Có tới hơn 60% doanh nghiệp FDI tại Trung Quốc ứng dụng công nghệ tiên tiến có vòng đời dưới 3 năm, và khoảng 400 trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) của các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu như Microsoft, Motorola, Siemens, General Motors đã được thiết lập.

Thứ ba, khối FDI trở thành động lực tăng trưởng xuất khẩu và giải quyết việc làm then chốt. Tỷ trọng xuất khẩu của khu vực FDI tăng nhanh chóng từ 5,6% năm 1986 lên 32,74% năm 1992, đạt 54,45% năm 1996 và liên tục duy trì trên 50% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc. Đến cuối năm 2001, các dự án FDI đã tạo ra gần 23 triệu việc làm trực tiếp (tương đương 10% lực lượng lao động thành thị) và hơn 7 triệu việc làm gián tiếp với mức thu nhập bình quân 2.663,4 Nhân dân tệ/năm, vượt trội so với khu vực kinh tế nhà nước.

Thứ tư, kết quả ước lượng từ mô hình hồi quy kinh tế lượng chỉ ra hệ số của biến giả gia nhập WTO mang giá trị dương và đạt mức ý nghĩa thống kê cao ở mức 1%, khẳng định việc cắt giảm mức thuế quan bình quân từ 35% xuống 15% cùng cam kết dỡ bỏ 384 biện pháp phi thuế quan đã tạo ra cú hích thể chế làm gia tăng dòng vốn FDI thực hiện thêm hơn 12% mỗi năm so với điều kiện thông thường.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm được minh chứng sinh động khi dữ liệu được trực quan hóa qua biểu đồ đường tăng trưởng vốn FDI giai đoạn 1979 - 2002 và biểu đồ cột phản ánh tỷ trọng đóng góp của khối ngoại vào tổng thu ngân sách công thương nghiệp quốc gia (trong đó doanh nghiệp FDI chiếm tới 98% tổng số thu từ khu vực có yếu tố nước ngoài). Nguyên nhân chính của sự gia tăng vượt bậc này xuất phát từ việc Trung Quốc cam kết thực thi đầy đủ các hiệp định TRIMs, TRIPs và mở cửa thị trường dịch vụ tài chính, ngân hàng, viễn thông theo GATS. Sự minh bạch hóa môi trường pháp lý giúp triệt tiêu tâm lý e ngại rủi ro của các nhà đầu tư Âu - Mỹ, thúc đẩy các dòng vốn quy mô lớn thay thế cho các dòng vốn quy mô nhỏ ban đầu của cộng đồng người Hoa hải ngoại.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các báo cáo đánh giá của UNCTAD về xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu sang khu vực Đông Á. Tuy nhiên, luận văn cũng thẳng thắn chỉ ra những mặt trái và thách thức nghiêm trọng: sự phân bổ mất cân đối khi hơn 85% dòng vốn FDI chỉ tập trung tại các tỉnh duyên hải phía Đông làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo vùng miền; sức ép cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn xuyên quốc gia đe dọa bóp nghẹt doanh nghiệp nội địa; và nguy cơ tiếp nhận các dây chuyền công nghệ thế hệ 2, thế hệ 3 đã lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ biến nước tiếp nhận thành bãi thải công nghệ và ô nhiễm môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên bài học kinh nghiệm 15 năm đàm phan gia nhập WTO đầy gian nan của Trung Quốc (1986 - 2001), luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược cho Việt Nam:

Thứ nhất, cải cách hoàn thiện hệ thống luật pháp đầu tư và thương mại. Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiến hành rà soát toàn diện và sửa đổi Luật Đầu tư nước ngoài, Luật Thương mại trước năm 2006. Cần bãi bỏ 100% các quy định trái với Hiệp định TRIMs, bao gồm yêu cầu bắt buộc về tỷ lệ nội địa hóa, nghĩa vụ cân bằng ngoại tệ và tỷ lệ xuất khẩu bắt buộc, nhằm hiện thực hóa nguyên tắc đãi ngộ quốc gia (NT) và đãi ngộ tối huệ quốc (MFN).

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch. Chính phủ cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố triển khai đồng bộ cơ chế hành chính một cửa liên thông, cắt giảm ít nhất 50% thời gian thẩm định, phê duyệt và cấp giấy phép dự án FDI trong giai đoạn 2005 - 2007. Công khai minh bạch toàn bộ các quy hoạch ngành, chính sách thuế, thủ tục hải quan trên cổng thông tin điện tử để loại bỏ triệt để chi phí không chính thức.

Thứ ba, đa dạng hóa hình thức đầu tư và xây dựng khung pháp lý cho hoạt động Mua bán và Sáp nhập (M&A). Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ban hành quy chế hướng dẫn chi tiết về hoạt động M&A xuyên biên giới, mở rộng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa. Mục tiêu nâng tỷ trọng vốn FDI thông qua hình thức M&A từ mức dưới 5% hiện nay lên mức 20 - 25% tổng vốn FDI vào năm 2010 theo xu hướng chung của thị trường quốc tế.

Thứ tư, điều chỉnh cơ cấu thu hút FDI theo vùng lãnh thổ và thu hút các tập đoàn xuyên quốc gia (TNCs). Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Ban quản lý các Khu công nghiệp, Khu chế xuất thiết lập gói ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp lũy tiến dựa trên hàm lượng công nghệ chuyển giao, đặt mục tiêu thu hút tối thiểu 30 tập đoàn hàng đầu thế giới thuộc bảng xếp hạng Fortune 500 thành lập trung tâm R&D tại Việt Nam giai đoạn 2006 - 2010. Đồng thời, đầu tư hạ tầng giao thông kết nối để khuyến khích dòng vốn dịch chuyển về các địa bàn miền Trung và miền núi phía Bắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm thứ nhất là các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương, Ban Chỉ đạo Đàm phán Kinh tế Thương mại Quốc tế. Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để xây dựng chiến lược đàm phán mở cửa thị trường dịch vụ tài chính, viễn thông và thiết kế các giai đoạn chuyển tiếp bảo hộ hợp lý theo quy chế S&D của WTO.

Nhóm thứ hai là các nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Kinh tế phát triển. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp ứng dụng mô hình hồi quy kinh tế lượng OLS kết hợp biến giả thể chế để đánh giá định lượng tác động chính sách kinh tế vĩ mô.

Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp trong nước và hiệp hội ngành hàng (dệt may, da giày, nông sản, cơ khí chế tạo). Doanh nghiệp có thể nhận diện rõ bức tranh dịch chuyển chuỗi giá trị và áp lực cạnh tranh khi thuế quan giảm sâu, từ đó chủ động tái cấu trúc quản trị và liên kết chuỗi cung ứng với các doanh nghiệp FDI.

Nhóm thứ tư là các nhà đầu tư nước ngoài, các quỹ đầu tư mạo hiểm và tổ chức tài chính quốc tế. Nghiên cứu cung cấp góc nhìn toàn cảnh về tiến trình cải cách môi trường pháp lý, cơ hội đầu tư liên doanh và triển vọng phát triển thị trường M&A tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Trung Quốc phải trải qua 15 năm đàm phán gian nan để gia nhập WTO?

Tiến trình đàm phán của Trung Quốc kéo dài từ năm 1986 đến 2001 do quy mô kinh tế khổng lồ và lo ngại của các nước phát triển về sức ép cạnh tranh giá rẻ. Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU) liên tục đặt ra các yêu cầu khắt khe về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, mở cửa thị trường dịch vụ tài chính, viễn thông và xóa bỏ hoàn toàn cơ chế bảo hộ doanh nghiệp nhà nước.

Việc gia nhập WTO đã tạo ra bước đột phá nào cho dòng vốn FDI tại Trung Quốc?

Gia nhập WTO giúp vốn FDI thực hiện tại Trung Quốc vượt mốc kỷ lục 52,740 tỷ USD vào năm 2002. Môi trường thể chế minh bạch theo chuẩn mực quốc tế đã thu hút mạnh mẽ các tập đoàn đa quốc gia từ Mỹ và EU, thúc đẩy thành lập hơn 400 trung tâm R&D và đưa tỷ trọng xuất khẩu của khối FDI vượt ngưỡng 50% tổng kim ngạch quốc gia.

Các hiệp định then chốt của WTO tác động trực tiếp đến chính sách thu hút FDI như thế nào?

Bốn hiệp định chi phối trực tiếp chính sách FDI gồm TRIMs (loại bỏ các rào cản tỷ lệ nội địa hóa và cân bằng ngoại hối), TRIPs (thiết lập chuẩn mực tối thiểu bảo hộ sáng chế, nhãn hiệu), GATS (mở rộng quyền tiếp cận thị trường dịch vụ ngân hàng, phân phối), và SCM (nghiêm cấm các khoản trợ cấp xuất khẩu làm sai lệch cạnh tranh thị trường).

Những tác động tiêu cực nào từ dòng vốn FDI mà Việt Nam cần chủ động phòng tránh?

Việt Nam cần kiểm soát 3 rủi ro lớn: nguy cơ nhập khẩu công nghệ lạc hậu gây suy thoái môi trường; tình trạng phân bổ vốn cục bộ làm trầm trọng thêm bất bình đẳng kinh tế giữa các vùng miền; và áp lực thâu tóm, cạnh tranh không lành mạnh từ các tập đoàn xuyên quốc gia đe dọa các ngành sản xuất nội địa non trẻ.

Xu hướng mua bán và sáp nhập (M&A) quốc tế mang lại cơ hội gì cho các nước đang phát triển?

Hình thức M&A xuyên quốc gia chiếm hơn 80% tổng giá trị FDI toàn cầu vào năm 1999 và tăng nhanh tại châu Á lên mức 30%. M&A giúp các nước đang phát triển nhanh chóng tiếp nhận nguồn vốn lớn, công nghệ hiện đại và kinh nghiệm quản trị tiên tiến thông qua việc tái cấu trúc các doanh nghiệp cổ phần hóa mà không cần đầu tư xây mới từ đầu.

Kết luận

Nội dung trọng tâm và đóng góp khoa học của luận văn được tổng kết qua 5 điểm cốt lõi:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về FDI và khung khổ pháp lý đa phương của WTO, đặc biệt là các ràng buộc từ các hiệp định TRIMs, TRIPs, GATS và SCM.
• Tái hiện sâu sắc bức tranh lịch sử 15 năm đàm phán gia nhập WTO của Trung Quốc (1986 - 2001), phân tích chi tiết các thỏa thuận song phương mang tính bước ngoặt với Hoa Kỳ và EU.
• Lượng hóa thành công tác động tích cực của mốc gia nhập WTO đối với sự tăng trưởng vượt bậc của dòng vốn FDI thực hiện, đóng góp trực tiếp vào GDP, chuyển dịch cơ cấu công nghiệp và tạo 23 triệu việc làm.
• Nhận diện khách quan các hệ lụy tiêu cực về mất cân đối vùng miền và nguy cơ chuyển giao công nghệ lạc hậu để đề xuất biện pháp kiểm soát có chọn lọc.
• Đề xuất hệ thống 7 nhóm kiến nghị đồng bộ cho Việt Nam về hoàn thiện thể chế luật pháp, cải cách hành chính, phát triển thị trường M&A và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và bài học thực tiễn xác đáng, giúp các nhà hoạch định chính sách định hình chiến lược thu hút FDI thế hệ mới. Trong giai đoạn 2005 - 2010, Việt Nam cần tiếp tục theo dõi sát sao lộ trình mở cửa thị trường dịch vụ và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường. Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để nắm bắt đầy đủ phương pháp luận phân tích và các khuyến nghị chính sách hội nhập kinh tế quốc tế sâu sắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

bO• giAo duc • vA dAo TAO • TRUONG DAI HOC KINH t£ QUdC DAN. NGUYEN PHUNG MINH HANG TAC DONG CUA VIEC TRUNG QUOC GIA NHAP WTO DEN HOAT DONG THU HUT FDIVAO TRUNG QUOC VA BAI HOC KINH NGHIEM DOI Vffl VIET NAM LUAN VAN THAC SY KINH it HANOI-2004 MUC LUC NOI DUNG TRANG Bang chur cai viet tat 1 Loi mo dau 2 Chuong 1. Tong quan ve To chdc thirong mai the gidi WTO 5 va mot so ly luan co ban ve dau tu true tiep nude ngoai 1. Tong quan veTo chuc thuang mai the gidi WTO 5 1.

Qua trinh hmh thanh WTO 5 1. Bude tien cua WTO so vdi GATT 7 1. Co sd phap ly cua WTO • 9 1. Muc tieu, co cSiu va churc nang cua WTO 9 1.

Thu tuc gia nhap WTO 12 1. Mot so van de ly luan co ban ve dau tic true tiep nude 15 ngoai 1. Khai niem v6 dau tu true tiep nude ngoai 15 1. Tac dong cua dau tu true tiep nude ngoai doi vdi nude chu 16 dau tu 1.

Tac dong cua dau tu true tiep nude ngoai do'i vdi nude dang 17 phat trien tiep nhan dau tu 1. Xu hudng dau tu true tiep nude ngoai tren the gidi trong 21 nhung nam gan day 1. Cac nguyen tac co ban cua WTO va cac hiep dinh cua 22 WTO cd lien quan den dau tu true tiep nude ngoai 1. Cac nguyen tac co ban cua WTO 22 1.

Cac hiep dinh cua WTO cd lien quan den dau tu true tiep 26 nude ngoai Chuang 2. Qua trinh gia nhap WTO cua Trung Quoc va tac dong cua viec Trung Quoc gia nhap WTO doi vdi thu hut dau 31 tu true tiep nude ngoai 2. Qua trinh gia nhap WTO cua Trung Quoc 31 2. Qua trinh dam phan gia nhap GATT 31 2.

Qua trinh dam phan gia nhap WTO 35 2. Tinh hinh thu hut dau tutruc tiep nude ngoai cua Trung 40 Quoc tit nam 1979 den nay 2. Nhung dong gop cua FDI doi vdi nen kinh te Trung Quoc 40 2. Tinh hinh thu hut FDI vao Trung Quoc til nam 1979 den 43 nay 2.

Tac dong cua viec Trung Quoc gia nhap WTO den hoat 45 dong thu hut FDI vao Trung Quoc 2. Tac dong tfch cue 46 2. Tac dong tieu cue 53 2. Mo hinh hoi quy danh gid tac dong cua viec Trung Quoc 54 gia nhap WTO den hoat dong thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Trung Quoc Chuong 3.

Bai hoc kinh nghiem thu hut FDI doi voi Viet nam trong boi canh Viet Nam dam phan gia nhap WTO 59 3. Qua trinh dam phan gia nhap WTO cua Viet Nam 59 3. Tinh hinh thu hut dau tu true tiep nude ngoai tai Viet 61 Nam 3. Vai tro cua FDI doi vdi n6n kinh te Viet Nam 61 3.

Tmh hinh thu hut dau tu true tiep nude ngoai tai Viet Nam 64 tir nam 1987 den nay 3. Nhung bai hoc kinh nghiem tang cudng thu hut FDI cua 67 Trung Quoc trong qua trinh gia nhap WTO 3. Nhung kien nghi doi vdi Viet nam trong boi canh Viet 80 nam dam phan gia nhap WTO 3. Kien nghi vC cai each luSt phap 80 3.

' KKnn ggiv£ c aic a^le h anhc hinh 84 3. Kien nghi vC cai each chfnh sach Hen quun den ddu tu true 85 tiep nudc ngoai 3. Kien nghi vC md rong hinh thuc thu hut dau tu trec tiep 89 nudc ngoai 3. Kien nghi vC cai thien co ca'u vung trong thu hut dau tu 93 trec tiep nuoc ngoai 3.

- Kien nghi vC chfnh sach doi vdi cac cong ty xuynn uuOc 95 gia 3. Kien nghi vC cac uuy dinh, chfnh sach linn uuan den uuyCn 100 sd huu trf tue Ket luan 10 2 Tai lieu tham khao 104 BANG CHU CAI VIET TAT BANG HENG ANH Tur viS't tat Tieng Anh Tieng Viet AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vuc MAu dich tu do ASEAN APEC Asia Pacific Economic Di6n dan Hop tac Kinh te Cooperation Chau A - Thai Binh Duong ASEAN Association of South East Hiep hoi cac quoc gia Dong Asian Nations Nam A DSB Dispute Settlement Body Co quan giai quyet tranh chap FDI Foreign Direct Investment Dau tu true tiep nude ngoai GATS Genenal Agreement on Hiep dinh chung ve thuong Trade and Service mai va dich vu GATT General Agreement on Hiep dinh chung v£ thuong Tariff and Trade mai va thue quan IMF International Moneytary Quy Tien te Quoc te Fund ITO International Trade To churc thuong mai quoc te Organization MFA Multi Fiber Arrangement Thoa udc hang da sqi TRIMs Trade Related Investment Cac bien phap dau tu lien Measures quan den thuong mai TRIPs Trade Related Aspects of Cac lmh vuc ve quyen so huu Intellectual Property Rights tri tue lien quan den thuong mai UNCTAD United Nations Conference Hoi nghi Lien Hop Quoc ve on Trade and Development Thuong mai va Phat trien WB World Bank Ngan hang The gidi WTO World Trade Orgnisation To churc thuong mai the gidi 1 Ldi MO DAU Thue hien dudng ldi ddi mdi va dap urng nhung yeu c£u cS'p thiet cua nen kinh te, Dang va Nha nude ta da de ra chu truong da dang hoa, da phuong hoa cac quan he kinh te doi ngoai, chu dong hoi nhap kinh te quoc te. Nghi quyet Dai hoi Dang toan quoc lan thur IX neu ro: “Viet Nam se tiep tuc mo rong cac moi quan he kinh te doi ngoai tren co so da dang hoa va da phuong hoa phu hop vdi mure do phat trien hien nay, dong thoi dam bao thuc hien cac cam ket song phuong va da phuong trong AFTA, APEC, Hiep dinh thuong mai song phuong Viet nam - Hoa Ky va thuc day qua trinh dam phan gia nhap WTO”. Cho den nay, theo tien si Seung Ho, Truong Nhom cong tac ve viec gia nhap WTO cua Viet Nam, Viet nam da di duqc gan 70% chang dudng chuan bi gia nhap WTO va muc tieu gia nhap WTO vao nam 2005 cua Viet nam cd the thanh hien thuc (Nguon: www.

Noi each khac, nhung co hoi va thach thuc ma viec gia nhap WTO mang lai cho Viet nam sSp den gan. Nhung van de cap bach dat ra hien nay la: - Thur nhat, Viet nam can phai lam gi de day nhanh tien trinh gia nhap WTO hoan thanh muc tieu gia nhap WTO vao nam 2005. - Thur hai, Viet nam can cd nhung chuan bi gi de cd the tan dung duqc co hoi, vuqt qua thach thurc do viec gia nhap WTO mang lai. Tra ldi duqc phdn nao hai cau hoi tren chmh la mong muon cua toi khi lua chon de tai nghien cun.

Mot trong nhung bien phap hieu qua de tra ldi hai cau hoi tren la nghien curu kinh nghiem cua cac nude di trudc tir do rut ra nhung bai hoc phu hop vdi thuc tien cua Viet nam. Viec trd thanh mot thanh vien mdi cua To chuc Thuong mai The gidi WTO, mot to chile chiem tdi 97% thuong mai toan cau (Nguon: VietnamNet), chSc chan se cd nhung tac dong khong nhd den nen kinh te cua nude xin gia nhap, dac biet la den hai linh vuc thuong mai va dau tu trong do cd dau tu true tiep nude ngoai, mot dong luc quan trong cho su phat trien kinh te cua Viet nam hien nay. 2 Chfnh v'l nhung ly do tren, dd tai: “Tac dong cua vice Trung Quoc gia nhap WTO deii hoqt dong thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Trang Quoc va bai hoc kinh nghiem cho Viet nam" da duqc lira chon de nghien curu. Luan van la'y Trung Quoc va nhung kinh nghiem cua Trung Quoc de nghien cun vi Trung Quoc la mOt nude lang gieng co ra't nhieu diem tuong ddng vdi Viet nam tren ta't ca cac mat kinh te, chfnh tri, xa hoi.

Ngoai ra, Trung Quoc da phai trai qua mot chang dudng kho khan keo dai tdi 15 nam de gia nhap WTO va da thanh cong burdc dau trong tan dung nhung co hoi do WTO dem lai. Nhieu nha nghien curu tren the gidi da cho rang viec Trung Quoc chfnh thuc trd thanh thanh vien cua WTO vao thang 12 nam 2001 la mot trong nhung nguyen nhan quan trong khien cho dau tu true tiep nude ngoai vao Trung Quoc nhay vot tur 46,878 ty USD vao nam 2001 len den 52,740 ty USD vao nam 2002. Viec nghien cun tac dong cua viec Trung Quoc gia nhap WTO den hoat dong thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Trung Quoc se lam sang to phan nao nhan dinh tren va tur do chung ta co the rut ra mot so' bai hoc kinh nghiem quy bau cho Viet Nam. Pham vi nghien cun cua luan van la thuc trang va kinh nghiem thu hut dau tu true tiep nude ngoai cua Trung Quo'c tur nam 1979 den nam 2002, mot nam sau khi Trung Quoc chfnh thuc trd thanh thanh vien cua WTO.

Luan van sir dung mot loat cac phucrng phap de phan tfch nhung tu lieu, so' lieu thuc tidn nham rut ra cac ket luan cho qua trinh nghien cun. Cac phuong phap do la: phuong phap logic va lich sir, phuong phap thong ke, phuong phap doi chieu, so sanh, phan tfch tong hop. Ngoai ra, luan van da sir dung mo hinh kinh te luqng de danh gia dinh luqng tac dong cua viec Trung Quo'c gia nhap WTO do'i vdi thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Trung Quo'c. Nhung dong gop cua luan van: - He thd'ng hoa nhung van de co ban cua WTO; 3 - Lam rd nhung tac dOng chu yeu (tfch cue va tieu cue) cua vice Trung Quoc gia nhap WTO dd'i vdi viec thu hut ddu tu true tiep nude ngoai vao Trung Qud'c; - Danh gia dinh lupng tac dong cua viec Trung Quoc gia nhap WTO doi vdi thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Trung Quoc; - Gpi md nhung bai hoc kinh nghiem huu ich cua Trung Quoc ve van dd nay nham giup Viet nam dua ra dinh hudng bien phap thich hop de md rong thu hut dau tu true tiep nude ngoai vao Viet nam trong thdi gian tdi.

De tai se dupe trinh bay qua ba chuong: Chuong I: Tong quan ve To choc thuong mai the gidi va mot so ly luan co ban ve dau tu true tiep nude ngoai. Chuong II: Qua trinh gia nhap WTO cua Trung Quoc va tac dong cua viec Trung Quoc gia nhap WTO doi vdi thu hut dau tu true tiep nude ngoai. Chuong III: Bai hoc kinh nghiem thu hut dau tu true tiep nude ngoai cho Viet nam trong boi canh Viet nam dam phan gia nhap WTO. Tdi xin chan thanh cam on PGS.

Nguydn Nhu Binh, ThS. Ngo Tuyet Mai va cac thay co trong Khoa Kinh te va Kinh doanh quoc te, trudng Dai hoc Kinh te quoc dan, nhung ngudi da tan tinh hudng dan tdi hoan thanh luan van.