CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BÁO CÁO ESG TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHTM 1. Tổng quan về Báo cáo ESG của NHTM 1. Khái niệm về Báo cáo ESG Khái niệm ESG lần đầu tiên được đưa ra vào năm 2004 trong một báo cáo từ Liên Hợp Quốc - có tiêu đề “Who Cares Wins”, từ đó trở thành trào lưu chính thống trên thế giới.
Báo cáo ESG (Environmental, Social, and Governance) là một tài liệu được công bố bởi một tổ chức, DN hoặc công ty để cung cấp thông tin về hiệu quả và tác động của hoạt động kinh doanh của họ đối với môi trường, xã hội và quản trị. Báo cáo ESG nhằm cung cấp một cái nhìn toàn diện về các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị liên quan đến hoạt động kinh doanh của một tổ chức. Ngày nay, việc phát triển bền vững của DN được sự quan tâm rất nhiều từ các bên liên quan, đặc biệt là những nhà đầu tư trên thế giới. Chính phủ của các quốc gia cũng đang nỗ lực tạo cơ hội và khuyến khích DN có định hướng phát triển bền vững.
Trong vòng 10 năm trở lại đây, đã có hàng ngàn báo cáo ESG được công bố bởi các DN và tổ chức thuộc mọi loại hình, quy mô và lĩnh vực, ở mọi nơi trên toàn cầu. Ngày càng có nhiều DN quyết định công bố báo cáo ESG một cách độc lập hoặc công bố trong báo cáo tài chính thường niên và trên trang web của mình. Quá trình báo cáo ESG đòi hỏi DN cân nhắc lợi ích các bên liên quan, là các cá nhân hoặc nhóm người có thể bị ảnh hưởng bởi hoạt động của DN. Các bên liên quan có thể là nhân viên, khách hàng, bạn hàng, nhà cung cấp, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng, nhà đầu tư, chính phủ và giới truyền thông.
Báo cáo ESG làm tăng thêm đáng kể giá trị về uy tín và năng lực kinh doanh của DN thông qua việc xây dựng lòng tin với các bên liên quan khác nhau. Báo cáo có thể khởi động quá trình đối thoại với các bên liên quan qua mỗi chu kỳ báo cáo. Thông qua việc công bố các mục tiêu và kết quả đo lường cụ thể, minh bạch và có thể so sánh đối chứng, báo cáo ESG chứng minh DN quản lý rủi ro hiệu quả như thế nào mà vẫn thu được hiệu quả đầu tư tích cực từ các hoạt động bền vững. Hiện 12 nay đã có trên 600 DN từ 65 quốc gia tham gia thực hiện báo cáo ESG, trong đó 6 quốc gia có số lượng DN tham gia nhiều nhất là Úc, Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi, Mỹ.
Báo cáo ESG được các DN thực hiện ở các châu lục theo tỷ lệ như sau: nhiều nhất ở Châu u (chiếm 45%), theo sau đó là Châu Á: 18%, Bắc Mỹ: 14%, Mỹ Latinh: 14% và cuối cùng là Châu Phi: 5%. Khung tiêu chuẩn của Báo cáo ESG tại các Việt Nam được biên soạn dựa trên GRI (Global Reporting Initiatives - Tổ chức Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu). Tiêu chuẩn này hướng dẫn công bố thông tin về kinh tế, môi trường và xã hội, gồm thông tin tổng quan về tổ chức, phương pháp quản trị đối với các chủ đề tổ chức xác định là trọng yếu, thông tin cụ thể liên quan đến từng vấn đề trọng yếu thuộc các nhóm thông tin kinh tế, môi trường, xã hội. Năm 2016, tuân thủ theo các quy định tại Thông tư số 155/2015/TT-BTC do Bộ Tài chính Việt Nam ban hành, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam phối hợp với Tập đoàn Tài chính Quốc tế thuộc Nhóm NHTM Thế giới xuất bản Hướng dẫn công bố thông tin về Môi trường và Xã hội được biên soạn dựa trên GRI G4 và khuyến khích sự đảm bảo độc lập từ bên ngoài.
Tính đến năm 2022, hiện chỉ mới 17/30 số NH trong mẫu quan sát công bố Báo cáo ESG công khai. Nghiên cứu này cho thấy hiện trạng áp dụng ESG tại các NH hiện nay, rồi từ đó cho thấy xu hướng quan tâm về Phát triển bền vững. Từ đó khuyến khích, đẩy mạnh các NH chưa công bố Báo cáo ESG nhanh chóng nhập cuộc. Nội dung chính trong Báo cáo ESG thường bao gồm các phần sau: a.
Giới thiệu về DN - Cung cấp thông tin chung về DN, bao gồm lịch sử hình thành, sứ mệnh, tầm nhìn, giá trị cốt lõi và các hoạt động kinh doanh chính. - Giới thiệu ban lãnh đạo và ban quản trị của DN. Môi trường - Mô tả tác động của DN đến môi trường, bao gồm phát thải khí nhà kính, sử dụng nước, năng lượng, chất thải và ô nhiễm môi trường. - Trình bày các sáng kiến và chiến lược của DN nhằm bảo vệ môi trường và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.
Xã hội - Mô tả tác động của DN đến xã hội, bao gồm điều kiện làm việc, quyền lợi người lao động, an toàn lao động, sức khỏe nghề nghiệp, cộng đồng địa phương và các vấn đề xã hội khác. - Trình bày các sáng kiến và chiến lược của DN nhằm nâng cao trách nhiệm xã hội và đóng góp cho sự phát triển bền vững của cộng đồng. Quản trị - Mô tả cấu trúc quản trị của DN, bao gồm ban lãnh đạo, ban quản trị, các ủy ban chuyên môn và quy trình ra quyết định. - Trình bày các chính sách và thực tiễn quản trị của DN, bao gồm đạo đức kinh doanh, minh bạch, trách nhiệm giải trình, chống tham nhũng và quản lý rủi ro.
Hiệu quả hoạt động - Trình bày các chỉ số hiệu quả hoạt động liên quan đến ESG, bao gồm hiệu quả sử dụng tài nguyên, hiệu quả năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, tỷ lệ tai nạn lao động, mức độ hài lòng của nhân viên và mức độ tham gia của cộng đồng. - So sánh hiệu quả hoạt động ESG của DN với các DN khác trong cùng ngành hoặc khu vực. Mục tiêu và kế hoạch tương lai - Trình bày các mục tiêu ESG của DN trong tương lai. - Mô tả các kế hoạch và chiến lược của DN để đạt được các mục tiêu ESG này.
Phụ lục - Cung cấp thông tin chi tiết bổ sung về các hoạt động ESG của DN, chẳng hạn như báo cáo dữ liệu môi trường, xã hội và quản trị, các nghiên cứu trường hợp và các giải thưởng ESG. Mục tiêu của Báo cáo ESG Mục tiêu của Báo cáo ESG không chỉ mang lại lợi ích cho các DN - NH mà còn cho cả nhóm khách hàng và các cổ đông. Dưới đây là chi tiết về mục tiêu ESG cho từng nhóm: Đối với các DN - ngân hàng: - Nâng cao hình ảnh và uy tín thương hiệu: DN thực hiện ESG tốt sẽ được đánh giá cao về trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường, từ đó thu hút sự tin tưởng và ủng hộ của khách hàng, nhà đầu tư và cộng đồng. - Giảm thiểu rủi ro và chi phí: Việc tuân thủ các quy định về môi trường, lao động và quản trị DN có thể giúp DN giảm thiểu rủi ro pháp lý, tai nạn lao động và các chi phí liên quan.
- Tăng cường hiệu quả hoạt động: Áp dụng các nguyên tắc ESG có thể giúp DN sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm lãng phí, nâng cao năng suất và lợi nhuận. - Thu hút và giữ chân nhân tài: Nhân viên ngày nay ngày càng quan tâm đến việc làm việc cho các công ty có trách nhiệm với môi trường và xã hội. DN thực hiện ESG tốt sẽ thu hút và giữ chân được nhân tài, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh. - Mở ra cơ hội tiếp cận vốn đầu tư và thị trường mới: Nhiều nhà đầu tư và quỹ đầu tư đang ưu tiên đầu tư vào các công ty ESG.
DN thực hiện ESG tốt sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn đầu tư dồi dào và mở rộng thị trường sang các quốc gia có tiêu chuẩn ESG cao. Đối với nhóm khách hàng: - Sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường và xã hội: Khách hàng ngày càng quan tâm đến việc lựa chọn sản phẩm và dịch vụ từ các công ty có trách nhiệm với môi trường và xã hội. DN thực hiện ESG tốt sẽ đáp ứng được nhu cầu này và thu hút khách hàng. 15 - Giá trị đạo đức và trách nhiệm xã hội: Khách hàng mong muốn mua sắm từ các công ty có đạo đức kinh doanh tốt, tôn trọng quyền lợi người lao động và cộng đồng.
DN thực hiện ESG tốt sẽ thể hiện được những giá trị này và xây dựng niềm tin với khách hàng. - Hình ảnh thương hiệu tích cực: Khách hàng muốn gắn kết với những thương hiệu có hình ảnh tích cực và góp phần tạo ra những thay đổi tích cực cho xã hội. DN thực hiện ESG tốt sẽ có hình ảnh thương hiệu tích cực và thu hút khách hàng. Đối với các cổ đông: - Lợi nhuận bền vững: DN thực hiện ESG tốt có khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững trong dài hạn nhờ việc giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả hoạt động và thu hút khách hàng.
- Quản trị DN minh bạch và hiệu quả: Việc áp dụng các nguyên tắc ESG giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của DN, từ đó bảo vệ lợi ích của cổ đông. - Giảm thiểu rủi ro đầu tư: DN thực hiện ESG tốt có khả năng quản lý rủi ro hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu rủi ro đầu tư cho cổ đông. - Nâng cao giá trị cổ phiếu: DN thực hiện ESG tốt thường có giá trị cổ phiếu cao hơn so với các DN không thực hiện ESG. - Cơ hội đầu tư dài hạn: Nhiều nhà đầu tư đang ưu tiên đầu tư vào các công ty ESG.
DN thực hiện ESG tốt sẽ thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư dài hạn, góp phần tăng thanh khoản cho cổ phiếu. Các tiêu chí của Báo cáo ESG của NHTM Theo bộ tiêu chuẩn GRI 200 về lĩnh vực Kinh tế, GRI 300 về Môi trường và GRI 400 về Xã hội thì có tất cả 33 tiêu chí chung cho tất cả Tổ chức DN, tuy nhiên có thể thấy có 18 tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn GRI phù hợp nhất để công bố thông tin trong Báo cáo ESG của NHTM. Dưới đây là thông tin về 18 tiêu chí đã được tác giả tổng hợp và chọn lọc trong số 33 tiêu chí chung: 16 a. Các tiêu chí về Môi trường - Biến đổi khí hậu: Đánh giá tác động của hoạt động kinh doanh đến biến đổi khí hậu và khả năng thích ứng với thay đổi khí hậu.