CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về sự tác động của đặc điểm CEO và chất lượng báo cáo tài chính trên thế giới Hambrick và Mason (1984) lập luận rằng đặc điểm nhân khẩu học như kinh nghiệm, độ tuổi, giới tính và sở hữu ảnh hưởng đến giá trị và cơ sở nhận thức của CEO và làm cho họ có những sự lựa chọn khác nhau, đặc biệt là trong những tình huống phức tạp, cuối cùng cho ra những kết quả kinh doanh khác nhau.1 Tác động của độ tuổi đến chất lượng báo cáo tài chính Nghiên cứu về mối quan hệ này còn khá ít các nghiên cứu thực nghiệm. Dù vậy, một nghiên cứu của Hua-Wei Huang và Ena Rose-Green (2012) cho thấy có mối quan hệ giữa tuổi của CEO đến chất lượng báo cáo tài chính. Sử dụng một mẫu gồm 3413 doanh nghiệp trong giai đoạn 2005 – 2008. Chất lượng báo cáo tài chính được đo lường thông qua hai công cụ: Thứ nhất là Bảng phân tích dự báo của các chuyên gia (dữ liệu dự báo I/B/E/S - Institutional Brokers' Estimate System, được thành lập bởi công ty môi giới New York Lynch, Jones & Ryan và công ty liên doanhTechnometrics); Thứ hai là Báo cáo tài chính được trình bày lại – Financial restatement.
Các tác giả đã tìm thấy được mối quan hệ cùng chiều giữa độ tuổi CEO và chất lượng báo cáo tài chính.2 Tác động của nhiệm kỳ đến chất lượng báo cáo tài chính Theo tác giả Hill và Phan (1991) cho rằng khi nhiệm kỳ CEO tăng thì mức rủi ro doanh nghiệp tăng cao và lợi nhuận của cổ đông sẽ giảm. Ngoài ra, các CEO còn lựa chọn kế toán để phóng đại thu nhập trong những năm tài chính họ nắm quyền để làm tăng khoản thù lao của họ (Kalyta, 2009). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Tuy nhiên, sử dụng mô hình hôi quy đa biến mẫu, Keehwan Kim và Joon Sun Yang (2014) cho thấy rằng nhiệm kỳ của ban giám đốc có tác động tích cực đền chất lượng báo cáo tài chính. Các tác giả sử dụng ba mô hình đại diện cho chất lượng báo cáo: + Thứ nhất, sử dụng giá trị tuyệt đối của các khoản trích trước tùy ý được sử dụng phổ biến trong quản trị lợi nhuận được sửa đổi bởi Dechow(1995).
Kết quả là, nhiệm kỳ của giám đốc có mối quan hệ tiêu cực với giá trị tuyệt đối của các khoản trích trước tùy ý, CEO có nhiệm kỳ dài thì giá trị tuyệt đối các khoản trích trước sẽ ít hơn. Điều này có nghĩa rằng, tồn tại mối quan hệ cùng chiều giữa chất lượng các khoản trích trước (chất lượng dồn tích) và nhiệm kỳ. + Thứ hai, sử dụng mô hình lợi nhuận bền vững: giả định rằng những công ty có lợi nhuận bền vững thì chất lượng sẽ cao hơn so với những công ty có lợi nhuận không bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiệm kỳ của ban giám đốc tăng đồng nghĩa với việc tăng tính bền vững cho lợi nhuận.
+ Thứ ba, mô hình ERC - earnings response coefficient (hệ số phản ứng thu nhập): Căn cứ vào phản ứng của thị trường thông qua lợi nhuận cổ phiếu. Ở mô hình này, Kim và Yang (2014) cũng cho thấy mối quan hệ giữa nhiệm kỳ của giám đốc có mối quan hệ tích cực với lợi nhuận cổ phiếu, đồng thời tác giả cũng cho thấy việc thay đổi trong lợi nhuận của công ty và lợi nhuận cổ phiếu cũng có mối quan hệ tích cực. Tóm lại, nhiệm kỳ dài của giám đốc làm tăng hệ số phản ứng thu nhập của thị trường.3 Tác động của quyền kiêm nhiệm đến chất lượng báo cáo tài chính Ở khía cạnh này, Dechow et al. (1996) cho thấy nếu có sự kiêm nhiệm Giám đốc điều hành Chủ tịch sẽ làm tăng khả năng vi phạm các nguyên tắc kế toán trong các doanh nghiệp Mỹ.
Biến báo cáo tài chính được đo lường thông qua: Khoản lợi nhuận trích trước. Byard et al. (2006) cho rằng sự hiện diện của một CEO cũng là chủ tịch hội đồng quản trị có liên quan với chất lượng kém của các thông tin tài chính. Tương tự như vậy, Beekes và các tác giả.
(2004); Firth và các tác giả. (2007) báo cáo rằng các báo cáo tài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 chính là phù hợp hơn trong trường hợp tách các vị trí của Giám đốc điều hành và chủ tịch hội đồng quản trị cho các doanh nghiệp Anh và Trung Quốc. Tuy nhiên, các tác giả khác đã không phát hiện đáng kể mối liên hệ giữa chế độ nhị nguyên và chất lượng thông tin trong các bối cảnh khác nhau của nghiên cứu. Như nghiên cứu của Ahmed et al.
(2006) tại các doanh nghiệp ở New Zealand cho năm tài chính 1991-1997. Tương tự là kết quả của Bradbury et al. (2006) nghiên cứu 139 doanh nghiệp Singapore và 113 doanh nghiệp Malaisia được niêm yết trên sàn Kuala Lumpur cho năm tài chính 2000. Kết quả nghiên cứu của Petra (2007) cũng cho kết quả tương tự là không tìm được mối tương quan.4 Tác động của giới tính đến chất lượng báo cáo tài chính Với 2.938 doanh nghiệp Mỹ cho năm tài chính 2006, Barua và các tác giả (2010) báo cáo về mối quan hệ giữa giới tính của các CFO và chất lượng dồn tích (accurals quality).
Họ tìm thấy bằng chứng cho thấy rằng những công ty có CFO là nữ sẽ có chất lượng dồn tích cao hơn và rủi ro có sai sót khi đánh giá, ước tính các khoản trích trước là thấp hơn so với những công ty có CFO là nam giới. Tương tự, Srinidhi, Tsui (2011) và Krishnan và Parson (2008) chỉ ra rằng sự đa dạng giới tính có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng lợi nhuận.5 Tác động của tỷ lệ sở hữu đến chất lượng báo cáo tài chính Soongsoo (Sam) Han (2004) thu thập dữ liệu là tỷ lệ sở hữu vốn được lấy từ cơ sở dữ liệu Compact Disclosure trong giai đoạn từ năm 1997-2001. Nghiên cứu này điều tra các mối quan hệ giữa các hình thức sở hữu chứng khoán và chất lượng các báo cáo tài chính của một công ty, được đo bằng độ lớn của khoản trích trước tùy ý và các bản đồ của các khoản trích trước của dòng tiền và mức độ công bố thông tin. Tác giả cho thấy thấy quyền sở hữu chứng khoán của nhà quản lý có liên quan đến tiêu cực với chất lượng báo cáo và mức độ công bố thông tin.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. (2002) nghiên cứu mối quan hệ về cấu trúc sở hữu với chất lượng thông tin kế toán ở bảy nền kinh tế Đông Á trừ Nhật Bản gồm 282 doanh nghiệp Hong Kong, 91 doanh nghiệp Indonesia, 177 doanh nghiệp Malaysia, 133 doanh nghiệp Singapore, 95 doanh nghiệp Hàn Quốc, 66 doanh nghiệp Đài Loan và , 133 doanh nghiệp Thái Lan. Kết quả cho thấy tỷ lệ sở hữu cao đồng nghĩa với việc chất lượng thông tin kế toán thấp. Điều này được giải thích là tỷ lệ sở hữu cao thì cơ hội để một cá nhân đó thao túng doanh nghiệp và can thiệp vào báo cáo tài chính theo hướng có lợi cho họ sẽ cao.
Đồng nghĩa với việc thông tin kế toán có thể bị bóp méo.6 Tác động của trình độ học vấn đến chất lượng báo cáo tài chính Mặc dù không có nhiều nghiên cứu thực nghiệm tập trung vào trình độ học vấn của các CEO. Nhưng đây là một trong những đặc điểm quan trọng, góp phần nâng cao năng lực quản lý của nhà quản trị. Cá nhà nghiên cứu tài chính đã tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động công ty (Dunphy, Turner và Crawford, 1997; Ljungquist, 2007). Darmadi (2011) phát hiện ra rằng các thành viên Ban giám đốc tốt nghiệp sau đại học có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động công ty.
Tuy nhiên, trái ngược với quan điểm đó, một nghiên cứu của Bathula (2008) trên 61 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoáng New Zealand giai đoạn 2004-2007 cho rằng có mối quan hệ ngược chiều giữa thành viên có bằng tiến sỹ với hiệu quả hoạt động công ty. Bathula (2008) nhận định, kỹ năng nghiên cứu và phân tích thật sự là cần thiết cho công ty nhưng không nhất thiết là phải có một chất lượng học thuật cao như vậy, điều này không mang lại bất kỳ giá trị nào cho hiệu quả hoạt động công ty.7 Tác động của thu nhập và chất lượng báo cáo tài chính Một cách tổng quát thu nhập của CEO bao gồm lương, thưởng, quyền chọn cổ phiếu, các lợi ích dài hạn khác (Cheng và Farber ,2008). Dựa trên việc phân tích dữ liệu của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 289 công ty phải công bố lại báo cáo tài chính giai đoạn 1997-2001, tác giả đã cho thấy việc giảm thu nhập của CEO sẽ làm giảm hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Laux và Laux (2009) cho rằng việc tăng thu nhập của CEO thông qua cổ phiếu tức là khuyến khích CEO sở hữu cổ phần tại doanh nghiệp xem ra không cần thiết để nâng cao vấn đề quản trị lợi nhuận.
Armstrong và ctg (2010) nghiên cứu mối quan hệ giữa việc nắm giữ cổ phiếu và thù lao của CEO với việc thao tác can thiệp vào báo cáo tài chính. Họ tìm thấy rằng ở những doanh nghiệp CEO có sở hữu cổ phần thì việc vi phạm nguyên tắc kế toán ít xảy ra hơn.1: Bảng tóm tắt các nghiên cứu trước đây về sự tác động của đặc điểm CEO đến chất lượng báo cáo tài chính: Tác giả Biến đo lường Công cụ đo lường chất lượng Kết quả đặc điểm báo cáo tài chính CEO Huang và Độ tuổi + Bảng phân tích của công ty môi Mối quan Green giới (Dữ liệu dự báo I/B/E/S) hệ cùng (2012) + Công bố lại BCTC chiều K. Kim và Nhiệm kỳ Sử dụng 3 mô hình: Mối quan J. Yang + Mô hình dồn tích (Dựa trên Mô hệ tích cực (2014) hình Dechow et al , 1995): TA i,t = β 0 +β 1 (1/A i,t-1 )+ β 2 (ΔRev i,t - ΔAR i,t + β 3 PPE i,t +ε i,t TA: Tổng các khoản trích trước được tính bằng chênh lệch giữa thu nhập trước các khoản bất thường với dòng tiền A : Tổng tài sản ; ΔAR : Sự thay đổi trong khoản phải LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 thu ; ΔRev : Sự thay đổi của doanh thu ; PPE : tài sản, nhà máy và thiết bị ròng.