Tác động của kỷ luật thị trường đến chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại việt nam

Luận án về tác động của kỷ luật thị trường đến chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu chuyên sâu tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Bùi Thị Kim Hạnh
• Người hướng dẫn: Huỳnh Quang Linh
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính – Marketing
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Kỷ Luật Thị Trường Đến Chấp Nhận Rủi Ro Và Hiệu Quả Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam.
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÁC CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. CÁC ĐIỂM MỚI VÀ ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
• 1.6.1. ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 1.6.2. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
• 1.7. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 2.1.1. KHÁI NIỆM VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 2.1.2. CÁC HÌNH THỨC CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 2.1.3. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 2.1.4. ĐẶC ĐIỂM CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 2.1.5. VAI TRÒ CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 2.2. LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO VÀ CHẤP NHẬN RỦI RO
• 2.2.1. LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO
• 2.2.1.1. KHÁI NIỆM VỀ RỦI RO
• 2.2.1.2. PHÂN LOẠI RỦI RO
• 2.2.2. LÝ THUYẾT VỀ CHẤP NHẬN RỦI RO
• 2.2.2.1. KHÁI NIỆM VỀ CHẤP NHẬN RỦI RO
• 2.2.2.2. LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO VÀ MỨC ĐỘ CHẤP NHẬN RỦI RO
• 2.3. LÝ THUYẾT VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG
• 2.3.1. KHÁI NIỆM VỀ HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG
• 2.3.2. PHÂN LOẠI HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG
• 2.4. LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.4.1. LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHẤP NHẬN RỦI RO ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG
• 2.4.2. LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN CHẤP NHẬN RỦI RO
• 2.4.3. LƯỢC KHẢO NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG
• 2.5. KHE HỞ NGHIÊN CỨU
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG CÁC BIẾN NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. ĐO LƯỜNG KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG
• 3.2.2. ĐO LƯỜNG MỨC ĐỘ CHẤP NHẬN RỦI RO
• 3.2.3. ĐO LƯỜNG HIỆU QUẢ NGÂN HÀNG
• 3.2.4. ĐO LƯỜNG CÁC BIẾN KIỂM SOÁT KHÁC
• 3.3. XÂY DỰNG GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. MÔ HÌNH (1): TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN CHẤP NHẬN RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.3.1.1. XÂY DỰNG GIẢ THIẾT MÔ HÌNH (1)
• 3.3.1.2. MÔ HÌNH (1): TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN CHẤP NHẬN RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.3.2. MÔ HÌNH (2): TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.3.2.1. XÂY DỰNG GIẢ THIẾT MÔ HÌNH (2)
• 3.3.2.2. MÔ HÌNH (2): TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.3.3. MÔ HÌNH (3): SỰ THAY ĐỔI CỦA CNRR CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KLTT LÊN HQTC CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.3.3.1. XÂY DỰNG GIẢ THIẾT MÔ HÌNH (3)
• 3.3.3.2. MÔ HÌNH (3): SỰ THAY ĐỔI CỦA CNRR CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KLTT LÊN HQTC CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.4. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU ƯỚC LƯỢNG
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỰC TRẠNG KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG, CHẤP NHẬN RỦI RO VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2022
• 4.1.1. THỰC TRẠNG KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2022
• 4.1.2. THỰC TRẠNG MỨC ĐỘ CHẤP NHẬN RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2022
• 4.1.3. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2022
• 4.2. THỐNG KÊ MÔ TẢ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 4.3. MA TRẬN TƯƠNG QUAN VÀ KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN
• 4.3.1. MA TRẬN TƯƠNG QUAN VÀ KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN MÔ HÌNH (1)
• 4.3.2. MA TRẬN TƯƠNG QUAN VÀ KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN MÔ HÌNH (2)
• 4.3.3. MA TRẬN TƯƠNG QUAN VÀ KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN MÔ HÌNH (3) - MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG VÀ CHẤP NHẬN RỦI RO ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 4.4. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH (1) - TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN CHẤP NHẬN RỦI RO
• 4.4.2. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH 2 - MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 4.4.3. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH (3) - MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG VÀ CHẤP NHẬN RỦI RO ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 4.4.3.1. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH (3.1), XÉT BIẾN CAPRISK LÀ ĐẠI DIỆN CHO CHẤP NHẬN RỦI RO
• 4.4.3.2. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH (3.2), XÉT BIẾN CREDRISK LÀ ĐẠI DIỆN CHO CHẤP NHẬN RỦI RO
• 4.4.3.3. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH (3.3), XÉT BIẾN LIQRISK LÀ ĐẠI DIỆN CHO CHẤP NHẬN RỦI RO
• 4.5. KẾT QUẢ HỒI QUI VÀ THẢO LUẬN
• 4.5.1. KẾT QUẢ HỒI QUI MÔ HÌNH 1 - TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN CHẤP NHẬN RỦI RO
• 4.5.2. KẾT QUẢ HỒI QUI MÔ HÌNH 2: TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 4.5.3. KẾT QUẢ HỒI QUI MÔ HÌNH (3): SỰ THAY ĐỔI CỦA CNRR CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KLTT LÊN HQTC CÁC NHTM VIỆT NAM
• 4.5.3.1. KẾT QUẢ HỒI QUI MÔ HÌNH (3.1): SỰ THAY ĐỔI CỦA CNRR VỐN ĐẦU TƯ CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KLTT LÊN HQTC CÁC NHTM VIỆT NAM
• 4.5.3.2. KẾT QUẢ HỒI QUI MÔ HÌNH (3.2): SỰ THAY ĐỔI CỦA CNRR TÍN DỤNG CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KLTT LÊN HQTC CÁC NHTM VIỆT NAM
• 4.5.3.3. KẾT QUẢ HỒI QUI MÔ HÌNH (3.3): SỰ THAY ĐỔI CỦA CNRR THANH KHOẢN CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KLTT LÊN HQTC CÁC NHTM VIỆT NAM
• 4.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1.1. ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 5.1.2. ĐỐI VỚI CÁC NHÀ QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC
• 5.2. HẠN CHẾ, HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỷ Luật Thị Trường Tác Động Đến NHTM VN

Ngành ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, là kênh dẫn vốn chủ yếu. Hoạt động của ngân hàng và các vấn đề rủi ro có thể ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Một ngân hàng phá sản có thể gây ra phá sản dây chuyền, dẫn đến khủng hoảng tài chính và kinh tế (Mishkin, 1999). Ngân hàng thương mại (NHTM) luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Hệ thống NHTM Việt Nam hội nhập sâu rộng, lớn mạnh về quy mô tài sản, nhưng đồng thời mức độ cạnh tranh cũng tăng cao. Các ngân hàng có thể đối mặt với rủi ro cao hơn so với trước đây. Nghiệp vụ huy động vốn đóng vai trò then chốt. Khó khăn trong huy động vốn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh. Rủi ro có thể xảy ra khi người gửi tiền rút tiền hàng loạt. Gần đây, trường hợp Ngân hàng SCB là một ví dụ điển hình. Tin đồn xấu đã khiến khách hàng lo lắng và rút tiền ồ ạt. SCB nhanh chóng rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán và bị Ngân hàng Nhà nước kiểm soát đặc biệt.

1.1. Vai Trò Của Kỷ Luật Thị Trường Trong Ổn Định NHTM

Kỷ luật thị trường (KLTT) đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định hệ thống NHTM. Người gửi tiền có quyền lựa chọn ngân hàng uy tín, hiệu quả và ít rủi ro. Do đó, các NHTM phải điều chỉnh để thu hút vốn bằng cách giảm đầu tư rủi ro, tăng hiệu quả kinh doanh. KLTT đề cập đến sự công khai, minh bạch thông tin của các NHTM và tổ chức tín dụng đối với thị trường (Basel II). Thị trường, bao gồm cá nhân, tổ chức gửi tiền hoặc đầu tư vốn, sẽ phân tích thông tin và quyết định có nên đầu tư vào ngân hàng hay không. Berger (1991) cho rằng người gửi tiền phạt các ngân hàng rủi ro hơn bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi. KLTT được xem như quyền lực của người gửi tiền đối với NHTM (Ghosh và Das, 2003), điều tiết hoạt động ngân hàng theo hướng lành mạnh hóa và giảm rủi ro.

1.2. Tác Động của Áp Lực Thị Trường lên Hành Vi của Ngân Hàng

KLTT là một trong những hoạt động giám sát ngân hàng được thực hiện bởi thị trường. Người gửi tiền muốn lãi suất cao để bù đắp rủi ro từ các chính sách đầu tư mạo hiểm của ngân hàng. Nếu ngân hàng không đáp ứng, họ sẽ rút tiền và gửi ở ngân hàng khác ít rủi ro hơn (Berger, 1991). KLTT là yếu tố cấu thành hệ thống giám sát ngân hàng của một quốc gia, bên cạnh cơ quan giám sát nhà nước, cơ chế kiểm soát nội bộ, cơ chế hợp tác giám sát quốc tế, tổ chức bảo hiểm tiền gửi, hội ngành tài chính - ngân hàng, và các tổ chức đánh giá tín nhiệm. KLTT được xem là trụ cột thứ ba của Hiệp ước vốn Basel II, giúp hình thành các tiêu chuẩn minh bạch hơn và đảm bảo vốn phòng ngừa rủi ro.

II. Thách Thức và Rủi Ro Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Ngân Hàng

KLTT là một trong ba trụ cột của Basel II, bên cạnh các yêu cầu vốn tối thiểu và tăng cường cơ chế giám sát. Việc tăng cường KLTT cũng như giám sát chính thức và các yêu cầu về vốn giúp cải thiện sự ổn định của ngân hàng. KLTT là một trong ba trụ cột được chấp nhận rộng rãi để hạn chế các ưu đãi chuyển đổi rủi ro của ngân hàng. Duy trì tính ổn định và hiệu quả cho toàn hệ thống NHTM đòi hỏi nghiên cứu các yếu tố tác động đến mức độ chấp nhận rủi ro (CNRR) và hiệu quả ngân hàng (HQNH). Nghiên cứu về yếu tố giám sát ngân hàng, đặc biệt KLTT, có thể giúp các ngân hàng thực hiện các giải pháp minh bạch hóa và lành mạnh hóa hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, CNRR cũng tác động rất lớn đến HQNH (Berger và cộng sự, 1993; Hughes và Mester, 2010).

2.1. Mức Độ Chấp Nhận Rủi Ro và Hiệu Quả Tài Chính NHTM VN

Trong cơ chế giám sát hoạt động của các ngân hàng, KLTT là cơ chế giám sát thứ ba, bên cạnh cơ quan giám sát nhà nước và cơ chế giám sát nội bộ của các NHTM. Ba cơ chế này được xem là ba trụ cột bảo vệ hệ thống NHTM hoạt động ổn định và hiệu quả, bổ trợ lẫn nhau trong phòng ngừa và khống chế rủi ro. KLTT là yếu tố cấu thành hệ thống giám sát ngân hàng của một quốc gia. Hoạt động giám sát của cơ quan quản lý được xem là bàn tay hữu hình, trong khi KLTT được xem là bàn tay vô hình buộc các ngân hàng phải có trách nhiệm, đảm bảo tính kỷ luật và nghiêm túc thực hiện các quy định trong quản trị rủi ro. KLTT góp phần thực hiện mục tiêu duy trì tính ổn định, hoạt động lành mạnh và hiệu quả cho hệ thống NHTM.

2.2. Tác Động Của Biến Động Kinh Tế Vĩ Mô Đến Rủi Ro Ngân Hàng

KLTT có vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Nghiên cứu về KLTT có thể tạo tiền đề giúp các ngân hàng thực hiện các giải pháp minh bạch hóa, lành mạnh hóa hoạt động kinh doanh. Nhiều kết quả nghiên cứu cũng cho thấy CNRR cũng tác động rất lớn đến hiệu quả ngân hàng (Berger và cộng sự, 1993; Hughes và Mester, 2010). Trên thế giới đã có các công trình nghiên cứu về tác động của KLTT đến CNRR và HQNH. Song ở nước ta, hiện chưa có các công trình nghiên cứu đầy đủ về tác động của KLTT đến CNRR và HQTC. Tác giả chỉ tìm thấy một số nội dung như: tác động của bảo hiểm tiền gửi đến KLTT ngành ngân hàng (Nguyễn Chí Đức và cộng sự, 2012), tổng hợp cơ sở lý luận về KLTT và tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới có liên quan đến KLTT (Phan Diên...). Các yếu tố như biến động kinh tế vĩ mô, lãi suất thị trường và tỷ giá hối đoái cũng cần được xem xét.

III. Cách Kỷ Luật Thị Trường Tác Động Quản Trị Rủi Ro Ngân Hàng

Kỷ luật thị trường có tác động đến quản trị rủi ro ngân hàng thông qua nhiều kênh khác nhau. Thứ nhất, thông tin minh bạch và công khai giúp người gửi tiền, nhà đầu tư và các bên liên quan đánh giá chính xác hơn mức độ rủi ro của ngân hàng. Áp lực từ thị trường thúc đẩy ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả hơn để duy trì uy tín và thu hút vốn. Thứ hai, kỷ luật thị trường khuyến khích ngân hàng tuân thủ các quy định pháp luật và chuẩn mực quốc tế về an toàn vốn và quản trị rủi ro. Việc tuân thủ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng. Thứ ba, kỷ luật thị trường có thể hạn chế hành vi rủi ro quá mức của ban quản lý ngân hàng. Áp lực từ cổ đông và thị trường có thể ngăn chặn ban quản lý theo đuổi các chiến lược kinh doanh quá mạo hiểm.

3.1. Minh Bạch Thông Tin Yếu Tố Then Chốt của Kỷ Luật Thị Trường

Minh bạch thông tin là yếu tố then chốt để kỷ luật thị trường phát huy hiệu quả. Ngân hàng cần công khai đầy đủ và chính xác các thông tin về tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro. Thông tin cần được trình bày một cách rõ ràng, dễ hiểu để người dùng có thể đưa ra quyết định đầu tư và gửi tiền một cách sáng suốt. Các thông tin quan trọng bao gồm: tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ xấu, khả năng sinh lời, tính thanh khoản, cơ cấu tài sản và nợ. Bên cạnh đó, thông tin về các hoạt động đầu tư rủi ro và các biện pháp quản lý rủi ro cũng cần được công khai.

3.2. Đánh Giá Tín Nhiệm Công Cụ Hỗ Trợ Kỷ Luật Thị Trường

Đánh giá tín nhiệm đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kỷ luật thị trường. Các tổ chức đánh giá tín nhiệm độc lập đưa ra các đánh giá về khả năng trả nợ của ngân hàng, giúp người gửi tiền và nhà đầu tư có thêm thông tin để đánh giá rủi ro. Xếp hạng tín nhiệm thấp có thể làm tăng chi phí huy động vốn của ngân hàng, tạo áp lực để ngân hàng cải thiện hoạt động và quản trị rủi ro. Việc sử dụng các công cụ đánh giá tín nhiệm cần được thực hiện một cách thận trọng, kết hợp với các thông tin khác để có cái nhìn toàn diện về rủi ro của ngân hàng.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Kỷ Luật Thị Trường Hiệu Quả Ngân Hàng

Để tăng cường kỷ luật thị trường và nâng cao hiệu quả ngân hàng, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, cần hoàn thiện khung pháp lý về công khai thông tin và minh bạch trong hoạt động ngân hàng. Các quy định cần rõ ràng, cụ thể và đảm bảo tính thực thi. Thứ hai, cần nâng cao năng lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước để đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và quản trị rủi ro. Thứ ba, cần khuyến khích các tổ chức đánh giá tín nhiệm độc lập hoạt động hiệu quả và minh bạch. Thứ tư, cần nâng cao nhận thức của người gửi tiền và nhà đầu tư về tầm quan trọng của việc đánh giá rủi ro ngân hàng.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Giám Sát và Quản Lý Rủi Ro Ngân Hàng

Nâng cao năng lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước là một yếu tố quan trọng để tăng cường kỷ luật thị trường. Ngân hàng Nhà nước cần có đủ nguồn lực và chuyên môn để giám sát hiệu quả hoạt động của các ngân hàng, đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn và quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý khác để giám sát các hoạt động liên ngành có thể ảnh hưởng đến rủi ro của ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước cũng cần chủ động áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả giám sát.

4.2. Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật Về Minh Bạch Thông Tin NHTM

Hoàn thiện quy định pháp luật về minh bạch thông tin là một giải pháp quan trọng để tăng cường kỷ luật thị trường. Các quy định cần rõ ràng, cụ thể và đảm bảo tính thực thi. Các thông tin cần được công khai đầy đủ và chính xác, bao gồm: tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ xấu, khả năng sinh lời, tính thanh khoản, cơ cấu tài sản và nợ. Bên cạnh đó, thông tin về các hoạt động đầu tư rủi ro và các biện pháp quản lý rủi ro cũng cần được công khai. Cần có các chế tài đủ mạnh để xử lý các trường hợp vi phạm quy định về minh bạch thông tin.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kỷ Luật Thị Trường Trong Bối Cảnh Hiện Nay

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, việc áp dụng kỷ luật thị trường càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Thứ nhất, các ngân hàng Việt Nam cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh để thu hút vốn và duy trì uy tín trên thị trường quốc tế. Thứ hai, các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động và quản trị rủi ro. Thứ ba, các ngân hàng cần chú trọng đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp minh bạch và trách nhiệm.

5.1. Tái Cơ Cấu Ngân Hàng và Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Tái cơ cấu ngân hàng là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường kỷ luật thị trường. Việc tái cơ cấu có thể bao gồm: sáp nhập, hợp nhất, mua lại, hoặc thay đổi mô hình kinh doanh. Mục tiêu của tái cơ cấu là tạo ra các ngân hàng mạnh hơn, hiệu quả hơn và có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế. Việc tái cơ cấu cần được thực hiện một cách thận trọng, đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

5.2. Chuyển Đổi Số và Ứng Dụng Fintech Trong Ngân Hàng

Chuyển đổi số và ứng dụng Fintech là một xu hướng tất yếu trong ngành ngân hàng. Các công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, điện toán đám mây có thể giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, việc ứng dụng Fintech cũng đặt ra những thách thức mới về quản trị rủi ro và an ninh mạng. Ngân hàng cần có chiến lược chuyển đổi số rõ ràng và đảm bảo an toàn thông tin cho khách hàng.

VI. Kết Luận Tương Lai Kỷ Luật Thị Trường Ngân Hàng TM VN

Kỷ luật thị trường đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc tăng cường kỷ luật thị trường đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại và các bên liên quan. Trong tương lai, kỷ luật thị trường sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ.

6.1. Ổn Định Tài Chính và Phát Triển Kinh Tế Bền Vững

Kỷ luật thị trường góp phần quan trọng vào ổn định tài chính và phát triển kinh tế bền vững. Hệ thống ngân hàng ổn định và hiệu quả là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự phát triển kinh tế bền vững. Kỷ luật thị trường giúp giảm thiểu rủi ro cho hệ thống ngân hàng, ngăn chặn khủng hoảng tài chính và tạo điều kiện cho tăng trưởng kinh tế ổn định.

6.2. Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế và Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc tăng cường kỷ luật thị trường là điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Các ngân hàng Việt Nam cần đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn vốn và quản trị rủi ro để thu hút vốn và duy trì uy tín trên thị trường quốc tế. Kỷ luật thị trường giúp các ngân hàng Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế, song luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể dẫn đến nguy cơ đổ vỡ mang tính hệ thống (Mishkin, 1999). Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007, hệ thống NHTM mở rộng mạnh mẽ về quy mô tài sản (ước đạt 7,5 triệu tỷ đồng vào năm 2022) và gia tăng số lượng thành viên, kéo theo sự cạnh tranh gay gắt và mức độ rủi ro ngày càng cao. Khi người gửi tiền đối mặt với nguy cơ rủi ro từ ngân hàng, họ có thể phản ứng bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi ồ ạt, như trường hợp khủng hoảng thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) vào tháng 10 năm 2022. Cơ chế giám sát từ phía thị trường này được gọi là kỷ luật thị trường (KLTT) – một trong ba trụ cột an toàn của Hiệp ước Vốn Basel II bên cạnh yêu cầu vốn tối thiểu và quy trình giám sát chính thức.

Khoảng trống nghiên cứu được xác định là: trong khi các tài liệu quốc tế đã phân tích tác động của KLTT đến chấp nhận rủi ro (CNRR) và hiệu quả tài chính (HQTC), thì tại Việt Nam, các nghiên cứu trước đây chủ yếu chỉ kiểm định tác động của CNRR đến KLTT hoặc đánh giá thực trạng ở mức sơ khởi. Chưa có công trình nào trong và ngoài nước đánh giá toàn diện, có hệ thống về tác động của KLTT đến CNRR, tác động của KLTT đến HQTC, cũng như tác động của biến tương tác giữa KLTT và CNRR đến HQTC của các NHTM Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu chung của luận án là xác định bằng chứng thực nghiệm về tác động của KLTT đến CNRR và HQTC, đồng thời kiểm tra sự thay đổi của CNRR có ảnh hưởng đến tác động của KLTT lên HQTC của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 – 2022; từ đó đề xuất các hàm ý chính sách và hàm ý quản trị. Bốn mục tiêu cụ thể gồm:

1. Nghiên cứu tác động của KLTT đến chấp nhận rủi ro của các NHTM Việt Nam.
2. Nghiên cứu tác động của KLTT đến hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam.
3. Nghiên cứu sự thay đổi của chấp nhận rủi ro có ảnh hưởng đến sự tác động của KLTT đến hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam hay không.
4. Đề xuất các gợi ý chính sách đối với cơ quan quản lý nhà nước và gợi ý quản trị đối với các NHTM Việt Nam nhằm nâng cao hiệu ứng kỷ luật thị trường.

Câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1: Tác động của KLTT đến chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam như thế nào?
• Câu hỏi 2: Tác động của KLTT đến hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam như thế nào?
• Câu hỏi 3: Sự thay đổi của chấp nhận rủi ro có ảnh hưởng đến sự tác động của KLTT đến HQTC NHTM hay không? Và ảnh hưởng như thế nào?
• Câu hỏi 4: Kết quả nghiên cứu là cơ sở để các nhà quản trị NHTM và NHNN đưa ra các giải pháp hoặc chính sách gì để gia tăng mức độ an toàn, lành mạnh và hiệu quả của hệ thống các NHTM Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Kỷ luật thị trường, chấp nhận rủi ro, hiệu quả tài chính, biến tương tác giữa KLTT và CNRR, cùng các yếu tố đặc thù ngân hàng và các biến kinh tế vĩ mô liên quan.
• Phạm vi không gian: 30 NHTM tại Việt Nam (chiếm hơn 90% tổng tài sản toàn ngành), không bao gồm các ngân hàng có vốn đầu tư nước ngoài, ngân hàng liên doanh, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 15 năm, từ năm 2008 đến năm 2022.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án thực hiện hệ thống hóa toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo ba nhóm chủ đề chính:

Mối quan hệ giữa chấp nhận rủi ro và hiệu quả ngân hàng

Lý thuyết danh mục của Markowitz (1959) giải thích mối quan hệ đánh đổi giữa rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng. Các nghiên cứu thực nghiệm của Boyd và De Nicolo (2005), Laeven và Levine (2009), Wagner (2010), Agoraki và cộng sự (2011), Hughes và Mester (2010), Anginer và cộng sự (2013) đều chỉ ra rằng ngân hàng có hiệu quả hoạt động cao thường có xu hướng chấp nhận nhiều rủi ro hơn. Aebi và cộng sự (2012) nhận thấy mục tiêu tối đa hóa lợi ích cổ đông gây áp lực khiến ngân hàng gia tăng rủi ro. Xét theo từng khía cạnh rủi ro cụ thể:

• CNRR vốn đầu tư (CAPRISK): Các công trình của Kosmidou và cộng sự (2008), Hou và cộng sự (2014), Garcia và Guerreiro (2015), Petria và cộng sự (2015), Sarmiento và Galán (2017), Menicucci và Paolucci (2016) khẳng định tỷ lệ an toàn vốn và mức độ chấp nhận rủi ro vốn tác động tích cực đáng kể đến tỷ suất sinh lời của ngân hàng.
• CNRR tín dụng (CREDRISK): Các nghiên cứu của Boahene và cộng sự (2012), Poudel (2012), Phạm Hữu Hồng Thái (2013), Abiola và Olausi (2014), Alshatti (2015), Saeed và cộng sự (2016) tìm thấy tác động cùng chiều giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời. Ngược lại, Athanasoglou và cộng sự (2006), Serwadada (2018) và Adelopo và cộng sự (2018) lại ghi nhận rủi ro tín dụng tác động ngược chiều đến hiệu quả tài chính.
• CNRR thanh khoản (LIQRISK): Alzorquan (2014) và Đàng Quang Vắng và cộng sự (2017) ghi nhận rủi ro thanh khoản và tỷ lệ nợ xấu tác động tiêu cực đến ROE; trong khi Trần Huy Hoàng và cộng sự (2021) tại Việt Nam giai đoạn 2010–2020 chỉ ra rủi ro thanh khoản tác động cùng chiều với ROA và ROE.

Mối quan hệ giữa kỷ luật thị trường và chấp nhận rủi ro

Sự tồn tại của KLTT được minh chứng qua phản ứng của người gửi tiền và nhà đầu tư nợ khi ngân hàng thay đổi mức độ rủi ro (Ellis và Flannery, 1992; Flannery, 1998; Martínez và Schmukler, 1998; Martinez-Peria và Schmukler, 2001; Goldberg và Hudgins, 2002; Ghosh và Das, 2003; Sironi, 2003; Demirguc-Kunt và Huizinga, 2004; Gropp và Vesala, 2004; Hosono, Lwake và Tsuru, 2004; Spiegel và Yamori (2007); Fueda và Konishi (2007); Uchida và Satake, 2009). Về tác động của KLTT đến hành vi mạo hiểm, Furfine (2001), Blum (2002), Nier và Baumann (2006), Hoang và cộng sự (2014) kết luận KLTT tạo áp lực buộc ngân hàng giảm mức độ chấp nhận rủi ro, đặc biệt sau khủng hoảng tài chính. Tác động này còn chịu sự điều tiết của bảo hiểm tiền gửi (Pecchenino, 1992; Mishkin, 2001; Cubillas, 2012) và trạng thái niêm yết cổ phiếu (Lepetit và Tarazi, 2011; Barry và cộng sự, 2011; Tran và cộng sự, 2018). Ngoài ra, các yếu tố quy mô (Demsetz và Strahan, 1997; Konishi và Yasuda, 2004; Haq và Heaney, 2012), sở hữu nhà nước (Acharya và cộng sự, 2016; Nguyen, 2017), chi phí hoạt động (Kwan và Eisenbeis, 1997; Fiordelisi và cộng sự, 2011), đa dạng hóa thu nhập (Baele và cộng sự, 2007; Srairi, 2013), cùng lạm phát và tăng trưởng kinh tế (García và cộng sự, 2009; Festić và cộng sự, 2011; Hadad và cộng sự, 2011) cũng tác động đáng kể đến CNRR.

Tác động của kỷ luật thị trường đến hiệu quả ngân hàng

Ghosh và Das (2003), McKinley và Banaian (2005), Uchida và Satake (2009) nhận định KLTT thúc đẩy các ngân hàng kém hiệu quả phải tái cấu trúc hoặc rời bỏ thị trường, giúp gia tăng hiệu quả tổng thể. Ngược lại, Nakaso và cộng sự (2000) và Berger và cộng sự (2000) chỉ ra hạn chế của KLTT khi hạ tầng thông tin kế toán chưa minh bạch. Việc niêm yết chứng khoán giúp ngân hàng giảm chi phí huy động vốn và cải thiện hiệu quả tài chính (Luo và cộng sự, 2011). Các yếu tố quy mô (Zhou và Wong, 2008), sở hữu nhà nước (Nutt, 2000; Ariff và Can, 2008), chi phí hoạt động (Fiordelisi và cộng sự, 2011), đa dạng hóa thu nhập (Stein, 1997; Villalonga, 2004; Elsas và cộng sự, 2010; Srairi, 2013), GDP và lạm phát (Bourke, 1989; Boyd và cộng sự, 2001; Fries và Taci, 2005; Grigorian và Manole, 2006) cũng can thiệp vào hiệu quả tài chính ngân hàng.

Khoảng trống nghiên cứu của luận án

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Huỳnh Thế Du và cộng sự (2005), Nguyễn Chí Đức và cộng sự (2012, 2017), Phan Diên Vỹ và cộng sự (2014), Trần Việt Dũng (2022) chủ yếu đánh giá tính khả thi, tác động của bảo hiểm tiền gửi hoặc tác động ngược của rủi ro đến KLTT. Chưa có công trình nào kết hợp kiểm định tác động đồng thời của KLTT đến cả CNRR và HQTC, cũng như chưa kiểm chứng sự thay đổi của CNRR đóng vai trò điều tiết như thế nào đối với mối quan hệ giữa KLTT và HQTC trong hệ thống NHTM Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý thuyết kinh tế thị trường và bàn tay vô hình: Adam Smith (1976) lập luận cơ chế giá cả và lãi suất do quy luật cung - cầu thị trường quyết định. Khi người gửi tiền nhận diện rủi ro ngân hàng tăng, họ yêu cầu mức bù đắp lãi suất cao hơn hoặc chuyển dịch dòng tiền sang tổ chức an toàn hơn.
• Khái niệm kỷ luật thị trường: Berger (1991) định nghĩa KLTT là tình huống người gửi tiền trừng phạt các ngân hàng rủi ro cao bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi. KLTT tồn tại dưới hai hình thức: kỷ luật trực tiếp (áp lực đòi hỏi lãi suất, rút vốn từ nhà đầu tư và người gửi tiền không được bảo hiểm) và kỷ luật gián tiếp (áp lực từ cơ quan xếp hạng tín nhiệm, giá chứng khoán trên thị trường thứ cấp; Kwast và cộng sự, 1999; Cục Dự trữ Liên bang, 2000). Trụ cột 3 của Basel II thiết lập các chuẩn mực bắt buộc về tính minh bạch, tần suất và tính trọng yếu của công bố thông tin.
• Lý thuyết thông tin bất cân xứng và lý thuyết tín hiệu: George Akerlof và cộng sự (1970) chỉ ra sự bất cân xứng thông tin giữa ngân hàng và khách hàng. Để khắc phục điều này, lý thuyết tín hiệu của Spence (1973) giải thích cách thị trường dựa vào các tín hiệu quan sát được (giá cổ phiếu, trích lập dự phòng rủi ro, chính sách lãi suất) để đánh giá sức khỏe ngân hàng.
• Lý thuyết về rủi ro và chấp nhận rủi ro: Khái niệm rủi ro của Frank Knight (1962), Willet (1963), Rose (1987), Allais (1953), Vlek và Stallen (1980), Fiegenbaum và Thomas (1988), Nguyễn Kim Anh (2010). Mức độ và hành vi CNRR được phân tích qua các nghiên cứu của Markowitz (1959), Sanders và Hambrick (2007), Palmer và Wiseman (1999), March và Shapira (1987), Yates (1992), Turner và cộng sự (2004), Kwan và cộng sự (1995), Rachdi và Ameur (2011). Luận án chia CNRR thành 3 nhóm: CNRR vốn đầu tư (CAPRISK), CNRR tín dụng (CREDRISK) và CNRR thanh khoản (LIQRISK).
• Lý thuyết về hiệu quả ngân hàng: Các tiếp cận của Berger và Mester (1997), Coelli và cộng sự (2003, 2005), Trương Quang Thông (2012), Nguyễn Năng Phúc (2013), Koopmans (1951, 1957), Farrell (1957), Leibenstein (1966), Yudistira (2004), Iršová (2009). Luận án tập trung vào hiệu quả tài chính (HQTC) được đo lường qua ba chỉ tiêu: ROA, ROE và NIM.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Dữ liệu nghiên cứu: Bộ dữ liệu bảng không cân bằng của 30 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2022 (15 năm). Số liệu vi mô thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán; số liệu kinh tế vĩ mô thu thập từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Phân loại ngân hàng	Số lượng	Tỷ lệ (%)
NHTM Cổ phần niêm yết (HOSE hoặc HNX)	19	63%
NHTM Cổ phần chưa niêm yết	11	37%
Tổng số mẫu nghiên cứu	30	100%

• Mô hình kinh tế lượng:
  • Mô hình 1: Đánh giá tác động của KLTT đến mức độ CNRR (CAPRISK, CREDRISK, LIQRISK).
  • Mô hình 2: Đánh giá tác động của KLTT đến HQTC (ROA, ROE, NIM).
  • Mô hình 3: Đánh giá tác động tương tác giữa KLTT và CNRR lên HQTC:
    • Mô hình 3.1: Xét biến tương tác với CNRR vốn đầu tư ($KLTT \times CAPRISK$).
    • Mô hình 3.2: Xét biến tương tác với CNRR tín dụng ($KLTT \times CREDRISK$).
    • Mô hình 3.3: Xét biến tương tác với CNRR thanh khoản ($KLTT \times LIQRISK$).
• Kỹ thuật và công cụ ước lượng: Sử dụng phần mềm Stata và Excel; thực hiện hồi quy bình phương nhỏ nhất gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Để khắc phục các khuyết tật về tự tương quan, phương sai sai số thay đổi và biến nội sinh, tác giả sử dụng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát (GLS) và phương pháp tổng quát thời điểm (GMM). Kiểm định đa cộng tuyến được thực hiện qua ma trận tương quan và hệ số phóng đại phương sai (VIF).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương 1 thiết lập nền tảng khoa học cho đề tài thông qua việc phân tích bối cảnh hội nhập sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007. Chương này nêu rõ tính cấp thiết của cơ chế giám sát thị trường tại các NHTM, xây dựng 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu tương ứng, xác định rõ đối tượng, phạm vi nghiên cứu 30 NHTM giai đoạn 2008–2022, phương pháp nghiên cứu định lượng, cùng các điểm mới và kết cấu 5 chương của luận án.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết khung lý luận về:

1. Kỷ luật thị trường: Khái niệm, 2 hình thức (trực tiếp, gián tiếp), 3 giai đoạn lịch sử phát triển (trước 1929, 1933–1990, sau 1990 đến nay), 4 đặc điểm cốt lõi và vai trò trong hệ thống giám sát.
2. Rủi ro và chấp nhận rủi ro: Khái niệm rủi ro, phân loại rủi ro theo Basel II (rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro thị trường) và theo Khan và cộng sự (2017), cùng cơ sở lý thuyết về mức độ và hành vi CNRR.
3. Hiệu quả ngân hàng: Khái niệm, phân loại hiệu quả tài chính và hiệu quả kỹ thuật.
4. Lược khảo nghiên cứu trước: Phân tích hệ thống các công trình quốc tế và trong nước về quan hệ giữa KLTT, CNRR và HQTC, từ đó xác định khe hở nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 xây dựng quy trình nghiên cứu thực nghiệm:

1. Dữ liệu: Thống kê mẫu 30 NHTM (19 ngân hàng niêm yết trên sàn HOSE/HNX và 11 ngân hàng chưa niêm yết).
2. Phương pháp đo lường các biến: Biến KLTT, các biến đại diện CNRR (CAPRISK, CREDRISK, LIQRISK), các biến đại diện HQTC (ROA, ROE, NIM), cùng các biến kiểm soát (Quy mô ngân hàng, Sở hữu nhà nước, Chi phí hoạt động, Đa dạng hóa thu nhập, Tăng trưởng GDP, Lạm phát INF).
3. Xây dựng giả thiết và thiết lập 3 mô hình kinh tế lượng:
   • Mô hình (1): $CNRR = f(KLTT, Control_Variables)$
   • Mô hình (2): $HQTC = f(KLTT, Control_Variables)$
   • Mô hình (3): $HQTC = f(KLTT, CNRR, KLTT \times CNRR, Control_Variables)$ (chia thành 3 nhánh 3.1, 3.2, 3.3).
4. Quy trình ước lượng: Kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Breusch-Pagan, Hausman), xử lý khuyết tật mô hình bằng ước lượng GLS và GMM.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 cung cấp bức tranh thực nghiệm giai đoạn 2008–2022:

1. Phân tích thực trạng: Diễn biến phát hành chứng chỉ tiền gửi, biến động tiền gửi trên tổng tài sản, thực trạng các loại CNRR (tín dụng, vốn đầu tư, thanh khoản) và diễn biến HQTC của 30 NHTM qua 15 năm.
2. Thống kê mô tả và kiểm định đa cộng tuyến: Trình bày thống kê mô tả, ma trận tương quan và hệ số VIF cho từng mô hình nghiên cứu.
3. Kết quả kiểm định và hồi quy:
   • Kết quả Mô hình 1: KLTT có tác động làm giảm mức độ chấp nhận rủi ro của các NHTM Việt Nam.
   • Kết quả Mô hình 2: KLTT có tác động cùng chiều làm tăng hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam.
   • Kết quả Mô hình 3 (3.1, 3.2, 3.3): Yếu tố CNRR tác động cùng chiều với HQTC; sự thay đổi của CNRR (vốn đầu tư, tín dụng, thanh khoản) có ảnh hưởng điều tiết đến mức độ tác động của KLTT lên HQTC.
   • Tác động của các biến kiểm soát: Quy mô ngân hàng, sở hữu nhà nước, chi phí hoạt động, đa dạng hóa thu nhập, lạm phát và tăng trưởng GDP đều có tác động có ý nghĩa thống kê đến CNRR và HQTC.

Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách

Dựa trên kết quả thực nghiệm của Chương 4, chương này tổng hợp các kết luận chính và đưa ra các đề xuất cụ thể:

1. Hàm ý chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý về công bố thông tin theo chuẩn mực Basel II và Basel III, nâng cao vai trò giám sát thị trường, chuẩn hóa hệ thống xếp hạng tín nhiệm độc lập.
2. Hàm ý quản trị đối với các NHTM: Nâng cao tính minh bạch thông tin, chủ động tối ưu hóa cơ cấu vốn và quản trị rủi ro thanh khoản, kiểm soát chi phí hoạt động và đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn thu.
3. Chỉ rõ các hạn chế của đề tài và gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

• Hoàn thiện và mở rộng khung lý thuyết về mối quan hệ giữa kỷ luật thị trường, mức độ chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính ngân hàng tại một thị trường mới nổi như Việt Nam.
• Bổ sung vào khoảng trống học thuật quốc tế và trong nước bằng việc kiểm định vai trò điều tiết của sự thay đổi mức độ chấp nhận rủi ro (vốn đầu tư, tín dụng, thanh khoản) đối với tác động của kỷ luật thị trường lên hiệu quả tài chính ngân hàng thông qua biến tương tác.
• Cung cấp một lược khảo toàn diện, có hệ thống về cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến KLTT và quản trị rủi ro ngân hàng.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Xác nhận bằng chứng thực nghiệm cho thấy cơ chế kỷ luật thị trường có tồn tại tại hệ thống NHTM Việt Nam: người gửi tiền có phản ứng với mức độ rủi ro của ngân hàng, và áp lực KLTT buộc các ngân hàng phải chủ động giảm mức độ chấp nhận rủi ro để duy trì lợi thế huy động vốn.
• Khẳng định KLTT có tác động thúc đẩy và làm gia tăng hiệu quả tài chính (HQTC) của các NHTM Việt Nam.
• Xác nhận CNRR có tác động cùng chiều với HQTC, đồng thời sự thay đổi của CNRR tạo ra sự thay đổi trong mức độ tác động của KLTT lên HQTC của các NHTM.
• Làm sáng tỏ vai trò của các biến đặc thù (quy mô, sở hữu nhà nước, chi phí hoạt động, đa dạng hóa thu nhập) và biến vĩ mô (lạm phát, tăng trưởng GDP) đối với việc hoạch định chính sách an toàn hệ thống.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Tăng cường cơ chế giám sát gián tiếp qua việc buộc các NHTM thực hiện công bố thông tin minh bạch, đúng tần suất và trọng yếu; thúc đẩy phát triển thị trường xếp hạng tín nhiệm độc lập; hoàn thiện lộ trình áp dụng toàn diện Basel II và Basel III.
• Đối với các Ngân hàng Thương mại: Chủ động công khai, minh bạch hóa báo cáo tài chính và tình hình hoạt động kinh doanh để tạo niềm tin cho người gửi tiền; thiết lập mức độ chấp nhận rủi ro phù hợp với khẩu vị rủi ro và năng lực quản trị; quản lý chi phí hoạt động và mở rộng các dịch vụ thu phí ngoài lãi.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi mẫu nghiên cứu: Luận án chỉ giới hạn khảo sát 30 NHTM cổ phần tại Việt Nam, chưa bao gồm các tổ chức tín dụng khác như NHTM có vốn đầu tư nước ngoài, NHTM liên doanh, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.
• Hạn chế về dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp trong giai đoạn 2008 – 2022. Trong bối cảnh kinh tế số và sự phát triển của công nghệ tài chính sau năm 2022, các kênh thông tin phi truyền thống có thể tác động đa chiều hơn đến KLTT mà bộ dữ liệu chưa bao quát hết.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi mẫu sang các định chế tài chính phi ngân hàng, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; cập nhật chuỗi thời gian nghiên cứu giai đoạn sau năm 2022; bổ sung thêm các chỉ tiêu đo lường phi tài chính của KLTT và tác động của truyền thông số/mạng xã hội đến hành vi người gửi tiền.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao:

• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về KLTT, kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM, GLS, GMM) và quy trình thiết lập các mô hình hồi quy có biến tương tác để kiểm định tác động điều tiết.
• Đối với giảng viên và các nhà nghiên cứu: Bổ sung nguồn tài liệu tham khảo có hệ thống về bức tranh tài chính ngân hàng Việt Nam xuyên suốt 15 năm (2008–2022) từ giai đoạn hậu gia nhập WTO, khủng hoảng nợ xấu đến giai đoạn áp dụng thí điểm và bắt buộc Basel II.
• Đối với các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước: Là cơ sở thực nghiệm để xây dựng, hoàn thiện chính sách giám sát theo Trụ cột 3 của Basel II, điều tiết chính sách bảo hiểm tiền gửi và quy chuẩn hóa hoạt động công bố thông tin.
• Đối với ban điều hành và hội đồng quản trị các NHTM: Giúp các nhà quản trị nhận thức rõ vai trò giám sát của thị trường, từ đó cân đối hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận và giới hạn chấp nhận rủi ro vốn, tín dụng và thanh khoản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng phương pháp kinh tế lượng nào để xử lý các khuyết tật của mô hình dữ liệu bảng?

Tác giả sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính bình phương nhỏ nhất (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), kết hợp phương pháp bình phương bé nhất tổng quát (GLS) và phương pháp tổng quát thời điểm (GMM) trên phần mềm Stata để xử lý các vấn đề tự tương quan, phương sai sai số thay đổi và hiện tượng nội sinh của các biến nghiên cứu.

2. Mẫu nghiên cứu của luận án bao gồm những ngân hàng nào và chiếm bao nhiêu phần trăm quy mô toàn ngành?

Mẫu nghiên cứu gồm 30 NHTM tại Việt Nam trong giai đoạn 2008–2022, chiếm hơn 90% thị phần xét theo tổng tài sản toàn hệ thống. Trong đó có 19 NHTM cổ phần đã niêm yết trên sàn HOSE hoặc HNX (chiếm 63%) và 11 NHTM cổ phần chưa niêm yết (chiếm 37%). Mẫu không bao gồm các ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ngân hàng chính sách và ngân hàng hợp tác xã.

3. Kỷ luật thị trường tác động như thế nào đến mức độ chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam?

Kết quả hồi quy thực nghiệm cho thấy kỷ luật thị trường có tác động làm giảm mức độ chấp nhận rủi ro (giúp ngân hàng hoạt động an toàn, thận trọng hơn) và đồng thời có tác động cùng chiều làm tăng hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

4. Luận án phân chia mức độ chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính thành những chỉ tiêu cụ thể nào?

Mức độ chấp nhận rủi ro (CNRR) được chia thành ba nhóm: CNRR vốn đầu tư (CAPRISK), CNRR tín dụng (CREDRISK) và CNRR thanh toán/thanh khoản (LIQRISK). Hiệu quả tài chính (HQTC) được đo lường thông qua ba chỉ tiêu định lượng: tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) và biên lãi ròng (NIM).

5. Điểm mới nổi bật của luận án so với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và trên thế giới là gì?

Điểm mới của luận án là đã chứng minh thực nghiệm tác động của KLTT đến cả CNRR và HQTC tại Việt Nam; đặc biệt là việc làm rõ sự thay đổi của CNRR (vốn đầu tư, tín dụng, thanh khoản) có ảnh hưởng điều tiết đến mối quan hệ tác động từ KLTT lên HQTC của các NHTM Việt Nam.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Bùi Thị Kim Hạnh đã giải quyết một cách toàn diện và có hệ thống vấn đề tác động của kỷ luật thị trường đến chấp nhận rủi ro và hiệu quả tài chính của 30 NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 – 2022. Bằng các mô hình kinh tế lượng vững chắc (GLS, GMM), công trình cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định kỷ luật thị trường giúp kiềm chế hành vi chấp nhận rủi ro quá mức và nâng cao hiệu quả tài chính của hệ thống ngân hàng. Kết quả nghiên cứu là nguồn tư liệu khoa học có giá trị cao, đóng góp thiết thực cho công tác hoạch định chính sách của Ngân hàng Nhà nước và công tác quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu, câu hỏi, đối tượng, phạm vi, phương pháp, dữ liệu nghiên cứu, điểm mới, các đóng góp của đề tài và kết cấu luận án. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu. Trong chương này, tác giả trình bày tổng quan lý thuyết về KLTT, CNRR, hiệu quả tài chính của NHTM. Tiếp theo, tác giả tiến hành khảo lược các nghiên cứu có liên quan trước đây để tìm khoảng trống về vấn đề nghiên cứu.

Cuối chương, tác giả đưa ra giả thuyết nhằm phát triển mô hình phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Bên cạnh việc mô tả phương pháp nghiên cứu, quy trình nghiên cứu và mô hình nghiên cứu, tác giả trình bày cách đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu song song với việc trình bày cách thức thu thập số liệu thứ cấp phục vụ cho nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Trong chương này, tác giả trình bày thảo luận các kết quả nghiên cứu về tác động của KLTT đến CNRR và hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam; tác động của KLTT và CNRR đến HQTC của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2008-2022. Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách. Tác giả dựa vào nội dung về kết quả của chương 4, tác giả kết luận và đề xuất một số gợi ý chính sách, quản trị cho NHNN và NHTM. Cuối chương, tác giả gợi ý một số nội dung định hướng nghiên cứu tiếp theo.

11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG.1 KHÁI NIỆM VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG Kỷ luật thị trường (market discipline) được hiểu là phản ứng của thị trường (thị trường gồm người gửi tiền vào ngân hàng hoặc các khách hàng tiềm năng hoặc công chúng.) đối với ngân hàng trong trường hợp rủi ro của ngân hàng thay đổi. Phản ứng của thị trường (trong trường hợp rủi ro của ngân hàng thay đổi) có thể là động thái yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút số tiền đang gửi tại ngân hàng. Cơ sở để thị trường đưa ra quyết định là các thông tin về hoạt động kinh doanh do NHTM cung cấp. Cho nên, KLTT ngành ngân hàng cũng được hiểu đó là sự minh bạch về thông tin của các NHTM đối với thị trường.

Khi “thị trường” đã có “thông tin” về các NHTM, họ sẽ quyết định có nên tiếp tục hoặc sẽ đầu tư hoặc gửi tiền vào ngân hàng hay không? Vì vậy, Berger (1991) đã mô tả KLTT như là một tình huống mà người gửi tiền phạt các ngân hàng rủi ro hơn bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc bằng cách rút tiền gửi. Khái niệm này cho rằng người gửi tiền luôn yêu cầu một mức lãi suất cao đủ để bù đắp cho các khoản rủi ro mà họ có thể gánh chịu do việc các ngân hàng theo đuổi các chính sách đầu tư mạo hiểm hoặc do kết quả hoạt động kinh doanh của bản thân ngân hàng. Trường hợp các ngân hàng không đáp ứng yêu cầu này, người gửi tiền sẽ rút tiền và gửi ở các tổ chức tín dụng khác có hiệu quả kinh doanh tốt hơn hoặc có mức độ rủi ro thấp hơn. Cho nên, đặc điểm hoạt động và kết quả kinh doanh trong các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, công bố thông tin.

của ngân hàng sẽ ảnh hưởng đến thị trường nói chung (thị trường được hiểu là các nhà đầu tư, người gửi tiền, khách hàng tiềm năng) và tình hình huy động vốn của đơn vị mình nói riêng. Trong số các khách hàng gửi tiền thì những người gửi tiền lớn vượt quá số tiền được bảo hiểm là những người phản ứng với rủi ro ngân hàng khá lớn. Họ thường xử phạt các ngân hàng rủi ro hơn bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi của họ (Martinez-Peria và Schmukler, 2001). Goldberg và Hudgins (2002) cho rằng các khoản nợ không được bảo hiểm tương ứng với rủi ro ngân hàng sẽ hỗ trợ cho sự 12 tồn tại của kỷ luật thị trường nhiều hơn.

Do đó, nhằm bảo vệ lợi ích của mình, các khách hàng (hiện hữu hoặc tiềm năng) và công chúng.sẽ cân nhắc trước quyết định lựa chọn ngân hàng khác hoặc “trừng phạt” ngân hàng hiện hữu bằng cách yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc từ bỏ ngân hàng (Berger, 1991). Trước mối đe dọa đơn thuần về kỷ luật thị trường như vậy, các ngân hàng có thể bị ức chế hoặc bị ảnh hưởng trong việc hoạch định các chiến lược kinh doanh của mình theo chiều hướng an toàn hơn. Chính vai trò này mà kỷ luật thị trường có chức năng giám sát hoạt động kinh doanh ngân hàng và là một trong ba yếu tố cấu thành lên hệ thống giám sát ngân hàng của một quốc gia. Vì tính chất quan trọng như trên mà kỷ luật thị trường được xem là một trong ba trụ cột chính của bộ khung Hiệp ước vốn Basel II bên cạnh trụ cột thứ nhất – Các yêu cầu vốn tối thiểu và trụ cột thứ hai – Tăng cường cơ chế giám sát.

Đây cũng chính là điểm mới quan trọng của Basel II so với phiên bản đầu của mình là Basel I, giúp hình thành những tiêu chuẩn mới buộc các NHTM ngày càng hoạt động lành mạnh, minh bạch và an toàn hơn, đồng thời có thể giảm thiểu rủi ro cho cả bản thân ngân hàng và cho cả hệ thống NHTM nói chung.2 CÁC HÌNH THỨC CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG. Kỷ luật thị trường có hai hình thức: kỷ luật trực tiếp và kỷ luật gián tiếp (Cục Dự trữ Liên bang (2000), Kwast và cộng sự (1999)) Kỷ luật thị trường trực tiếp: là áp lực của các nhà đầu tư yêu cầu NHTM có độ rủi ro cao phải trả lãi cao hoặc rút vốn không đầu tư vào NHTM đó nữa. Lúc đó các NHTM có độ rủi ro cao phải điều chỉnh danh mục đầu tư. Do đó, các ngân hàng, không chỉ “bị trừng phạt” về lãi suất vì duy trì hồ sơ rủi ro cao, mà một khả năng nữa của KLTT là người gửi tiền không có bảo hiểm có thể phạt các ngân hàng rủi ro bằng cách rút tiền gửi của họ từ các ngân hàng đó.

Kỷ luật thị trường gián tiếp là áp lực từ các cá nhân và tổ chức không phải là khách hàng của ngân hàng như cơ chế hợp tác giám sát quốc tế, tổ chức bảo tiền gửi, các tổ chức đánh giá tín nhiệm hoặc công chúng. Các thông tin của họ và thông tin có được từ thị trường sẽ giám sát các hoạt động kinh doanh của ngân hàng và áp lực 13 để ngân hàng điều chỉnh rủi ro đối với các loại chứng khoán do ngân hàng phát hành được khai thác tại thị trường thứ cấp.3 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG. KLTT trải qua 3 giai đoạn phát triển chính: giai đoạn trước cuộc đại khủng hoảng 1929-1933; giai đoạn từ năm 1933-1990 và giai đoạn từ năm 1990 đến nay. Giai đoạn trước cuộc đại khủng hoảng 1929 – 1933, kỷ luật thị trường được xem là phương thức giám sát ngân hàng chủ yếu.

Bởi vì trong giai đoạn này, đa số các nước tư bản đều hoạt động theo cơ chế tự điều chỉnh của thị trường tự do theo trường phái Keynes. Theo trường phái này, lãi suất tiền gửi sẽ được điều tiết bởi các bên tham gia và theo quy luật cung - cầu. Như vậy, khi các ngân hàng muốn nâng mức độ CNRR của mình trong hoạt động kinh doanh thì cần phải xem xét đến mức độ CNRR của người gửi tiền hiện hữu và khách hàng tiềm năng. Lúc này, KLTT đang phát huy vị thế trọng yếu của nó trong việc giám sát và điều tiết hành vi của bộ phận quản lý ngân hàng, từ đó giúp cân bằng rủi ro và lợi ích giữa các bên tham gia.

Giai đoạn từ năm 1933-1990, KLTT mất dần tầm ảnh hưởng và dần dần bị xem nhẹ trong khi đó giám sát của nhà nước lấy lại vị trí trọng yếu. Cuộc đại khủng hoảng 1929-1933 đã cho thấy rằng KLTT đã không làm tốt vai trò giám sát của mình như kỳ vọng. Ở giai đoạn này, việc thực hiện nới lỏng tín dụng đi kèm với việc tăng dư nợ cho vay quá nhanh trong một thời gian ngắn mà không chú trọng đến công tác quản trị rủi ro làm cho rủi ro nợ xấu gia tăng và nền kinh tế có những chuyển biến xấu. Lúc hệ thống ngân hàng đã không vượt qua được những khó khăn và khủng hoảng do nợ xấu tăng cao thì sự có mặt của cơ quan giám sát nhà nước là hết sức cần thiết.

Cũng trong giai đoạn này, quy định về bảo hiểm tiền gửi đã ra đời như một trong những giải pháp để hạn chế những tổn thất và rủi ro đối với hệ thống ngân hàng. Sự ra đời của bảo hiểm tiền gửi đã phần nào làm giảm tầm ảnh hưởng của KLTT. Giai đoạn từ sau năm 1990 đến nay, KLTT ngày càng được xem trọng. Từ sau năm 1990 trở đi, các nhà làm chính sách và những nhà nghiên cứu đã rất chú trọng đến việc tạo điều kiện cho KLTT phát huy vai trò của mình như một kênh giám sát bổ sung cho cơ quan nhà nước trong việc giám sát các hoạt động của các ngân 14 hàng.

Để khẳng định vị thế này của KLTT, ủy ban Basel đã xây dựng KLTT như là một trụ cột thứ 3 bên cạnh trụ cột thứ nhất – Các yêu cầu vốn tối thiểu và trụ cột thứ hai – Tăng cường cơ chế giám sát trong Basel II và tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của KLTT trong Basel III. Như vậy, KLTT và giám sát nhà nước có sự bổ sung cho nhau trong việc giám sát hoạt động của hệ thống NHTM. Quan điểm này cũng đã được hiệp ước Basel II thể hiện khá đầy đủ.4 ĐẶC ĐIỂM CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG Kỷ luật thị trường thông thường chỉ phát huy tác dụng trong việc giám sát ngân hàng khi các bên tham gia thị trường (không phải là ngân hàng công bố thông tin) và công chúng được cung cấp đầy đủ, kịp thời những thông tin cần thiết để có thể xác định tổng quan được tình hình, các hoạt động đầu tư và những rủi ro có thể gặp phải của một ngân hàng. Đặc biệt hơn nữa là những thông tin này phải thật sự chính xác, thể hiện đúng với thực trạng của ngân hàng.

Do vậy, kỷ luật thị trường chịu ảnh hưởng bởi sự công bố thông tin minh bạch của các ngân hàng. Dựa vào các thông tin tiếp nhận và kết quả đánh giá có thể rút ra, khách hàng có thể đưa ra quyết định là tiếp tục đầu tư hay chuyển hướng đầu tư qua một ngân hàng khác.