Tác Động Của Kế Toán Môi Trường Đến Hoạt Động Của Doanh Nghiệp Ngành Dệt May Tại Việt Nam

Tăng trưởng xanh là xu hướng toàn cầu, gắn liền với phát triển KT-XH bền vững. 297 trang · Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh · 2020.

• Tác giả: Nguyễn Thành Tài
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tác Động Của Kế Toán Môi Trường Đến Hoạt Động Của Doanh Nghiệp Ngành Dệt May Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ TIẾNG ANH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• TÓM TẮT LUẬN ÁN
• ABSTRACT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Sự cần thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 3. Đối tượng nghiên cứu
• 4. Phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 5.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 5.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 6. Những đóng góp mới của luận án
• 6.1. Về mặt lý luận, khoa học
• 6.2. Về mặt thực tiễn
• 7. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.1. Các nghiên cứu có liên quan đến kế toán môi trường
• 1.1.1.1. Các nghiên cứu liên quan đến công bố thông tin kế toán môi trường trong doanh nghiệp
• 1.1.1.2. Các nghiên cứu liên quan đến việc thực hiện kế toán quản trị môi trường trong doanh nghiệp
• 1.1.2. Các nghiên cứu liên quan đến nhân tố tác động đến kế toán môi trường
• 1.1.2.1. Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến vấn đề công bố thông tin môi trường, kế toán môi trường
• 1.1.2.2. Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến việc thực hiện kế toán quản trị môi trường
• 1.1.3. Các nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa kế toán môi trường với kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 1.1.3.1. Các nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa công bố thông tin kế toán môi trường với lợi ích, hiệu quả tài chính, môi trường của doanh nghiệp
• 1.1.3.2. Các nghiên cứu liên quan đến lợi ích của kế toán quản trị môi trường
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu trong nước
• 1.2.1. Các nghiên cứu liên quan đến kế toán môi trường
• 1.2.2. Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến kế toán môi trường
• 1.2.3. Các nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa thực hiện kế toán với kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 1.3. Khoảng trống nghiên cứu và xác định vấn đề nghiên cứu
• 1.3.1. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.3.2. Xác định vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về kế toán môi trường
• 2.1.1. Khái niệm môi trường
• 2.1.2. Khái niệm báo cáo môi trường
• 2.1.3. Khái niệm kế toán môi trường và phân loại kế toán môi trường
• 2.1.4. Nội dung về kế toán môi trường
• 2.1.4.1. Tài sản môi trường
• 2.1.4.2. Nợ phải trả môi trường
• 2.1.4.3. Thu nhập môi trường
• 2.1.4.4. Chi phí môi trường
• 2.1.4.5. Kế toán dòng vật liệu
• 2.1.4.6. Dự toán môi trường
• 2.1.4.7. Công bố thông tin
• 2.1.4.7.1. Chính sách chung về môi trường
• 2.1.4.7.2. Các thông tin kế toán có liên quan đến môi trường
• 2.1.4.8. Thực hiện kế toán môi trường
• 2.1.5. Sự tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.1.5.1. Kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.1.5.2. Sự tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.2. Các lý thuyết nền tảng
• 2.2.1. Lý thuyết ngẫu nhiên
• 2.2.1.1. Nội dung lý thuyết
• 2.2.1.2. Vận dụng lý thuyết ngẫu nhiên vào các nghiên cứu trước có liên quan
• 2.2.1.3. Áp dụng lý thuyết ngẫu nhiên vào nghiên cứu này
• 2.2.2. Lý thuyết hợp pháp
• 2.2.2.1. Nội dung lý thuyết
• 2.2.2.2. Vận dụng lý thuyết hợp pháp vào nghiên cứu trước có liên quan
• 2.2.2.3. Áp dụng lý thuyết hợp pháp vào nghiên cứu này
• 2.2.3. Lý thuyết các bên liên quan
• 2.2.3.1. Vận dụng lý thuyết các bên liên quan vào các nghiên cứu trước có liên quan
• 2.2.3.2. Áp dụng lý thuyết các bên liên quan vào nghiên cứu này
• 2.2.4. Lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí
• 2.2.4.1. Nội dung lý thuyết
• 2.2.4.2. Vận dụng lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí vào nghiên cứu trước có liên quan
• 2.2.4.3. Áp dụng lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí vào nghiên cứu này
• 2.3. Phát triển, giải thích nhân tố và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu
• 2.3.1. Các nhân tố tác động đến kế toán môi trường
• 2.3.1.1. Quy mô doanh nghiệp
• 2.3.1.2. Các bên liên quan
• 2.3.1.3. Nguồn lực tài chính
• 2.3.1.4. Trình độ của nhân viên
• 2.3.1.5. Các quy định của pháp luật
• 2.3.1.6. Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về môi trường, kế toán môi trường
• 2.3.2. Kế toán môi trường tác động đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam
• 2.4. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
• 3.1.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
• 3.1.2.1. Phỏng vấn, thảo luận tay đôi
• 3.1.3. Phương pháp thu thập các tài liệu
• 3.1.4. Khung nghiên cứu
• 3.1.5. Quy trình nghiên cứu hỗn hợp
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Lựa chọn và vận dụng phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Thảo luận, thu thập ý kiến chuyên gia
• 3.2.2.1. Số lượng chuyên gia
• 3.2.2.2. Tiêu chí lựa chọn chuyên gia
• 3.2.2.3. Dàn ý thảo luận, thu thập ý kiến chuyên gia
• 3.2.2.4. Tiến hành thảo luận, thu thập ý kiến chuyên gia
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Bảng câu hỏi khảo sát
• 3.3.2. Tiến hành khảo sát thu thập dữ liệu
• 3.3.3. Trình tự xử lý dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Tổng quan ngành dệt may Việt Nam
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2.1. Kết quả thảo luận chuyên gia
• 4.2.2. Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu chính thức
• 4.2.3. Nhân tố và thang đo chính thức
• 4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.3.1. Thực trạng kế toán môi trường trong các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam
• 4.3.2. Thống kê mô tả
• 4.3.3. Kiểm định thang đo nghiên cứu
• 4.3.3.1. Kiểm định thang đo các nhân tố tác động
• 4.3.3.1.1. Kiểm định độ tin cậy (Cronbach's Alpha)
• 4.3.3.1.2. Phân tích EFA đối với thang đo về các nhân tố tác động
• 4.3.3.1.3. Phân tích CFA đối với thang đo về các nhân tố tác động
• 4.3.3.2. Kiểm định thang đo kế toán môi trường (ORGA)
• 4.3.3.2.1. Kiểm định độ tin cậy (Cronbach's Alpha)
• 4.3.3.2.2. Phân tích EFA đối với thang đo kế toán môi trường
• 4.3.3.2.3. Phân tích CFA đối với thang đo kế toán môi trường
• 4.3.3.3. Kiểm định thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp (BENE)
• 4.3.3.3.1. Kiểm định độ tin cậy (Cronbach's Alpha)
• 4.3.3.3.2. Phân tích EFA đối với thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.3.3.3.3. Phân tích CFA đối với thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.3.4. Kiểm định mô hình, các giả thuyết nghiên cứu thông qua mô hình SEM
• 4.3.4.1. Kiểm định mô hình lý thuyết
• 4.3.4.2. Kiểm định các giả thuyết của mô hình
• 4.3.4.3. Kiểm định ước lượng mô hình lý thuyết bằng phương pháp Bootstrap
• 4.3.4.4. Kết quả kiểm định các giả thuyết của mô hình
• 4.3.4.5. Độ tin cậy của thang đo
• 4.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường và tác động của nó đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ HÀM Ý
• 5.1. Một số hàm ý rút ra từ nghiên cứu
• 5.1.1. Các quy định của pháp luật
• 5.1.2. Trình độ của nhân viên kế toán
• 5.1.3. Quy mô doanh nghiệp
• 5.1.4. Các bên liên quan
• 5.1.5. Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về môi trường, kế toán môi trường
• 5.1.6. Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh nghiệp
• 5.1.7. Nguồn lực tài chính
• 5.1.8. Kế toán môi trường tác động đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Những hạn chế của luận án
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Thực hiện kế toán môi trường
• Phụ lục 3.1: Danh sách các chuyên gia tham gia thảo luận
• Phụ lục 3.2: Phiếu thu thập ý kiến chuyên gia
• Phụ lục 3.3: Bảng khảo sát
• Phụ lục 3.4: Danh sách công ty tham gia khảo sát
• Phụ lục 4.1: Bảng tổng hợp ý kiến chuyên gia
• Phụ lục 4.2: Kết quả thống kê mô tả
• Phụ lục 4.3: Kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha
• Phụ lục 4.4: Kết quả phân tích EFA
• Phụ lục 4.5: Kết quả phân tích CFA
• Phụ lục 4.6: Kiểm định mô hình lý thuyết - SEM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Môi Trường Ngành Dệt May Việt Nam

Tăng trưởng xanh là xu hướng toàn cầu, gắn liền với phát triển KT-XH bền vững. Phát triển bền vững đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Các doanh nghiệp (DN) dệt may Việt Nam (VN) cần hướng tới phát triển kinh tế, đồng thời giảm thiểu tác động môi trường. Việc này không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là yếu tố cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Hội nhập kinh tế sâu rộng thông qua các FTA đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường. Ngành dệt may, với vai trò quan trọng trong nền kinh tế, cần chủ động áp dụng các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của phát triển bền vững trong dệt may

Phát triển bền vững không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu bắt buộc đối với ngành dệt may. Sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, và trách nhiệm xã hội là chìa khóa để doanh nghiệp tồn tại và phát triển lâu dài. Các DN dệt may cần xem xét lại quy trình sản xuất, sử dụng tài nguyên, và quản lý chất thải để đảm bảo sự bền vững. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn tăng cường uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

1.2. Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế với môi trường dệt may

Hội nhập kinh tế quốc tế thông qua các FTA tạo ra nhiều cơ hội cho ngành dệt may, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức về tiêu chuẩn môi trường. Các DN dệt may cần tuân thủ các quy định về phát triển bền vững để có thể tiếp cận thị trường quốc tế. Điều này đòi hỏi sự đầu tư vào công nghệ sạch, quản lý tài nguyên hiệu quả, và giảm thiểu tác động môi trường trong quá trình sản xuất. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp DN dệt may nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Môi Trường Quản Lý Chi Phí Dệt May

Ngành dệt may VN đối mặt với nhiều thách thức về tác động môi trường, từ sử dụng hóa chất độc hại đến xả thải nước thải chưa qua xử lý. Điều này gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh đó, việc quản lý chi phí môi trường hiệu quả cũng là một bài toán khó đối với các DN dệt may. Các chi phí môi trường bao gồm chi phí xử lý chất thải, chi phí tuân thủ quy định, và chi phí đầu tư vào công nghệ sạch. Doanh nghiệp cần có giải pháp để giảm thiểu chi phí môi trường và tăng cường hiệu quả hoạt động.

2.1. Thực trạng ô nhiễm môi trường từ ngành dệt may Việt Nam

Ngành dệt may VN đang đối mặt với thực trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Quá trình sản xuất sử dụng nhiều hóa chất độc hại, tiêu thụ lượng nước lớn, và tạo ra lượng chất thải khổng lồ. Nước thải chưa qua xử lý xả ra môi trường gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Các DN cần đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải, sử dụng hóa chất thân thiện với môi trường, và giảm thiểu chất thải để giải quyết vấn đề này.

2.2. Khó khăn trong quản lý chi phí môi trường doanh nghiệp dệt may

Việc quản lý chi phí môi trường hiệu quả là một thách thức đối với các DN dệt may. Chi phí môi trường bao gồm chi phí xử lý chất thải, chi phí tuân thủ quy định, và chi phí đầu tư vào công nghệ sạch. Các DN cần có hệ thống hạch toán chi phí môi trường chính xác và minh bạch để có thể đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý. Đồng thời, cần tìm kiếm các giải pháp để giảm thiểu chi phí môi trường và tăng cường hiệu quả hoạt động.

III. Kế Toán Môi Trường Công Cụ Quản Lý Hiệu Quả Cho Dệt May

Kế toán môi trường (KTMT) là công cụ hữu hiệu giúp DN dệt may hạch toán chi phí môi trường, đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên, và cải thiện hoạt động quản lý môi trường. KTMT cung cấp thông tin chính xác và kịp thời về chi phí môi trường, giúp DN đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và giảm thiểu tác động môi trường. Đồng thời, KTMT cũng giúp DN đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng và các nhà đầu tư về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) và phát triển bền vững.

3.1. Vai trò của kế toán môi trường trong quản lý doanh nghiệp

Kế toán môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý DN, đặc biệt là trong ngành dệt may. KTMT cung cấp thông tin về chi phí môi trường, hiệu quả sử dụng tài nguyên, và tác động môi trường của hoạt động sản xuất. Thông tin này giúp DN đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý, cải thiện hiệu quả hoạt động, và giảm thiểu tác động môi trường. KTMT cũng giúp DN đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng và các nhà đầu tư về CSR và phát triển bền vững.

3.2. Các phương pháp hạch toán chi phí môi trường trong dệt may

Có nhiều phương pháp hạch toán chi phí môi trường mà DN dệt may có thể áp dụng, bao gồm kế toán dòng vật liệu, đánh giá chi phí vòng đời sản phẩm, và hạch toán chi phí toàn diện. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, DN cần lựa chọn phương pháp phù hợp với đặc điểm và mục tiêu của mình. Việc hạch toán chi phí môi trường chính xác và minh bạch là cơ sở để đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và giảm thiểu tác động môi trường.

IV. Phương Pháp Áp Dụng Kế Toán Môi Trường Cho Ngành Dệt May

Để áp dụng kế toán môi trường hiệu quả, DN dệt may cần xây dựng hệ thống quản lý môi trường toàn diện, từ việc đánh giá tác động môi trường đến việc lập kế hoạch và thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường. DN cần xác định rõ các chi phí môi trường phát sinh trong quá trình sản xuất, từ chi phí nguyên vật liệu đến chi phí xử lý chất thải. Đồng thời, DN cần xây dựng hệ thống báo cáo phát triển bền vững minh bạch để cung cấp thông tin cho các bên liên quan.

4.1. Xây dựng hệ thống quản lý môi trường hiệu quả cho dệt may

Việc xây dựng hệ thống quản lý môi trường hiệu quả là yếu tố then chốt để áp dụng kế toán môi trường thành công. Hệ thống này cần bao gồm các quy trình đánh giá tác động môi trường, lập kế hoạch giảm thiểu ô nhiễm môi trường, và giám sát việc thực hiện các biện pháp. DN cần đảm bảo rằng hệ thống quản lý môi trường được tích hợp vào hoạt động kinh doanh hàng ngày và được sự ủng hộ của toàn bộ nhân viên.

4.2. Báo cáo phát triển bền vững Minh bạch thông tin môi trường

Báo cáo phát triển bền vững là công cụ quan trọng để DN dệt may thể hiện trách nhiệm xã hội và cung cấp thông tin về hoạt động quản lý môi trường cho các bên liên quan. Báo cáo cần trình bày rõ ràng các chỉ số về tác động môi trường, chi phí môi trường, và các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Việc lập báo cáo phát triển bền vững minh bạch sẽ giúp DN tăng cường uy tín và thu hút các nhà đầu tư quan tâm đến phát triển bền vững.

V. Nghiên Cứu Tác Động Kế Toán Môi Trường Đến Hiệu Quả Dệt May

Nghiên cứu về tác động của kế toán môi trường đến hiệu quả hoạt động của DN dệt may tại VN cho thấy việc áp dụng KTMT có thể cải thiện đáng kể hiệu quả kinh tế và hiệu quả môi trường. KTMT giúp DN xác định và giảm thiểu chi phí môi trường, tăng cường sử dụng tài nguyên hiệu quả, và giảm thiểu tác động môi trường. Điều này không chỉ giúp DN tiết kiệm chi phí mà còn tăng cường uy tín và thu hút khách hàng quan tâm đến phát triển bền vững.

5.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả kinh tế từ kế toán môi trường

Nghiên cứu chỉ ra rằng kế toán môi trường có tác động tích cực đến hiệu quả kinh tế của DN dệt may. Việc hạch toán chi phí môi trường chính xác giúp DN xác định các khoản chi phí không cần thiết và tìm kiếm các giải pháp để giảm thiểu. Việc sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm thiểu chất thải cũng giúp DN tiết kiệm chi phí và tăng cường lợi nhuận. Ngoài ra, việc đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường giúp DN tiếp cận thị trường quốc tế và tăng doanh thu.

5.2. Tác động của kế toán môi trường đến hiệu quả quản lý môi trường

Kế toán môi trường không chỉ tác động đến hiệu quả kinh tế mà còn cải thiện hiệu quả quản lý môi trường của DN dệt may. Việc đánh giá tác động môi trường và lập kế hoạch giảm thiểu ô nhiễm môi trường giúp DN chủ động giải quyết các vấn đề môi trường. Việc sử dụng công nghệ sạch và quản lý chất thải hiệu quả giúp DN giảm thiểu tác động môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Điều này giúp DN tạo dựng hình ảnh tích cực và thu hút khách hàng quan tâm đến phát triển bền vững.

VI. Kết Luận Tương Lai Kế Toán Môi Trường Trong Ngành Dệt May

Kế toán môi trường đóng vai trò ngày càng quan trọng trong ngành dệt may VN. Để phát triển bền vững, các DN cần chủ động áp dụng KTMT và xây dựng hệ thống quản lý môi trường hiệu quả. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích DN đầu tư vào công nghệ sạch và sản xuất sạch hơn. Sự hợp tác giữa DN, nhà nước, và các tổ chức xã hội là chìa khóa để xây dựng ngành dệt may VN xanh và bền vững.

6.1. Định hướng phát triển kế toán môi trường trong tương lai

Trong tương lai, kế toán môi trường sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng hơn trong ngành dệt may. DN cần chủ động áp dụng các phương pháp hạch toán chi phí môi trường tiên tiến và xây dựng hệ thống báo cáo phát triển bền vững minh bạch. Việc tích hợp kế toán quản trị môi trường vào hoạt động kinh doanh hàng ngày sẽ giúp DN đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và giảm thiểu tác động môi trường.

6.2. Chính sách và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp dệt may xanh

Để thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành dệt may, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích DN đầu tư vào công nghệ sạch và sản xuất sạch hơn. Các chính sách này có thể bao gồm ưu đãi về thuế, hỗ trợ tài chính, và cung cấp thông tin về các tiêu chuẩn môi trường. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra và giám sát việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường để đảm bảo sự công bằng và minh bạch trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Kế toán (mã số 9340301) của nghiên cứu sinh Nguyễn Thành Tài, thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh năm 2020 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trần Phước và PGS. Huỳnh Đức Lộng, mang tên: “Các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường và tác động của nó đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam”.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đang là xu hướng toàn cầu và là quốc sách quan trọng của Việt Nam nhằm kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường xung quanh. Tác động của biến đổi khí hậu, sự cạn kiệt tài nguyên cùng những sự cố ô nhiễm môi trường nghiêm trọng từ hoạt động sản xuất kinh doanh (như các vụ việc của Vedan, Formosa) đã cho thấy tính bức thiết của việc kiểm soát ô nhiễm. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng qua các hiệp định thương mại tự do (FTA với EU, Hàn Quốc, ASEAN, ASEM, APEC, TPP, WTO), ngành dệt may giữ vai trò cốt lõi trong cơ cấu kinh tế và xuất khẩu của Việt Nam, với quy mô thị trường thế giới duy trì khoảng 720–750 tỷ USD/năm.

Tuy nhiên, dệt may là ngành có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường lớn do phát sinh lượng chất thải chứa nhiều hóa chất độc hại trong quá trình nấu tẩy, làm bóng, tẩy trắng và nhuộm vải (xút dư thừa, $\text{NaClO}$, $\text{Formandehit}$, natri sunfua, natri hidrosunfit, chì, cùng sợi tổng hợp polyester khó phân giải vi sinh). Để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe từ thị trường nhập khẩu (châu Âu, Australia, New Zealand) và nhu cầu thông tin của các bên liên quan, doanh nghiệp dệt may cần tổ chức kế toán môi trường. Dù vậy, tại Việt Nam, kế toán môi trường còn tương đối mới kể từ khi dự án “Kế toán quản trị môi trường cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ khu vực Đông Nam Á” được CHLB Đức tài trợ năm 2003. Các nghiên cứu trong nước trước đây thường tách riêng kế toán tài chính môi trường hoặc kế toán quản trị môi trường, thiếu vắng các công trình kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để xác định đồng thời các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường và đánh giá tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp dệt may.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của luận án là xác định, phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến kế toán môi trường và tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam; từ đó đưa ra một số hàm ý và kiến nghị thực hiện kế toán môi trường.

Mục tiêu cụ thể được xác định gồm:

1. Xác định các nhân tố tác động đến kế toán môi trường trong các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam.
2. Đánh giá mức độ tác động của các nhân tố đến kế toán môi trường trong các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam.
3. Đánh giá mức độ tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam.

Luận án đặt ra 03 câu hỏi nghiên cứu tương ứng:

• Câu hỏi nghiên cứu 1: Những nhân tố nào ảnh hưởng đến kế toán môi trường trong doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam?
• Câu hỏi nghiên cứu 2: Mức độ tác động của các nhân tố đến kế toán môi trường tại doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam như thế nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 3: Mức độ tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam như thế nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố tác động đến kế toán môi trường, công tác kế toán môi trường, và kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Các doanh nghiệp ngành dệt may đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp trong giai đoạn từ tháng 04/2015 đến tháng 06/2019.
• Phạm vi nội dung: Kế toán môi trường được tiếp cận bao gồm cả kế toán tài chính môi trường và kế toán quản trị môi trường (bao gồm các khâu thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và công bố thông tin môi trường cho đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp). Kết quả hoạt động của doanh nghiệp được giới hạn ở việc phân tích các lợi ích tài chính và lợi ích phi tài chính.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trên thế giới và trong nước theo ba dòng chủ đề chính:

Nhóm nghiên cứu	Tác giả và năm công bố tiêu biểu	Nội dung và phát hiện chính được trích dẫn
Công bố thông tin và thực trạng kế toán môi trường	Freedman & Wasley (1990); Gray & cs (1995); Deegan & Rankin (1997); Moneva & Liena (2000); Hughes & cs (2001); Freedman & Patten (2004); KPMG (2008, 2011); Belal (2000); Md. Hafij Ullah & cs (2014); De Villiers & Lubbe (2001); Chatterjee & Mir (2008); Sen & cs (2011); Eljayash & cs (2012); Halil Emre Akbas1 & Seda Canikli (2014); Ahmad & Mohamad (2015); Ashraf Bataine & cs (2019); Roberts (1991); Cormier & Magnan (2003); Brammer & Pavelin (2006); ACCA Malaysia (2011); Randika Dissanayake & cs (2012); Afzal Ahmad (2012); Wang Wei (2016); Lê Ngọc Mỹ Hằng (2015).	Mức độ công bố thông tin môi trường ở các nước phát triển cao hơn nhưng chủ yếu mang tính mô tả; tại các nước đang phát triển (Bangladesh, Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, Jordan, Việt Nam), thông tin công bố còn nghèo nàn, phân tán, thiếu số liệu định lượng; các doanh nghiệp ngành dệt may ở Bangladesh có hơn 2/3 không báo cáo môi trường (Md. Hafij Ullah & cs, 2014).
Thực hiện kế toán quản trị môi trường và các nhân tố ảnh hưởng	USEPA (1995); UNDSD (2001); IFAC (2005); Chang (2007); CIMA (2009); Che & cs (2015); Oluwamayowa Olalekan Iredele & Omowunmi Jumoke Ogunleye (2018); Roberts (1992); Gao & cs (2005); Zhang & cs (2009); Gadenne & cs (2009); Mohd & Fadzil (2013); Norsyahida Mokhtar & cs (2014); Dion van de Burgwal & Rui José Oliveira Vieira (2014); Omar Juhmani (2014); Nurul Huda Binti Yahya (2015); Ferreira & cs (2010); Altohami Otman Alkisher (2013); Mumbi Maria Wachira (2014).	Các hướng dẫn quốc tế chuẩn hóa khung kỹ thuật kế toán chi phí dòng vật liệu, phân loại chi phí môi trường. Việc áp dụng kế toán quản trị môi trường chịu ảnh hưởng bởi quy mô doanh nghiệp, rào cản tài chính, áp lực quy định pháp luật, nhận thức lãnh đạo, trình độ nhân viên và đặc thù ngành; các doanh nghiệp quy mô nhỏ gặp trở ngại lớn về nguồn lực tài chính (Gadenne & cs, 2009; Che & cs, 2015).
Mối quan hệ giữa kế toán môi trường và kết quả hoạt động doanh nghiệp	Neu & cs (1998); Sulaiman & cs (2003); Peter M. Clarkson & cs (2008); Norhasimah Md Nor & cs (2015); Hery Syaerul Homan (2016); Wei-Lun Huang & Yan-Kai Fu (2019); Oyedokun Godwin Emmanuel & cs (2019); Martin Freedman & Bikki Jaggi (1988); Aries Widiarto Sufanfoputra & cs (2009).	Tồn tại hai luồng quan điểm: phần lớn khẳng định kế toán môi trường giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả tài chính và vị thế phi tài chính; một số nghiên cứu cho thấy mối liên hệ không rõ ràng hoặc mang tính ngắn hạn tùy thuộc vào quy mô và phân ngành sản xuất.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn

Từ tổng quan tài liệu, tác giả xác định khoảng trống: Chưa có nghiên cứu nào tại Việt Nam kết hợp phương pháp hỗn hợp (định tính và định lượng) để xây dựng mô hình cấu trúc tuyến tính xem xét đồng thời các nhân tố tiền đề tác động đến kế toán môi trường và ảnh hưởng tiếp theo của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động (tài chính và phi tài chính) trong phạm vi chuyên biệt của các doanh nghiệp ngành dệt may.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khái niệm nền tảng

Luận án vận dụng 04 lý thuyết nền tảng để giải thích các mối quan hệ tác động:

1. Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory): Giải thích sự thích ứng của hệ thống kế toán môi trường trước các yếu tố đặc thù về quy mô, công nghệ, nguồn lực và môi trường kinh doanh bên ngoài.
2. Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory): Giải thích việc doanh nghiệp dệt may áp dụng kế toán môi trường nhằm tuân thủ quy định pháp luật, chuẩn mực xã hội để duy trì tính hợp pháp cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
3. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Giải thích động lực thực hiện kế toán môi trường nhằm đáp ứng áp lực và kỳ vọng thông tin từ khách hàng, nhà đầu tư, cộng đồng và cơ quan quản lý.
4. Lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí (Cost - Benefit Analysis Theory): Giải thích quyết định tổ chức kế toán môi trường dựa trên sự cân đối giữa chi phí đầu tư hệ thống và các lợi ích thu được (tiết kiệm chi phí nguyên vật liệu, giảm thiểu tiền phạt, gia tăng doanh thu và nâng cao hình ảnh doanh nghiệp).

Về nội dung chuyên môn kế toán môi trường, tác giả tổng hợp theo chuẩn mực quốc tế và hướng dẫn của USEPA (1995), UNDSD (2001), IFAC (2005), bao gồm: tài sản môi trường, nợ phải trả môi trường, thu nhập môi trường, chi phí môi trường, kế toán chi phí dòng nguyên vật liệu ($\text{MFCA}$), dự toán môi trường và công bố thông tin môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng quy trình nghiên cứu hỗn hợp kết hợp tuần tự giữa nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng:

Nghiên cứu tài liệu & Cơ sở lý thuyết
Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn sâu & thảo luận chuyên gia (Hiệu chỉnh thang đo, bổ sung biến)
Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát chính thức
Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu khảo sát từ các DN dệt may (N = 426)
Xử lý dữ liệu: Cronbach's Alpha ➔ EFA ➔ CFA ➔ Mô hình SEM ➔ Bootstrap (SPSS & AMOS)

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện thông qua thảo luận chuyên gia và phỏng vấn sâu dựa trên dàn ý bán cấu trúc để điều chỉnh thang đo gốc từ tài liệu nước ngoài cho phù hợp với bối cảnh ngành dệt may Việt Nam, đồng thời phát hiện thêm nhân tố mới.
• Nghiên cứu định lượng:
  • Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng khảo sát sử dụng thang đo Likert 5 mức độ.
  • Mẫu nghiên cứu: Thu được 426 phiếu hợp lệ từ các nhà quản lý, kế toán trưởng, nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong thời gian từ 04/2015 đến 06/2019.
  • Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS và AMOS để kiểm định độ tin cậy thang đo (hệ số $\text{Cronbach's Alpha}$), phân tích nhân tố khám phá ($\text{EFA}$), phân tích nhân tố khẳng định ($\text{CFA}$), kiểm định mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính ($\text{SEM}$) và kiểm định độ vững của ước lượng bằng phương pháp $\text{Bootstrap}$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về các nghiên cứu

Chương này tổng thuật chi tiết các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến kế toán môi trường, việc công bố thông tin môi trường, thực hành kế toán quản trị môi trường và mối quan hệ giữa kế toán môi trường với kết quả hoạt động doanh nghiệp. Tác giả chỉ ra rằng tại Việt Nam, các nghiên cứu còn phân tán, chủ yếu tập trung vào tiếp cận đơn lẻ ở góc độ lý thuyết chung hoặc chỉ khảo sát công bố thông tin trên báo cáo thường niên của các công ty niêm yết, chưa có công trình nào đánh giá toàn diện các yếu tố thúc đẩy kế toán môi trường và tác động của nó tới kết quả kinh doanh trong ngành dệt may.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 trình bày khung lý luận về kế toán môi trường và 04 lý thuyết nền tảng (ngẫu nhiên, hợp pháp, các bên liên quan, lợi ích – chi phí). Tác giả làm rõ nội dung kế toán môi trường gồm các thành phần: tài sản môi trường, nợ phải trả môi trường, thu nhập môi trường, chi phí môi trường, kế toán dòng vật liệu, dự toán môi trường và công bố thông tin. Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng khung phân tích ban đầu gồm 6 nhân tố tác động đến kế toán môi trường: quy mô doanh nghiệp, các quy định pháp luật, trình độ nhân viên kế toán, các bên liên quan, nhận thức của lãnh đạo, và nguồn lực tài chính; đồng thời đề xuất giả thuyết về mối quan hệ giữa kế toán môi trường với kết quả hoạt động doanh nghiệp.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 thiết lập chi tiết thiết kế và quy trình nghiên cứu hỗn hợp. Tác giả trình bày tiêu chí lựa chọn chuyên gia, dàn ý phỏng vấn định tính nhằm hoàn thiện các biến quan sát. Chương này cũng mô tả chi tiết phương pháp xây dựng bảng hỏi khảo sát định lượng, quy trình chọn mẫu, phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp từ các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam và trình tự phân tích thống kê (kiểm định $\text{Cronbach's Alpha}$, phân tích $\text{EFA}$, $\text{CFA}$, mô hình $\text{SEM}$ và ước lượng $\text{Bootstrap}$).

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 4 mở đầu bằng tổng quan thực trạng ngành dệt may Việt Nam. Từ kết quả nghiên cứu định tính (thảo luận chuyên gia), tác giả đã bổ sung nhân tố mới: “Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh nghiệp”, hình thành mô hình chính thức gồm 7 nhân tố tác động.

Kết quả phân tích định lượng trên 426 mẫu cho thấy:

• Kiểm định thang đo các nhân tố tác động, thang đo kế toán môi trường ($\text{ORGA}$) và thang đo kết quả hoạt động ($\text{BENE}$) đều đạt độ tin cậy ($\text{Cronbach's Alpha} > 0{,}7$) và giá trị hội tụ, giá trị phân biệt thông qua phân tích $\text{EFA}$ và $\text{CFA}$.
• Phân tích mô hình $\text{SEM}$ và kiểm định $\text{Bootstrap}$ khẳng định toàn bộ 7 nhân tố đều có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến kế toán môi trường trong doanh nghiệp dệt may:
  1. Quy mô doanh nghiệp
  2. Các quy định của pháp luật
  3. Trình độ của nhân viên kế toán
  4. Các bên liên quan
  5. Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về môi trường, kế toán môi trường
  6. Nguồn lực tài chính
  7. Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh nghiệp
• Đồng thời, phân tích $\text{SEM}$ chứng minh kế toán môi trường ($\text{ORGA}$) có tác động thuận chiều, mạnh mẽ đến kết quả hoạt động ($\text{BENE}$) của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam.

Chương 5: Kết luận và một số hàm ý

Chương 5 đúc kết các kết luận khoa học rút ra từ kết quả phân tích dữ liệu thực nghiệm. Tác giả đề xuất các nhóm hàm ý chính sách và giải pháp quản trị dựa trên 7 nhân tố ảnh hưởng và tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động, đồng thời nêu rõ các hạn chế chưa giải quyết hết của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

• Kết hợp đồng thời 04 lý thuyết nền tảng (lý thuyết ngẫu nhiên, lý thuyết hợp pháp, lý thuyết các bên liên quan, lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí) nhằm giải thích toàn diện cơ chế hình thành kế toán môi trường và tác động của nó tới kết quả hoạt động doanh nghiệp.
• Phát hiện và bổ sung nhân tố mới: “Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh nghiệp” vào mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường, góp phần hoàn thiện khung lý thuyết kế toán môi trường trong ngành công nghiệp có mức độ phát thải đặc thù.
• Xây dựng, phát triển và kiểm định hệ thống thang đo chính thức cho các nhân tố tác động, kế toán môi trường và kết quả hoạt động doanh nghiệp trong điều kiện Việt Nam.
• Thiết lập mô hình cấu trúc tuyến tính ($\text{SEM}$) tích hợp chuỗi tác động kép: từ 7 nhân tố tiền đề đến kế toán môi trường, và từ kế toán môi trường đến kết quả hoạt động (tài chính và phi tài chính).

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực nghiệm về thực trạng thực hiện kế toán môi trường trong các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam giai đoạn 2015–2019.
• Cung cấp cơ sở thực tiễn giúp các nhà quản trị doanh nghiệp dệt may nhận thức rõ lợi ích của việc ghi nhận, kiểm soát chi phí dòng vật liệu, chất thải để nâng cao hiệu quả kinh doanh và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
• Cung cấp luận cứ hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán tại Việt Nam trong việc ban hành khung pháp lý, chuẩn mực và thông tư hướng dẫn thực hành kế toán môi trường.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

Luận án đưa ra các nhóm hàm ý thực tiễn gắn liền với các biến trong mô hình:

• Hoàn thiện hệ thống quy định pháp lý, chế tài và hướng dẫn kỹ thuật kế toán môi trường cụ thể cho ngành dệt may.
• Nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân viên kế toán thông qua các chương trình đào tạo về kế toán chi phí dòng nguyên vật liệu ($\text{MFCA}$), phân loại và ước tính chi phí môi trường.
• Nâng cao nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về trách nhiệm môi trường và lợi ích dài hạn của kế toán môi trường.
• Bố trí nguồn lực tài chính thỏa đáng cho hệ thống xử lý chất thải và phần mềm quản lý thông tin môi trường.
• Tận dụng quy mô và kiểm soát các tác nhân đặc thù phát sinh từ chu trình dệt, nhuộm, may để tối ưu hóa chi phí sản xuất.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ vào nội dung được trình bày tại mục 5.2 của luận án, công trình có một số điểm hạn chế và định hướng tiếp nối như sau:

Hạn chế của luận án

• Đối tượng khảo sát tập trung chủ yếu vào các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam, do đó mức độ khái quát hóa kết quả cho toàn bộ các ngành công nghiệp sản xuất khác còn có sự giới hạn.
• Dữ liệu nghiên cứu định lượng được thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát sơ cấp theo nhận thức chủ quan của người trả lời trong giai đoạn 2015–2019, chưa kết hợp khai thác sâu chuỗi số liệu tài chính công bố chính thức nhiều năm trên báo cáo kiểm toán do mức độ công bố thông tin môi trường của các doanh nghiệp còn hạn chế.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các ngành sản xuất công nghiệp khác có nguy cơ gây ô nhiễm cao tại Việt Nam (như hóa chất, thép, da giày, chế biến thực phẩm, giấy) để so sánh mức độ tác động của các nhân tố.
• Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về từng thành phần chuyên biệt của kế toán quản trị môi trường vật chất và kế toán quản trị môi trường tiền tệ khi khung pháp lý kế toán môi trường tại Việt Nam được ban hành hoàn thiện hơn.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Quản trị kinh doanh: Tham khảo quy trình nghiên cứu hỗn hợp kết hợp phỏng vấn chuyên gia với kỹ thuật xử lý dữ liệu nâng cao ($\text{Cronbach's Alpha}$, $\text{EFA}$, $\text{CFA}$, mô hình cấu trúc tuyến tính $\text{SEM}$, kiểm định $\text{Bootstrap}$ trên phần mềm SPSS và AMOS); tham khảo hệ thống thang đo và cơ sở lý thuyết tổng hợp (Chương 2, Chương 3 và các Phụ lục thang đo).
• Giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Sử dụng Chương 1 và Chương 2 như tài liệu tổng quan toàn diện về lịch sử phát triển, các trường phái nghiên cứu kế toán môi trường trên thế giới từ thập niên 1970 đến 2019.
• Nhà quản trị và kế toán trưởng tại các doanh nghiệp dệt may: Tham khảo các nội dung ở Chương 4 và Chương 5 để nhận diện các khoản mục chi phí môi trường, ứng dụng phương pháp kế toán chi phí dòng vật liệu ($\text{MFCA}$) nhằm giảm lãng phí hóa chất, nguyên vật liệu trong quy trình dệt, nhuộm, tẩy.
• Cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán: Tham khảo các kiến nghị chính sách nhằm xây dựng chuẩn mực và văn bản hướng dẫn thực hiện kế toán môi trường tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã phát hiện và bổ sung nhân tố mới nào vào mô hình nghiên cứu?

Thông qua nghiên cứu định tính phỏng vấn sâu các chuyên gia, luận án đã phát hiện và bổ sung nhân tố “Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh nghiệp” vào mô hình lý thuyết cùng 6 nhân tố truyền thống, tạo thành mô hình chính thức gồm 7 nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường.

2. Dữ liệu nghiên cứu định lượng của luận án được thu thập với quy mô mẫu bao nhiêu và trong khoảng thời gian nào?

Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát và thu thập được 426 mẫu quan sát hợp lệ từ các nhà quản lý, kế toán tại các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam trong khoảng thời gian từ tháng 04/2015 đến tháng 06/2019.

3. Những lý thuyết nền tảng nào được tác giả kết hợp sử dụng trong luận án?

Tác giả kết hợp 04 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory), Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory), Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) và Lý thuyết phân tích lợi ích – chi phí (Cost - Benefit Analysis Theory).

4. Kết quả kiểm định mô hình SEM chỉ ra những nhân tố nào tác động đến kế toán môi trường?

Kết quả phân tích mô hình $\text{SEM}$ khẳng định có 7 nhân tố tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến kế toán môi trường trong doanh nghiệp dệt may, gồm: (1) Quy mô doanh nghiệp; (2) Các quy định của pháp luật; (3) Trình độ của nhân viên kế toán; (4) Các bên liên quan; (5) Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về môi trường, kế toán môi trường; (6) Nguồn lực tài chính; (7) Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh nghiệp.

5. Mối quan hệ giữa kế toán môi trường và kết quả hoạt động doanh nghiệp được kết luận như thế nào?

Luận án kết luận kế toán môi trường có tác động thuận chiều và mạnh mẽ đến kết quả hoạt động (bao gồm cả khía cạnh tài chính và phi tài chính) của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Thành Tài đã hoàn thành việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và kiểm định thực nghiệm mô hình các nhân tố tác động đến kế toán môi trường cùng ảnh hưởng của nó đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam. Bằng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp và cỡ mẫu 426 doanh nghiệp, công trình đã khẳng định vai trò của 7 nhân tố tiền đề và chứng minh tác động tích cực của kế toán môi trường đến hiệu quả kinh doanh. Kết quả nghiên cứu là tài liệu học thuật giá trị cho việc giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về kế toán môi trường và cung cấp căn cứ thực tiễn cho công tác quản trị doanh nghiệp cũng như hoạch định chính sách kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TONG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU. Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới.----¿- 2: ++2c++2cx+v2zx+etzxeerrxee 8 1. Các nghiên cứu có liên quan đến kế toán môi trường.

Các nghiên cứu liên quan đến công bố thông tin kế toán môi trường trong doanh nghiỆp.-- -- - ¿c6 +11 11v TT HH TH ni, 9 1. Các nghiên cứu liên quan đến việc thực hiện kế toán quản trị môi trường trong doanh nghiỆp.-- -- ¿+ << 1S 1 1E 11T HT HH nghiệt 16 1. Các nghiên cứu liên quan đến nhân tố tác động đến kế toán môi trường. Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến vấn đề công bố thông tin môi trường, kế toán môi trường.

Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến việc thực hiện kế toán quản frỊ mÔI fFƯỜng. Các nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa kế toán môi trường với kết quả hoạt động của doanh nghiỆp. Các nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa công bố thông tin kế toán môi trường với lợi ích, hiệu quả tài chính, môi trường của doanh 1. Các nghiên cứu liên quan đến lợi ích của kế toán quản trị môi trường.

Tổng quan các nghiên cứu trong nưỚc.----:--:+++++2c+++2zx++tzx++tzxrzrxs 1. Các nghiên cứu liên quan đến kế toán môi trường 1. Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến kế toán môi trường. SH HH HH TT TT TT TT HH TT TT TT TT HH Tàn nành nen 37 1.

Các nghiên cứu liên quan đến mối quan hệ giữa thực hiện kế toán với kết quả hoạt động của doanh nghiỆp. Khoảng trống nghiên cứu và xác định vấn đề nghiên cứu. Khoảng trống nghiên cứu. Xác định vấn đề nghiên cứu.

Tổng quan về kế toán môi trường.------+£©+++2+++txx++txxr+rxxrsrxreee 49 2.-- (G6211 918311111891 191 1111 11 11 1 111 11 1H nh nh ng Hàn 2. Khái niệm môi trường 2. Khái niệm báo cáo môi trường. Khái niệm kế toán môi trường và phân loại kế toán môi trường.

Nội dung về kế toán môi trường. Tài sản môi fTƯỜng. ---- ‹ + + + k1 S11 TT ng TH nh HH 33 2. Nợ phải trả môi trường .------ ‹ + + 11k HT HT HH hư 54 2.

Thu nhập môi tTƯỜng.-- ‹ ¿+ 6+ x11 HT HH HH hư 54 2. Chi phí môi trường .- -- ¿+ - k1 TT HT HH hư 55 2. Ké todn dong Vat LGU. Dự toán môi fTƯỜng .--‹- ‹ ¿+ + 111v 11T HH TH như 56 2.

COng b6 thong tit. Chinh sach chung vé m6i truO1ng. Cac thông tin kế toán có liên quan đến môi trường. Thue hién ké todn mOi trrOng.

Sự tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của doanh nghiép. SH HH TT TT TT TT TT HH TH TT TT TT TT TT Tà TT TT tt rkc 61 2. Kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Sự tác động của kế toán môi trường đến kết quả hoạt động của doanh Hàn PT.

Lý thuyết ngẫu nhiên.--2-©2+©+++2E++SEEE+SEEEEEEErerkrrrrkrrrrkrrrrkrcee 65 "CN v00 án 1n. Vận dụng lý thuyết ngẫu nhiên vào các nghiên cứu trước có liên quan. KH HH HH TT TT TT TT TT HH TT TT TT TT TT TT TT HH gàng rkt 65 2. Áp dụng lý thuyết ngẫu nhiên vào nghiên cứu này.

Lý thuyết hợp pháp. NGi dung ly thuy6t. Vận dụng lý thuyết hợp pháp vào nghiên cứu trước có liên quan. Áp dụng lý thuyết hợp pháp vào nghiên cứu này.

Lý thuyết các bên liên quan. Vận dụng lý thuyết các bên liên quan vào các nghiên cứu trước có liên vi 2. Lý thuyết phân tích lợi ích — chỉ phí. Nội dung lý thuyế.

Vận dụng lý thuyết phân tích lợi ich — chỉ phí vào nghiên cứu trước có i0 0T. Áp dụng lý thuyết phân tích lợi ích — chi phí vào nghiên cứu này. Các nhân tố tác động đến kế toán môi trường. Phát triển, giải thích nhân tố và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu.

Các nhân tổ tác động đến kế toán môi trường. Qui mô doanh nghiỆp. Các bên liên quann.---- «6 + t1 HT HH Tnhh 77 2. Nguồn lực tài chính.

Trình độ của nhân vIÊN. Các qui định của pháp luật. Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về môi trường, kế toán môi 00/0054. Kế toán môi trường tác động đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt ÌNam.

M6 hinh nghién ctru dé xuate.cr1eecrei 84 Kết luận chương 2. c1 re 86 CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết ké nghi6n COU.

Lựa chọn phương pháp nghiên CỨU. Phương pháp thu thập dit li6 $0 Cp. Phong van, thảo lun tay GOi. Phương pháp thu thập các tải liệu.

Khung nghiÊn CỨU. --- - + E111 111 9111 HT HH Tà HH Hành 89 Vii 3. Qui trình nghiên cứu hỗn hợp. Qui trình nghiên CỨU .---- - + 111 1E 19111 91111 HH TH TH Hành 90 3.

Phương pháp nghiên cứu định tínhh. Lựa chọn và van dụng phương pháp nghiên cứu dinh tinh. Thảo luận, thu thập ý kiến chuyên gia. Số lượng chuyên gia.

Tiêu chí lựa chọn chuyÊn g1a. Dàn ý thảo luận, thu thập ý kiến chuyên gia. Tiến hành thảo luận, thu thập ý kiến chuyên gia. Phương pháp nghiên cứu định lượng.

Bảng câu hỏi khảo sát.-- - tt TT TT TH 97 3. Tiến hành khảo sát thu thập dữ liệu. Trình tự xtr ly 86 LiGU .ÔỎ 104 CHƯƠNG 4. KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN.

Tổng quan ngành dệt may Việt Nam. Kết quả nghiên cứu định tính. Kết quả thảo luận chuyên gia. Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu chính thức.

Nhân tố và thang do chính thức. Kết quả nghiên cứu định lượng. Thực trạng kế toán môi trường trong các doanh nghiệp ngành dệt may tại Ga. Thống kê mô tả.

Kiểm định thang đo nghiên cứu. Kiểm định thang đo các nhân tố tác động. Kiểm định độ tin cậy (Cronbach”s Alpha). Phân tích EFA đối với thang đo về các nhân tố tác động.

Phân tích CFA đối với thang đo về các nhân tố tác động. Kiểm định thang đo kế toán môi trường (ORGA). Kiểm định độ tin cậy (Cronbach”s Alpha). Phân tích EFA đối với thang đo kế toán môi trường.

Phân tích CFA đối với thang đo kế toán môi trường. Kiểm định thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp (BENE). Kiểm định độ tin cậy (Cronbach”s Alpha). Phân tích EFA đối với thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

Phân tích CFA đối với thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Kiểm định mô hình, các giả thuyết nghiên cứu thông qua mô hình SEM. KH TT HH HH TT TT TT TT TT TT HT TT T111 TT TT gr 131 4. Kiểm định mô hình lý thuyét.

Kiểm định các giả thuyết của mô hình. Kiểm định ước lượng mô hình lý thuyết bằng phương pháp Bootstrap. KH HH TT TT TT TT TH HT HT TT TT TT TT TT ng gen rkt 134 4. Kết quả kiểm định các giả thuyết của mô hình.

Độ tin cậy cia thang dO. + kh TH Tnhh Hân 136 4. Các nhân tô ảnh hưởng đến kế toán môi trường và tác động của nó đến kết quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành dệt may tại Việt Nam. KÉT LUẬN VÀ MỘT SÓ HÀM Ý.

Một số hàm ý rút ra từ nghiên cứu. Các qui định của pháp luật. Trình độ của nhân viên kế toán. -- 2© 2 kEE£+EE+EEeEEE+EEeEErEerrxerk 151 5.

Qui mô doanh nghiỆp. Các bên liên quann.---- - 6-11 HT TT HT HH Tàn HH nà 152 5. Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về môi trường, kế toán môi trường. Đặc điểm ngành sản xuất dệt may tác động đến môi trường của doanh Hàn E.

Nguồn lực tài chính. Kế toán môi trường tác động đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp In 00 SA. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. Những hạn chế của luận án .--2-2¿©+¿©E£2EE+2EE2EEt2EE2EE2EErrrkrrek 156 5.

Hướng nghiên cứu tiếp theo. 158 TÀI LIỆU THAM KHẢO .-2-- 52 Sk‡EEE+EESEEEEEEEEEEEEEE112111111111111. 159 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ .1 THỰC HIỆN KÉ TOÁN MÔI TRƯỜNG.--- 2 2-55: 1/PL PHU LUC 3.1 DANH SACH CAC CHUYEN GIA THAM GIA THAO LUAN. 4/PL PHU LUC 3.

PHIẾU THU THẬP Ý KIÉN CHUYÊN GIA.--------- 5/PL PHỤ LỤC 3.3 BẢNG KHẢO SÁTT. -- 2-5 E2 2 1111211111111 11 E1 re, 9/PL PHỤ LỤC 3.4 DANH SÁCH CÔNG TY THAM GIA KHẢO SÁT. 15/PL PHỤ LỤC 4.1 BẢNG TÔNG HỢP Ý KIÉN CHUYÊN GIA.-----¿ 42/PL PHU LUC 4.2: KÉT QUÁ THÓNG KÊ MÔ TẢ. -- 2-5 s2 £+£xeEEezrrrs 56/PL PHỤ LỤC 4.3 KIÊM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY CRONBACH?S ALPHA.

62/PL PHỤ LỤC 4.4 KÉT QUÁ PHÂN TÍCH EEA.----- 2 2 + £+£E+£k£+Ezrxrx 70/PL PHỤ LỤC 4.5 KÉT QUÁ PHÂN TÍCH CFA.---- 2 2 2+ £+£E+£E+Ezrxzrx 79/PL PHU LUC 4.6 KIEM DINH MO HINH LY THUYET - SEM.-- 90/PL CAC TU VIET TAT TIENG VIET BCHN Bao cao hang nam BCKTMT Bao cáo kê toán môi trường BCMT Báo cáo môi trường BCQT Bao cao quan tri BCTC Bao cao tai chinh BCTN Bao cáo thường niên BCTNXH Báo cáo trách nhiệm xã hội BVMT Bảo vệ môi trường CBLQ Các bên liên quan CBTT Công bố thông tin CLMT Chiến lược môi trường CP Chi phí CPMT Chi phí môi trường CPNVL Chi phí nguyên vật liệu CPSXKD Chi phí sản xuât kinh doanh CTNY Công ty niêm yet DN Doanh nghiệp DNNDM Doanh nghiệp ngành dệt may DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNSX Doanh nghiệp sản xuât HĐKD Hoạt động kinh doanh HDMT Hoạt động môi trường HQKT Hiệu quả kinh tê HQMT Hiệu quả môi trường KD Kinh doanh KQHĐ Kêt quả hoạt động KT Kê toán XI KT-XH Kinh tê — xã hội KTCP Kê toán chi phí KTMT Kế toán môi trường KTQT Kê toán quản trị KTQTMT Kê toán quản trị môi trường KTTC Kế toán tài chính KTTCMT Kê toán tài chính môi trường MĐTĐ Mức độ tác động MQH Mối quan hệ MT Môi trường MTKD Môi trường kinh doanh NC Nghiên cứu NCDL Nghiên cứu định lượng NCDT Nghiên cứu định tính NDM Ngành dệt may NDMVN Ngành dệt may Việt Nam NPTMT Nợ phải trả môi trường NTTĐ Nhân tô tác động ONMT Ô nhiễm môi trường PP Phương pháp PPNC Phương pháp nghiên cứu PTBV Phát triên bên vững QLMT Quản lý môi trường SP Sản phâm SX San xuat SXKD San xuat kinh doanh SXSP San xuat san pham TDMT Tác động môi trường xii TMBCTC Thuyêt minh báo cáo tài chính TN Thu nhập TNMT Thu nhập môi trường TNTN Tài nguyên thiên nhiên TNXH Trách nhiệm xã hội Tp.