Chương 1: Cơ sở lý luận về hiệp định thương mại tự do và tác động " hiệp định thương mại tự do đến nhập khâu. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu tác động của AFTA đến nhập khẩu của Việt Nam Chương 3: Tác động của AFTA đến nhập khẩu của Việt Nam. Chương 4: Một số hàm ý chính sách. 12 CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE TAC DONG HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO ĐÉN NHẬP KHÁU 1.
KHÁI NIỆM VÀ LÝ THUYẾT VỀ TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI. Khái niệm tự do hóa thương mại "Tự do hóa thương mại là chế độ thương mại trong đó không có str pl biệt đối xử nào đối với việc bán hàng trong nước, xuất khẩu và nhập khẩu. Nói cách khác, nhà nước không có sự can thiệp bằng bắt kỳ hình thức nào vào. các hoạt động thương mại ở trong và ngoài nước.
Với sự phát triển của xu thế toàn cầu hóa kinh tế, được nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận và sử dụng rộng rãi ở những lĩnh vực khác nhau. Theo quan điểm (Goode, 1997), “Ty do hóa thương mại là thuật ngữ dùng để chỉ hoạt động loại bỏ các cân trở hiện hành đối với thương mại hàng hóa dịch vụ. “Thuật ngữ này có thể bao trùm cả hành động loại bỏ những hạn chế về đầu tư nếu thị trường mục tiêu cần đầu tư để thực hiện tiếp cận thị trường”. kinh tế học ở Anh thì cho rằng “Tự do hóa thương mại có nghĩa là tự do trong.
hoạt động lưu thông của thương mại giữa nước có liên quan và bạn hàng thương mại của nó (hiện tại và tiềm năng). Vì vậy nó hàm ý đến việc làm giảm đi sự can thiệp của chính phủ trong những hoạt động lưu thông này” và nhắn mạnh "Chúng ta gọi sự tự do hóa này là những thay đổi làm cho hệ thống thương mại của một quốc gia trở nên trung lập hơn” (Michaely and Chosky, 1991). Như vậy, tự do hóa thương mại là quá trình giảm thiểu và xóa bỏ những hàng rào cản trở sự phát triển của thương mại, tạo điều kiện cho sự tự do lưu chuyển dòng hàng hóa thương mại ở các nước được tham gia ký kết, nhằm đạt được sự đối xử công bằng giữa hàng hóa và dịch vụ sản xuất trong. nước với hàng hóa va dich vụ nhập khẩu từ nước ngoài, giữa các nhà sản xuất trong nước với những nhà sản xuất nước ngoài, và sau cùng là đạt được chế độ thương mại tự do.
Đa số các nghiên cứu về tự do hóa thương mại cho rằng hoạt động. thương mại với nước ngoài không hạn chế số lượng nước, không hạn ngạch, không có thuế quan, không có các ràng buộc thương mại khác, tạo thuận lợi cho tự do lưu thông hàng hóa giữa các nước Hoạt động thương mại là một phạm trù có nội hàm rất rộng và có nhiều. quan diễm về thương mại cũng có khác nhau. Nội dung của hoạt động thương mại ngày càng được mỡ rộng và phong phú hơn với sự phát triển của nền kinh tế thể giới, thương mại quốc và xu thể toàn cầu hóa kinh.
Lý thuyết về tự do hóa thương mại sa. Chủ nghĩa trọng thương: Chú nghĩa trọng thương được hình thành ở Châu âu vào thế kỷ XV va phát triển thế kỷ XVIII. Các học giả tiêu biểu người Pháp là JeanBodin(1529- 1596), Jean — Baptiste Colbert (1619-1683), jean-Francois Melon (1675- 17380, người Anh là Thomas Mun (1571-1641). ede học giả này để cao vai trò của tiền tệ (vàng), mà tiền ở đây chính là vàng bạc - đá quý, còn tiền giấy chưa được sử dụng nhiều, điều đó có nghĩa là “Nước nào có nhiều tiền thì nước đó càng giàu”.
Bên cạnh đó các học giả trọng thương cũng đặc biệt coi trọng thương mại, từ đó Chính phủ có sự can thiệp sâu của vào các hoạt động kinh tế, nhất là trong lĩnh vực ngoại thương: Tạo ra hàng rào thuế quan, đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập khẩu, theo họ khi tham gia vào thương mại quốc. tế, các nước muốn có nhiều tiền thì phải thực hiện xuất siêu. Và họ tin tưởng. rằng thương mại là một trò chơi có tổng bằng 0, vì tổng số của cải (vàng) trên thể giới là không đổi.
Cho nên việc buôn bán với nước ngoài không xuất phát từ lợi ích chung của cả hai phía mà chỉ có thu vén cho lợi ích quốc gia của mình. Vì thế, người ta gọi các học giả trọng thương là những nhà kinh tế dân 14 tộc chủ nghĩa. Mặc dù các học giả trọng thương còn có nhiều hạn chế về quan điểm, tư tưởng kinh tế, nhưng những cống hiến của họ về sự khẳng định vai trò của. thương mại quốc tế, về vai trò can thiệp của Nhà nước vào kinh tế thông qua.
luật pháp, chính sách kinh tế. Lý thuyết “Lợi thể tuyệt đối” của A dam Smith. Adam Smith (1723 - 1790) là nhà kinh tế học cỗ điển người Anh.Smith “sự giàu có của một quốc gia phụ thuộc vào số hàng hóa và dịch vụ. có sẵn hơn là phụ thuộc vào vàng”.
Ông cho rằng để đạt hiểu quả hơn trong. quá trình sản xuất kinh doanh hàng hóa thì mỗi quốc gia khác nhau nên lựa. chọn sản xuất hàng hóa mà mình có nhiều lợi thế hơn. Vì thế, mọi người đều có lợi khi tập trung làm công việc sở trường của mình mà chứ trọng vào việc sản xuất và phấn đấu xuất khẩu những hàng hóa có lợi thế tuyệt đối, nhập.
khẩu những hàng hóa kém lợi thế tuyệt đối. “Theo ông, một nước có sản xuất một loại hàng hóa với chỉ phí thấp. nhất thì hàng hóa đó được xem là hàng hóa có lợi thế tuyệt đối. Vì vậy, khi các quốc gia tham gia vào hoạt đông thương mại quốc tế đều thu được lợi ích.
về xuất khẩu hay nhập khẩu. Lý thuyết * Lợi thế so sánh” của David Ricacdo. David Rieacdo (1772 - 1823) là nhà duy vật, nhà kinh tế học người Anh. Ông đã đưa ra lý thuyết về lợi thể so sánh của hoạt động ngoại thương.
“Theo ông, lợi ích thương mại vẫn diễn ra ở những nước có lợi thế tuyệt đối về tắt cả các sản phẩm vì các nước này cần phải hy sinh sản lượng kém hiệu quả để sản xuất những sản phẩm có hiệu quả hơn. Nói cách khác, mỗi quốc gia. trên thể giới không chỉ buôn bán ở những hàng hóa có lợi thể tuyệt đối mà còn dựa trên những hàng hóa có lợi thể tương đối.Ricacdo đã khẳng định trong tác phẩm “Những nguyên tắc của kinh tế chính trị và thuế" rằng bắt cứ 15 quốc gia nào cũng có thể thu được lợi khi tham gia vào quan hệ thương mại với nước ngoài Như vậy, tư tưởng của ông đã có những tiến bộ vượt hơn quan điểm của A.Smith là xem xét hoạt động ngoại thương của quốc gia dưới góc độ lợi ích so sánh và khyến khích tự do hóa thương mại quốc tế. Lý thuyết Hecksher — Ohli Để khắc phục những hạn chế của Ricacdo, hai nhà kinh tế học người “Thụy Điển là Eli Hecksher (1919) và Peter Ohlin (1933)đã nhấn mạnh đến sự tác đông lẫn nhau giữa tỷ lệ các yếu tố sản xuất sẵn có ở các nước và tỷ lệ các yếu tố đó được sử dụng để sản xuất hàng hóa khác nhau, cho nên nó học thuyết về mô hình thương mại của Hecksher - Ohlin được phát biểu như sau.
Lý thuyét Heckscher-Ohlin (H-O) cho rằng thương mại tự do sẽ mang lại lợi ích, cũng dự báo rằng các nước sẽ xuất khẩu những hàng hóa có lợi thế về ưu đãi hơn so với nước khác và nhập khẩu những hàng hóa khan hiếm tại nước đó. Tuy nhiên, khác với lý thuyết của Ricardo, lý thuyết H-O lại lập luận rằng mô hình thương mại quốc tế được xác định bởi sự khác biệt về mức độ. sẵn có của các nhân tố sản xuất hơn là bởi sự khác biệt về năng suất lao động. Lý thuyết Heckscher-OI sẽ tạo điều kiện cho nước đang phát triển có sự lựa chọn các hàng hóa xuất nhập khẩu phù hợp với lợi ích thương mai khi hội nhạp và hợp tác thương mai qué ế nhằm mục đính thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế.
NỘI DƯNG CHU YEU CUA TY DO HÓA THƯƠNG Mal 1. Cắt giảm dần thuế quan. 'Việc hạ thấp và đi tới loại bỏ hàng rào thuế quan được coi là nội dung đầu tiên của tự do hóa thương mại. Thuế quan là công cụ bảo hộ truyền thống và được sử dụng nhiều nhất trong chính sách kinh tẾ của các nước từ trước đến nay, nên cần ưu tiên cắt giảm và loại bỏ.
Thuế quan được sử dụng nhằm. 16 mục đích tăng nguồn thu ngân sách cho chính phủ, cũng như mục đích khác là bảo vệ hàng hóa bằng các biện pháp ngăn chăn hàng nhập khẩu tràn vào. Bên cạnh đó, còn bảo vệ một số ngành sản xuất còn non trẻ và quan trọng của. 'Rào cản thuế quan là loại rào cản được sử dụng phổ biến nhất trong.
thương mại quốc tế, chủ yếu dựa trên cơ sở các mức thuế áp dụng đối với hàng hóa xuất nhập khẩu như thuế ối huệ quốc, thuế phí tối huệ quốc, thuế. thuế quan áp dụng đối với khu vực thương mại tự do, thuế quan ưu đãi chuyên ngành. Trên thực tế, thuế quan luôn chiếm vị trí quan trọng nhất trong đàm. phán thương mại, các nước thành viên không được phép tăng thuế lên mức trần đã cam kết tong biểu.
Hiệp định CEPT/ASEAN t giảm dần thuế và xóa bô những rào cản phí thuế quan nhằm tạo thuận lợi đa về thương mại và thu hút đầu tư bên ngoài vào ASEAN để hình thành một khu vực sản xuất của toàn cầu. Giảm dần tiến tới loại bỏ hàng rào phi thuế quan Các rào cân thương mại trước đây chủ yếu sử dụng các biện pháp hành. chính và thuế, thì ngày nay, nó phát triển nhiều lĩnh vực khác nhau như. thương mại, dịch vụ, sở hữu trí tuệ.
Rào cản phi thuế quan đối với nhập. khẩu có tác dụng làm hạn chế lượng hàng nhập khẩu vào một quốc gia, như giấy phép nhập khẩu; các quy định về thương mại, dịch vụ. Tuy nhiên, mức độ sử dụng các loại rào cản nào còn phụ thuộc vào mức độ hội nhập của các quốc gia là khác nhau và ngày càng linh hoại, tỉnh vi hơn. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ đầu tiên trong quá trình tự do hóa thương mại là việc gỡ bỏ hạn ngạch.
Đảm bảo cạnh tranh công bằng và không phân biệt đối xử Cùng với việc hạ thấp các rào cản thương mại, các quốc gia và các tổ. 1? chức quốc tế đưa ra nhiều biện pháp nhằm giảm bớt những hành động cạnh tranh không lành mạnh, không công bằng và mang tính chất phân biệt đổi xứ.
