Chương 1: Cơ sở lý luận về ảnh hưởng của cách mạng công nghiệp 4.0 đến chiến lược FDI Chương 2: Tác động của công nghiệp 4.0 tới dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Chương 3: Hàm ý cho dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam 14 CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 VÀ DONG VON ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 1. Cơ sở lý luận Công nghiệp 4. Khái niém Công nghiệp 4.0 và các thuật ngữ lién quan Thuật ngữ “Công nghiệp 4.0” có nguồn gốc từ Đức, thường được sử dung dé chỉ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (4IR). Theo BDI, Công nghiệp 4.0 đề cập đến cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Tổ chức Thương mại và Đầu tư Đức (định nghĩa ban dau) mong đợi một su thay đôi mô hình từ san xuất “tập trung” sang sản xuất “phi tập trung”. Theo MeKinsey, Industry 4.0 có nghĩa là số hóa lĩnh vực sản xuất, trong khi theo SAP, nó là một thuật ngữ chung cho các công nghệ và khái niệm về tô chức chuỗi giá tri. Nghị viện Châu Âu coi 14.0 là một nhóm chuyên đồi nhanh chóng trong thiết kế, sản xuất, vận hành và dịch vụ các hệ thống sản xuất. Wikipedia định nghĩa 14.0 là xu hướng tự động hóa và trao đôi đữ liệu hiện nay trong công nghệ sản xuất.
Cuối cùng, Công nghiệp 4.0 (hay tiếng Đức gốc là Industrie 4.0') có thé được mô tả như một tầm nhìn do chính phủ Đức tài trợ về sản xuất tiên tiến (tất cả các định nghĩa - Công nghiệp 4.0: cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư - hướng dẫn về Industrie 4. Mặc dù khái niệm này thiếu sự hiểu biết thấu đáo và định nghĩa phù hợp, tuy nhiên, hầu hết các tầm nhìn và cách tiếp cận đều chỉ ra rằng Công nghiệp 4.0 xoay quanh việc tận dụng số hóa dé mang lại lợi ích cho việc tối ưu hóa và tích hợp các quy trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Tương tự như các cuộc cách mạng công nghiệp khác, nó là kết quả của sự đôi mới (đột phá), trong trường hợp cụ thé này được thúc day bởi việc sử dụng công nghệ được trao quyên và kết nối hon trong hệ sinh thái sản xuất. Do đó, những tiến bộ và tiễn bộ hiện tại đang diễn ra trong 15 cả ngành dịch vụ và sản xuất thường được gọi là 'cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4' hoặc 'Công nghiệp 4.
Bắt đầu vào cuối thé ky 18 với sự ra đời của năng lượng hơi nước va sự phát minh ra máy đệt điện, cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên đã mở ra cơ giới hóa và thay đổi hoàn toàn cách sản xuất hàng hóa. Vào cuối thé ky 19, điện và dây chuyền lắp ráp có thể sản xuất hàng loạt, làm nảy sinh cuộc cách mạng lần thứ hai. Nhiều người cho rằng cuộc cách mạng thứ ba bắt đầu vào những năm 1970 khi những tiễn bộ trong máy tinh cho phép chúng ta lập trình máy móc và mạng, cung cấp năng lượng cho tự động hóa.Vậy nếu cuộc cách mạng công nghiệp lần nhứ nhất là phát triển trên trụ cột là động cơ đốt trong, cuộc cách mạng thứ hai được phát triển trên động cơ điện và thứ ba có trụ cột là máy tính và tự động hóa thì ta có thé rút ra được định nghĩa về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như sau: Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là bước tiến tiếp theo trong việc tận dụng 3 trụ cột chính là kỹ thuật SỐ, công nghệ sinh học và vật lý nhằm số hóa lĩnh vực sản xuất từ đó mang lại những lợi ích và tối ưu hóa quy trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Gan liền với cuộc CMCN 4.0 là việc chuyên đổi số và nền kinh tế số ở các quốc gia, để có thê phân tích rõ hơn về ảnh hưởng của CMCN 4.0 tới FDI, ta cũng cần hiểu rõ hai khái niệm này.
- _ Khái niệm nên kinh tế số Kinh tế số (Digital economy) là một nền kinh tế được vận hành chủ yếu trên nền công nghệ số, đặc biệt là các giao dịch trên điện tử tiến hành thông qua internet. Kinh tế số còn được gọi là kinh tế internet (internet economy), kinh tế mới (new economy) hoặc kinh tế mang (web economy). Hiện nay, kinh tế số xuất hiện trên tât cả các lĩnh vực và nên kinh tê từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, 16 phân phối và lưu thông hàng hóa cho đến logistics, tài chính ngân hang,. Trong nền kinh tế hiện tại, nền kinh tế kỹ thuật số dang phát triển nhanh chong đặc biệt là ở các nước đang phát triển.
Theo “Economist Intelligence Unit 2010: Digital Economy Rankings 2010” : Không có định nghĩa rõ ràng nhưng xếp hang của nền kinh tế số dựa trên chat lượng công nghệ thông tin — truyền thông của một quốc gia, chất lượng cơ sở hạ tầng cũng như người tiêu dùng, doanh nghiệp, chính phủ nước đó sử dụng CNTT- TT cho lợi ích của chính họ”. Điều này nói lên ảnh hưởng to lớn của công nghệ thông tin đến lợi ích và sự phát triển của một đất nước. Theo G20 DETF 2016: G20 Digital Economy Developmentand Cooperation Initiative: “Kinh tế số là một loạt các hoạt động bao gồm sử dụng số hóa thông tin và kiến thức như yếu t6 quan trọng của sản xuất, mạng thông tin hiện đại như là một không gian quan trọng và sử dụng công nghệ truyền thông (ICT) như một động lực quan trọng của năng suất trưởng và tôi ưu hóa cơ cấu nền kinh tế” Trong Knickrehm et al. 2016: Digital Disruption (Accenture): “ Nền kinh tế số là phan của tong san lượng kinh tế bắt nguồn từ một số lượng lớn đầu vào “kỹ thuật số”.
Các đầu vào kỹ thuật số này bao gồm kỹ năng kỹ thuật số, thiết bị kỹ thuật số (phần cứng, phần mềm và thiết bị truyền thông) và thiết bị trung gian hàng hóa và dịch vụ kỹ thuật số được sử dụng trong sản xuất. Chỉ có từ các phân tích đó mới có thé phản ánh đúng nền tang kỹ thuật công nghệ số”. - Khai niệm chuyên đôi sô Chuyên đôi sô (Digital transformation) đang là cụm từ được sử dụng như xu hướng tat yêu, vân đê sông còn với các quôc gia, tô chức, doanh nghiệp và người tiêu dùng ở các quôc gia trên thê giới. Sự xuât hiện của chuyên đôi sô đã làm nên những thay đổi to lớn về năng suất lao động, mô hình kinh doanh, xu hướng phát 17 triển của mọi ngành nghề từ công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, kinh doanh và dich vụ.
Ta có thé nhìn thấy rõ ràng vai trò và tác dộng to lớn của chuyên đôi số đối với cuộc sống và sự phát triển của con người. Vậy chúng ta biết chuyên đổi số là gì? Nhu chúng ta đã biết, chuyên đổi số mặc dù đã xuất hiện rat lâu trên thế giới nhưng mãi cho đến khi cuộc cách mang công nghiệp lần thứ 4 bùng nổ, chuyên đổi số mới bắt đầu được biết đến và trở nền phổ biến trong mọi nghành nghề. Không có một định nghĩa cố định về chuyên đổi số nhưng có rất nhiều cách dé chúng ta có thé hiểu được về chuyên đổi số. Theo Công ty nghiên cứu va tư van công nghệ thông tin Gartner, chuyển đổi số là việc ứng dụng công nghệ trong thay dối mô hình kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó tạo thêm nhiều cơ hội và giá trị mới, giúp doanh nghiệp gia tăng tốc độ tăng trưởng và đạt doanh số tốt hơn.
Theo Microsoft, chuyên đổi số chính là tái cau trúc tư duy trong phối hợp giữa dữ liệu, quy trình và con người nhằm tạo ra nhiều giá trị mới. Theo FPT, chuyền đổi số trong tổ chức, doanh nghiệp là quá trình thay đổi từ mô hình truyền thống sang doanh nghiệp số bằng cách áp dụng công nghệ mới như dir liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), điện toán dam mây (Cloud). thay đổi phương thức điều hành, lãnh đạo, quy trình làm việc, văn hóa công ty. Chuyển đôi số mang lại nhiều lợi ích như cắt giảm chi phí vận hành, tiếp cận được nhiều khách hàng hơn trong thời gian dài hơn, lãnh đạo ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn nhờ hệ thống báo cáo thông suốt kịp thời.
Qua đó, hiệu quả hoạt động và tính cạnh tranh của tô chức, doanh nghiệp được nâng cao. Các công nghệ chính trong Công nghiệp 4.0 Theo Ủy ban Kinh tế và Xã hội Châu Á - Thái Bình Dương, Công nghiệp 4.0 được phát triển dựa trên 3 trụ cột chính và có 17 công nghệ làm nên cuộc cách mang này bao gồm: Robotics, Bioinformatics, Nanotechonology, 6G Communication, Autonomous Systems, Cybersecurity, Neurotechnology, Smart Automation, Quantum Computing, Future of Energy, Advanced Material, Augmented Reality, Advanced Analytic, 3D printing, Blockchain, Internet of Things, Artificial Intelligence. Trong cuộc cách mạng thứ tư này, các công nghệ trong 17 công nghệ kê trên có thể kết hợp với nhau hoặc làm việc đơn lẻ nhưng chúng đều có kết quả là làm thay đổi và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Một số công nghệ nỗi bật đã làm thay đổi cả cuộc sống của chúng ta, không chỉ quy trình sản xuất mà còn là cách con người sinh sống, làm việc.
Cụ thể như là: - Internet van vat (oT) va Internet van vat công nghiệp (IloT) Internet van vat (IoT) là một thuật ngữ kỹ thuật được sử dung đề cập về việc mở rộng sức mạnh của internet vượt ra ngoài phạm vi của máy tính và điện thoại thông minh, kết nối tới mọi thứ xung quanh, các quy trình và môi trường khác; nhờ vào sự phát triển của các thiết bị kết nối Internet như cảm biến, đồng hồ đo, chip nhận dạng tần số vô tuyến (RFID) và những thiết bị được nhúng trong các đối tượng khác nhau cho phép chúng gửi và nhận các loại dữ liệu khác nhau. Hiện đang có hang tỷ thiết bị vật lý trên khắp thế giới hiện đang được kết ni với internet với mục đích chính là thu thập và chia sẻ dữ liệu. Nhờ bộ xử lý bên trong cùng với sự tiễn bộ của mạng không dây, người dùng IoT có thé khiến mọi thứ trở nên chủ động và thông minh hơn. Theo thống kê đến hết năm 2020, lượng thiết bị IoT trên toàn thế giới tăng mạnh, ước tinh sẽ có hơn 75 tỷ thiết bị IoT sẽ được lắp đặt vào năm 2025, gap 5 lần so với năm 2015.