phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng, 7 tiết. NHỮNG NỀN TẢNG CƠ BẢN VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH PHẬT GIÁO TỈNH LÀO CAI 1. Những nền tảng cơ bản của sự hình thành và phát triển Phật giáo tỉnh Lào Cai 1. Nền tảng kinh tế, xã hội, văn hóa của sự hình thành, phát triển của Phật giáo tỉnh Lào Cai 1.
Nền tảng kinh tế của sự hình thành, phát triển Phật giáo tỉnh Lào Cai Nghiên cứu về Phật giáo tỉnh Lào Cai, không thể không quan tâm đến các điều kiện về địa kinh tế, xã hội, văn hóa của tỉnh Lào Cai, bởi đây chính là những nền tảng của quá trình hình thành, phát triển của Phật giáo nói riêng, tôn giáo nói chung trên địa bàn tỉnh. Bởi xét cho cùng, Phật giáo hay bất kỳ một tôn giáo nào khác gọi chung là tôn giáo là thuộc về hình thái ý thức xã hội, chính vì thế nó chịu sự tác động, chi phối, quy định bởi các yếu tố của tồn tại xã hội. Lịch sử và các điều kiện địa kinh tế, xã hội, văn hóa của vùng đất này chính là những nền tảng để khi Phật giáo du nhập vào, hình thành và phát triển hình thành nên những đặc điểm rất riêng của Phật giáo tỉnh Lào Cai, khác với những địa phƣơng khác trong cả nƣớc. Trƣớc tiên về nền tảng kinh tế.
Điều kiện kinh tế của tỉnh Lào Cai đƣợc hình thành nhờ những đặc trƣng về vị trí địa lý, các điều kiện tự nhiên,… tạo nên cho vùng đất này nhiều tiềm năng để phát triển, và bên cạnh những tiềm năng đó cũng còn có rất nhiều khó khăn. Vị trí địa lý: Lào Cai là một tỉnh vùng cao biên giới, nằm chính giữa vùng Đông Bắc và vùng Tây Bắc của Việt Nam. Phía Đông giáp tỉnh Hà 10 Giang, phía Nam giáp tỉnh Yên Bái, phía Tây giáp tỉnh Lai Châu, phía Bắc giáp tỉnh Vân Nam - Trung Quốc với khoảng hơn 200km đƣờng biên giới. Là một tỉnh biên giới, với vị trí nhƣ trên, Lào Cai có Lào là vùng quan trọng trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, là “cửa ngõ”, “cầu nối” của Việt Nam, các nƣớc ASEAN với thị trƣờng Vân Nam và miền Tây Nam Trung Quốc.
Nhìn chung, vị trí địa lý đã tạo cho Lào Cai có thuận lợi nhất định về vị thế kinh tế xã hội và giao lƣu quốc tế, mặt khác đây cũng là vùng có vị trí chiến lƣợc quan trọng không chỉ về kinh tế mà còn về chính trị, an ninh, quốc phòng. Địa hình: Địa hình Lào Cai rất phức tạp, phân tầng độ cao lớn, mức độ chia cắt về địa hình mạnh, cả tỉnh phân chia thành hai vùng tự nhiên khác nhau: Vùng núi cao, đƣợc hình thành từ các dãy núi lớn, Hai dãy núi chính là dãy Hoàng Liên Sơn và dãy Con Voi chạy song song với nhau hƣớng Tây Bắc - Đông Nam. Nơi dây có những đỉnh núi cao đồ sộ: Fan – xi – păng (3.134m) – đƣợc coi là nóc nhà của Đông Dƣơng. Độ dốc địa hình lớn.
Khu vực này là khu vực sinh sống của các dân tộc: Hmông, Hà Nhì, Dao, La Ha, La Chí,. Loại địa hình thứ hai là ở vùng thấp, chủ yếu là khu vực các thung lũng ven sông, ven suối lớn và loại địa hình máng trũng có dạng đồi. Dải đất dọc theo sông Hồng và sông Chảy gồm thành phố Lào Cai - Cam Đƣờng - Bảo Thắng - Bảo Yên. Có những vùng thung lũng lớn nhƣ: thung lũng dọc sông Hồng, thung lũng Mƣờng Than thì cũng có những thung lũng nhỏ hẹp bị bao bọc bởi các dãy núi, các cao nguyên.
Vùng thấp thung lũng này có nhiều điều kiện để phát triển sản xuất nông – lâm – nghiệp hoặc xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng. 11 Khí hậu: Lào Cai có khí hậu nhiệt đới gió mùa, song do nằm sâu trong lục địa bị chia phối bởi yếu tố địa hình phức tạp, phân tầng độ cao lớn nên diễn biến thời tiết có phần thay đổi, khác biệt theo thời gian và không gian, hình thành nên một số tiểu vùng Á nhiệt đới. Khí hậu Lào Cai chia thành hai mùa khá rõ rệt: mùa mƣa (tháng 4 đến tháng 10) và mùa khô (từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau). Nhiệt độ trung bình hàng năm thƣờng từ 22 – 240C; cao nhất 360C, thấp nhất 100C.
Đột biến về nhiệt độ thƣờng xuất hiện ở dạng nhiệt độ chênh lệch trong ngày lên cao hoặc xuống thấp quá (ví dụ nhƣ vùng Sa Pa có nhiều ngày nhiệt độ xuống dƣới 00C và có băng hoặc tuyết rơi). Lƣợng mƣa trung bình khoảng trên 1. Sƣơng mù thƣờng xuất hiện phổ biến trên toàn tỉnh với mức độ rất dày. Thậm chí, ở những vùng núi cao và các thung lũng kín gió còn xuất hiện sƣơng muối.
Với địa hình, khí hậu đa dạng nhƣ trên, đất đai của Lào Cai có độ phì cao, màu mỡ, đa dạng bao gồm 10 nhóm, 30 loại đất. Sông ngòi: Lào Cai có hệ thống sông ngòi tƣơng đối dày, trong đó có 17 sông suối liên tỉnh và 62 sông suối nội tỉnh. Các sông chính có thể kể đến nhƣ: sông Hồng, sông Chảy, sông Sinh Quyền, Ngòi Đum, Nậm Thi, Ngòi Bo,. Giao thông: Là một tỉnh miền núi nên địa hình Lào Cai phức tạp, nhiều đồi núi cao, chia cắt mạnh, rất khó khăn cho việc phát triển giao thông.
Nhƣng nhờ những nỗ lực lớn, Lào Cai có hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng, liên quốc tế, gồm: Đƣờng bộ cao tốc, đƣờng sắt, đƣờng thủy. Các điều kiện tự nhiên nhƣ trên đã tạo cho Lào Cai những tiềm năng nhất định phát triển kinh tế: Nông – Lâm nghiệp, Thủy sản: Nơi đây phù hợp với nhiều loại cây trồng khác nhau. Có thể phát triển đa dạng các loại hình: cƣ dân vùng cao canh tác nƣơng rẫy là chủ yếu với loại cây trồng chính là ngô, lúa nƣơng; cƣ dân vùng thấp có thể phát triển cây lƣơng thực chính: lúa nếp, lúa tẻ, vụ mùa. 12 Bên cạnh đó, Lào Cai còn có lợi thế phát triển các sản phẩm nông nghiệp trái mùa, giá trị cao về tiềm năng kinh tế.
Hơn nữa, rất thích hợp với các loại cây ôn đới, vì vậy Lào Cai có lợi thế phát triển các đặc sản xứ lạnh mà các vùng khác không có đƣợc nhƣ: hoa, quả, thảo dƣợc và cá nƣớc lạnh. Hiện tại đã hình thành các vùng cây dƣợc liệu, chè chất lƣợng cao, rau, hoa, cây ăn quả ôn đới, chuối, dứa, nuôi cá nƣớc lạnh, chăn nuôi đại gia súc, trong đó cây dƣợc liệu nằm trong vùng quy hoạch quốc gia Việt Nam. Lào Cai còn có tiềm năng về phát triển lâm nghiệp, diện tích đất rừng sản xuất chiếm 45% đất nông nghiệp. Công nghiệp: với đa dạng các địa hình, trong đó có địa hình núi cao, một mặt tạo ra những khó khăn nhất định cho sự phát triển kinh tế của tỉnh nhƣng mặt khác tạo cho Lào Cai nguồn khoáng sản tƣơng đối đa dạng, phong phú thuận lợi cho phát triển công nghiệp: Lào Cai sở hữu đến trên 35 loại khoáng sản khác nhau, trong đó có những loại có trữ lƣợng cao nhƣ: Apatit, sắt, đồng,.
Và thực tế, Lào Cai đã phát triển nhiều khu công nghiệp lớn, điển hình nhƣ: Khu công nghiệp Tằng Loỏng – khu công nghiệp luyện kim, hóa chất lớn nhất cả nƣớc,. Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai có cơ sở hạ tầng, dịch vụ tƣơng đối đầy đủ và là 1 trong 9 Khu Kinh tế cửa khẩu trọng điểm đƣợc Chính phủ đầu tƣ. Thƣơng nghiệp: Lào Cai có tiền năng lớn để phát triển thƣơng nghiệp: Lào Cai có: “cặp cửa khẩu Quốc tế Lào Cai – Hà Khẩu (đường sắt và đường bộ) với 3 điểm thông quan: Ga quốc tế Lào Cai, cầu đường bộ qua sông Nậm Thi, cầu đường bộ qua sông Hồng (là điểm nối giữa đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai (Việt Nam) với đường cao tốc Hà Khẩu - Côn Minh (Trung Quốc) là cầu nối quan trọng trên tuyến Hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Là cửa ngõ của Việt Nam và các nước ASEAN. Trung tâm của Hành lang Bắc Nam trong hợp tác 13 các nước tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS) với thị trường Tây Nam – Trung Quốc.
Cửa khẩu quốc tế Lào Cai là cửa khẩu duy nhất ở phía Bắc Việt Nam nằm trong lòng một thành phố trực thuộc tỉnh, có đầy đủ hệ thống dịch vụ của đô thị loại III cũng như các dịch vụ thưng mại vận tải, kho bãi, logicstics, giám định hàng hóa, cảng ICD…” [Xem 49] Từ năm 2001 đến nay, hội chợ thƣơng mại biên giới đƣợc luân phiên hàng năm giữa Lào Cai (Việt Nam) và Hà Khẩu (Vân Nam – Trung Quốc), thu hút đông đảo doanh nghiệp trong và ngoài nƣớc tham dự. Du lịch: Với những điều kiện tự nhiên và văn hóa, Lào Cai là tỉnh có nguồn lực để phát triển các loại hình du lịch phong phú, đa dạng. Phát triển du lịch gắn với tự nhiên: điều kiện tự nhiên phong phú về các mặt: địa hình, khí hậu mang cho Lào Cai những lợi thế phát triển du lịch nhƣ: có đỉnh Fan – xi – păng cao nhất Đông Dƣơng; một số nơi khí hậu quanh năm mát mẻ nhƣ Bắc Hà, Sa Pa; có bãi đá cổ huyền bí,… Thực tế, du lịch Sapa đã trở thành điểm mạnh của du lịch Lào Cai, là điểm đến của rất nhiều du khách trong và ngoài nƣớc. Du lịch gắn với các điều kiện xã hội: Lào Cai có đa dạng các dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc có những sắc màu riêng, những nét văn hóa đặc trƣng từ chữ viết, trang phục, kiểu dáng nhà ở, văn hóa ẩm thực, tâm linh… là điểm đến lý tƣởng cho những ai thích khám phá về văn hóa các dân tộc; Lào Cai cũng có hệ thống các di tích lịch sử, di tích tín ngƣỡng, tôn giáo nổi tiếng là hệ thống các đền thờ nhƣ: Đền Cô, đền Bảo Hà,.
và hệ thống lễ hội cổ truyền phong phú và đa dạng thuận lợi phát triển du lịch tâm linh (Những điều kiện về văn hóa, xã hội sẽ đƣợc phân tích kỹ hơn ở các phần sau). Ngoài ra, với vai trò tỉnh biên giới cửa ngõ, tiếp giáp với tỉnh Vân Nam – một tỉnh du lịch đầy tiềm năng của Trung Quốc, đây là một trong những điều kiện thuận lợi để Lào Cai phát triển kinh tế du lịch.
