Hiệu ứng của lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường ở Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ UEH về hiệu ứng truyền dẫn từ lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường, phân tích và đánh giá tác động.

• Tác giả: Bùi Thị Diễm Phúc
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Hiệu Ứng Truyền Dẫn Từ Lãi Suất Chính Sách Đến Lãi Suất Thị Trường
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU CHUNG
• 2.1. Lý do chọn đề tài
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây
• 2.4. Các kênh dẫn truyền tác động của chính sách tiền tệ
• 2.4.1. Kênh lãi suất
• 2.4.2. Kênh tín dụng
• 2.4.3. Kênh tỷ giá
• 2.4.4. Kênh tài sản
• 2.4.5. Kênh kỳ vọng
• 2.5. Các khái niệm dẫn truyền lãi suất và cơ chế dẫn truyền lãi suất
• 2.6. Những nghiên cứu về mặt thực nghiệm trên thế giới

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường

Lãi suất chính sách là công cụ quan trọng trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Tác động của lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ cơ chế này giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định hợp lý nhằm ổn định kinh tế vĩ mô.

1.1. Khái niệm lãi suất chính sách và lãi suất thị trường

Lãi suất chính sách là mức lãi suất do Ngân hàng Nhà nước quy định nhằm điều tiết nền kinh tế. Trong khi đó, lãi suất thị trường là mức lãi suất thực tế mà các ngân hàng thương mại áp dụng cho khách hàng. Sự khác biệt giữa hai loại lãi suất này có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của người dân.

1.2. Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế Việt Nam

Lãi suất đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết dòng tiền trong nền kinh tế. Khi lãi suất chính sách thay đổi, nó sẽ tác động đến lãi suất cho vay và tiền gửi, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư và tiêu dùng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều chỉnh lãi suất chính sách

Việc điều chỉnh lãi suất chính sách tại Việt Nam gặp nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát và tăng trưởng kinh tế không ổn định. Các yếu tố như lạm phát cao, sự biến động của thị trường tài chính và áp lực từ các tổ chức quốc tế đều ảnh hưởng đến quyết định của Ngân hàng Nhà nước.

2.1. Tác động của lạm phát đến lãi suất chính sách

Lạm phát cao thường dẫn đến việc Ngân hàng Nhà nước phải tăng lãi suất chính sách để kiểm soát giá cả. Tuy nhiên, điều này có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

2.2. Sự biến động của thị trường tài chính

Thị trường tài chính Việt Nam đang trong quá trình phát triển, nhưng vẫn còn nhiều yếu tố bất ổn. Sự biến động này có thể làm cho việc điều chỉnh lãi suất chính sách trở nên khó khăn hơn, ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách tiền tệ.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của lãi suất chính sách

Nghiên cứu tác động của lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường thường sử dụng các mô hình kinh tế lượng như mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) và mô hình hồi quy. Những phương pháp này giúp phân tích mối quan hệ giữa các biến số và đánh giá hiệu quả của chính sách tiền tệ.

3.1. Mô hình hiệu chỉnh sai số ECM

Mô hình ECM cho phép phân tích mối quan hệ dài hạn giữa lãi suất chính sách và lãi suất thị trường. Nó giúp xác định tốc độ điều chỉnh của lãi suất thị trường khi có sự thay đổi trong lãi suất chính sách.

3.2. Mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu

Mô hình hồi quy được sử dụng để đánh giá tác động của lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường. Phân tích dữ liệu từ các nguồn khác nhau giúp cung cấp cái nhìn tổng quan về hiệu quả của chính sách tiền tệ.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của lãi suất chính sách

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lãi suất chính sách có tác động rõ rệt đến lãi suất thị trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ và tốc độ truyền dẫn không đồng nhất giữa các giai đoạn kinh tế khác nhau, đặc biệt là trước và sau khủng hoảng tài chính.

4.1. Tác động trong giai đoạn trước khủng hoảng

Trước khủng hoảng, lãi suất chính sách có tác động mạnh mẽ đến lãi suất thị trường. Các ngân hàng thương mại nhanh chóng điều chỉnh lãi suất cho vay và tiền gửi theo sự thay đổi của lãi suất chính sách.

4.2. Tác động trong giai đoạn sau khủng hoảng

Sau khủng hoảng, sự truyền dẫn từ lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường trở nên chậm hơn. Các yếu tố như tâm lý thị trường và sự cẩn trọng của các ngân hàng thương mại đã làm giảm tốc độ điều chỉnh lãi suất.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của lãi suất chính sách tại Việt Nam

Kết luận cho thấy rằng lãi suất chính sách vẫn là công cụ quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Tuy nhiên, cần có những cải cách để nâng cao hiệu quả của chính sách tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.

5.1. Đề xuất cải cách chính sách tiền tệ

Cần xem xét lại cơ chế điều chỉnh lãi suất chính sách để đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả hơn trong việc ứng phó với các biến động kinh tế. Việc cải cách này sẽ giúp nâng cao khả năng truyền dẫn của lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường.

5.2. Triển vọng lãi suất chính sách trong tương lai

Trong tương lai, lãi suất chính sách sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nền kinh tế. Tuy nhiên, cần theo dõi sát sao các yếu tố tác động từ bên ngoài và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo hiệu quả của chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ chế vận hành của chính sách tiền tệ, kênh lãi suất đóng vai trò là một trong những kênh truyền dẫn truyền thống và cốt lõi nhất nhằm điều tiết tổng cầu, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Tại Việt Nam, giai đoạn 2004 - 2012 chứng kiến nhiều biến động phức tạp của thị trường tài chính, điển hình là giai đoạn 2008 với tỷ lệ lạm phát lên tới xấp xỉ 20% và giai đoạn 6 tháng đầu năm 2012 khi Ngân hàng Nhà nước phải liên tục điều chỉnh giảm lãi suất tái chiết khấu từ 13% xuống 9% và lãi suất tái cấp vốn từ 15% xuống 11% để hỗ trợ thanh khoản nền kinh tế. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là đánh giá mức độ và tốc độ phản ứng của lãi suất thị trường trước những điều chỉnh lãi suất chính sách của Ngân hàng Nhà nước.

Mục tiêu cụ thể của công trình là đo lường quy mô và tốc độ truyền dẫn từ lãi suất tái chiết khấu sang lãi suất liên ngân hàng, từ đó lan tỏa đến lãi suất bán lẻ gồm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay. Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi số liệu theo tháng kéo dài từ tháng 7/2004 đến tháng 11/2012 tại thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời phân tách thành hai tiểu kỳ trước khủng hoảng (7/2004 - 12/2007) và sau khủng hoảng (1/2008 - 11/2012). Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở định lượng chuẩn xác về các hệ số co giãn dài hạn và ngắn hạn, giúp cơ quan quản lý tiền tệ tối ưu hóa liều lượng và thời điểm can thiệp chính sách.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết truyền dẫn tiền tệ của John Maynard Keynes và lý thuyết kênh tín dụng bổ trợ của Ben Bernanke và Mark Gertler (1995). Theo lý thuyết kênh lãi suất truyền thống, sự thay đổi trong lãi suất điều hành của ngân hàng trung ương sẽ tác động trực tiếp đến lãi suất thị trường tiền tệ liên ngân hàng, sau đó lan tỏa đến lãi suất tiền gửi và cho vay của các ngân hàng thương mại, cuối cùng làm thay đổi chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Khung phân tích vận dụng ba khái niệm nền tảng: mức chuyển hoàn toàn (hệ số truyền dẫn bằng 1,00 khi lãi suất bán lẻ biến động cùng biên độ với lãi suất chính sách), mức chuyển không hoàn toàn (hệ số truyền dẫn nhỏ hơn 1,00 phản ánh sự suy giảm hiệu lực truyền dẫn) và tính cứng nhắc của lãi suất (hiện tượng lãi suất bán lẻ phản ứng chậm chạp trước các cú sốc chính sách do chi phí giao dịch và cạnh tranh không hoàn hảo). Bên cạnh đó, mô hình tiếp cận theo chi phí vốn (cost-of-funds approach) giải thích cơ chế định giá sản phẩm ngân hàng dựa trên chi phí huy động trên thị trường liên ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu chuỗi thời gian gồm 101 quan sát theo tháng từ tháng 7/2004 đến tháng 11/2012. Mẫu được chia thành hai giai đoạn nghiên cứu: giai đoạn trước biến động kinh tế gồm 42 quan sát (7/2004 - 12/2007) và giai đoạn chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu gồm 59 quan sát (1/2008 - 11/2012). Toàn bộ dữ liệu được thu thập từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) và hệ thống thống kê tài chính quốc tế (IFS) của IMF, trong đó lãi suất bán lẻ đại diện bởi mức bình quân của 4 ngân hàng thương mại lớn.

Quy trình kinh tế lượng được thực hiện qua ba bước nghiêm ngặt:

1. Kiểm định nghiệm đơn vị bằng phương pháp Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP) để xác định bậc tích hợp của chuỗi dữ liệu. Kết quả kiểm định khẳng định các chuỗi lãi suất đều là chuỗi dừng ở sai phân bậc một I(1) tại mức ý nghĩa 1%.
2. Kiểm định đồng liên kết Engle-Granger nhằm xác minh sự tồn tại của mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các cặp lãi suất.
3. Ước lượng mô hình: Sử dụng phương pháp bình phương bé nhất (OLS) để xác định hệ số truyền dẫn dài hạn siêu vững, kết hợp với Mô hình hiệu chỉnh sai số dạng tự hồi quy phân phối trễ (ECM-ADL) với độ trễ tối ưu tối đa 8 tháng nhằm đo lường hệ số truyền dẫn ngắn hạn trực tiếp và tốc độ hiệu chỉnh sai số về trạng thái cân bằng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm mô hình ECM-ADL cho toàn bộ giai đoạn 7/2004 - 11/2012 ghi nhận các phát hiện then chốt sau:

Thứ nhất, truyền dẫn từ lãi suất tái chiết khấu sang lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng đạt mức chuyển hoàn toàn trong ngắn hạn với hệ số 1,000 và hệ số dài hạn đạt mức cao 0,750 (tương đương 75,0%), cùng tốc độ hiệu chỉnh sai số nhanh đạt -0,438 (43,8% độ lệch được điều chỉnh trong tháng kế tiếp). Đối với kỳ hạn 3 tháng, hệ số dài hạn đạt 0,703 nhưng hệ số ngắn hạn chỉ ở mức 0,284.

Thứ hai, truyền dẫn từ thị trường tiền tệ sang lãi suất bán lẻ diễn ra mạnh mẽ trong dài hạn nhưng rất chậm chạp trong ngắn hạn. Hệ số truyền dẫn dài hạn từ lãi suất liên ngân hàng 3 tháng đến lãi suất tiền gửi đạt 1,033 (trên 100%) và đến lãi suất cho vay đạt 0,914 (91,4%). Tuy nhiên, hệ số ngắn hạn sang lãi suất cho vay chỉ đạt 0,076 đối với liên ngân hàng 1 tháng và 0,098 đối với liên ngân hàng 3 tháng.

Thứ ba, sự khác biệt rõ rệt giữa hai thời kỳ: Hệ số truyền dẫn ngắn hạn từ lãi suất tái chiết khấu sang lãi suất liên ngân hàng 1 tháng đã có bước nhảy vọt từ 0,011 (1,1%) ở giai đoạn trước khủng hoảng (2004 - 2007) lên mức 0,715 (71,5%) ở giai đoạn sau khủng hoảng (2008 - 2012). Tương tự, hệ số dài hạn từ liên ngân hàng 1 tháng sang lãi suất tiền gửi tăng từ 0,518 lên 0,743.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa giữa hiệu ứng truyền dẫn ngắn hạn và dài hạn phản ánh rõ nét đặc thù của hệ thống tài chính Việt Nam. Trong ngắn hạn, lãi suất cho vay có tính cứng nhắc cao do các ngân hàng thương mại đối mặt với áp lực chi phí huy động vốn cố định và hợp đồng tín dụng có kỳ hạn. Độ trễ điều chỉnh lãi suất tiền gửi (-0,136) và cho vay (-0,179) cho thấy hệ thống cần khoảng 5 đến 7 tháng để hấp thụ hoàn toàn một cú sốc từ lãi suất chính sách.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế như phát hiện của BIS (1994) về thị trường Châu Âu hay nghiên cứu của Barry Scholnick (1996) tại khu vực Đông Nam Á. Để trực quan hóa, dữ liệu truyền dẫn có thể được thể hiện qua biểu đồ đường kép so sánh chuỗi biến động lãi suất tái chiết khấu và VNIBOR 1 tháng, kết hợp ma trận bảng so sánh hai tiểu kỳ. Việc Ngân hàng Nhà nước áp dụng cơ chế điều hành linh hoạt và thả nổi lãi suất liên ngân hàng sau năm 2008 đã giúp lãi suất thị trường bám sát lãi suất chính sách, loại bỏ đáng kể các cú sốc nhiễu loạn bên ngoài.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng từ mô hình ECM, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả chính sách tiền tệ:

1. Hoàn thiện khung khổ lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước: Ngân hàng Nhà nước cần sử dụng lãi suất tái chiết khấu và tái cấp vốn như mức sàn và mức trần thực tế để định hướng lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 đến 3 tháng. Mục tiêu đặt ra là nâng hệ số truyền dẫn ngắn hạn sang kỳ hạn 3 tháng từ 0,361 hiện nay lên trên mức 0,600 trong lộ trình 2 năm (2014 - 2016).

2. Từng bước gỡ bỏ các biện pháp can thiệp hành chính trực tiếp: Cơ quan quản lý cần xây dựng lộ trình loại bỏ trần lãi suất huy động và trần lãi suất cho vay, tạo điều kiện cho thị trường tự do định giá vốn. Giải pháp này giúp rút ngắn độ trễ truyền dẫn sang lãi suất bán lẻ, nâng tốc độ hiệu chỉnh từ mức -0,136 lên mức kỳ vọng -0,300/tháng trong giai đoạn 3 năm.

3. Phát triển chiều sâu thị trường tiền tệ và thị trường vốn thứ cấp: Bộ Tài chính phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước mở rộng quy mô phát hành và giao dịch trái phiếu Chính phủ có kỳ hạn từ 1 đến 5 năm nhằm thiết lập đường cong lãi suất chuẩn, hoàn thành chuẩn hóa khung vận hành trước năm 2017.

4. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại: Các tổ chức tín dụng cần triển khai hệ thống định giá vốn nội bộ (FTP) linh hoạt theo lãi suất thị trường liên ngân hàng, kiểm soát chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra ở biên độ an toàn từ 2,5% đến 3,0%, giảm thiểu rủi ro nợ xấu phát sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cụ thể giúp ban lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước định lượng chính xác độ trễ và quy mô lan tỏa của các công cụ điều hành lãi suất khi đưa ra quyết định can thiệp thị trường.

2. Khối Quản trị Nguồn vốn và Quản lý Tài sản Nợ - Có (ALM) tại các NHTM: Giúp các chuyên viên ALM ứng dụng các hệ số truyền dẫn dài hạn (0,863 cho tiền gửi và 0,825 cho vay) để xây dựng mô hình định giá sản phẩm tín dụng và phòng ngừa rủi ro biến động lãi suất.

3. Chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô và đầu tư tài chính: Hỗ trợ các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư dự báo chính xác xu hướng lãi suất bán lẻ và biên lãi thuần (NIM) của ngành ngân hàng dựa trên các động thái điều chỉnh lãi suất tái chiết khấu.

4. Giảng viên và học viên cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu chuỗi thời gian, cách thức xây dựng mô hình ECM-ADL và kiểm định đồng liên kết trên dữ liệu thực tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Kênh truyền dẫn lãi suất tại Việt Nam hoạt động theo cơ chế nào? Cơ chế truyền dẫn vận hành qua hai tầng nối tiếp: ban đầu Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất tái chiết khấu, tác động tức thì đến lãi suất liên ngân hàng VNIBOR, sau đó chi phí vốn này lan tỏa dần đến lãi suất tiền gửi và cho vay của các ngân hàng thương mại.

Tại sao truyền dẫn sang lãi suất cho vay trong ngắn hạn lại đạt mức rất thấp? Hệ số ngắn hạn sang lãi suất cho vay chỉ đạt 0,076 do tính cứng nhắc của hợp đồng tín dụng trung dài hạn, chi phí chuyển đổi của khách hàng và việc các ngân hàng thương mại thực hiện thỏa thuận ngầm nhằm làm mượt lãi suất cho người vay.

Khủng hoảng tài chính năm 2008 đã thay đổi hiệu quả truyền dẫn lãi suất ra sao? Khủng hoảng thúc đẩy Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt hơn, đưa hệ số truyền dẫn ngắn hạn sang liên ngân hàng 1 tháng tăng mạnh từ 0,011 (giai đoạn 2004 - 2007) lên 0,715 (giai đoạn 2008 - 2012), cải thiện rõ rệt tính nhạy bén của chính sách.

Ưu điểm nổi bật của mô hình ECM-ADL so với hồi quy thông thường là gì? Mô hình ECM-ADL giải quyết triệt để hiện tượng hồi quy giả mạo trên chuỗi dữ liệu không dừng I(1), đồng thời đo lường đồng thời cả mức độ phản ứng ngắn hạn lẫn tốc độ hiệu chỉnh đưa hệ thống về điểm cân bằng dài hạn.

Kỳ hạn lãi suất liên ngân hàng nào phản ánh chính sách tiền tệ nhạy bén nhất? Lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng phản ánh nhanh và nhạy nhất với hệ số truyền dẫn ngắn hạn đạt tuyệt đối 1,000 và tốc độ điều chỉnh sai số đạt -0,438, cao hơn đáng kể so với kỳ hạn 3 tháng (-0,324).

Kết luận

• Đóng góp khoa học: Luận văn đã định lượng thành công quy mô và tốc độ truyền dẫn từ lãi suất tái chiết khấu đến hệ thống lãi suất thị trường tại Việt Nam qua 101 quan sát thực nghiệm.
• Hiệu ứng truyền dẫn phân hóa: Mức truyền dẫn diễn ra gần như hoàn toàn trong dài hạn (đạt 0,703 đến 1,033) nhưng lại có độ trễ lớn và diễn biến chậm chạp trong ngắn hạn.
• Bước ngoặt điều hành sau khủng hoảng: Cơ chế điều hành linh hoạt sau năm 2008 đã nâng hệ số truyền dẫn ngắn hạn sang thị trường tiền tệ từ 0,011 lên 0,715, khẳng định hiệu lực ngày càng tăng của chính sách tiền tệ.
• Định hướng nghiên cứu mở rộng: Cần tiếp tục theo dõi tác động truyền dẫn bất đối xứng giữa các chu kỳ thắt chặt và nới lỏng tiền tệ trên phạm vi đa dạng các nhóm ngân hàng thương mại cổ phần.
• Kế hoạch triển khai: Tiếp tục cập nhật chuỗi dữ liệu và hoàn thiện bộ công cụ đo lường độ trễ chính sách tiền tệ định kỳ trong lộ trình 3 đến 5 năm tới nhằm phục vụ mục tiêu điều hành vĩ mô hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM --------------- BÙI THỊ DIỄM PHÚC HIỆU ỨNG TRUYỀN DẪN TỪ LÃI SUẤT CHÍNH SÁCH ĐẾN LÃI SUẤT THỊ TRƯỜNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM --------------- BÙI THỊ DIỄM PHÚC HIỆU ỨNG TRUYỀN DẪN TỪ LÃI SUẤT CHÍNH SÁCH ĐẾN LÃI SUẤT THỊ TRƯỜNG Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN NGỌC ĐỊNH TP.

Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, được sự hướng dẫn từ giáo viên PGS. Nguyễn Ngọc Định. Các nội dung và kết quả bài nghiên cứu là trung thực. Các số liệu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét và đánh giá được thu thập từ các nguồn khác nhau được ghi trong phần nguồn dữ liệu nghiên cứu.

Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng .HCM, ngày tháng năm Tác giả Bùi Thị Diễm Phúc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADL : autoregressive distributed lag BIS : Bank for International Settlements DR : Lãi suất tiền gửi ECM : Error correction model GETS : Disaggregated general – to – specific IFS : International Financial Statistics IMF : International Monetary Fund IB1 : Lãi suất bình quân liên ngân hàng 1 tháng IB3 : Lãi suất bình quân liên ngân hàng 3 tháng LR : Lãi suất cho vay NHNN : Ngân Hàng Nhà Nước OLS : Ordinary least aquare TCK : Lãi suất tái chiết khấu SBV : The State Bank of VietNam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 3.1: Dữ liệu lãi suất tại Việt Nam.1: Kiểm định tính dừng các chuỗi lãi suất ở Việt Nam giai đoạn 7/2004-1/2012 Bảng 4.2: Kiểm định đồng liên kết giữa lãi suất tái chiết khấu với lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng ở Việt Nam giai đoạn 7/2004- 11/2012.3: Kiểm định đồng liên kết giữa lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 thángvới lãi suất tiền gửi và cho vay ở Việt Nam giai đoạn 7/2004- 11/2012.4: Truyền dẫn lãi suất tái chiết khấu đến lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng ở Việt Nam giai đoạn 7/2004-11/2012 Bảng 4.5: Truyền dẫn lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng đến lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vayở Việt Nam giai đoạn 7/2004-11/2012 Bảng 4.2: Kiểm định tính dừng các chuỗi lãi suất ở Việt Nam giai đoạn trước khủng hoảng (7/2004-12/2007) Bảng 4.3: Kiểm định đồng liên kết giữa lãi suất tái chiết khấu với lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng ở Việt Nam giai đoạn trước khủng hoảng ( 7/2004-12/2007).4: Kiểm định đồng liên kết giữa lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng với lãi suất tiền gửi ở Việt Nam giai đoạn trước khủng hoảng (7/2004-12/2007) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5: Truyền dẫn lãi suất tái chiết khấu đến lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng ở Việt Nam giai đoạn trước khủng hoảng (7/2004- 12/2007).6: Truyền dẫn lãi suất thị trường tiền tệ đến lãi suất bán lẻ ở Việt Nam giai đoạn trước khủng hoảng (7/2004-12/2007).7: Kiểm định tính dừng các chuỗi lãi suất ở Việt Nam giai đoạn sau khủng hoảng (1/2008-11/2012) Bảng 4.8: Kiểm định đồng liên kết giữa lãi suất tái chiết khấu và lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng ở Việt Nam giai đoạn sau khủng hoảng (1/2008-11/2012).9: Kiểm định đồng liên kết giữa lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng và 3 tháng và lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay ở Việt Nam giai đoạn sau khủng hoảng (1/2008-11/2012) Bảng 4.10: Truyền dẫn lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường tiền tệ ở Việt Nam giai đoạn sau khủng hoảng (1/2008-11/2012) Bảng 4.11: Bảng so sánh truyền dẫn lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường tiền tệ ở Việt Nam trong giai đoạn trước và sau khủng hoảng Bảng 4.12: Truyền dẫn lãi suất thị trường tiền tệ đến lãi suất bán lẻ ở Việt Nam giai đoạn sau khủng hoảng (1/2008-11/2012) Bảng 4.13: Bảng so sánh truyền dẫn từ lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng đến lãi suất bán lẻ ở Việt Nam trong giai đoạn trước và sau khủng hoảng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.14: Bảng so sánh truyền dẫn từ lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng đến lãi suất bán lẻ ở Việt Nam trong giai đoạn trước và sau khủng hoảng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 4.1: Tốc độ tăng trưởng GDP ở Việt Nam qua các năm Hình A.1: Tình hình biến động của tốc độ tăng GDP, tăng trường tín dụng, lạm phát giai đoạn (2006-2012) Hình A.2: Trần lãi suất LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu Danh mục các hình vẽ, đồ thị Tóm tắt. Giới thiệu chung. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây. Các kênh dẫn truyền tác động của chính sách tiền tệ:. Các khái niệm dẫn truyền lãi suất và cơ chế dẫn truyền lãi suất. Những nghiên cứu về mặt thực nghiệm trên thế giới.

Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu.

Đo lường sự dẫn truyền lãi suất ở Việt Nam giai đoạn 7/2004-11/2012. Đo lường sự dẫn truyền lãi suất giai đoạn trước và sau khủng hoảng tài chính. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Kênh lãi suất được coi là kênh tác động rất quan trọng của chính sách tiền tệ. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục đích cung cấp những hiểu biết sâu sắc hơn về kênh tác động này ở Việt Nam.

Cụ thể là bài nghiên sử dụng mô hình hiệu chỉnh sai số ECM để xem xét quy mô cũng như tốc độ dẫn truyền từ lãi suất chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ trước và sau cuộc khủng hoảng tài chính. Kết quả là trong giai đoạn tổng thể từ 7/2004 – 11/2012, nhìn chung sự dẫn truyền lãi suất ở Việt Nam trong dài hạn diễn ra khá tốt nhưng lại chậm chạp trong ngắn hạn. Quá trình dẫn truyền từ lãi suất chính sách tới lãi suất thị trường tiền tệ trong ngắn hạn, thì dẫn truyền trong giai đoạn biến động kinh tế lại cao hơn trước khi biến động. Còn trong dài hạn thì sự dẫn truyền từ lãi suất chính sách tới lãi suất thị trường tiền tệ (lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 3 tháng) trong giai đoạn biến động lại suy yếu do các bất ổn kinh tế.

Và trong giai đoạn biến động kinh tế, sự truyền dẫn (cả trong ngắn hạn lẫn trong dài hạn) từ thị trường tiền tệ đến lãi suất bán lẻ tốt hơn nhiều so với giai đoạn trước biến động. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giới thiệu chung 1. Lý do chọn đề tài Chính sách tiền tệ tác động đến nền kinh tế thông qua các kênh dẫn truyền , ví dụ như: kênh lãi suất, kênh tài sản và kênh tín dụng.

Một trong những kênh truyền thống, cơ bản và quan trọng nhất của chính sách sách tiền tệ được đề cập đến nhiều trong lý thuyết kinh tế là kênh lãi suất. Việc thiết lập mức lãi suất chính thức của nhà hoạch định chính sách đã ảnh hưởng đến lãi suất thị trường tiền tệ ngắn hạn, qua đó ảnh hưởng đến lãi suất trung và dài hạn của thị trường tiền tệ và lãi suất bán lẻ của ngân hàng. Tác động sự dẫn truyền của chính sách tiền tệ thông qua kênh lãi suất, hay còn gọi là mức chuyển lãi suất từ lãi suất chính sách (hoặc lãi suất thị trường tiền tệ) đến lãi suất bán lẻ của các ngân hàng, chỉ hiệu quả khi ngân hàng thương mại nhanh chóng truyền dẫn sự thay đổi của lãi suất chính sách tiền tệ đến khách hàng của họ, và quy mô thay đổi này phải đủ lớn để có thể gây ảnh hưởng đến đầu tư, tiêu dùng và tổng cầu trong nền kinh tế (Aziakpono và Wilson, 2010), còn nếu không thì sẽ là không hiệu quả, hay lãi suất trở nên cứng nhắc, không linh động. Nền kinh tế Việt Nam trong thời gian qua phải đối mặt với việc tăng trưởng quá nóng, lạm phát luôn ở mức 2 con số, lãi suất thị trường bất ổn, và khó kiểm soát…Chính những vấn đề này đã khiến Nhà nước đưa ra nhiều hơn nữa các công cụ chính sách tiền tệ với mong muốn bình ổn và phát triển kinh tế, mà một trong những công cụ quan trọng là điều chỉnh lãi suất chính sách.

Trong 6 tháng đầu năm 2012, Ngân hàng Nhà nước liên tục hạ mức lãi suất điều hành như lãi suất chiết khấu giảm từ 13% lần lượt xuống còn 12%, 11%, 10% và 9%, lãi suất tái cấp vốn cũng giảm dần từ 15% xuống còn 11%. Từ đó đặt ra câu hỏi tác động sự dẫn truyền kênh lãi suất, từ lãi suất chính sách đến lãi suất bán lẻ. Điều này càng trở nên quan trọng đối với LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ngân hàng Nhà nước trong việc điều chỉnh lãi suất chính sách bởi hiểu sâu sắc về cơ chế dẫn truyền lãi suất sẽ giúp Ngân hàng Nhà nước hiểu rõ tốc độ và quy mô lãi suất bán lẻ của các ngân hàng phản ứng trước sự thay đổi của lãi suất chính sách, từ đó có thể đưa ra các mức điều chỉnh hợp lý để đạt được các mục tiêu cuối cùng mà chính sách tiền tệ đề ra như tăng trưởng kinh tế, điều chỉnh lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định hệ thống tài chính. Các nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn tác động của chính sách tiền tệ ở Việt Nam trong thời gian qua chủ yếu tìm hiểu tính hiệu quả của chính sách tiền tệ nói chung, nhưng lại không xem xét cụ thể tác động cụ thể của từng nhân tố đến hành vi kinh tế, mà đặc biệt là tác động của kênh dẫn truyền lãi suất-một kênh được xem là truyền thống, cơ bản và quan trọng trong cơ chế truyền dẫn tiền tệ.

Do vậy, việc nghiên cứu quy mô cũng như tốc độ dẫn truyền từ lãi suất chính sách tiền tệ đến lãi suất bán lẻ trở nên hết sức cần thiết đặc biệt với nền kinh tế đang phát triển và gặp nhiều khó khăn như ở Việt Nam.