CHƯƠNG 1 Me ÐAU 1.1 Cơ sõ hình thành de tài Trong nhung năm gan dây, khái ni¾m văn hóa công ty ngày càng sú dnng pho bien. Nó dưoc nhac den như m®t “tiêu chí” khi bàn ve doanh nghi¾p. Trong m®t doanh nghi¾p, d¾c bi¾t là nhung doanh nghi¾p quy mô lón, là m®t t¾p hop nhung con ngưòi khác nhau ve trình d® văn hóa, trình d® chuyên môn, múc d® nh¾n thúc, quan h¾ xã h®i, tư tưóng văn hóa,… chính sn khác nhau này tao ra m®t môi trưòng làm vi¾c da dang và phúc tap. Bên canh dó, vói sn canh tranh ngày càng gay gat cúa nen kinh te th% trưòng và xu hưóng toàn cau hóa, dã hình thành yêu cau bat bu®c các doanh nghi¾p de ton tai và phát trien phái liên tnc tìm tòi nhung cái mói, sáng tao và thay doi cho phù hop vói thnc te.
V¾y làm the nào de Doanh nghi¾p tró thành nơi t¾p hop, phát huy moi nguon lnc con ngưòi, là nơi làm gach noi, nơi có the tao ra d®ng lnc tác d®ng tích cnc thúc dNy sn phát trien cúa moi cá nhân ngưòi lao d®ng trong t¾p the vào vi¾c dat dưoc các mnc tiêu, chien lưoc cúa to chúc, góp phan vào sn phát trien ben vung cúa doanh nghi¾p. Và m®t ý nghĩa khác cũng không kém phan quan trong dó chính là doanh nghi¾p can phái duy trì dưoc nguon nhân lnc on d%nh, han che toi da vi¾c ròi bó to chúc cúa d®i ngũ nhân viên d¾c bi¾t là nhung nhân viên giói, tài năng. Ðieu này phù hop vói xu the hi¾n nay khi mà chúng ta dang ó thòi dai “the giói phang” thì vi¾c canh tranh dna vào von tien t¾, khoa hoc ky thu¾t công ngh¾, tài nguyên thiên nhiên không còn là canh tranh năng lnc cot lõi. Chúng ta dã bưóc vào thòi kỳ canh tranh bang von trí thúc, bang tài nguyên con ngưòi.
Vì v¾y, có the nói vi¾c canh tranh bang nhân lnc là quan trong và là nhân to tat yeu de dánh giá năng lnc cúa m®t to chúc, doanh nghi¾p nào dó. Dna trên thnc te dó, quan diem quán tr% hi¾n dai cũng dã dan thay doi: Con ngưòi không còn dơn thuan chí là m®t yeu to cúa quá trình sán xuat kinh doanh mà là m®t -2- nguon tài sán quý báu cúa to chúc, doanh nghi¾p. Các doanh nghi¾p chuyen tù tình trang “tiet ki¾m chi phí lao d®ng de giám giá thành “sang” dau tư vào nguon nhân lnc de có loi the canh tranh cao hơn, có loi nhu¾n cao hơn và hi¾u quá cao hơn”. Chính tù quan diem xem nguon nhân lnc là tài sán nên doanh nghi¾p can phái xây dnng và duy trì m®t văn hóa tích cnc tao ra môi trưòng làm vi¾c giúp cho nhân viên phát huy toi da các năng lnc cá nhân, dưoc kích thích d®ng viên nhieu nhat tai nơi làm vi¾c và trung thành, t¾n tâm vói doanh nghi¾p.
Trong vài th¾p ký qua, văn hóa công ty là m®t chú de quan trong trong nghiên cúu quán tr% và doanh nghi¾p do bói khá năng cúa nó ánh hưóng den m®t loat các ket quá mong doi dưoc xem xét trên khía canh to chúc và cá nhân như sn cam ket, lòng trung thành, lý do ròi bó to chúc và sn thóa mãn công vi¾c (Chow et al, 2001). Cũng có ý kien nhat trí cho rang văn hóa công ty là m®t triet lý quán tr% và cách thúc quán lý cúa các to chúc de cái thi¾n hi¾u quá và thnc hi¾n công vi¾c. Công trình nghiên cúu cúa Saeed và Hassan (2000) dã chúng minh rang văn hóa công ty có khá năng ánh hưóng den tư tưóng, tình cám, các hoat d®ng giao tiep và thnc hi¾n công vi¾c trong to chúc. Ngưoc dòng l%ch sú ve lai nhung năm cuoi the ký 20, m®t nưóc Nh¾t that bai n¾ng ne sau the chien thú hai, chí trong vòng chưa day núa the ký dã tró thành m®t cưòng quoc kinh te và bành trưóng khap the giói vói nhung thương hi¾u manh, noi tieng khap toàn cau như Sony, Toyota, Honda,…V¾y dâu là nguyên nhân dan den thành công to lón như v¾y? Các nhà nghiên cúu kinh te My dã sang t¾n dat nưóc dưoc m¾nh danh là m¾t tròi de nghiên cúu ve công ngh¾, tài chính,… và cuoi cùng tìm ra ket lu¾n: “Các công ty Nh¾t ưu tiên hàng dau cho xây dnng văn hóa doanh nghi¾p mà trong tâm là dau tư vào con ngưòi, xây dnng m®t d®i ngũ nhân viên trung thành t¾n tny suot dòi vói sú m¾nh cúa doanh nghi¾p” (Trích trong bài viet “Văn hóa doanh nghi¾p năng lnc canh tranh”, 2007).
Thnc te hi¾n nay, m®t so công ty nưóc ngoài hoat d®ng tai Vi¾t Nam như Unilever, Pepsi và các doanh nghi¾p trong lĩnh vnc công ngh¾ thông tin, tài chính, ngân hàng,… tương doi thành công trong lĩnh vnc thu hút, sú dnng và duy trì lnc -3- lưong nhân viên nhat là nhung nhân viên giói dong thòi tao ra loi the canh tranh ve nhân lnc vưot tr®i hơn so vói các công ty trong nưóc. Có the ke ra m®t vài nguyên nhân dan den thành công này, dó là các yeu to như khuyen khích sn cái tien và sáng tao, phát huy năng lnc cá nhân, dánh giá cao tinh than làm vi¾c nhóm, thùa nh¾n các dóng góp cúa nhân viên doi vói to chúc, tao nguon quy cho dào tao và phát trien, công khai rõ ràng ke hoach xây dnng và phát trien nhân viên dong thòi quyet tâm trong vi¾c thnc hi¾n m®t cơ che công bang, v.v… Tat cá nhung yeu to trên deu không ngoài mnc dích là nham tao ra môi trưòng làm vi¾c tot nhat, thu¾n loi, tao niem tin cho nhân viên de ho gan bó và san sàng no lnc het mình vì thành công cúa công ty. Nhung yeu to tích cnc dó dưoc duy trì, cái tien liên tnc và chia sé vói các thành viên trong to chúc, tù dó dan hình thành nên các giá tr% văn hóa tác d®ng tích cnc den thái d®, tình cám cúa nhân viên doi vói to chúc. Hi¾n nay, cùng vói xu the co phan hóa và phát trien kinh te tư nhân ó Vi¾t Nam nói chung và thành pho Ho Chí Minh nói riêng thì vai trò cúa văn hóa công ty ngày càng dưoc xem trong và dánh giá cao, nhat là theo xu the ngày nay khi sn quan tâm cúa ngưòi lao d®ng trong to chúc không chí gom các yeu to ve công vi¾c, tien lương,… mà ho còn quan tâm den yeu to văn hóa công ty d¾c bi¾t là doi vói nhung nhân viên có năng lnc, bán lĩnh, tài giói do bói nó cũng là m®t trong nhung nhân to ánh hưóng den quyet d%nh tiep tnc ó lai hay ròi bó to chúc.
Tuy nhiên, ó Vi¾t Nam các nghiên cúu ve múc d® ánh hưóng cúa văn hóa công ty den sn cam ket gan bó, trung thành cúa ngưòi lao d®ng trong to chúc hi¾n van còn trong giai doan sơ khai. Vì the, tôi mong muon qua nghiên cúu này se cung cap thêm thông tin cho các nhà quán tr% hieu rõ hơn moi quan h¾ giua văn hóa công ty và sn cam ket gan bó vói to chúc cúa nhân viên, tù dó có the d%nh hưóng xây dnng văn hóa chúa dnng nhieu giá tr% tích cnc nham tao ra m®t môi trưòng làm vi¾c giúp ngưòi lao d®ng trong to chúc cám thay an tâm gan bó và cam ket phát trien lâu dài cùng vói doanh nghi¾p. Ðây chính là lý do hình thành de tài “Ánh hưóng cúa văn hóa công ty den sn cam ket gan bó vói to chúc cúa nhân viên làm vi¾c trong các doanh nghi¾p ó thành pho Ho Chí Minh”.2 Mnc tiêu nghiên cúu Ðe tài dưoc thnc hi¾n nham mnc tiêu kháo sát thái d® cam ket gan bó cúa các nhân viên trong to chúc dưói tác d®ng cúa các khía canh văn hóa công ty. Ðe dat mnc tiêu cơ bán trên, de tài hưóng vào van de: kiem d%nh moi quan h¾ giua các khía canh văn hóa công ty và múc d® cam ket gan bó vói to chúc cúa nhân viên.3 Ðoi tưong và pham vi nghiên cúu Nghiên cúu này dưoc thnc hi¾n tai khu vnc thành pho Ho Chí Minh, là m®t trong nhung trung tâm Kinh te – Văn hóa – Xã h®i lón nhat ó Vi¾t Nam, nơi t¾p trung rat nhieu doanh nghi¾p dưói nhieu loai hình só huu và ngành nghe da dang cùng vói lnc lưong lao d®ng dông dáo.
Ðoi tưong nghiên cúu là các nhân viên hi¾n dang làm vi¾c toàn thòi gian tai m®t so doanh nghi¾p vói các ngành nghe da dang: sán xuat, kinh doanh và d%ch vn. Nghiên cúu này dưoc thnc hi¾n trong thòi gian là ba tháng. Vì nghiên cúu chí dưoc thnc hi¾n tai thành pho Ho Chí Minh nên ket quá nghiên cúu không mang tính dai di¾n cho các vùng mien, khu vnc khác trong cá nưóc do bói moi m®t vùng mien có nhung phong tnc t¾p quán và các quan ni¾m song riêng bi¾t, mang tính d¾c thù d%a phương do dó se cho các ket quá khác nhau. Ngoài ra, chí tien hành kháo sát doi vói nhân viên làm vi¾c toàn thòi gian trong các doanh nghi¾p nên ket quá cũng se không mang tính dai di¾n cho nhung loai doi tưong khác trong doanh nghi¾p.
Lý do cúa sn giói han này là han che ve nguon lnc, gom nhân lnc, thòi gian và chi phí bu®c phái thu nhó pham vi nghiên cúu nham dat dưoc m®t ket quá phù hop và dáng tin c¾y.4 Ý nghĩa thnc tien cua de tài Ðe tài có ý nghĩa thnc tien trong vi¾c nghiên cúu ve tác d®ng cúa văn hóa công ty lên thái d® tích cnc cam ket gan bó vói to chúc cúa nhân viên dưoc the hi¾n qua các diem sau: - Ket quá nghiên cúu giúp cho các nhà quán tr% thay dưoc moi tương quan giua các khía canh văn hóa công ty và múc d® gan bó vói to chúc cúa nhân -5- viên. Tù dó, các nhà quán tr% dưa ra d%nh hưóng phát trien văn hóa theo hưóng tích cnc nham mnc dích giu dưoc nhân viên d¾c bi¾t là nhung nhân viên giói vì ho chính là tài sán, loi the canh tranh dong thòi là m®t trong nhung nhân to quan trong quyet d%nh den sn ton tai và phát trien ben vung cúa doanh nghi¾p trong môi trưòng canh tranh khoc li¾t và thay doi nhanh chóng hi¾n nay. - Ðe tài dóng vai trò như m®t nghiên cúu khám phá và cung cap bang chúng ve ánh hưóng cúa văn hóa công ty den thái d® cam ket gan bó vói to chúc cúa nhân viên, bên canh m®t loat các ket quá khác như sn thóa mãn công vi¾c, thóa mãn nghe nghi¾p, xu hưóng ó lai hay ròi bó to chúc và năng suat làm vi¾c cúa nhân viên trong to chúc.5 Cau trúc cua lu¾n văn Lu¾n văn này dưoc chia thành năm chương.
