Tác động của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp ngành nhựa và bao bì niêm yết tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận án tác động của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp của các doanh nghiệp ngành nhựa và, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Của Cơ Cấu Nguồn Vốn Đến Giá Trị Doanh Nghiệp Ngành Nhựa Và Bao Bì Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tác động của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, cơ cấu nguồn vốn đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng cơ cấu nguồn vốn không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh lời mà còn tác động đến sự ổn định tài chính của doanh nghiệp. Theo lý thuyết của Modigliani và Miller, trong điều kiện không có thuế, cơ cấu nguồn vốn không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng cơ cấu nguồn vốn có thể tác động cùng chiều hoặc ngược chiều đến giá trị doanh nghiệp. Điều này cho thấy sự cần thiết phải xem xét kỹ lưỡng mối quan hệ giữa cơ cấu nguồn vốn và giá trị doanh nghiệp trong ngành nhựa và bao bì tại Việt Nam.

1.1. Tác động cùng chiều của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu của Ogbulu & Emeni (2012) cho thấy rằng cơ cấu nguồn vốn có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp. Cụ thể, khi doanh nghiệp sử dụng nợ vay nhiều hơn, giá trị doanh nghiệp cũng gia tăng nhờ vào lợi ích thuế từ lãi vay. Điều này cho thấy rằng việc tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn có thể giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị doanh nghiệp. Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng nợ dài hạn có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, trong khi vốn cổ phần có thể tác động ngược chiều. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý cơ cấu nguồn vốn một cách hiệu quả để tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

1.2. Tác động ngược chiều của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp

Mặc dù nhiều nghiên cứu cho thấy cơ cấu nguồn vốn có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, một số nghiên cứu khác lại chỉ ra rằng việc gia tăng nợ vay có thể dẫn đến giảm giá trị doanh nghiệp. Theo Myers & Majluf (1984), khi chi phí kiệt quệ tài chính vượt quá lợi ích thuế từ nợ vay, giá trị doanh nghiệp sẽ giảm. Điều này cho thấy rằng doanh nghiệp cần phải cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định tăng cường sử dụng nợ vay. Việc quản lý cơ cấu nguồn vốn không chỉ đơn thuần là gia tăng nợ mà còn phải xem xét đến khả năng sinh lời và rủi ro tài chính để đảm bảo giá trị doanh nghiệp không bị ảnh hưởng tiêu cực.

1.3. Tác động phi tuyến tính của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu của Cheng, Liu & Chien (2010) đã chỉ ra rằng mối quan hệ giữa cơ cấu nguồn vốn và giá trị doanh nghiệp có thể là phi tuyến tính. Khi tỷ lệ nợ vay tăng lên đến một ngưỡng nhất định, giá trị doanh nghiệp sẽ gia tăng, nhưng nếu vượt qua ngưỡng đó, giá trị doanh nghiệp sẽ bắt đầu giảm. Điều này cho thấy rằng doanh nghiệp cần xác định ngưỡng nợ tối ưu để tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Việc nghiên cứu và xác định ngưỡng nợ tối ưu là rất quan trọng, đặc biệt trong ngành nhựa và bao bì, nơi mà sự biến động của thị trường có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng tài chính của doanh nghiệp.

II. Thực trạng cơ cấu nguồn vốn và giá trị doanh nghiệp ngành nhựa và bao bì tại Việt Nam

Ngành nhựa và bao bì tại Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, tuy nhiên, cơ cấu nguồn vốn của các doanh nghiệp trong ngành này vẫn còn nhiều hạn chế. Phần lớn các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn vốn vay, trong khi vốn chủ sở hữu lại chiếm tỷ trọng thấp. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì giá trị doanh nghiệp ổn định. Các chỉ tiêu như ROA, ROE đều có xu hướng giảm trong giai đoạn 2012 – 2018, cho thấy hiệu quả kinh doanh không được cải thiện tương xứng với sự gia tăng quy mô nợ vay. Việc này đặt ra câu hỏi về khả năng quản lý cơ cấu nguồn vốn của các doanh nghiệp trong ngành nhựa và bao bì.

2.1. Đánh giá cơ cấu nguồn vốn hiện tại

Hiện nay, cơ cấu nguồn vốn của các doanh nghiệp ngành nhựa và bao bì chủ yếu dựa vào nợ vay. Nhiều doanh nghiệp chưa có chiến lược rõ ràng trong việc điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp. Việc phụ thuộc vào nguồn vốn vay không chỉ làm tăng rủi ro tài chính mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần xem xét lại chiến lược tài chính của mình để đảm bảo rằng cơ cấu nguồn vốn không chỉ đáp ứng nhu cầu ngắn hạn mà còn hỗ trợ cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

2.2. Tác động của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng cơ cấu nguồn vốn có tác động trực tiếp đến giá trị doanh nghiệp trong ngành nhựa và bao bì. Các doanh nghiệp có cơ cấu nguồn vốn hợp lý thường có khả năng sinh lời cao hơn và ít gặp rủi ro tài chính hơn. Ngược lại, những doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay cao thường gặp khó khăn trong việc duy trì giá trị doanh nghiệp. Điều này cho thấy rằng việc tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn là cần thiết để nâng cao giá trị doanh nghiệp và đảm bảo sự phát triển bền vững trong ngành.

2.3. Khuyến nghị cho việc điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn

Để nâng cao giá trị doanh nghiệp, các doanh nghiệp ngành nhựa và bao bì cần thực hiện các biện pháp điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn. Cụ thể, doanh nghiệp nên tăng cường vốn chủ sở hữu, giảm tỷ lệ nợ vay và xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn. Việc này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả kinh doanh mà còn giảm thiểu rủi ro tài chính. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc quản lý chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất để nâng cao khả năng cạnh tranh và giá trị doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp (DN) được xem như một tài sản có khả năng sinh lời và tạo ra lợi ích cho nhà đầu tư. Giá trị DN được định nghĩa là tổng giá trị hiện tại của các khoản lợi ích mà nhà đầu tư thu được trong tương lai từ hoạt động của DN, thể hiện qua dòng tiền dự kiến. Trong bối cảnh biến động về thời gian, rủi ro và tăng trưởng, mục tiêu tối đa hóa giá trị DN trở thành ưu tiên hàng đầu của nhà quản trị tài chính. Tuy nhiên, cơ cấu nguồn vốn (CCNV) của DN, bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ phải trả, là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá trị DN, nhưng các nghiên cứu trước đây cho kết quả không thống nhất về mối quan hệ này.

Ngành Nhựa và Bao bì (N&BB) tại Việt Nam là một ngành năng động với gần 4000 DN, chủ yếu là DN tư nhân chiếm 99,8% tổng số DN trong ngành. Giai đoạn 2012 – 2018, ngành này có tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm từ 16% đến 18%, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Tuy nhiên, các DN trong ngành gặp nhiều khó khăn như quy mô nhỏ, phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất, và chưa có định hướng điều chỉnh CCNV hiệu quả. Các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh như BEP, ROA, ROE đều có xu hướng giảm trong giai đoạn này, đồng thời giá trị DN có xu hướng biến động giảm.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích tác động của CCNV đến giá trị DN của các DN ngành N&BB niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012 – 2018, từ đó đề xuất các khuyến nghị nhằm tối đa hóa giá trị DN. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 35 DN sản xuất sản phẩm nhựa và bao bì niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ nhà quản trị tài chính điều chỉnh CCNV phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh doanh và giá trị DN trong ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính về cơ cấu nguồn vốn và giá trị DN:

1. Lý thuyết Modigliani và Miller (M&M):

   • Trong điều kiện không có thuế, CCNV không ảnh hưởng đến giá trị DN (Mệnh đề I).
   • Trong điều kiện có thuế, giá trị DN có vay nợ cao hơn DN không vay nhờ lợi ích từ lá chắn thuế (Mệnh đề II).
   • Chi phí sử dụng vốn bình quân giảm khi tăng nợ vay đến một mức độ nhất định.

2. Lý thuyết đánh đổi (Trade-Off Theory):

   • DN cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính để xác định CCNV tối ưu.
   • Tồn tại một mức nợ vay tối ưu tại đó giá trị DN được tối đa hóa.
   • Lý thuyết này được phát triển thêm dưới dạng động, cho phép DN điều chỉnh CCNV về mức mục tiêu theo thời gian.

3. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory):

   • DN ưu tiên sử dụng vốn nội bộ (lợi nhuận giữ lại), sau đó mới đến vay nợ và cuối cùng là phát hành cổ phiếu mới.
   • Thông tin bất cân xứng giữa nhà quản trị và nhà đầu tư ảnh hưởng đến quyết định huy động vốn.
   • Lý thuyết giải thích tại sao DN có hiệu quả kinh doanh cao thường có tỷ lệ nợ vay thấp.

Các khái niệm chính bao gồm: cơ cấu nguồn vốn (tỷ trọng nợ và vốn chủ sở hữu), giá trị doanh nghiệp (đo bằng Tobin’s Q, EVA, P/E, ROE), chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC), và các chỉ tiêu tài chính phản ánh hiệu quả kinh doanh (ROA, ROE, BEP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu:
  Dữ liệu bảng của 35 DN ngành N&BB niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012 – 2018, bao gồm các chỉ tiêu tài chính về CCNV và giá trị DN.

• Phương pháp phân tích:

  • Thống kê mô tả để đánh giá thực trạng CCNV và giá trị DN.
  • Hồi quy đa biến với dữ liệu bảng sử dụng các mô hình: Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM), Generalized Least Squares (GLS) để kiểm định tác động của CCNV đến giá trị DN.
  • Hồi quy phân vị để phân tích tác động của CCNV trên các phân vị khác nhau của biến giá trị DN, giúp hiểu rõ hơn sự biến đổi tác động theo mức độ giá trị DN.
  • Các kiểm định lựa chọn mô hình (Chow Test, Hausman Test, Breusch-Pagan LM Test) và kiểm định chẩn đoán lỗi mô hình (tương quan phần dư, tương quan chuỗi, phương sai sai số thay đổi) được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và phù hợp của mô hình.

• Timeline nghiên cứu:
  Thu thập và xử lý dữ liệu trong năm đầu, phân tích hồi quy và kiểm định mô hình trong năm thứ hai, hoàn thiện luận văn và đề xuất khuyến nghị trong năm cuối cùng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng CCNV của các DN ngành N&BB:

   • Hệ số nợ bình quân trong giai đoạn 2012 – 2018 dao động khoảng 45% – 55%, trong đó nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn hơn nợ dài hạn, phản ánh sự phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn vay ngắn hạn.
   • Hệ số vốn chủ sở hữu chiếm khoảng 40% – 50% tổng nguồn vốn, cho thấy mức độ tự chủ tài chính còn hạn chế.

2. Tác động của CCNV đến giá trị DN (đo bằng Tobin’s Q):

   • Hệ số nợ vay (DA) và hệ số nợ vay ngắn hạn (SDA) có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến giá trị DN, với mức ý nghĩa 1%. Cụ thể, tăng 1% hệ số nợ vay ngắn hạn làm giảm giá trị DN khoảng 0,3%.
   • Hệ số nợ dài hạn có tác động cùng chiều nhưng không đạt mức ý nghĩa thống kê cao, cho thấy vai trò tích cực nhưng chưa rõ ràng trong việc nâng cao giá trị DN.

3. Phân tích hồi quy phân vị:

   • Tác động của CCNV đến giá trị DN không đồng nhất trên các phân vị. Ở các phân vị thấp (0,1 và 0,25), CCNV có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh (ROA, ROE), trong khi ở các phân vị trung bình và cao (từ 0,5 trở lên), tác động chuyển sang tiêu cực với mức ý nghĩa 5%.
   • Điều này cho thấy DN có giá trị thấp hơn có thể hưởng lợi từ việc tăng nợ vay, trong khi DN có giá trị cao hơn cần thận trọng với việc gia tăng nợ vay.

4. So sánh với các nghiên cứu khác:

   • Kết quả phù hợp với lý thuyết đánh đổi, tồn tại ngưỡng nợ tối ưu mà vượt qua đó giá trị DN giảm.
   • Khác với một số nghiên cứu cho rằng CCNV không ảnh hưởng hoặc có tác động cùng chiều rõ rệt, nghiên cứu này cho thấy tác động phức tạp và phụ thuộc vào loại nợ và mức độ giá trị DN.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tác động ngược chiều của nợ vay ngắn hạn đến giá trị DN có thể do tính chất ngắn hạn và áp lực thanh toán cao, làm tăng rủi ro tài chính và giảm khả năng linh hoạt tài chính của DN. Trong khi đó, nợ dài hạn với kỳ hạn sử dụng vốn dài hơn có thể hỗ trợ đầu tư dài hạn và nâng cao giá trị DN nếu được quản lý hiệu quả.

Biểu đồ phân tích hồi quy phân vị minh họa rõ sự biến đổi tác động của CCNV trên các mức giá trị DN khác nhau, cho thấy DN cần có chiến lược điều chỉnh CCNV phù hợp với giai đoạn phát triển và quy mô hoạt động.

So với các nghiên cứu trong ngành khác và quốc tế, kết quả nghiên cứu khẳng định tính đặc thù của ngành N&BB tại Việt Nam, với sự phụ thuộc lớn vào nợ vay ngắn hạn và những thách thức trong quản trị tài chính.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật, giúp nhà quản trị DN ngành N&BB hiểu rõ hơn về tác động của CCNV đến giá trị DN, từ đó có các quyết định tài chính phù hợp nhằm tối đa hóa giá trị DN.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoạch định CCNV mục tiêu:
   Nhà quản trị cần xây dựng CCNV mục tiêu dựa trên đặc điểm ngành N&BB, cân bằng giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu nhằm tối đa hóa giá trị DN. Mục tiêu là duy trì hệ số nợ vay trong khoảng an toàn, tránh rủi ro tài chính quá cao. Thời gian thực hiện: 1 năm.

2. Điều chỉnh cơ cấu nợ theo hướng tăng nợ dài hạn, giảm nợ ngắn hạn:
   Tăng tỷ trọng nợ dài hạn giúp giảm áp lực thanh toán ngắn hạn, nâng cao tính ổn định tài chính và khả năng đầu tư dài hạn. DN nên ưu tiên vay dài hạn hoặc phát hành trái phiếu. Thời gian thực hiện: 2 – 3 năm.

3. Định kỳ đánh giá và phân tích CCNV:
   Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ (6 tháng hoặc 1 năm) để theo dõi biến động CCNV, từ đó kịp thời điều chỉnh phù hợp với điều kiện thị trường và nội bộ DN.

4. Nâng cao hiệu quả sử dụng đòn bẩy tài chính:
   Tăng cường quản lý rủi ro tài chính, sử dụng vốn vay hiệu quả để gia tăng lợi nhuận mà không làm tăng rủi ro quá mức. Đào tạo đội ngũ quản lý tài chính và áp dụng công cụ quản trị rủi ro hiện đại.

5. Tăng cường hiệu quả kinh doanh:
   Đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm để cải thiện hiệu quả kinh doanh, từ đó tăng khả năng tự tài trợ và giảm phụ thuộc vào nợ vay.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp của ban lãnh đạo DN, bộ phận tài chính và các cổ đông, đồng thời có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và tổ chức tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị tài chính DN ngành Nhựa và Bao bì:
   Giúp hiểu rõ tác động của CCNV đến giá trị DN, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp, tối ưu hóa nguồn vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Các nhà đầu tư và cổ đông:
   Cung cấp thông tin về cơ cấu tài chính và giá trị DN, hỗ trợ đánh giá rủi ro và tiềm năng sinh lời khi quyết định đầu tư vào DN ngành N&BB.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học, thạc sĩ chuyên ngành tài chính – ngân hàng, quản trị kinh doanh:
   Là tài liệu tham khảo khoa học về lý thuyết và thực tiễn tác động của CCNV đến giá trị DN, phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng và hồi quy phân vị.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tài chính:
   Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển ngành N&BB, định hướng hỗ trợ tài chính và giám sát hoạt động tài chính của DN trong ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn vốn là gì và tại sao quan trọng?
   CCNV là tỷ trọng các nguồn vốn (vốn chủ sở hữu, nợ vay) trong tổng nguồn vốn của DN. Nó ảnh hưởng đến chi phí vốn, rủi ro tài chính và giá trị DN, giúp DN cân bằng giữa lợi nhuận và rủi ro.

2. Tại sao nợ vay ngắn hạn lại có tác động ngược chiều đến giá trị DN?
   Nợ ngắn hạn tạo áp lực thanh toán cao, làm tăng rủi ro thanh khoản và tài chính, từ đó giảm giá trị DN nếu không được quản lý hiệu quả.

3. Làm thế nào để xác định CCNV tối ưu cho DN?
   CCNV tối ưu là mức cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính, thường được xác định qua phân tích hồi quy và mô hình tài chính phù hợp với đặc điểm DN và ngành nghề.

4. Tại sao nghiên cứu sử dụng chỉ số Tobin’s Q để đo giá trị DN?
   Tobin’s Q phản ánh giá trị thị trường so với giá trị tài sản thay thế, là chỉ số phổ biến và phản ánh chính xác giá trị DN trên thị trường chứng khoán.

5. Phương pháp hồi quy phân vị có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Hồi quy phân vị cho phép phân tích tác động của CCNV trên các mức giá trị DN khác nhau, giúp hiểu rõ hơn sự biến đổi tác động không đồng nhất, tránh bị ảnh hưởng bởi các quan sát bất thường.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ mối quan hệ phức tạp giữa cơ cấu nguồn vốn và giá trị doanh nghiệp trong ngành Nhựa và Bao bì tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2018.
• Kết quả cho thấy hệ số nợ vay ngắn hạn có tác động ngược chiều và có ý nghĩa tiêu cực đến giá trị DN, trong khi nợ dài hạn có tác động tích cực nhưng chưa rõ ràng.
• Phân tích hồi quy phân vị chỉ ra sự khác biệt tác động của CCNV trên các phân vị giá trị DN, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều chỉnh CCNV phù hợp với từng DN.
• Luận văn đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm điều chỉnh CCNV, tăng cường quản trị tài chính và nâng cao hiệu quả kinh doanh để tối đa hóa giá trị DN.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các khuyến nghị tại DN, mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và cập nhật dữ liệu mới để theo dõi xu hướng tác động CCNV đến giá trị DN trong tương lai.

Call-to-action: Các nhà quản trị DN ngành Nhựa và Bao bì nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn, nâng cao giá trị doanh nghiệp và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về tác động của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng cơ cấu nguồn vốn và giá trị doanh nghiệp của các doanh nghiệp ngành Nhựa và Bao bì niêm yết tại Việt Nam. Chương 3: Tác động của cơ cấu nguồn vốn đến giá trị doanh nghiệp của các doanh nghiệp ngành Nhựa và Bao bì niêm yết tại Việt Nam. Chương 4: Khuyến nghị với các nhà quản trị doanh nghiệp ngành Nhựa và bao bì niêm yết tại Việt Nam 19 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CƠ CẤU NGUỒN VỐN ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP 1.

TỔNG QUAN VỀ CƠ CẤU NGUỒN VỐN CỦA DOANH NGHIỆP. Nguồn vốn của doanh nghiệp. Để tiến hành hoạt động SXKD thì các DN phải bỏ ra các yếu tố đầu vào ban đầu như tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Số tiền ứng ra ban đầu để hình thành các yếu tố đầu vào này được gọi là vốn ban đầu của DN.

Dưới sự tác động của lao động vào đối tượng lao động thông qua tư liệu lao động, DN sẽ tạo ra hàng hoá, dịch vụ để cung ứng cho thị trường. DN tồn tại và phát triển khi số tiền thu được từ việc tiêu thụ sản phẩm phải đảm bảo bù đắp chi phí và có lãi. Nhờ đó, số tiền ứng ra ban đầu được bảo toàn và mở rộng với quy mô lớn hơn. Toàn bộ số tiền ứng ra ban đầu và được bổ sung trong quá trình hoạt động của DN được gọi là vốn.

Như vậy, vốn của DN là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ giá trị tài sản của DN được sử dụng cho hoạt động kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động SXKD và đầu tư, DN có thể huy động và sử dụng nhiều nguồn vốn khác nhau như vốn chủ sở hữu, vốn vay, vốn chiếm dụng nhà cung cấp. Nguồn vốn của DN phản ánh nguồn gốc, xuất xứ của các khoản vốn mà DN huy động được và sử dụng cho các hoạt động của DN. Như vậy, nguồn vốn của DN phản ánh nguồn gốc lượng vốn mà DN huy động và sử dụng nhằm tạo ra sự tăng thêm giá trị tài sản cho DN.

Khái niệm hàm ý nguồn vốn chỉ là những nguồn tạo ra sự tăng thêm tổng tài sản của DN. Nguồn hình thành tài sản kinh doanh của DN đều là sự phối hợp của nhiều nguồn vốn khác nhau theo những tỷ lệ nhất định. Để tổ chức và lựa chọn phương thức huy động vốn một cách phù hợp và hiệu quả cần thực hiện phân loại nguồn vốn. Dựa vào tiêu thức nhất định có thể chia nguồn vốn của DN thành nhiều loại khác nhau.

* Dựa vào quan hệ sở hữu vốn, nguồn vốn của DN bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Nợ phải trả Tài sản + Nợ ngắn hạn + Nợ dài hạn Vốn chủ sở hữu Hình 1.1: Phân loại nguồn vốn theo quan hệ sở hữu 20 - Vốn chủ sở hữu phản ánh số vốn thuộc quyền sở hữu của chủ DN. Nguồn hình thành vốn chủ sở hữu từ số tiền góp vốn của các chủ sở hữu (góp vốn điều lệ), và phần vốn tự bổ sung từ lợi nhuận sau thuế hàng năm. Vốn chủ sở hữu của DN tại một thời điểm được xác định bằng công thức sau: Vốn chủ sở hữu = Giá trị tổng tài sản – Nợ phải trả.

+ Vốn góp của chủ sở hữu là phần vốn mà các chủ sở hữu đóng góp vào để hình thành vốn điều lệ của DN. Phần vốn góp này có thể bằng tiền mặt, giá trị quyền sử dụng đất, giá trị quyền sở hữu công nghệ, bí quyết kỹ thuật… tùy theo thỏa thuận của các thành viên góp vốn. Quy mô của khoản vốn góp của các chủ sở hữu là cơ sở xác định vai trò quản lý, kiểm soát DN, phân phối lợi nhuận, trách nhiệm đối với các nghĩa vụ nợ của chủ sở hữu khoản vốn góp. Một trong những đặc điểm của vốn góp là gắn liền với việc xác lập quyền của chủ sở hữu DN trong việc quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của DN.

Vì vậy, những DN do ít chủ sở hữu nắm giữ quyền kiểm soát, hoặc chủ sở hữu hiện hành không muốn chia sẻ quyền quản lý, kiểm soát sẽ không chấp nhận việc huy động tăng vốn điều lệ bằng cách kết nạp thêm các thành viên góp vốn mới. Đối với các công ty cổ phần, công ty có thể thực hiện tăng phần vốn góp của chủ sở hữu thông qua hình thức phát hành cổ phần thường hoặc cổ phần ưu đãi. Phát hành cổ phiếu thường: Để đáp ứng nhu cầu tăng vốn, mở rộng kinh doanh, công ty cổ phần có thể lựa chọn hình thức huy động vốn bằng cách phát hành thêm cổ phiếu thường mới. Việc phát hành thêm cổ phiếu thường mới để huy động thêm vốn cổ phần có thể thực hiện theo hai phương thức, đó là chào bán riêng lẻ hay chào bán rộng rãi ra công chúng.

Mặt tích cực chủ yếu khi công ty cổ phần phát hành cổ phiếu thường ra công chúng: (1) Phát hành cổ phiếu thường mới ra công chúng giúp công ty tăng được vốn đầu tư dài hạn, nhưng công ty không có nghĩa vụ bắt buộc phải trả lợi tức cố định như sử dụng vốn vay; (2) Việc phát hành thêm cổ phiếu thường mới sẽ giúp công ty tăng được vốn chủ sở hữu, từ đó làm giảm hệ số nợ, gia tăng mức độ bền vững về tài chính của công ty, qua đó củng cố niềm tin với người cho vay, làm gia tăng khả năng vay nợ và mức độ tín nhiệm của công ty. Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, việc phát hành rộng rãi cổ phiếu thường ra công chúng cũng gặp phải những điểm bất lợi chủ yếu sau: (i) việc phát hành thêm cổ 21 phiếu thường mới buộc các chủ sở hữu hiện tại phải phân chia quyền biểu quyết, quyền kiểm soát công ty, quyền phân phối thu nhập cao cho các cổ đông mới; (ii) Chi phí phát hành cổ phiếu thường mới nói chung cao hơn chi phí phát hành cổ phiếu ưu đãi hoặc trái phiếu; (iii) Tại một số quốc gia, lợi tức cổ phần không được tính vào thu nhập chịu thuế, trong khi lợi tức trái phiếu hay lợi tức tiền vay được tính trừ vào thu nhập chịu thuế của công ty. Điều này làm cho chi phí sử dụng vốn từ phát hành cổ phiếu thường cao hơn nhiều so với chi phí sử dụng vốn từ phát hành trái phiếu hoặc đi vay. Phát hành cổ phiếu ưu đãi: Để đáp ứng nhu cầu tăng vốn, mở rộng kinh doanh, công ty cổ phần có thể lựa chọn hình thức huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu ưu đãi.

Về bản chất, việc quy định công ty cổ phần được phát hành các loại cổ phiếu ưu đãi là nhằm phát huy tối đa lợi thế của loại hình DN này về tính đại chúng trong cơ cấu sở hữu vốn, đồng thời giúp công ty cổ phần tận dụng hết những ưu thế của việc huy động các nguồn vốn từ các nhà đầu tư thuộc diện “muốn an toàn” khi bỏ vốn vào đầu tư, kinh doanh để hưởng cổ tức cao hơn gửi tiền vào ngân hàng - nơi có lãi suất cố định, thấp. Việc sử dụng cổ phiếu ưu đãi để đáp ứng nhu cầu tăng vốn của công ty có những mặt tích cực chủ yếu sau: (1) Công ty không bắt buộc phải trả lợi tức cố định đúng hạn; (2) Công ty có khả năng giúp cho các cổ đông thường thu dược lợi tức cổ phần cao hơn khi công ty có triển vọng thu được lợi nhuận cao trong kinh doanh; (3) Giúp công ty tránh được việc phải chia sẻ quyền quản lý và kiểm soát cho các cổ đông mới; (4) Công ty không phải cầm cố, thế chấp tài sản, cũng như lập quỹ thanh toán vốn gốc. Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, việc phát hành cổ phiếu ưu đãi cũng gặp phải những điểm bất lợi chủ yếu sau: (i) So với trái phiếu, lợi tức của cổ phiếu ưu đãi thường cao hơn; (ii) Lợi tức của cổ phiếu ưu đãi không được tính trừ vào thu nhập chịu thuế của công ty. Điều này làm chi phí sử dụng vốn từ cổ phiếu ưu đãi cao hơn so với chi phí sử dụng trái phiếu.

+ Vốn tự bổ sung phản ánh bộ phận lợi nhuận sau thuế từ kết quả kinh doanh hàng năm do các chủ sở hữu DN giữ lại tái đầu tư nhằm bổ sung tăng vốn kinh doanh dài hạn. Nguồn lợi nhuận giữ lại tái đầu tư nhiều hay ít phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của công ty và chính sách cổ tức của công ty, chiến lược kinh doanh và cơ hội đầu tư của công ty. 22 DN sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu có nhiều ưu điểm so với các khoản nợ vay như: Tránh được áp lực phải thanh toán gốc và lãi đúng hạn; tăng tự chủ tài chính; chủ động, linh hoạt trong việc sử dụng của DN. Bên cạnh đó, việc sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu cũng có những điểm bất lợi nhất định như sự phức tạp liên quan đến quyền quản lý và điều hành doanh nghiệp.

- Nợ phải trả là biểu hiện bằng tiền những nghĩa vụ mà DN có trách nhiệm phải thanh toán cho các tác nhân kinh tế khác trong khoảng thời gian nhất định. + Dựa vào tính chất kỳ hạn nợ, nợ phải trả bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn. Nợ ngắn hạn bao gồm các khoản nợ mà DN có nghĩa vụ thanh toán đúng hạn trong thời gian một năm như các khoản vay ngắn hạn, các khoản chiếm dụng vốn (như phải trả nhà cung cấp, phải trả người lao động, người mua trả tiền trước, thuế và các khoản phải nộp khác, các khoản tạm ứng trước của khách hàng…). Nợ dài hạn bao gồm các khoản nợ mà DN có nghĩa vụ thanh toán đúng hạn trong thời gian dài (thường trên 1 năm) như các khoản vay dài hạn ngân hàng và tổ chức tín dụng; phát hành trái phiếu; thuê tài chính… Đây là nguồn vốn rất quan trọng của DN thường được sử dụng cho các quyết định tài trợ, đầu tư dài hạn.

Để huy động nợ dài hạn DN có thể thực hiện qua hai kênh là vay vốn dài hạn ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. + Dựa vào tính chất các khoản nợ, nợ phải trả bao gồm các khoản nợ vay và nợ chiếm dụng.