Tác động của kỷ luật thị trường đến chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại việt nam

Luận án về tác động của kỷ luật thị trường đến chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu chuyên sâu tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Bùi Thị Kim Hạnh
• Người hướng dẫn: Huỳnh Quang Linh
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính – Marketing
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Kỷ Luật Thị Trường Đến Chấp Nhận Rủi Ro Và Hiệu Quả Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam.
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỷ Luật Thị Trường Tác Động Đến NHTM VN

Ngành ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, là kênh dẫn vốn chủ yếu. Hoạt động của ngân hàng và các vấn đề rủi ro có thể ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Một ngân hàng phá sản có thể gây ra phá sản dây chuyền, dẫn đến khủng hoảng tài chính và kinh tế (Mishkin, 1999). Ngân hàng thương mại (NHTM) luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Hệ thống NHTM Việt Nam hội nhập sâu rộng, lớn mạnh về quy mô tài sản, nhưng đồng thời mức độ cạnh tranh cũng tăng cao. Các ngân hàng có thể đối mặt với rủi ro cao hơn so với trước đây. Nghiệp vụ huy động vốn đóng vai trò then chốt. Khó khăn trong huy động vốn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh. Rủi ro có thể xảy ra khi người gửi tiền rút tiền hàng loạt. Gần đây, trường hợp Ngân hàng SCB là một ví dụ điển hình. Tin đồn xấu đã khiến khách hàng lo lắng và rút tiền ồ ạt. SCB nhanh chóng rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán và bị Ngân hàng Nhà nước kiểm soát đặc biệt.

1.1. Vai Trò Của Kỷ Luật Thị Trường Trong Ổn Định NHTM

Kỷ luật thị trường (KLTT) đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định hệ thống NHTM. Người gửi tiền có quyền lựa chọn ngân hàng uy tín, hiệu quả và ít rủi ro. Do đó, các NHTM phải điều chỉnh để thu hút vốn bằng cách giảm đầu tư rủi ro, tăng hiệu quả kinh doanh. KLTT đề cập đến sự công khai, minh bạch thông tin của các NHTM và tổ chức tín dụng đối với thị trường (Basel II). Thị trường, bao gồm cá nhân, tổ chức gửi tiền hoặc đầu tư vốn, sẽ phân tích thông tin và quyết định có nên đầu tư vào ngân hàng hay không. Berger (1991) cho rằng người gửi tiền phạt các ngân hàng rủi ro hơn bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi. KLTT được xem như quyền lực của người gửi tiền đối với NHTM (Ghosh và Das, 2003), điều tiết hoạt động ngân hàng theo hướng lành mạnh hóa và giảm rủi ro.

1.2. Tác Động của Áp Lực Thị Trường lên Hành Vi của Ngân Hàng

KLTT là một trong những hoạt động giám sát ngân hàng được thực hiện bởi thị trường. Người gửi tiền muốn lãi suất cao để bù đắp rủi ro từ các chính sách đầu tư mạo hiểm của ngân hàng. Nếu ngân hàng không đáp ứng, họ sẽ rút tiền và gửi ở ngân hàng khác ít rủi ro hơn (Berger, 1991). KLTT là yếu tố cấu thành hệ thống giám sát ngân hàng của một quốc gia, bên cạnh cơ quan giám sát nhà nước, cơ chế kiểm soát nội bộ, cơ chế hợp tác giám sát quốc tế, tổ chức bảo hiểm tiền gửi, hội ngành tài chính - ngân hàng, và các tổ chức đánh giá tín nhiệm. KLTT được xem là trụ cột thứ ba của Hiệp ước vốn Basel II, giúp hình thành các tiêu chuẩn minh bạch hơn và đảm bảo vốn phòng ngừa rủi ro.

II. Thách Thức và Rủi Ro Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Ngân Hàng

KLTT là một trong ba trụ cột của Basel II, bên cạnh các yêu cầu vốn tối thiểu và tăng cường cơ chế giám sát. Việc tăng cường KLTT cũng như giám sát chính thức và các yêu cầu về vốn giúp cải thiện sự ổn định của ngân hàng. KLTT là một trong ba trụ cột được chấp nhận rộng rãi để hạn chế các ưu đãi chuyển đổi rủi ro của ngân hàng. Duy trì tính ổn định và hiệu quả cho toàn hệ thống NHTM đòi hỏi nghiên cứu các yếu tố tác động đến mức độ chấp nhận rủi ro (CNRR) và hiệu quả ngân hàng (HQNH). Nghiên cứu về yếu tố giám sát ngân hàng, đặc biệt KLTT, có thể giúp các ngân hàng thực hiện các giải pháp minh bạch hóa và lành mạnh hóa hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, CNRR cũng tác động rất lớn đến HQNH (Berger và cộng sự, 1993; Hughes và Mester, 2010).

2.1. Mức Độ Chấp Nhận Rủi Ro và Hiệu Quả Tài Chính NHTM VN

Trong cơ chế giám sát hoạt động của các ngân hàng, KLTT là cơ chế giám sát thứ ba, bên cạnh cơ quan giám sát nhà nước và cơ chế giám sát nội bộ của các NHTM. Ba cơ chế này được xem là ba trụ cột bảo vệ hệ thống NHTM hoạt động ổn định và hiệu quả, bổ trợ lẫn nhau trong phòng ngừa và khống chế rủi ro. KLTT là yếu tố cấu thành hệ thống giám sát ngân hàng của một quốc gia. Hoạt động giám sát của cơ quan quản lý được xem là bàn tay hữu hình, trong khi KLTT được xem là bàn tay vô hình buộc các ngân hàng phải có trách nhiệm, đảm bảo tính kỷ luật và nghiêm túc thực hiện các quy định trong quản trị rủi ro. KLTT góp phần thực hiện mục tiêu duy trì tính ổn định, hoạt động lành mạnh và hiệu quả cho hệ thống NHTM.

2.2. Tác Động Của Biến Động Kinh Tế Vĩ Mô Đến Rủi Ro Ngân Hàng

KLTT có vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Nghiên cứu về KLTT có thể tạo tiền đề giúp các ngân hàng thực hiện các giải pháp minh bạch hóa, lành mạnh hóa hoạt động kinh doanh. Nhiều kết quả nghiên cứu cũng cho thấy CNRR cũng tác động rất lớn đến hiệu quả ngân hàng (Berger và cộng sự, 1993; Hughes và Mester, 2010). Trên thế giới đã có các công trình nghiên cứu về tác động của KLTT đến CNRR và HQNH. Song ở nước ta, hiện chưa có các công trình nghiên cứu đầy đủ về tác động của KLTT đến CNRR và HQTC. Tác giả chỉ tìm thấy một số nội dung như: tác động của bảo hiểm tiền gửi đến KLTT ngành ngân hàng (Nguyễn Chí Đức và cộng sự, 2012), tổng hợp cơ sở lý luận về KLTT và tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới có liên quan đến KLTT (Phan Diên...). Các yếu tố như biến động kinh tế vĩ mô, lãi suất thị trường và tỷ giá hối đoái cũng cần được xem xét.

III. Cách Kỷ Luật Thị Trường Tác Động Quản Trị Rủi Ro Ngân Hàng

Kỷ luật thị trường có tác động đến quản trị rủi ro ngân hàng thông qua nhiều kênh khác nhau. Thứ nhất, thông tin minh bạch và công khai giúp người gửi tiền, nhà đầu tư và các bên liên quan đánh giá chính xác hơn mức độ rủi ro của ngân hàng. Áp lực từ thị trường thúc đẩy ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả hơn để duy trì uy tín và thu hút vốn. Thứ hai, kỷ luật thị trường khuyến khích ngân hàng tuân thủ các quy định pháp luật và chuẩn mực quốc tế về an toàn vốn và quản trị rủi ro. Việc tuân thủ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng. Thứ ba, kỷ luật thị trường có thể hạn chế hành vi rủi ro quá mức của ban quản lý ngân hàng. Áp lực từ cổ đông và thị trường có thể ngăn chặn ban quản lý theo đuổi các chiến lược kinh doanh quá mạo hiểm.

3.1. Minh Bạch Thông Tin Yếu Tố Then Chốt của Kỷ Luật Thị Trường

Minh bạch thông tin là yếu tố then chốt để kỷ luật thị trường phát huy hiệu quả. Ngân hàng cần công khai đầy đủ và chính xác các thông tin về tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro. Thông tin cần được trình bày một cách rõ ràng, dễ hiểu để người dùng có thể đưa ra quyết định đầu tư và gửi tiền một cách sáng suốt. Các thông tin quan trọng bao gồm: tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ xấu, khả năng sinh lời, tính thanh khoản, cơ cấu tài sản và nợ. Bên cạnh đó, thông tin về các hoạt động đầu tư rủi ro và các biện pháp quản lý rủi ro cũng cần được công khai.

3.2. Đánh Giá Tín Nhiệm Công Cụ Hỗ Trợ Kỷ Luật Thị Trường

Đánh giá tín nhiệm đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kỷ luật thị trường. Các tổ chức đánh giá tín nhiệm độc lập đưa ra các đánh giá về khả năng trả nợ của ngân hàng, giúp người gửi tiền và nhà đầu tư có thêm thông tin để đánh giá rủi ro. Xếp hạng tín nhiệm thấp có thể làm tăng chi phí huy động vốn của ngân hàng, tạo áp lực để ngân hàng cải thiện hoạt động và quản trị rủi ro. Việc sử dụng các công cụ đánh giá tín nhiệm cần được thực hiện một cách thận trọng, kết hợp với các thông tin khác để có cái nhìn toàn diện về rủi ro của ngân hàng.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Kỷ Luật Thị Trường Hiệu Quả Ngân Hàng

Để tăng cường kỷ luật thị trường và nâng cao hiệu quả ngân hàng, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, cần hoàn thiện khung pháp lý về công khai thông tin và minh bạch trong hoạt động ngân hàng. Các quy định cần rõ ràng, cụ thể và đảm bảo tính thực thi. Thứ hai, cần nâng cao năng lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước để đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và quản trị rủi ro. Thứ ba, cần khuyến khích các tổ chức đánh giá tín nhiệm độc lập hoạt động hiệu quả và minh bạch. Thứ tư, cần nâng cao nhận thức của người gửi tiền và nhà đầu tư về tầm quan trọng của việc đánh giá rủi ro ngân hàng.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Giám Sát và Quản Lý Rủi Ro Ngân Hàng

Nâng cao năng lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước là một yếu tố quan trọng để tăng cường kỷ luật thị trường. Ngân hàng Nhà nước cần có đủ nguồn lực và chuyên môn để giám sát hiệu quả hoạt động của các ngân hàng, đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn và quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý khác để giám sát các hoạt động liên ngành có thể ảnh hưởng đến rủi ro của ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước cũng cần chủ động áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả giám sát.

4.2. Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật Về Minh Bạch Thông Tin NHTM

Hoàn thiện quy định pháp luật về minh bạch thông tin là một giải pháp quan trọng để tăng cường kỷ luật thị trường. Các quy định cần rõ ràng, cụ thể và đảm bảo tính thực thi. Các thông tin cần được công khai đầy đủ và chính xác, bao gồm: tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ xấu, khả năng sinh lời, tính thanh khoản, cơ cấu tài sản và nợ. Bên cạnh đó, thông tin về các hoạt động đầu tư rủi ro và các biện pháp quản lý rủi ro cũng cần được công khai. Cần có các chế tài đủ mạnh để xử lý các trường hợp vi phạm quy định về minh bạch thông tin.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kỷ Luật Thị Trường Trong Bối Cảnh Hiện Nay

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, việc áp dụng kỷ luật thị trường càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Thứ nhất, các ngân hàng Việt Nam cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh để thu hút vốn và duy trì uy tín trên thị trường quốc tế. Thứ hai, các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động và quản trị rủi ro. Thứ ba, các ngân hàng cần chú trọng đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp minh bạch và trách nhiệm.

5.1. Tái Cơ Cấu Ngân Hàng và Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Tái cơ cấu ngân hàng là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường kỷ luật thị trường. Việc tái cơ cấu có thể bao gồm: sáp nhập, hợp nhất, mua lại, hoặc thay đổi mô hình kinh doanh. Mục tiêu của tái cơ cấu là tạo ra các ngân hàng mạnh hơn, hiệu quả hơn và có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế. Việc tái cơ cấu cần được thực hiện một cách thận trọng, đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

5.2. Chuyển Đổi Số và Ứng Dụng Fintech Trong Ngân Hàng

Chuyển đổi số và ứng dụng Fintech là một xu hướng tất yếu trong ngành ngân hàng. Các công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, điện toán đám mây có thể giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, việc ứng dụng Fintech cũng đặt ra những thách thức mới về quản trị rủi ro và an ninh mạng. Ngân hàng cần có chiến lược chuyển đổi số rõ ràng và đảm bảo an toàn thông tin cho khách hàng.

VI. Kết Luận Tương Lai Kỷ Luật Thị Trường Ngân Hàng TM VN

Kỷ luật thị trường đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc tăng cường kỷ luật thị trường đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại và các bên liên quan. Trong tương lai, kỷ luật thị trường sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ.

6.1. Ổn Định Tài Chính và Phát Triển Kinh Tế Bền Vững

Kỷ luật thị trường góp phần quan trọng vào ổn định tài chính và phát triển kinh tế bền vững. Hệ thống ngân hàng ổn định và hiệu quả là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự phát triển kinh tế bền vững. Kỷ luật thị trường giúp giảm thiểu rủi ro cho hệ thống ngân hàng, ngăn chặn khủng hoảng tài chính và tạo điều kiện cho tăng trưởng kinh tế ổn định.

6.2. Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế và Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc tăng cường kỷ luật thị trường là điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Các ngân hàng Việt Nam cần đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn vốn và quản trị rủi ro để thu hút vốn và duy trì uy tín trên thị trường quốc tế. Kỷ luật thị trường giúp các ngân hàng Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu, câu hỏi, đối tượng, phạm vi, phương pháp, dữ liệu nghiên cứu, điểm mới, các đóng góp của đề tài và kết cấu luận án. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu. Trong chương này, tác giả trình bày tổng quan lý thuyết về KLTT, CNRR, hiệu quả tài chính của NHTM. Tiếp theo, tác giả tiến hành khảo lược các nghiên cứu có liên quan trước đây để tìm khoảng trống về vấn đề nghiên cứu.

Cuối chương, tác giả đưa ra giả thuyết nhằm phát triển mô hình phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Bên cạnh việc mô tả phương pháp nghiên cứu, quy trình nghiên cứu và mô hình nghiên cứu, tác giả trình bày cách đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu song song với việc trình bày cách thức thu thập số liệu thứ cấp phục vụ cho nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Trong chương này, tác giả trình bày thảo luận các kết quả nghiên cứu về tác động của KLTT đến CNRR và hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam; tác động của KLTT và CNRR đến HQTC của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2008-2022. Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách. Tác giả dựa vào nội dung về kết quả của chương 4, tác giả kết luận và đề xuất một số gợi ý chính sách, quản trị cho NHNN và NHTM. Cuối chương, tác giả gợi ý một số nội dung định hướng nghiên cứu tiếp theo.

11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG.1 KHÁI NIỆM VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG Kỷ luật thị trường (market discipline) được hiểu là phản ứng của thị trường (thị trường gồm người gửi tiền vào ngân hàng hoặc các khách hàng tiềm năng hoặc công chúng.) đối với ngân hàng trong trường hợp rủi ro của ngân hàng thay đổi. Phản ứng của thị trường (trong trường hợp rủi ro của ngân hàng thay đổi) có thể là động thái yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút số tiền đang gửi tại ngân hàng. Cơ sở để thị trường đưa ra quyết định là các thông tin về hoạt động kinh doanh do NHTM cung cấp. Cho nên, KLTT ngành ngân hàng cũng được hiểu đó là sự minh bạch về thông tin của các NHTM đối với thị trường.

Khi “thị trường” đã có “thông tin” về các NHTM, họ sẽ quyết định có nên tiếp tục hoặc sẽ đầu tư hoặc gửi tiền vào ngân hàng hay không? Vì vậy, Berger (1991) đã mô tả KLTT như là một tình huống mà người gửi tiền phạt các ngân hàng rủi ro hơn bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc bằng cách rút tiền gửi. Khái niệm này cho rằng người gửi tiền luôn yêu cầu một mức lãi suất cao đủ để bù đắp cho các khoản rủi ro mà họ có thể gánh chịu do việc các ngân hàng theo đuổi các chính sách đầu tư mạo hiểm hoặc do kết quả hoạt động kinh doanh của bản thân ngân hàng. Trường hợp các ngân hàng không đáp ứng yêu cầu này, người gửi tiền sẽ rút tiền và gửi ở các tổ chức tín dụng khác có hiệu quả kinh doanh tốt hơn hoặc có mức độ rủi ro thấp hơn. Cho nên, đặc điểm hoạt động và kết quả kinh doanh trong các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, công bố thông tin.

của ngân hàng sẽ ảnh hưởng đến thị trường nói chung (thị trường được hiểu là các nhà đầu tư, người gửi tiền, khách hàng tiềm năng) và tình hình huy động vốn của đơn vị mình nói riêng. Trong số các khách hàng gửi tiền thì những người gửi tiền lớn vượt quá số tiền được bảo hiểm là những người phản ứng với rủi ro ngân hàng khá lớn. Họ thường xử phạt các ngân hàng rủi ro hơn bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi của họ (Martinez-Peria và Schmukler, 2001). Goldberg và Hudgins (2002) cho rằng các khoản nợ không được bảo hiểm tương ứng với rủi ro ngân hàng sẽ hỗ trợ cho sự 12 tồn tại của kỷ luật thị trường nhiều hơn.

Do đó, nhằm bảo vệ lợi ích của mình, các khách hàng (hiện hữu hoặc tiềm năng) và công chúng.sẽ cân nhắc trước quyết định lựa chọn ngân hàng khác hoặc “trừng phạt” ngân hàng hiện hữu bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc từ bỏ ngân hàng (Berger, 1991). Trước mối đe dọa đơn thuần về kỷ luật thị trường như vậy, các ngân hàng có thể bị ức chế hoặc bị ảnh hưởng trong việc hoạch định các chiến lược kinh doanh của mình theo chiều hướng an toàn hơn. Chính vai trò này mà kỷ luật thị trường có chức năng giám sát hoạt động kinh doanh ngân hàng và là một trong ba yếu tố cấu thành lên hệ thống giám sát ngân hàng của một quốc gia. Vì tính chất quan trọng như trên mà kỷ luật thị trường được xem là một trong ba trụ cột chính của bộ khung Hiệp ước vốn Basel II bên cạnh trụ cột thứ nhất – Các yêu cầu vốn tối thiểu và trụ cột thứ hai – Tăng cường cơ chế giám sát.

Đây cũng chính là điểm mới quan trọng của Basel II so với phiên bản đầu của mình là Basel I, giúp hình thành những tiêu chuẩn mới buộc các NHTM ngày càng hoạt động lành mạnh, minh bạch và an toàn hơn, đồng thời có thể giảm thiểu rủi ro cho cả bản thân ngân hàng và cho cả hệ thống NHTM nói chung.2 CÁC HÌNH THỨC CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG. Kỷ luật thị trường có hai hình thức: kỷ luật trực tiếp và kỷ luật gián tiếp (Cục Dự trữ Liên bang (2000), Kwast và cộng sự (1999)) Kỷ luật thị trường trực tiếp: là áp lực của các nhà đầu tư yêu cầu NHTM có độ rủi ro cao phải trả lãi cao hoặc rút vốn không đầu tư vào NHTM đó nữa. Lúc đó các NHTM có độ rủi ro cao phải điều chỉnh danh mục đầu tư. Do đó, các ngân hàng, không chỉ “bị trừng phạt” về lãi suất vì duy trì hồ sơ rủi ro cao, mà một khả năng nữa của KLTT là người gửi tiền không có bảo hiểm có thể phạt các ngân hàng rủi ro bằng cách rút tiền gửi của họ từ các ngân hàng đó.

Kỷ luật thị trường gián tiếp là áp lực từ các cá nhân và tổ chức không phải là khách hàng của ngân hàng như cơ chế hợp tác giám sát quốc tế, tổ chức bảo tiền gửi, các tổ chức đánh giá tín nhiệm hoặc công chúng. Các thông tin của họ và thông tin có được từ thị trường sẽ giám sát các hoạt động kinh doanh của ngân hàng và áp lực 13 để ngân hàng điều chỉnh rủi ro đối với các loại chứng khoán do ngân hàng phát hành được khai thác tại thị trường thứ cấp.3 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG. KLTT trải qua 3 giai đoạn phát triển chính: giai đoạn trước cuộc đại khủng hoảng 1929-1933; giai đoạn từ năm 1933-1990 và giai đoạn từ năm 1990 đến nay. Giai đoạn trước cuộc đại khủng hoảng 1929 – 1933, kỷ luật thị trường được xem là phương thức giám sát ngân hàng chủ yếu.

Bởi vì trong giai đoạn này, đa số các nước tư bản đều hoạt động theo cơ chế tự điều chỉnh của thị trường tự do theo trường phái Keynes. Theo trường phái này, lãi suất tiền gửi sẽ được điều tiết bởi các bên tham gia và theo quy luật cung - cầu. Như vậy, khi các ngân hàng muốn nâng mức độ CNRR của mình trong hoạt động kinh doanh thì cần phải xem xét đến mức độ CNRR của người gửi tiền hiện hữu và khách hàng tiềm năng. Lúc này, KLTT đang phát huy vị thế trọng yếu của nó trong việc giám sát và điều tiết hành vi của bộ phận quản lý ngân hàng, từ đó giúp cân bằng rủi ro và lợi ích giữa các bên tham gia.

Giai đoạn từ năm 1933-1990, KLTT mất dần tầm ảnh hưởng và dần dần bị xem nhẹ trong khi đó giám sát của nhà nước lấy lại vị trí trọng yếu. Cuộc đại khủng hoảng 1929-1933 đã cho thấy rằng KLTT đã không làm tốt vai trò giám sát của mình như kỳ vọng. Ở giai đoạn này, việc thực hiện nới lỏng tín dụng đi kèm với việc tăng dư nợ cho vay quá nhanh trong một thời gian ngắn mà không chú trọng đến công tác quản trị rủi ro làm cho rủi ro nợ xấu gia tăng và nền kinh tế có những chuyển biến xấu. Lúc hệ thống ngân hàng đã không vượt qua được những khó khăn và khủng hoảng do nợ xấu tăng cao thì sự có mặt của cơ quan giám sát nhà nước là hết sức cần thiết.

Cũng trong giai đoạn này, quy định về bảo hiểm tiền gửi đã ra đời như một trong những giải pháp để hạn chế những tổn thất và rủi ro đối với hệ thống ngân hàng. Sự ra đời của bảo hiểm tiền gửi đã phần nào làm giảm tầm ảnh hưởng của KLTT. Giai đoạn từ sau năm 1990 đến nay, KLTT ngày càng được xem trọng. Từ sau năm 1990 trở đi, các nhà làm chính sách và những nhà nghiên cứu đã rất chú trọng đến việc tạo điều kiện cho KLTT phát huy vai trò của mình như một kênh giám sát bổ sung cho cơ quan nhà nước trong việc giám sát các hoạt động của các ngân 14 hàng.

Để khẳng định vị thế này của KLTT, ủy ban Basel đã xây dựng KLTT như là một trụ cột thứ 3 bên cạnh trụ cột thứ nhất – Các yêu cầu vốn tối thiểu và trụ cột thứ hai – Tăng cường cơ chế giám sát trong Basel II và tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của KLTT trong Basel III. Như vậy, KLTT và giám sát nhà nước có sự bổ sung cho nhau trong việc giám sát hoạt động của hệ thống NHTM. Quan điểm này cũng đã được hiệp ước Basel II thể hiện khá đầy đủ.4 ĐẶC ĐIỂM CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG Kỷ luật thị trường thông thường chỉ phát huy tác dụng trong việc giám sát ngân hàng khi các bên tham gia thị trường (không phải là ngân hàng công bố thông tin) và công chúng được cung cấp đầy đủ, kịp thời những thông tin cần thiết để có thể xác định tổng quan được tình hình, các hoạt động đầu tư và những rủi ro có thể gặp phải của một ngân hàng. Đặc biệt hơn nữa là những thông tin này phải thật sự chính xác, thể hiện đúng với thực trạng của ngân hàng.

Do vậy, kỷ luật thị trường chịu ảnh hưởng bởi sự công bố thông tin minh bạch của các ngân hàng. Dựa vào các thông tin tiếp nhận và kết quả đánh giá có thể rút ra, khách hàng có thể đưa ra quyết định là tiếp tục đầu tư hay chuyển hướng đầu tư qua một ngân hàng khác.