Tác Động Của Toàn Cầu Hóa Đối Với Văn Hóa Ứng Xử Của Sinh Viên Việt Nam Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác động của toàn cầu hóa đối với văn hóa ứng xử của sinh viên việt nam hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Nguyễn Thị Yến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Tác Động Của Toàn Cầu Hóa Đối Với Văn Hóa Ứng Xử Của Sinh Viên Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn Cầu Hóa Ảnh Hưởng Thế Nào Đến Sinh Viên Việt Nam

Toàn cầu hóa, một xu thế tất yếu của thời đại, đã và đang tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống xã hội Việt Nam, trong đó có văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam. Sự giao thoa văn hóa, kinh tế, chính trị đã tạo ra những cơ hội và thách thức đan xen, định hình lại cách thế hệ trẻ Việt Nam tiếp nhận và thể hiện các giá trị. Văn hóa Việt Nam truyền thống, vốn được xây dựng trên nền tảng đạo đức và các giá trị gia đình, đang phải đối mặt với áp lực từ các luồng văn hóa ngoại lai, đặc biệt là văn hóa phương Tây. Liệu sinh viên Việt Nam có thể giữ vững bản sắc dân tộc trong bối cảnh này? Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích những tác động đó, từ đó đề xuất các giải pháp giúp sinh viên Việt Nam phát huy những giá trị tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của toàn cầu hóa.

1.1. Toàn Cầu Hóa Định Nghĩa và Ảnh Hưởng Đến Văn Hóa

Toàn cầu hóa không chỉ là quá trình hội nhập kinh tế, mà còn là sự lan tỏa của các giá trị văn hóa, ý tưởng và lối sống trên phạm vi toàn cầu. Điều này dẫn đến sự giao thoa, tiếp biến văn hóa, tạo ra một văn hóa toàn cầu đa dạng và phức tạp. Đối với văn hóa Việt Nam, toàn cầu hóa mang đến cơ hội tiếp cận với những thành tựu văn minh của nhân loại, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức về việc bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc.

1.2. Văn Hóa Ứng Xử Khái Niệm Giá Trị và Biến Đổi

Văn hóa ứng xử là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực và giá trị điều chỉnh hành vi của con người trong các mối quan hệ xã hội. Văn hóa ứng xử chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm truyền thống, gia đình, giáo dục và môi trường sống. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam đang có những biến đổi đáng kể, thể hiện qua cách giao tiếp, suy nghĩ và hành động.

II. Thách Thức Toàn Cầu Hóa Xói Mòn Giá Trị Đạo Đức Sinh Viên

Một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu hóa đối với sinh viên Việt Nam là nguy cơ xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống. Sự du nhập của văn hóa tiêu dùng, lối sống thực dụng và các trào lưu ngoại lai có thể dẫn đến sự lệch lạc trong nhận thức và hành vi của thế hệ trẻ. Tình trạng sinh viên coi trọng vật chất hơn tinh thần, thờ ơ với các vấn đề xã hội, hoặc có những hành vi ứng xử thiếu văn hóa đang ngày càng gia tăng. Cần có những biện pháp giáo dục và định hướng giá trị phù hợp để giúp sinh viên Việt Nam giữ vững đạo đức sinh viên.

2.1. Ảnh Hưởng Của Mạng Xã Hội Đến Hành Vi Ứng Xử Sinh Viên

Mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của sinh viên Việt Nam. Tuy nhiên, việc sử dụng mạng xã hội một cách thiếu kiểm soát có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực, như nghiện mạng xã hội, lan truyền thông tin sai lệch, hoặc có những hành vi ứng xử không phù hợp trên không gian mạng. Cần trang bị cho sinh viên những kỹ năng sử dụng mạng xã hội một cách an toàn và có trách nhiệm.

2.2. Áp Lực Kinh Tế Thị Trường và Thay Đổi Phong Cách Sống

Sự phát triển của kinh tế thị trường đã mang đến cho sinh viên Việt Nam nhiều cơ hội học tập và làm việc, nhưng đồng thời cũng tạo ra những áp lực về tài chính và sự cạnh tranh. Điều này có thể dẫn đến những thay đổi trong phong cách sống, khi sinh viên tập trung vào việc kiếm tiền và hưởng thụ vật chất, mà bỏ qua các giá trị tinh thần và đạo đức.

III. Giáo Dục Đạo Đức Giải Pháp Giữ Gìn Bản Sắc Văn Hóa

Để ứng phó với những thách thức của toàn cầu hóa, việc giáo dục đạo đức cho sinh viên Việt Nam đóng vai trò vô cùng quan trọng. Cần tăng cường giáo dục về văn hóa truyền thống, lịch sử dân tộc, và các giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam. Đồng thời, cần trang bị cho sinh viên những kỹ năng tư duy phản biện, khả năng phân tích và đánh giá thông tin, để họ có thể tự bảo vệ mình trước những ảnh hưởng tiêu cực của toàn cầu hóa. Bảo tồn văn hóa thông qua giáo dục là một trong những giải pháp tối ưu để nâng cao nhận thức và hành vi của sinh viên.

3.1. Vai Trò Của Gia Đình Trong Việc Định Hướng Giá Trị

Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng văn hóa và hình thành nhân cách của mỗi người. Gia đình có vai trò quan trọng trong việc truyền dạy các giá trị truyền thống, đạo đức, và lối sống văn hóa cho con em. Cha mẹ cần dành thời gian quan tâm, lắng nghe và chia sẻ với con cái, giúp con cái hiểu rõ về bản sắc dân tộc và các giá trị tốt đẹp của văn hóa Việt Nam.

3.2. Nhà Trường Môi Trường Rèn Luyện Kỹ Năng Mềm và Ứng Xử

Nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là môi trường rèn luyện kỹ năng mềm và ứng xử cho sinh viên. Nhà trường cần xây dựng một môi trường học tập và sinh hoạt văn hóa, nơi sinh viên được khuyến khích tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, tình nguyện, để phát triển toàn diện về nhân cách và kỹ năng. Các hoạt động giao tiếp sinh viên cũng nên được chú trọng để tạo môi trường văn hóa lành mạnh.

IV. Hội Nhập Văn Hóa Cơ Hội Phát Huy Bản Sắc Dân Tộc

Hội nhập văn hóa không có nghĩa là đánh mất bản sắc dân tộc, mà là cơ hội để văn hóa Việt Nam giao lưu, học hỏi và phát triển. Sinh viên Việt Nam cần chủ động tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại, đồng thời giữ vững bản sắc dân tộc, để góp phần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Việc hiểu rõ về hội nhập văn hóa sẽ giúp sinh viên có cái nhìn đúng đắn hơn về toàn cầu hóa.

4.1. Giao Lưu Văn Hóa Học Hỏi và Tiếp Thu Có Chọn Lọc

Giao lưu văn hóa là một quá trình hai chiều, trong đó các nền văn hóa trao đổi, học hỏi lẫn nhau. Sinh viên Việt Nam cần có thái độ cởi mở, tôn trọng các nền văn hóa khác, đồng thời có khả năng phân tích và đánh giá thông tin, để tiếp thu những giá trị phù hợp và loại bỏ những yếu tố tiêu cực.

4.2. Phát Huy Bản Sắc Văn Hóa Trong Bối Cảnh Toàn Cầu

Bản sắc văn hóa là yếu tố quan trọng để định vị văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Sinh viên Việt Nam cần tự hào về văn hóa dân tộc, tích cực tham gia các hoạt động quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới, và góp phần xây dựng một hình ảnh Việt Nam năng động, sáng tạo và giàu bản sắc.

V. Kinh Tế Thị Trường Tác Động Đến Giá Trị và Ứng Xử Sinh Viên

Sự phát triển của kinh tế thị trường đã mang đến nhiều cơ hội cho sinh viên Việt Nam, nhưng cũng tạo ra những thách thức về giá trị và ứng xử. Áp lực cạnh tranh, lối sống thực dụng và văn hóa tiêu dùng có thể dẫn đến những lệch lạc trong nhận thức và hành vi của sinh viên. Cần có những giải pháp để giúp sinh viên cân bằng giữa việc kiếm tiền và theo đuổi các giá trị tinh thần, đạo đức.

5.1. Văn Hóa Tiêu Dùng và Lối Sống Thực Dụng Xu Hướng

Văn hóa tiêu dùng và lối sống thực dụng đang trở thành một xu hướng phổ biến trong giới trẻ, trong đó có sinh viên Việt Nam. Điều này có thể dẫn đến việc sinh viên coi trọng vật chất hơn tinh thần, thờ ơ với các vấn đề xã hội, hoặc có những hành vi ứng xử không phù hợp.

5.2. Cân Bằng Giữa Giá Trị Vật Chất và Tinh Thần Giải Pháp

Để cân bằng giữa giá trị vật chất và tinh thần, sinh viên Việt Nam cần xác định rõ mục tiêu và giá trị sống của mình, rèn luyện kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, và tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện. Giáo dục về giá trị và đạo đức cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng cho sinh viên.

VI. Chính Trị Toàn Cầu Nhận Thức và Trách Nhiệm Của Sinh Viên

Chính trị toàn cầu có ảnh hưởng ngày càng lớn đến đời sống xã hội, và sinh viên Việt Nam cần có nhận thức và trách nhiệm đối với các vấn đề này. Việc hiểu rõ về các vấn đề chính trị toàn cầu, như biến đổi khí hậu, xung đột sắc tộc, hoặc bất bình đẳng kinh tế, sẽ giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện hơn về thế giới và có những hành động phù hợp để góp phần giải quyết các vấn đề này. Cần trang bị kiến thức về chính trị toàn cầu cho sinh viên.

6.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Xã Hội Việt Nam và Thế Giới

Để nâng cao nhận thức về xã hội Việt Nam và thế giới, sinh viên Việt Nam cần chủ động tìm hiểu thông tin, tham gia các diễn đàn, hội thảo, và đọc sách báo. Việc tiếp cận với nhiều nguồn thông tin khác nhau sẽ giúp sinh viên có cái nhìn đa chiều và khách quan hơn về các vấn đề xã hội.

6.2. Phát Huy Vai Trò và Trách Nhiệm Của Thế Hệ Trẻ

Thế hệ trẻ có vai trò quan trọng trong việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Sinh viên Việt Nam cần tích cực tham gia các hoạt động xã hội, lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình và của cộng đồng, và góp phần xây dựng một Việt Nam phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn có ba chương chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và những nhân tố tác động tới sự biến đổi văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam hiện nay Chương một tập trung trình bày những vấn đề lý luận chung đồng thời tìm hiểu những đặc trưng truyền thống trong văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam. Theo đó, chương một sẽ đi vào phân tích những nhân tố tác động tới sự biến đổi văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam hiện nay. Chƣơng 2: Những biểu hiện chính trong văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam hiện nay trƣớc tác động của toàn cầu hóa (LUAN.nay 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chương hai đi vào phân tích những biểu hiện chính trong văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam hiện nay trước tác động của toàn cầu hóa ở những góc độ, khía cạnh, cụ thể như: trong môi trường học đường, trên mạng xã hội, nơi công cộng. Chƣơng 3: Đánh giá tác động của toàn cầu hóa đối với văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam hiện nay Chương ba nêu ra những mặt tích cực và hạn chế của toàn cầu hóa đem lại đối với văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam đáp ứng nhu cầu hội nhập.nay 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI SỰ BIẾN ĐỔI VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY 1.

Khái niệm văn hóa, văn hóa ứng xử và sinh viên Việt Nam 1. Khái niệm văn hóa “văn hóa” là một trong các từ ngữ được dùng rộng rãi nhất không chỉ trong các môn khoa học tinh thần, trong hoạt động văn hóa và du lịch, mà còn cả trong đời thường của mọi người dân. Dưới góc độ nghiên cứu, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa về văn hóa. Khái niệm về văn hóa đã được hình thành và phát triển thông qua những nghiên cứu của các nhà khoa học.

Với việc nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau thì năm 1952, A. Kroeber và Kluckhohn xuất bản quyển sách Culture, a critical review of concept and definitions (Văn hóa, điểm lại bằng cái nhìn phê phán các khái niệm và định nghĩa). Thông qua cuốn sách trên hai tác giả đã sưu tầm và khái quát một cách có hệ thống các định nghĩa về văn hóa do các nhà nghiên cứu đưa ra. Điều này khẳng định sự phức tạp về việc đưa ra một định nghĩa thống nhất về văn hóa nói chung.

Tylor đưa ra định nghĩa “Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực và thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách một thành viên của xã hội”1. Theo định nghĩa đã được đưa ra thì E.Tylor cho rằng văn hóa có thể đồng nhất với văn minh của con người và được nhìn nhận dưới góc độ bao gồm tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội từ kinh tế - xã hội, pháp luật, văn học…Như 1 E. Tylor, Văn hóa nguyên thủy, Huyền Giang dịch từ tiếng Nga, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Hà Nội, tr, 13 (LUAN.nay 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vậy, văn hóa theo định nghĩa trên là những mảng liên kết mang tính hệ thống và dàn trải. Tuy nhiên, đó là xét dưới góc độ của tộc người học nói chung.

Song, về cơ bản thì văn hóa là một khái niệm trừu tượng và không thể định hình hoặc so sánh. Vì vậy dưới một góc độ nào đó khó có thể đưa ra định nghĩa toàn vẹn về khái niệm này. Kroeber và Kluckhohn lại đưa ra khái niệm là “Văn hóa là những mô hình hành động minh thị và ám thị được truyền đạt dựa trên những biểu trưng, là những yếu tố đặc trưng của từng nhóm người… Hệ thống văn hóa vừa là kết quả hành vi vừa trở thành nguyên nhân tạo điều kiện cho hành vi tiếp theo”2. Tác giả cho rằng văn hóa là khái niệm không mang tính chất dàn trải mà khái quát lại trên cơ sở là những đặc trưng, yếu tố cơ bản nhằm xác định một khái niệm về văn hóa mang tính chất thống nhất.

Cũng như trên đà phát triển của công tác nghiên cứu trên thế giới thì tại Việt Nam, văn hóa cũng được các nhà nghiên cứu, sưu tầm đưa ra định nghĩa rất khác nhau. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”3. Với cách hiểu này, văn hóa sẽ bao gồm toàn bộ những gì do con người sáng tạo và phát minh ra.

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, trong quy luật xây dựng và phát triển văn hóa tồn tại ở tất cả các lĩnh vực của đời sống con người. Văn hóa hình thành từ những thứ đơn giản nhất ngay trong những sinh hoạt hằng ngày nói chung. Đối với Trần Ngọc Thêm, khái niệm “văn hoá” có nhiều nghĩa, nó được dùng để chỉ những khái niệm có tính chất nội hàm hết sức khác nhau. Kroeber và Kluckhohn, Culture, a critical review of concept and definitions, Vintage Books, A Division of Random House, New York, 1952, p.357 3 Hồ Chí Minh Toàn Tập, in lần 2, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tập 3, tr.nay 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sở văn hóa Việt Nam của tác giả Trần Ngọc Thêm đã định nghĩa: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội”4.

Như vậy với cách định nghĩa này, nội hàm của khái niệm văn hóa bao gồm: Thứ nhất, đó là những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra nhằm thỏa mãn các nhu cầu của con người và vì con người. Thứ hai, những giá trị mà con người sáng tạo ra đó phải mang tính nhân tính, nghĩa là nó phải mang tính người. Điều đó có nghĩa là có những giá trị do con người sáng tạo ra nhưng nó không phải là giá trị văn hóa bởi nó không mang tính người, nó hủy hoại cuộc sống của con người do đó không được cộng đồng chấp nhận như: bom nguyên tử, các vũ khí giết người hay chủ nghĩa khủng bố; một vấn đề nổi cộm trong giai đoạn hiện nay. Trong cuốn Đại từ điển Tiếng Việt – Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam (1999), Bộ GD-ĐT, NXB Văn hóa Thông tin, ghi nhận khái niệm văn hóa là (1) những giá trị vật chất, tinh thần do con người tạo ra trong lịch sử: nền văn hóa các dân tộc; kho tàng văn hóa dân tộc.

(2) Đời sống tinh thần của con người: phát triển kinh tế và văn hóa; chú ý đời sống văn hóa của nhân dân. (3) Tri thức khoa học, trình độ học vấn: trình độ văn hóa; học các môn văn hóa. (4) Lối sống, cách ứng xử có trình độ cao: người có văn hóa; gia đình văn hóa mới. (5) Nền văn hóa một thời kì lịch sử cổ xưa, xác định được nhờ tổng thể các di vật tìm được có những đặc điểm chung: văn hóa Đông Sơn; văn hóa rìu hai vai.

Với những định nghĩa tiêu biểu như trên, thông qua hoạt động nghiên cứu tác giả tổng hợp và đưa ra một khái niệm tổng thể như sau; Văn hóa là sản phẩm của con người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ giữa con người và xã hội. Đồng thời, văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên 4 Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.nay 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội. Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và có sự phát triển không ngừng trong các giai đoạn phát triển của xã hội loài người. Khái niệm văn hóa ứng xử và biến đổi văn hóa ứng xử  Khái niệm văn hóa ứng xử Nhân loại coi trọng ứng xử như một tiêu chuẩn khẳng định kiến thức.

Cách ứng xử là nền tảng văn hóa, là vẻ đẹp cao sang của tâm hồn, muốn có được đòi hỏi phải có sự uyên bác cùng với bản lĩnh và tài năng. Muốn làm giàu, có thể chỉ vài năm, nhưng để có nếp sống hay cách ứng xử có văn hóa có thể phải trải qua nhiều năm tháng học hành và tiếp thu nghiêm chỉnh. Từ lâu vấn đề ứng xử trong quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với tự nhiên và con người với chính mình đã được nhiều khoa học nghiên cứu, nhất là tâm lý học, giáo dục học và xã hội học. Theo tác giả Trịnh Trúc Lâm “ứng xử trong xã hội được hiểu là cách hành động của các vai trò xã hội nào đó trước một chủ thể xã hội khác cũng có một vị trí xã hội.

Như vậy, ứng xử là cách hành động của các vai trò xã hội với nhau, giữa các cá nhân với nhau và sau nữa là cách hành động của chủ thể đối với chính bản thân mình, với đồ vật, với môi trường tự nhiên”5. Như vậy ứng xử theo quan điểm này, được đặt trong cả mối quan hệ xã hội và mối quan hệ với thế giới tự nhiên. Nhà tâm lý học, giáo dục học Ngô Công Hoàn cũng đưa ra khái niệm ứng xử khi bàn luận và các mối quan hệ người với người “ứng xử là phản ứng, hành vi của con người nảy sinh trong quá trình giao tiếp do những rung cảm cá nhân kích thích nhằm lĩnh hội, truyền đạt những tri thức, vốn sống, kinh nghiệm của cá nhân, xã hội trong những tình huống nhất định”6. 5 Trịnh Trúc Lâm (2011), Ứng xử sư phạm, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.

6 Ngô Công Hoàn (1997), Giao tiếp và ứng xử sư phạm, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.nay 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo tác giả Lê Thị Bừng, “ứng xử là từ ghép của hai từ ứng và xử. Ứng xử là sự phản ứng của con người đối với sự tác động của người khác đến mình trong một tình huống cụ thể nhất định.