Chi Ngân Sách Nhà Nước và Tác Động đến Thu Hút FDI tại Việt Nam

Chi ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút FDI tại Việt Nam, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế và đầu tư nước ngoài.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Sơn Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Hùng Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Chi Ngân Sách Nhà Nước Ảnh Hưởng Tới Thu Hút FDI Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Các phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin
• 1.6. Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của chi ngân sách nhà nước tới thu hút FDI
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ẢNH HƯỞNG TỚI THU HÚT FDI
• 2.1. Một số vấn đề cơ bản về thu hút FDI
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.3. Các loại hình đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.4. Tác động đầu tư trực tiếp nước ngoài đến nền kinh tế
• 2.5. Quan niệm về THĐT trực tiếp nước ngoài
• 2.6. Một số vấn đề cơ bản về chi ngân sách nhà nước
• 2.7. Chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng tới thu hút FDI
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỚI THU HÚT FDI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng về thu hút FDI tại Việt Nam giai đoạn 2006 - 2013
• 3.2. Số liệu thống kê về quy mô thu hút FDI tại Việt Nam giai đoạn 2006 - 2013
• 3.3. Thay đổi trong chính sách thu hút FDI từ sau khi gia nhập WTO
• 3.4. Thực trạng về chi ngân sách tại Việt Nam giai đoạn 2006 - 2013
• 3.5. Phân tích ảnh hưởng của chi ngân sách nhà nước tới thu hút FDI tại Việt Nam
• 3.5.1. Phương pháp ước lượng mô hình
• 3.5.2. Mô tả biến và số liệu
• 3.5.3. Kết quả mô hình nghiên cứu về ảnh hưởng của chi ngân sách nhà nước tới thu hút FDI
• 3.6. Đánh giá chung
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT CÁC CHÍNH SÁCH VỀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC NHẰM TĂNG CƯỜNG THU HÚT FDI TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng thu hút FDI và chi ngân sách nhà nước tại Việt Nam
• 4.2. Mục tiêu tổng quát của chính sách thu hút FDI và chi ngân sách nhà nước tại Việt Nam
• 4.3. Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu
• 4.4. Đề xuất chính sách về các lĩnh vực của chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng tới thu hút FDI tại Việt Nam
• 4.4.1. Tăng mức tăng chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng theo từng năm
• 4.4.2. Tăng chi đầu tư phát triển công nghiệp hỗ trợ
• 4.4.3. Duy trì mức tăng chi ngân sách nhà nước trong GDĐT, dạy nghề
• 4.4.4. Tăng mức tăng chi ngân sách nhà nước trong khoa học, CN
• 4.5. Một số kiến nghị với Chính phủ Việt Nam để thu hút FDI hiệu quả bằng công cụ chi ngân sách nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tác động của Chi Ngân Sách Nhà Nước đến Thu Hút FDI

Chi ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối liên hệ giữa chi NSNN và thu hút FDI, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại. Việc hiểu rõ tác động của chi NSNN sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn nhằm tối ưu hóa nguồn lực và thu hút đầu tư nước ngoài.

1.1. Khái niệm và vai trò của Chi Ngân Sách Nhà Nước

Chi ngân sách nhà nước là tổng hợp các khoản chi tiêu của chính phủ nhằm phục vụ cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của chi NSNN trong việc thu hút FDI thể hiện qua việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế, tạo môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư.

1.2. Tình hình thu hút FDI tại Việt Nam

Việt Nam đã thu hút được một lượng lớn FDI trong những năm qua, đặc biệt là sau khi gia nhập WTO. Tuy nhiên, sự biến động trong thu hút FDI cũng cho thấy cần có những chính sách phù hợp để duy trì và tăng cường dòng vốn này.

II. Vấn đề và Thách thức trong Chi Ngân Sách Nhà Nước và FDI

Mặc dù chi ngân sách nhà nước có tác động tích cực đến thu hút FDI, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như hiệu quả sử dụng ngân sách, sự minh bạch trong chi tiêu và các chính sách chưa đồng bộ có thể làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

2.1. Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước

Nhiều khoản chi ngân sách chưa được sử dụng hiệu quả, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút FDI, khi các nhà đầu tư lo ngại về sự minh bạch và hiệu quả của chính sách.

2.2. Chính sách chưa đồng bộ

Chính sách thu hút FDI và chi ngân sách nhà nước chưa hoàn toàn đồng bộ, gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc nắm bắt thông tin và thực hiện các dự án đầu tư.

III. Phương pháp và Giải pháp Tăng cường Chi Ngân Sách Nhà Nước để Thu Hút FDI

Để tăng cường thu hút FDI, cần có những giải pháp cụ thể trong việc điều chỉnh chi ngân sách nhà nước. Các phương pháp này bao gồm việc tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục và khoa học công nghệ.

3.1. Tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt để thu hút FDI. Cần có những chính sách rõ ràng và minh bạch trong việc phân bổ ngân sách cho các dự án hạ tầng.

3.2. Đầu tư vào giáo dục và đào tạo

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đầu tư vào giáo dục và đào tạo sẽ tạo ra một môi trường làm việc hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

IV. Ứng dụng thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu về Chi Ngân Sách Nhà Nước và FDI

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chi ngân sách nhà nước có ảnh hưởng tích cực đến thu hút FDI. Các số liệu thống kê cho thấy rằng những lĩnh vực được đầu tư nhiều nhất thường thu hút được nhiều vốn FDI hơn.

4.1. Kết quả từ các mô hình nghiên cứu

Các mô hình nghiên cứu cho thấy rằng chi ngân sách cho đầu tư phát triển có tác động tích cực đến quy mô FDI. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của chính sách chi ngân sách trong việc thu hút đầu tư.

4.2. Thực tiễn tại một số tỉnh thành

Một số tỉnh thành đã áp dụng thành công các chính sách chi ngân sách để thu hút FDI, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm và phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết luận và Tương lai của Chi Ngân Sách Nhà Nước và FDI tại Việt Nam

Chi ngân sách nhà nước sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút FDI tại Việt Nam. Cần có những chính sách linh hoạt và hiệu quả để tối ưu hóa nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

5.1. Định hướng chính sách trong tương lai

Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế toàn cầu, đồng thời tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

5.2. Tầm quan trọng của sự minh bạch

Minh bạch trong chi tiêu ngân sách sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy dòng vốn FDI vào Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn đổi mới và hội nhập quốc tế. Từ năm 2006 đến 2013, tổng vốn FDI đăng ký cấp mới và tăng thêm có sự biến động đáng kể, với mức tăng trưởng ước tính khoảng 10% năm 2015 so với năm trước đó. Tuy nhiên, dòng vốn FDI không ổn định, đòi hỏi cần có các chính sách điều tiết phù hợp để duy trì và nâng cao hiệu quả thu hút. Trong bối cảnh đó, chi ngân sách nhà nước (NSNN) được xem là công cụ quan trọng để thúc đẩy đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội, cải thiện môi trường kinh doanh nhằm thu hút FDI.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của các khoản chi NSNN trong các lĩnh vực đầu tư phát triển (ĐTPT), giáo dục đào tạo (GDĐT), y tế, khoa học công nghệ (KHCN) và quản lý hành chính (QLHC) đến quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013. Nghiên cứu nhằm xây dựng mô hình định lượng thể hiện mối quan hệ giữa chi NSNN và thu hút FDI, từ đó đề xuất các chính sách chi ngân sách hiệu quả nhằm tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Việt Nam với dữ liệu quyết toán chi NSNN và số liệu thu hút FDI được tổng hợp từ các cơ quan chức năng. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh cơ cấu chi ngân sách, góp phần nâng cao hiệu quả thu hút FDI, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và chi ngân sách nhà nước (NSNN). Theo IMF và OECD, FDI là hoạt động đầu tư nhằm đạt được quyền quản lý thực sự doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư, với các đặc điểm như quyền sở hữu tài sản hữu hình, vô hình và tài chính. Các loại hình FDI bao gồm đầu tư mới, mua lại, sáp nhập, và được phân loại theo mức độ tham gia vốn và mục đích đầu tư.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI được phân thành bốn nhóm chính: kinh tế (thị trường, lợi nhuận, chi phí), tài nguyên (nhân lực, nguyên vật liệu, vị trí địa lý), cơ sở hạ tầng (kỹ thuật và xã hội), và chính sách (thể chế, pháp luật, ưu đãi). Chi NSNN được xem là công cụ quan trọng để cải thiện các yếu tố này, đặc biệt là đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội, nâng cao trình độ khoa học công nghệ và quản lý hành chính.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng với biến phụ thuộc là quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm hàng năm (FDIt), và năm biến độc lập gồm: chi đầu tư phát triển (DTPT), chi giáo dục đào tạo và dạy nghề (GDDT), chi y tế, dân số và kế hoạch hóa gia đình (YTE), chi khoa học công nghệ (KHCN), và chi quản lý hành chính (QLHC). Mô hình có dạng:

$$ FDIt = \beta_1 + \beta_2 \times DTPT + \beta_3 \times GDDT + \beta_4 \times YTE + \beta_5 \times KHCN + \beta_6 \times QLHC + \varepsilon $$

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Phương pháp định tính dựa trên tổng hợp các nghiên cứu, báo cáo, và lý thuyết về FDI và chi NSNN để xây dựng cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu. Phương pháp định lượng sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 2006 đến 2013, thu thập từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) và Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính).

Cỡ mẫu gồm 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Việt Nam, với số liệu quyết toán chi NSNN và quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm hàng năm. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ các địa phương có số liệu đầy đủ trong giai đoạn nghiên cứu. Phân tích hồi quy tuyến tính sử dụng phần mềm Eview và SPSS để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập đến biến phụ thuộc.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2006 đến 2013, trong đó có tính đến độ trễ 2 năm của chi đầu tư phát triển (DTPT) do đặc thù thời gian hoàn thành các dự án đầu tư. Các biến được xử lý dưới dạng biến chênh lệch giữa hai năm liên tiếp để phản ánh mức tăng chi NSNN và quy mô FDI.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của chi đầu tư phát triển (DTPT) đến thu hút FDI: Hệ số hồi quy của biến DTPT(-2) là +1,259 với ý nghĩa thống kê 5%, cho thấy tăng chi đầu tư phát triển có tác động tích cực đến quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm, nhưng có độ trễ 2 năm. Điều này phản ánh tính thời gian cần thiết để các dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng hoàn thành và tạo điều kiện thu hút FDI.

2. Ảnh hưởng tiêu cực của chi giáo dục đào tạo và dạy nghề (GDDT): Hệ số hồi quy của biến GDDT là -3,001, cho thấy tăng chi cho giáo dục đào tạo và dạy nghề có xu hướng làm giảm thu hút FDI trong giai đoạn nghiên cứu. Nguyên nhân được lý giải do các dự án FDI chủ yếu yêu cầu lao động phổ thông với chi phí thấp, trong khi nâng cao chất lượng nhân lực làm tăng chi phí lao động, giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

3. Ảnh hưởng tích cực của chi khoa học công nghệ (KHCN): Hệ số hồi quy của biến KHCN là +2,368, cho thấy chi NSNN cho khoa học công nghệ có tác động thuận chiều và mạnh mẽ đến thu hút FDI. Nhà đầu tư nước ngoài bị hấp dẫn bởi môi trường khoa học công nghệ phát triển, giúp giảm chi phí chuyển giao công nghệ và đào tạo, tối đa hóa lợi ích đầu tư.

4. Các biến chi y tế, dân số, kế hoạch hóa gia đình (YTE) và chi quản lý hành chính (QLHC) không có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy cuối cùng, do đó không được xem là nhân tố ảnh hưởng đáng kể trong giai đoạn nghiên cứu.

Hệ số điều chỉnh R-squared đạt 0,9945, cho thấy mô hình giải thích được hơn 99% biến động của quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết và các nghiên cứu trước đây về vai trò của chi NSNN trong thu hút FDI. Việc chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật có tác động tích cực và có độ trễ là hợp lý do thời gian hoàn thành các dự án. Chi khoa học công nghệ cũng được nhà đầu tư đánh giá cao vì giúp giảm chi phí và rủi ro trong chuyển giao công nghệ.

Ngược lại, tác động tiêu cực của chi giáo dục đào tạo và dạy nghề phản ánh thực tế đặc thù của FDI tại Việt Nam, chủ yếu tập trung vào các ngành sử dụng lao động phổ thông với chi phí thấp. Việc nâng cao chất lượng nhân lực làm tăng chi phí lao động, làm giảm sức cạnh tranh về chi phí của Việt Nam so với các nước khác.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tăng chi NSNN theo các lĩnh vực và biểu đồ cột so sánh mức độ ảnh hưởng của từng khoản chi đến quy mô FDI. Bảng hồi quy chi tiết cũng minh họa các hệ số và mức ý nghĩa thống kê.

Kết quả này góp phần làm rõ vai trò cụ thể của từng khoản chi NSNN trong thu hút FDI, giúp các nhà hoạch định chính sách có cơ sở để điều chỉnh cơ cấu chi ngân sách phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Đề nghị Chính phủ và các địa phương tăng mức chi đầu tư phát triển hàng năm, đặc biệt tập trung vào các dự án hạ tầng giao thông, điện, nước và viễn thông nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Thời gian thực hiện ưu tiên trong 5 năm tới với mục tiêu tăng trưởng chi đầu tư ít nhất 10% mỗi năm.

2. Tăng chi ngân sách cho khoa học công nghệ: Khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu phát triển, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ đổi mới sáng tạo để nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Các chương trình hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng cần được ưu tiên trong kế hoạch ngân sách trung hạn và dài hạn.

3. Duy trì và điều chỉnh chi giáo dục đào tạo và dạy nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động: Cần rà soát lại chính sách đào tạo để phù hợp với đặc điểm lao động mà các nhà đầu tư FDI yêu cầu, tập trung vào đào tạo kỹ năng nghề phù hợp với ngành nghề thu hút FDI, tránh đầu tư quá mức vào đào tạo nhân lực chất lượng cao không phù hợp với nhu cầu thực tế.

4. Xây dựng chính sách chi ngân sách nhà nước linh hoạt theo vùng, địa phương: Tùy theo đặc thù kinh tế, xã hội và mức độ thu hút FDI của từng địa phương, cần có chính sách chi ngân sách phù hợp nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược, tạo sự bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

5. Cải cách thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN: Tăng cường minh bạch, công khai trong quản lý chi ngân sách, đồng thời xây dựng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ có tính cạnh tranh cao nhằm thu hút FDI hiệu quả hơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách chi ngân sách nhà nước nhằm tăng cường thu hút FDI, giúp xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế phù hợp với thực tiễn.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế, tài chính và quản lý: Nghiên cứu cung cấp mô hình phân tích và dữ liệu thực nghiệm về mối quan hệ giữa chi NSNN và thu hút FDI, là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ hơn về vai trò của chính sách chi ngân sách nhà nước trong việc tạo môi trường đầu tư thuận lợi, từ đó có thể đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn tại Việt Nam.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính, quản lý: Luận văn là tài liệu học tập, tham khảo giúp nâng cao kiến thức về chính sách tài khóa, đầu tư nước ngoài và quản lý kinh tế vĩ mô.

Câu hỏi thường gặp

1. Chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng như thế nào đến thu hút FDI?
   Chi NSNN, đặc biệt là chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và chi cho khoa học công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài bằng cách cải thiện môi trường kinh doanh và giảm chi phí đầu tư, từ đó thu hút FDI hiệu quả hơn.

2. Tại sao chi giáo dục đào tạo lại có tác động tiêu cực đến thu hút FDI?
   Do đặc thù các dự án FDI tại Việt Nam chủ yếu sử dụng lao động phổ thông với chi phí thấp, việc tăng chi cho giáo dục đào tạo nâng cao chất lượng nhân lực làm tăng chi phí lao động, làm giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư tìm kiếm chi phí thấp.

3. Mô hình nghiên cứu sử dụng dữ liệu nào và phương pháp phân tích ra sao?
   Nghiên cứu sử dụng số liệu chuỗi thời gian từ năm 2006 đến 2013 của 63 tỉnh, thành phố Việt Nam về chi NSNN và quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm. Phân tích hồi quy tuyến tính được thực hiện bằng phần mềm Eview và SPSS để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các khoản chi.

4. Có độ trễ nào trong ảnh hưởng của chi NSNN đến thu hút FDI không?
   Có, chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng có độ trễ khoảng 2 năm mới thể hiện tác động tích cực đến thu hút FDI, do thời gian hoàn thành các dự án đầu tư và tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi.

5. Luận văn có đề xuất chính sách gì để tăng cường thu hút FDI?
   Luận văn đề xuất tăng chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ, điều chỉnh chi giáo dục đào tạo phù hợp với nhu cầu lao động của nhà đầu tư, xây dựng chính sách chi ngân sách linh hoạt theo vùng và cải cách thể chế quản lý chi NSNN.

Kết luận

• Chi ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ có tác động tích cực và mạnh mẽ đến thu hút vốn FDI tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013.
• Chi giáo dục đào tạo và dạy nghề có tác động ngược chiều, làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam đối với nhà đầu tư nước ngoài do tăng chi phí lao động.
• Mô hình hồi quy tuyến tính với hệ số điều chỉnh R-squared đạt 0,9945 cho thấy các biến chi NSNN giải thích gần như toàn bộ biến động của quy mô vốn FDI cấp mới và tăng thêm.
• Đề xuất chính sách tập trung tăng cường chi đầu tư phát triển và khoa học công nghệ, đồng thời điều chỉnh chi giáo dục đào tạo phù hợp với đặc điểm thị trường lao động FDI.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo với dữ liệu mở rộng và phân tích chi tiết theo vùng, địa phương nhằm xây dựng chính sách thu hút FDI hiệu quả hơn.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả thu hút FDI, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài Vốn ĐTTT nước ngoài (FDI) đã có những đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của Việt Nam nhất là trong những năm đầu thời kỳ đổi mới, mở cửa. Với vai trò là một nguồn lực từ bên ngoài, FDI đã giúp bổ sung sự thiếu hụt nguồn vốn trong nước, tạo việc làm và đưa vào nước ta những CN tiên tiến, KNQL hiện đại trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế như viễn thông, khai thác dầu khí, hoá chất, điện tử,…, góp phần không nhỏ đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa (HĐH) đất nước. Hơn thế nữa, nguồn vốn FDI cùng các phương thức kinh doanh mới đã tạo ra sự sức ép và sự cạnh tranh đối với DNTN, thúc đẩy DNTN phải đổi mới chất lượng sản phẩm và áp dụng phương pháp kinh doanh hiện đại để có thể theo kịp các DN có vốn ĐTNN, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đã ký kết 10 Hiệp định thương mại tự do khu vực và song phương và vừa hoàn tất đàm phán 2 Hiệp định thương mại tự do (FTA) (Liên minh châu Âu và Hiệp ước xuyên Thái Bình Dương (TPP)).

Vì vậy, thu hút vốn ĐTTT nước ngoài FDI là một trong những chính sách được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm trong thời đại này. Tổng kết từ các nghiên cứu về FDI có thể thấy được ĐTTT nước ngoài được thu hút bởi nhiều yếu tố như kinh tế, tài nguyên, chính sách, CSHT, chính trị,… Cụ thể có thể chia thành 4 nhóm: Một là, nhóm yếu tố về kinh tế bao gồm: (1) yếu tố thị trường. Qui mô và tiềm năng phát triển của thị trường. (2) yếu tố lợi nhuận.

Động cơ và mục tiêu cuối cùng của NĐT. (3) yếu tố về chi phí. Lợi thế về chi phí. Hai là, nhóm yếu tố về tài nguyên.

NNL trẻ và dư thừa. Nguyên vật liệu dồi dào với giá rẻ (iii) Vị trí địa lý. Lợi thế về vị trí địa lý. Ba là nhóm yếu tố về CSHT.

Bốn là nhóm yếu tố về chính sách. 2 Trong bối cảnh các yếu tố tư nhân trong nước còn non yếu, công cuộc ĐTPT xây dựng CSHT kỹ thuật và xã hội, cải thiện MTKD nhằm thu hút FDI vẫn chủ yếu do Chính phủ thực hiện mà trong đó chi NSNN về ĐTPT, CTX (GDĐT, y tế, KHCN, QLHC…) đóng vai trò quyết định. Thực trạng hiện nay khi cơ cấu chi ngân sách được đánh giá là chưa phù hợp, khi tỷ lệ chi đầu tư tiếp tục giảm sút từ 28% giai đoạn trước giảm xuống 23,4%, CTX tăng nhanh, bội chi ngân sách chưa đạt mục tiêu giảm xuống còn 4,5% GDP. Tuy vẫn bảo đảm trong giới hạn quy định nhưng nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn, việc sử dụng vốn vay ở một số dự án kém hiệu quả và còn thất thoát, lãng phí.

Xu hướng của FDI cấp mới và tăng vốn không ổn định đòi hỏi cần có những nghiên cứu để tìm ra mối liên hệ giữa chi NSNN và thu hút vốn FDI, từ đó đưa ra các chính sách điều tiết phù hợp cho PTKT. Do vậy, tác giả quyết định chọn đề tài “Chi NSNN ảnh hưởng tới thu hút FDI tại Việt Nam” để đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình thu hút FDI và chi NSNN trong một số lĩnh vực tại Việt Nam, xây dựng một mô hình thể hiện mối liên hệ giữa FDI và chi NSNN, từ đó đưa ra gợi ý về chính sách kinh tế của Việt Nam. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu Mục đích của nghiên cứu là nhận dạng chi ngân sách trong lĩnh vực nào trong các lĩnh vực ĐTPT, GDĐT, y tế, KHCN và QLHC có ảnh hưởng tới thu hút FDI, từ đó đánh giá mức tác động của các nhân tố ảnh hưởng và đưa ra kiến nghị về chính sách. Các mục tiêu nghiên cứu cụ thể lần lượt là: - Đề xuất mô hình phân tích ảnh hưởng của các dòng chi NSNN tới thu hút FDI.

- Đánh giá mức độ tác động của các dòng chi NSNN tới thu hút FDI. - Đưa ra các kiến nghị về chính sách đối với các dòng chi NSNN ảnh hưởng tới thu hút FDI trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu Các câu hỏi nghiên cứu đặt ra cần trả lời đó là: - Quan niệm về thu hút FDI và các dòng chi NSNN ảnh hưởng đến thu hút FDI. 3 - Thu hút FDI chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố nào và các dòng chi NSNN tương ứng.

- Mô hình nghiên cứu chi NSNN ảnh hưởng tới thu hút FDI. - Dòng chi NSNN nào ảnh hưởng tới thu hút FDI và mức độ ảnh hưởng của chúng. - Thực trạng các dòng chi NSNN ảnh hưởng tới thu hút FDI. - Cần tập trung cải thiện dòng chi NSNN nào để thu hút FDI trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu này nghiên cứu tác động của chi NSNN tới quy mô FDI cấp mới và tăng thêm tại Việt Nam (giả định các yếu tố khác không đổi). Phạm vi nghiên cứu - Không gian nghiên cứu: 63 tỉnh, thành phố trực thuộc TW của Việt Nam. - Thời gian nghiên cứu: từ năm 2008 đến 2013 để đảm bảo thống nhất, đầy đủ về số liệu (thay đổi địa giới hành chính Việt Nam năm 2008 và quyết toán NSNN mới có kết quả công khai của năm 2013).

Ngoài ra, để xem xét độ trễ ảnh hưởng của các dự án ĐTPT có thời gian hoàn thành, tác giả thu thập thêm số liệu của năm 2007 và 2006. - Số liệu chi NSNN là số liệu quyết toán chi NSNN cấp tỉnh từ các báo cáo chính thức của các tỉnh, thành phố trực thuộc TW do Vụ NSNN, Bộ Tài chính thống kê, tổng hợp. Số liệu nghiên cứu là chênh lệch giữa hai năm liền kề - Số liệu về thu hút FDI được tác giả tổng hợp từ thống kê của Cục ĐTNN, Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Số liệu nghiên cứu là quy mô FDI cấp mới và tăng thêm mỗi năm.

Phương pháp nghiên cứu 1. Các phương pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu định tính: dựa trên các phát biểu của chuyên gia, các nghiên cứu, các lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút FDI, các lý thuyết 4 về quản trị chiến lược DN và chi NSNN, từ đó tổng hợp một cách hệ thống, khoa học, đề xuất mô hình nghiên cứu. Các biến quan sát (dòng chi NSNN) được lựa chọn dựa trên sự tổng hợp từ các nghiên cứu thực nghiệm để hình thành thang đo. - Phương pháp nghiên cứu định lượng: sử dụng công cụ Eview và SPSS để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố (dòng chi NSNN) tới thu hút FDI, từ đó xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính để hỗ trợ thực nghiệm cho các giả thuyết của phương pháp nghiên cứu định tính ở trên.

Phương pháp thu thập và xử lý thông tin - Thông tin thứ cấp: + Các bài phát biểu, tham luận của chuyên gia, các báo cáo của các cơ quan chức năng, các nghiên cứu, công trình khoa học có liên quan đến thu hút FDI và chi NSNN để xây dựng cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu. + Số liệu thực tế liên quan đến thu hút FDI và chi NSNN (quyết toán) để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các dòng chi NSNN tới thu hút FDI. - Xử lý thông tin: Tổng hợp xây dựng cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu từ nguồn thông tin thứ cấp. Số liệu thực tế về thu hút FDI và chi ngân sách được xử lý qua phần mềm Eview và SPSS.

Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của chi NSNN tới thu hút FDI Mặc dù hiện nay đã có rất nhiều tổ chức, cá nhân đã và đang nghiên cứu các đề tài về các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút FDI tại Việt Nam và cũng đã đề cập tới các nhân tố về hạ tầng cơ sở kỹ thuật, hạ tầng cơ sở xã hội, chất lượng NNL, trình độ KHCN và QLHC, tuy nhiên chưa thực sự có một nghiên cứu đi sâu và tìm hiểu mối liên hệ giữa chi NSNN cho các nhân tố trên với thu hút FDI, đặc biệt là trong bối cảnh TPP và các hiệp định song, đa phương khác vừa được ký kết và có sự thay đổi về địa lý hành chính của Việt Nam. Tác giả lựa chọn xây dựng một mô hình nghiên cứu sự ảnh hưởng của chi NSNN tới thu hút FDI tại Việt Nam dựa trên các cơ sở khoa học sau: Ở Việt Nam, thuật ngữ CSHT được hiểu là hệ thống công trình kỹ thuật (đường bộ, đường sắt, đường thủy, vận tải, sân bay, cầu cống, đường điện, nước, 5 khí ga, cấp thoát nước, điện thoại, truyền hình…) và DVCC xã hội (y tế, văn hóa, giáo dục, thể thao, thương mại…). Hiện nay, theo đánh giá của WB trong Báo cáo đánh giá khung Tài trợ cho CSHT địa phương ở Việt Nam năm 2013, nguồn vốn đầu tư vào phát triển CSHT tại Việt Nam còn phụ thuộc phần lớn vào nguồn vốn NSNN, các nỗ lực của Chính phủ cũng như CQĐP chưa thực sự thu hút được các NĐT trong nước đầu tư vào CSHT. Những nguyên nhân cho hiện tượng này cũng được phân tích rõ trong báo cáo của WB đó là tài trợ và quản lý rủi ro.

Tại Việt Nam, phần lớn các dự án đầu tư cho CSHT để có thể tồn tại về tài chính đều cần có trợ cấp của Chính phủ, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có hệ thống rõ ràng và minh bạch để xác định mức độ hỗ trợ tài chính của Chính phủ cho KVTN trong hoạt động đầu tư cho CSHT. Mặc dù trên thực tế Chính phủ đã thực hiện một số biện pháp trợ cấp cho các dự án BOT như cấp vốn, quyền sử dụng đất và các trợ cấp khác nhưng chưa được thực hiện theo cơ chế công khai và minh bạch. Thứ hai, nhắc đến rủi ro, việc chuẩn bị của các dự án trước khi được đem ra đấu thầu không được thực hiện cẩn thận, chuyên nghiệp và kết quả là các nhà dự thầu tư nhân thường gặp rủi ro do thiếu thông tin về khía cạnh tài chính như cơ cấu thuế và hỗ trợ của Chính phủ, dẫn đến sự kém hiệu quả của dự án đầu tư. Và chính điều này lại gây khó khăn ngược lại cho chính quyền trong việc cân nhắc lựa chọn hình thức hợp tác công tư hay tự mình đầu tư hoàn toàn.

Ngoài ra, tính cạnh tranh trong đấu thầu các dự án CSHT cũng không được đề cao, thay vào đó là sự chỉ định các nhà thầu theo dự kiến của cơ quan nhà nước, làm tăng rủi ro về kết quả yếu kém và thiếu hiệu quả.