Nghiên cứu sự quá tự tin của nhà quản lý và ảnh hưởng đến đầu tư quá mức tại Việt Nam

Tài liệu chuyên sâu Tác động của sự quá tự tin của nhà quản lý đến đầu tư quá mức tại Việt Nam, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng vững

• Tác giả: Võ Thị Ngọc Chi
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Phương Vy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sự Quá Tự Tin Của Nhà Quản Lý Đến Đầu Tư Quá Mức Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
• 1.6. Kết cấu bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUÁT CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Lý thuyết về tự tin quá mức
• 2.1.1. Các khuynh hướng tự tin quá mức
• 2.1.2. Những nhân tố ngăn cản sự điều chỉnh
• 2.2. Ảnh hưởng của nhà quản lý quá tự tin đến vấn đề đầu tư
• 2.3. Các lý thuyết liên quan
• 2.4. Các bằng chứng thực nghiệm về tác động của nhà quản lý quá tự tin đến vấn đề đầu tư quá mức
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư
• 2.5.1. Chi phí đại diện
• 2.5.2. Cơ cấu sở hữu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu và kỳ vọng mối tương quan
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Kỳ vọng mối tương quan
• 3.3. Phương pháp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích mối tương quan
• 4.3. Phân tích kết quả hồi quy
• 4.3.1. Quản lý cấp cao quá tự tin và đầu tư quá mức
• 4.3.2. Quản lý quá tự tin và đầu tư quá mức xét đến yếu tố chi phí đại diện
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HẠN CHẾ CỦA BÀI NGHIÊN CỨU
• 5.1. Đóng góp của đề tài
• 5.2. Hạn chế của bài nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về sự quá tự tin của nhà quản lý

Sự quá tự tin của nhà quản lý là một yếu tố tâm lý quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Theo lý thuyết tài chính hành vi, nhà quản lý có xu hướng đánh giá quá cao khả năng và thông tin của mình, dẫn đến những quyết định đầu tư không hợp lý. Nghiên cứu cho thấy rằng sự quá tự tin có thể dẫn đến việc đầu tư quá mức, gây ra những rủi ro tài chính cho doanh nghiệp. Việc hiểu rõ về tác động tâm lý này là cần thiết để cải thiện quy trình ra quyết định trong đầu tư. "Nhà quản lý quá tự tin thường có xu hướng đầu tư nhiều hơn so với khả năng thực tế của dự án", điều này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho doanh nghiệp.

1.1. Tác động tích cực và tiêu cực của sự quá tự tin

Sự quá tự tin của nhà quản lý có thể mang lại cả lợi ích và rủi ro. Về mặt tích cực, nhà quản lý tự tin có thể thúc đẩy sự đổi mới và đầu tư vào các dự án có tiềm năng cao. Tuy nhiên, mặt tiêu cực là sự quá tự tin có thể dẫn đến những quyết định đầu tư không chính xác, gây ra rủi ro đầu tư. "Khi nhà quản lý tin rằng họ có thể kiểm soát mọi tình huống, họ có thể bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo và đầu tư vào những dự án không khả thi", điều này có thể dẫn đến tổn thất tài chính lớn cho doanh nghiệp.

II. Chi phí đại diện và cấu trúc sở hữu

Chi phí đại diện là một yếu tố quan trọng trong việc phân tích sự quá tự tin của nhà quản lý. Khi có sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý, nhà quản lý có thể đưa ra những quyết định không tối ưu nhằm phục vụ lợi ích cá nhân. "Chi phí đại diện phát sinh khi nhà quản lý không hành động vì lợi ích của cổ đông, mà vì lợi ích cá nhân của họ", điều này có thể dẫn đến việc đầu tư quá mức. Cấu trúc sở hữu cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ này, đặc biệt trong các doanh nghiệp nhà nước, nơi mà nhà quản lý có thể không chịu áp lực từ cổ đông để tối ưu hóa lợi nhuận.

2.1. Tác động của cấu trúc sở hữu đến quyết định đầu tư

Cấu trúc sở hữu có thể ảnh hưởng đến cách mà nhà quản lý đưa ra quyết định đầu tư. Trong các công ty có cổ đông kiểm soát, nhà quản lý có thể dễ dàng đưa ra các quyết định đầu tư không hợp lý mà không phải chịu trách nhiệm. "Các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường có xu hướng đầu tư không hiệu quả, do sự can thiệp của chính phủ và thiếu sự giám sát từ cổ đông", điều này dẫn đến việc đầu tư quá mức và giảm hiệu suất tài chính của doanh nghiệp.

III. Phân tích thực nghiệm tại Việt Nam

Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam cho thấy rằng sự quá tự tin của nhà quản lý có mối liên hệ chặt chẽ với vấn đề đầu tư quá mức. Các công ty có nhà quản lý tự tin thường có xu hướng đầu tư nhiều hơn so với khả năng thực tế của họ. "Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có nhà quản lý quá tự tin thường đầu tư vào các dự án có rủi ro cao mà không xem xét kỹ lưỡng các yếu tố bên ngoài", điều này có thể dẫn đến những tổn thất nghiêm trọng cho doanh nghiệp.

3.1. Kết quả phân tích hồi quy

Phân tích hồi quy cho thấy rằng sự quá tự tin của nhà quản lý có tác động đáng kể đến quyết định đầu tư. "Các nhà quản lý tự tin có xu hướng đánh giá quá cao khả năng sinh lợi của các dự án, dẫn đến việc đầu tư quá mức", điều này cho thấy rằng cần có các biện pháp kiểm soát để giảm thiểu rủi ro từ sự quá tự tin trong quyết định đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2016, các công ty phi tài chính niêm yết trên sàn chứng khoán Hồ Chí Minh (HOSE) đã chứng kiến nhiều biến động trong hoạt động đầu tư. Theo thống kê, khoảng 50% số công ty trong mẫu nghiên cứu đã thực hiện đầu tư quá mức trong giai đoạn này. Vấn đề đầu tư quá mức không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn mà còn tác động tiêu cực đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế nói chung. Luận văn tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa sự tự tin quá mức của nhà quản lý cấp cao và hiện tượng đầu tư quá mức tại các doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời xem xét vai trò điều tiết của cơ cấu sở hữu và chi phí đại diện trong mối quan hệ này.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là kiểm định tác động của sự tự tin quá mức của nhà quản lý đến quyết định đầu tư quá mức của doanh nghiệp, đồng thời phân tích ảnh hưởng của chi phí đại diện và cơ cấu sở hữu doanh nghiệp đến mối quan hệ này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 179 công ty niêm yết trên sàn HOSE, với tổng số 1253 quan sát công ty-năm. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tài chính hành vi tại thị trường Việt Nam, góp phần hoàn thiện lý thuyết và thực tiễn quản trị đầu tư doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường vốn chưa hoàn hảo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để phân tích hiện tượng đầu tư quá mức do sự tự tin quá mức của nhà quản lý:

1. Lý thuyết tự tin quá mức (Overconfidence Theory): Mô tả khuynh hướng của nhà quản lý đánh giá quá cao khả năng và kiến thức của bản thân, dẫn đến việc phóng đại lợi nhuận kỳ vọng và bỏ qua rủi ro tiềm ẩn. Các biểu hiện bao gồm ước lượng sai, hiệu ứng tốt hơn trung bình, ảo tưởng kiểm soát và lạc quan quá mức.

2. Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Theory): Giải thích mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, trong đó chi phí đại diện phát sinh do nhà quản lý có thể sử dụng nguồn lực công ty cho mục đích cá nhân hoặc đầu tư không hiệu quả, làm gia tăng đầu tư quá mức.

3. Lý thuyết cấu trúc sở hữu (Ownership Structure Theory): Phân tích ảnh hưởng của cơ cấu sở hữu, đặc biệt là sự khác biệt giữa doanh nghiệp nhà nước (SOEs) và doanh nghiệp tư nhân (Non-SOEs), đến hành vi đầu tư và mức độ kiểm soát quản trị, từ đó tác động đến mối quan hệ giữa tự tin quá mức và đầu tư quá mức.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: biến đầu tư quá mức (Overinvest), biến tự tin quá mức của nhà quản lý (Overconfident), chi phí đại diện (Agency cost), cơ cấu sở hữu (Ownership), dòng tiền nội bộ (Cashflow), và các biến kiểm soát như Tobin’s Q, ROE, đòn bẩy tài chính (Lev), quy mô công ty (Size).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và báo cáo thường niên của 179 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2010-2016, với tổng cộng 1253 quan sát công ty-năm. Các công ty thuộc lĩnh vực tài chính, bảo hiểm, chứng khoán và bất động sản được loại trừ để đảm bảo tính đồng nhất mẫu.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy logistic nhị phân (Binary Logistic Regression) nhằm kiểm định tác động của biến độc lập là sự tự tin quá mức của nhà quản lý đến biến phụ thuộc là đầu tư quá mức (biến nhị phân nhận giá trị 1 nếu đầu tư quá mức, 0 nếu đầu tư dưới mức). Mô hình cũng bao gồm các biến kiểm soát như dòng tiền, cơ cấu sở hữu, Tobin’s Q, ROE, đòn bẩy, quy mô, và các biến giả ngành và năm.

Quy trình nghiên cứu gồm: thu thập và lọc dữ liệu, thống kê mô tả, phân tích tương quan để kiểm tra đa cộng tuyến, ước lượng mô hình hồi quy logistic và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Phần mềm Stata 12 được sử dụng để xử lý dữ liệu và phân tích thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tích cực của sự tự tin quá mức đến đầu tư quá mức: Kết quả hồi quy logistic trên toàn bộ mẫu cho thấy hệ số của biến tự tin quá mức (Confidence) là 0.054, có ý nghĩa thống kê, cho thấy nhà quản lý quá tự tin làm tăng khả năng đầu tư quá mức của doanh nghiệp. Mức độ đầu tư quá mức của các CEO quá tự tin cao hơn khoảng 5.4% so với CEO không tự tin.

2. Ảnh hưởng của cơ cấu sở hữu: Phân tích theo nhóm cho thấy tại các doanh nghiệp nhà nước (SOEs), sự tự tin quá mức của nhà quản lý có tác động rõ rệt và có ý nghĩa thống kê đến đầu tư quá mức. Ngược lại, tại các doanh nghiệp tư nhân (Non-SOEs), biến tự tin quá mức không có ý nghĩa thống kê, cho thấy sự giám sát chặt chẽ hơn và hạn chế đầu tư quá mức dù nhà quản lý có tự tin cao.

3. Vai trò của chi phí đại diện: Khi phân nhóm theo chi phí đại diện, các công ty có chi phí đại diện cao hơn trung bình không cho thấy mối quan hệ có ý nghĩa giữa tự tin quá mức và đầu tư quá mức. Ở nhóm chi phí đại diện thấp, biến tương tác giữa tự tin quá mức và dòng tiền có ý nghĩa tích cực, cho thấy nhà quản lý quá tự tin có xu hướng đầu tư quá mức khi có dòng tiền nội bộ dồi dào.

4. Các biến kiểm soát: Tobin’s Q có tương quan âm với đầu tư quá mức, trong khi ROE và quy mô công ty có tương quan dương và có ý nghĩa thống kê, phản ánh rằng công ty có hiệu quả hoạt động và quy mô lớn dễ có xu hướng đầu tư quá mức hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết tài chính hành vi và các nghiên cứu trước đây, khẳng định rằng sự tự tin quá mức của nhà quản lý là một nhân tố quan trọng dẫn đến đầu tư quá mức. Tại các doanh nghiệp nhà nước, sự can thiệp của chính phủ, ưu đãi về nguồn lực và chính sách khiến nhà quản lý có điều kiện và động lực đầu tư vượt mức cần thiết, đồng thời chi phí đại diện cao làm giảm hiệu quả giám sát.

Ngược lại, doanh nghiệp tư nhân với sự giám sát chặt chẽ hơn từ cổ đông và thị trường vốn hạn chế hành vi đầu tư quá mức dù nhà quản lý có tự tin cao. Việc chi phí đại diện không làm tăng mối quan hệ này ở nhóm chi phí đại diện cao có thể do sự phức tạp và đa chiều của chi phí đại diện trong thực tế, đòi hỏi nghiên cứu sâu hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đầu tư quá mức giữa các nhóm SOEs và Non-SOEs, cũng như bảng hồi quy logistic thể hiện các hệ số và mức ý nghĩa của các biến trong mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát và kiểm soát tại doanh nghiệp nhà nước: Cơ quan quản lý và hội đồng quản trị cần thiết lập các cơ chế giám sát chặt chẽ hơn nhằm hạn chế hành vi đầu tư quá mức do sự tự tin thái quá của nhà quản lý, đặc biệt trong các dự án đầu tư không hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước.

2. Xây dựng chính sách đào tạo và nâng cao nhận thức quản lý: Tổ chức các chương trình đào tạo về quản trị rủi ro và tài chính hành vi cho nhà quản lý cấp cao nhằm giảm thiểu sự tự tin quá mức và nâng cao khả năng ra quyết định đầu tư hợp lý. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp.

3. Cải thiện minh bạch thông tin và báo cáo tài chính: Yêu cầu các doanh nghiệp công bố đầy đủ, chính xác các thông tin liên quan đến dự án đầu tư và dòng tiền nhằm giảm chi phí đại diện và tăng cường sự giám sát của cổ đông. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các công ty niêm yết.

4. Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân áp dụng quản trị công ty tốt: Tăng cường vai trò của cổ đông lớn và giám đốc độc lập trong việc giám sát hoạt động đầu tư, hạn chế đầu tư quá mức do sự tự tin thái quá của nhà quản lý. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Doanh nghiệp tư nhân, các tổ chức quản trị công ty.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp nhận thức rõ hơn về tác động của tâm lý tự tin quá mức đến quyết định đầu tư, từ đó điều chỉnh hành vi quản trị để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp cơ sở để đánh giá rủi ro liên quan đến hành vi đầu tư của ban lãnh đạo, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và giám sát phù hợp.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Hỗ trợ xây dựng chính sách và quy định nhằm kiểm soát đầu tư quá mức, đặc biệt trong các doanh nghiệp nhà nước, góp phần ổn định thị trường tài chính.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên: Là tài liệu tham khảo quý giá về tài chính hành vi, phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng và mô hình hồi quy logistic trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp tại thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự tự tin quá mức của nhà quản lý được đo lường như thế nào?
   Sự tự tin quá mức được đo bằng biến giả dựa trên sự chênh lệch giữa lợi nhuận kế hoạch và lợi nhuận thực tế trong suốt thời gian nghiên cứu. Nhà quản lý được coi là quá tự tin nếu số lần dự báo lợi nhuận vượt thực tế nhiều hơn số lần dự báo thấp hơn thực tế.

2. Tại sao đầu tư quá mức lại là vấn đề cần quan tâm?
   Đầu tư quá mức dẫn đến sử dụng nguồn lực không hiệu quả, giảm lợi nhuận và giá trị doanh nghiệp, đồng thời làm tăng rủi ro tài chính và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế.

3. Chi phí đại diện ảnh hưởng như thế nào đến đầu tư quá mức?
   Chi phí đại diện cao làm giảm hiệu quả giám sát và kiểm soát của cổ đông, tạo điều kiện cho nhà quản lý đầu tư không hiệu quả hoặc theo lợi ích cá nhân, từ đó làm gia tăng đầu tư quá mức.

4. Cơ cấu sở hữu có vai trò gì trong mối quan hệ giữa tự tin quá mức và đầu tư quá mức?
   Doanh nghiệp nhà nước thường có sự hỗ trợ nguồn lực và chính sách ưu đãi, dẫn đến nhà quản lý dễ tự tin quá mức và đầu tư quá mức hơn so với doanh nghiệp tư nhân, nơi có sự giám sát chặt chẽ hơn.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để kiểm định mối quan hệ này?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy logistic nhị phân trên dữ liệu bảng thu thập từ 179 công ty niêm yết trong giai đoạn 2010-2016, nhằm kiểm định tác động của sự tự tin quá mức đến đầu tư quá mức cùng các biến kiểm soát.

Kết luận

• Sự tự tin quá mức của nhà quản lý có tác động tích cực và đáng kể đến hiện tượng đầu tư quá mức tại các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE giai đoạn 2010-2016.
• Cơ cấu sở hữu đóng vai trò điều tiết mối quan hệ này, với tác động rõ rệt hơn tại các doanh nghiệp nhà nước so với doanh nghiệp tư nhân.
• Chi phí đại diện ảnh hưởng phức tạp, chưa thể kết luận rõ ràng về vai trò điều tiết trong mối quan hệ giữa tự tin quá mức và đầu tư quá mức.
• Các biến kiểm soát như Tobin’s Q, ROE và quy mô công ty cũng có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định đầu tư quá mức.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển cho các chính sách quản trị doanh nghiệp và tài chính hành vi tại thị trường Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về vai trò của chi phí đại diện và các yếu tố quản trị khác trong mối quan hệ này, đồng thời mở rộng mẫu nghiên cứu sang các thị trường khác để so sánh.

Các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện quy trình ra quyết định đầu tư và chính sách giám sát nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về bài nghiên cứu Chương 2. Cơ sở lý thuyết và tổng quát các nghiên cứu thực nghiệm trước đây Chương 3. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu Chương 4.

Kết quả nghiên cứu tại Việt Nam Chương 5. Kết luận 123doc 6 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUÁT CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRƯỚC ĐÂY Chương 2 bao gồm năm phần: 2. Lý thuyết về tự tin quá mức.

Ảnh hưởng của nhà quản lý quá tự tin đến vấn đề đầu tư.3 Các lý thuyết liên quan. Các bằng chứng thực nghiệm về tác động của nhà quản lý quá tự tin đến vấn đề đầu tư quá mức. Lý thuyết về tự tin quá mức Tự tin quá mức là khuynh hướng con người đề cao kiến thức, khả năng và tính chính xác thông tin của mình hoặc lạc quan quá mức về tương lai và khả năng kiểm soát tình thế của bản thân.Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học đã chứng minh hầu hết mọi người quá tự tin trong phần lớn thời gian. Và những nghiên cứu trong kinh tế tài chính cho thấy người ta thường tự tin quá mức trong việc đưa ra các quyết định tài chính.1 Các khuynh hướng tự tin quá mức bao gồm: Ước lượng sai: Là khuynh hướng người ta phóng đại sự chính xác kiến thức của bản thân.

Cách tiếp cận về ước lượng thường dựa trên việc yêu cầu người tham gia cung cấp khoảng tin cậy x% cho câu trả lời. Ước lượng sai hiện diện khi xác suất câu trả lời đúng nằm trong khoảng tin cậy khác biệt đáng kể so với x%. Những người được cho là ước lượng sai khi khoảng tin cậy của họ quá hẹp, dẫn đến những câu trả lời đúng nằm trong khoảng tin cậy đó thường ít hơn so với mức độ chính xác hàm ý. Kiểm tra sự ước lượng cũng được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

Ví dụ người tham gia được hỏi các câu hỏi đúng, sai hoặc dạng nhiều lựa chọn. Tiếp đó hỏi về sự chính xác câu trả lời của họ. Nếu ai đó trả lời rằng mức độ chắc chắn trung bình trong các câu trả lời khoảng 70%, trong khi thực tế chỉ trả lời đúng khoảng 55% thì họ được cho là tự tin quá mức. Hiệu ứng tốt hơn trung bình: Người ta đánh giá khả năng của bản thân trên mức trung bình.

Một yếu tố làm cho người ta tin rằng khả năng của bản thân trên mức trung bình là do những định nghĩa chính xác về sự xuất sắc hay năng lực lại không 123doc 7 rõ ràng. Trong thâm tâm, con người thường giữ những định nghĩa mà họ sẽ giỏi nhất. Cả cơ chế nhận thức và cơ chế động viên dường ẩn sau hiệu ứng tốt hơn trung bình. Ở khía cạnh động viên, việc tin rằng bạn tốt hơn trung bình làm gia tăng lòng tự trọng.

Ở khía cạnh nhận thức, tiêu chí thành tích vốn dễ dàng in vào tâm trí thường là những gì mà bạn giỏi nhất. Ảo tưởng kiểm soát: Một biểu hiện khác của tự tin thái quá là ảo tưởng kiểm soát. Đó là khi con người cho rằng họ có khả năng kiểm soát tình huống tốt hơn thực tế có thể. Ví dụ: một người thấy những người chơi xúc sắc hành động như thể những người đó có thể kiểm soát được kết quả từ việc tung xúc sắc và người ta tin rằng sẽ nhiễm một loại bệnh nào đó phụ thuộc một phần vào đặc điểm của người mà họ sẽ tiếp xúc.

Lạc quan quá mức: Lạc quan quá mức hiện diện khi con người đánh giá xác suất của các kết quả thuận lợi hoặc bất lợi quá cao hay quá thấp so với kinh nghiệm quá khứ hoặc những phân tích suy luận. Có một dạng được gọi là sai lầm trong việc lập kế hoạch: là việc người ta thường nghĩ họ có thể hoàn thành kế hoạch vượt mức so với thực tế, và tất cả chi phí phát sinh đều đã được tính tới. Thiếu thực tế thì không thể không tạo ra chi phí. Việc không thể đạt được mục tiêu có thể dẫn đến sự thất vọng, đánh mất lòng tự trọng và giảm uy tín trong xã hội.

Thời gian và tiền bạc cũng có thể bị lãng phí khi theo đuổi những mục tiêu phi thực tế. Trong thực tế không phải lúc nào cũng dễ dàng phân biệt các biểu hiện khác nhau của sự quá tự tin. Qúa tự tin có thể có nhiều biểu hiện trong một trường hợp.2 Những nhân tố ngăn cản sự điều chỉnh Có ba khuynh hướng lệch lạc trong hành vi con người đóng góp vào việc duy trì sự quá tự tin. Đó là khuynh hướng tự quy kết, khuynh hướng nhận thức muộn và khuynh hướng tự xác nhận Lý thuyết tự quy kết nghiên cứu cách con người đưa ra các quy kết nhân quả, nghĩa là cách con người tìm ra những lý giải cho nguyên nhân của các hành động và các kết quả.

123doc 8 Lệch lạc tự quy kết là khuynh hướng người ta quy kết những thành công hay kết quả tốt đẹp cho khả năng của họ, trong khi đổ lỗi những thất bại cho các điều kiện ngoài tầm kiểm soát , điều này có thể dẫn đến việc gia tăng sự quá tự tin. Nếu mọi sự tốt đẹp, họ sẽ nghĩ họ có năng lực, kỹ năng và kiến thức (nhiều hơn so với các đánh giá khách quan) và kết quả là làm gia tăng sự quá tự tin. Mặt khác, những sự kiện tiêu cực chỉ được quy kết ở một mức độ vừa phải cho trách nhiệm cá nhân. Điều này dẫn đến sự mất cân xứng trong điều chỉnh tâm lý quá tự tin.

Liên quan chặt chẽ với sự tự quy kết là sự nhận thức muộn, khuynh hướng đưa người ta đến những suy nghĩ “đã biết từ lâu rồi”. Khuynh hướng này đặc biệt phổ biến khi một sự kiện trọng đại có các kết quả khác nhau được xác định rõ, khi những sự kiện này hàm chứa ý nghĩa về mặt cảm xúc hay đạo đức, hoặc khi những sự kiện này phụ thuộc vào một quá trình tưởng tượng , trước khi có kết quả. Đi liền với lệch lạc nhận thức muộn là lệch lạc tự xác nhận, là xu hướng tìm kiếm những bằng chứng phù hợp với niềm tin ban đầu và lờ đi những dữ liệu cho thấy điều ngược lại. Các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư 2.1 Chi phí đại diện Với những doanh nghiệp quy mô lớn và phức tạp không phải nhà đầu tư nào cũng có đủ khả năng để điều hành do đó sẽ có sự tách biệt giữa quản lý và kiểm soát, nhà đầu tư bỏ vốn và thuê người có kỹ năng sử dụng và quản lý số vốn này.

Sự tách biệt này giải quyết vấn đề vốn và năng lực quản trị nhưng cũng phát sinh những hệ quả làm giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, hay vấn đề bất cân xứng thông tin giữa thành phần bên trong (cổ đông kiểm soát, nhà quản lý) với các nhà đầu tư bên ngoài (cổ đông thiểu số) chính là vấn đề chi phí đại diện. Jensen & Meckling (1976) đã đặt nền móng khi nghiên cứu về vấn đề chi phí đại diện. Chi phí đại diện bao gồm chi phí kiểm soát, chi phí giao kèo và tổn thất lợi ích: 123doc 9 Do nguy cơ nhà quản lý tư lợi cá nhân nên cổ đông sẽ sử dụng hệ thống kiểm soát viên để giám sát và báo động nếu có dấu hiệu của vấn đề đại diện. Chi phí kiểm soát là chi phí trả cho các kiểm soát viên này.

Chi phí giao kèo là chi phí nhằm ngăn ngừa những hậu quả xấu có thể xảy ra từ những hành động thiếu trung thực của các nhà quản lý. Ví dụ nhà quản lý có thể báo cáo sai lệch, làm mượt kết quả hoạt động của công ty nhằm có được tiền thưởng… Những quyết định của nhà quản lý không hẳn nhằm tối đa hóa lợi ích cho cổ đông, những tổn thất do khác biệt lợi ích này gọi là tổn thất lợi ích.Ví dụ nếu thu nhập của nhà quản lý gắn liền với kết quả kinh doanh ngắn hạn, khi nhà quản lý nhận thấy dự án có khả năng sinh lợi trong dài hạn nhưng làm giảm lợi nhuận trong ngắn hạn họ sẽ không đầu tư vì ảnh hưởng đến lợi ích cá nhân… Khi doanh nghiệp có nguồn tiền mặt dư thừa các nhà quản lý có thể chi tiêu lãng phí, sáp nhập hoặc mua lại không chính đáng, tài trợ cho các dự án có NPV âm…dẫn đến đầu tư quá mức. Sự mâu thuẫn về lợi ích giữa nhà quản lý và các cổ đông là cơ sở của giả thuyết dòng tiền tự do. Một trong những biện pháp khắc phục cơ bản cho vấn đề đại diện là luật pháp.

Nhà đầu tư có thể sử dụng luật doanh nghiệp và các luật khác để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Những nhà đầu tư bên ngoài có thể có quyền nhận cổ tức liên tiếp như người nội bộ, quyền bỏ phiếu về các vấn đề quan trọng của công ty, quyền kiện tụng công ty về thiệt hại. Shleifer & Vishny (2000) nêu vấn đề về xung đột lợi ích giữa các người bên trong công ty, chẳng hạn như các nhà quản lý và các cổ đông kiểm soát với các nhà đầu tư bên ngoài, ví dụ như các cổ đông thiểu số. Những người trong nội bộ kiểm soát tài sản của công ty có thể sử dụng những tài sản này cho một số mục đích gây bất lợi cho lợi ích của các nhà đầu tư bên ngoài.

Họ có thể chuyển các tài sản của công ty cho chính họ, thông qua chuyển dịch tài sản, chi trả tiền lương, thưởng quá cao, bán tài sản cho chính họ hoặc các công ty khác mà họ kiểm soát với giá thuận lợi hoặc chuyển giá với các chủ thể khác mà họ kiểm soát. Ngoài ra, người trong nội bộ có thể sử dụng tài sản của công ty để theo đuổi các chiến lược đầu tư đem lại 123doc 10 cho họ những lợi ích cá nhân về kiểm soát, mà không đem lại lợi ích cho nhà đầu tư bên ngoài (Baumol, 1959; Jensen, 1986). Tại Hoa Kỳ, U., Canada và Australia, nơi mà quyền sở hữu thường tách bạch với quyền quản lý trong các tập đoàn lớn. Ngược lại, ở hầu hết các quốc gia châu Á, các công ty lớn thường có cổ đông sở hữu một phần đáng kể vốn chủ sở hữu, chẳng hạn như các gia đình sáng lập (La Porta, Lopez-de-Silanes, và Shleifer, 1999).

Các cổ đông có quyền kiểm soát có thể quyết định những vấn đề về nhân sự quản lý, và thực tế các nhà quản lý thường đến từ gia đình có quyền kiểm soát. Do đó, vấn đề kiểm soát quản lý không là vấn đề nghiêm trọng như ở các quốc gia phát triển.