Chương 1 NHUNG VAN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT CƠ BẢN VỀ TRƯNG CAU Ý KIỀN NHÂN DAN 1A. Khái quất về trưng cầuý én nhân din LLL Khái nig trưng cầu ý kiễn uhâu đâm “Thuật ngữ rung cầu ý kiến nhân din tong tiing Anh la “referenda” (số nhiều seferendums hoic referenda). Còn có thuật ngữ khác la “plebiscite” — có nga cuộc "bô phiêu toàn dan và thuật ngữ này van được một số quốc gia trên thé giới sử đụng để thay thể cho “referenda”, Điều này ty thuộc vào bắt cảnh của ting quốc gia Tuy nhiên, đò nit dụng thuật ngữ nào thi bản chất trong câu ý kiên nhân đân chính Tà cốt trong những hinh thúc oe đân chủ trực ấp, VỆ cơ bản trừng câu ý kiẫn nhân. dn được iu là thủ tục cho php cổ tr ba phiu trục tip "với các van đề chính tu, Hiển pháp hạy pháp lý cu thé và kết qué trong cầu ý tiền nhân dân có thé răng ‘bude về mất pháp ly, hoặc được sử dung cho mục đích lấy ý kiến tham vẫn.
Trưng cầu ý kién nhân đân đến ra Khi một cơ quan nhà nước có thém quyền để ng bố phiêu một vin đề nào đó, có! vile hông qua Hiên pháp mới, ni đổ, bộ sung Hiển pháp, thông qua một đạo luật, hoặc đơn giản a một chính sách cũ hể của nhà ĐỂ làm rõ được bản chất cia trưng cầu ý Liền nhân din trước tiên chúng ta cân tim hiểu VÌ kha niệm dn chủ trục tấn Dân chủ trục Go cũng vớt din chủ gián tiếp là he cơ chế chủ yêu đỂ người din thu hiện quyén lực của min Nấu như din chỗ itn tiếp là cơ ché ma người dân thục hiện quyén hư thông qua cơ quan đại điện do sink bêu ra thì din chủ rực tip là cơ chế mà người din được rực iấp tha gja các cổng vide ủa hả me và công đồng thông thông qua bất ky mới khấu trung gan no, Dân chủ trực iếp được hiểu heo các truyén thing đó là “ar thé hiện một cách trục tip ý chi ci nhân din về một vẫn dé nào do ma không cén thông qua một tổ chức hay các nhân nào thay mất minh và ý chi đó có giá trì thi hành ngay”! Theo quan đẫm hiện dei, “din ch trục iếp là một phương thúc Lam chủ cũa nhân đân thị nhân dan. chủ thé của quyền luc. quyết định hoặc bảytố ý chí, nguyên vong, để đạt Kiến ngủ nào đồ trong xây đựng nhà nước, trong quin lý nhà nước, quân lý xế hội đồng thời thực hiện kiém tre, giám sát bộ máy nhà nước do chính mình lập nên” 2 Qua dé có thể thấy, trơng cầu ý kiên nhân dân là một pham tr có tính lich sử xuất hiện và phát hiển cũng với sự phát hiển cia din chi, được sử đụng ngày cảng hổ biến trong sinh hoạt chính bị, pháp lý của nhiều quốc ge "To Thị Quyên, “Chi nga Mic Lb, nc tường HỖ Cá Mined dân mục tấp vàng cẩu đân ý" Kỹ n Bội Ảo Trung củ din, do ii hắt ga Vat Next đc ti Ha NEingay 0460013, 18 = Theo cuốn Dai từ điễn Tiếng Việt do Nhà xuất bản Đai học Quốc ga Hỗ Chi Minh tế bản lên th 13, Nguyén Nine chủ biển thi Trung cầu được Hn là “de sa Hồi ý iến cia số đồng mét cách có tổ chúc dé thêm căn cử khi đơn ra quyết nh về đồ g”; Trong cầu ý in nhân din “hii ýliễn nhân din bằng cáchtổ chúc ba phiếu để nhân dân trục tiếp quyết din”? = Theo cuốn Tử điễn Tiếng Việt do Nhàxuất bản từ dién Bách khoa phát hành, thi Trong cầu ý kiến nhân din a "cuộc hồi ÿkiễn cin toàn thé din ching vé met vẫn di chính ti hay phip luật bằng cách tổ chúc 6 thin" O Việt Nam thuật ngữ trung cầu ý kiến nhân din ty không phai mới mổ, nhưng, đoít được dé cập, bản luận nên rên th tẾ còn cổ những cách biểu chưa thống nhất, thâm chỉ rất khác nhau. Chẳng hạn nur gọi việc côngbé dự thảo Hiến pháp hay mét dán uật tay ý liễn nhân dn fa trung cầ ý kiến nhân dn; nhẫn tường việc đều traxã hội học la rung cu ý kiẫn nhân dân.
Vi vậy, 4 có được một cách biểu chỉnh, xác nhất vé trưng cầu ý kiển nhân dân, trước ht phải phân biệt trưng cầu ý kiến nhân, din với các thuật ngữ khác, nh phúc quyết, lay ý tiên nhân din bau cũ, đều ra xế hồi học + Tưng cds liễn nhân dân wa plate quyết toàn dân Phúc quyết toàn dinlà việc Nhà nước dum một vẫn dé (vin bên pháp luật quyết dink hành chins.) đã được cơ quan nhà ước thông qua ra để nhân din quyết inh lạ. Trong khi đó trưng cầu ý kiên nhân din là việc Nhà nước đưa một vẫn để quan trọng để nhân din trac tip quyết nh thông qua việc bd phiêu, Có thể thấy đễm khác biệt lớn nhất giữa phúc quyết và trong cầu ý kiến nhân, din chsh 163i rợng mà chế định nay hướng tới, nếu nh đi tương cũ phúc quyết là những vin để đã được quyết din nhưng sau nhân thấy cần phải da ra để nhân din biễu quyết la. Trong ii da, đối tượng của trừng cầu ý liên nhân di là các vấn đổ ma cơ quan nhà nước chưa có hưởng gi quyt, và két qua biểu quyết của nhấn dân là quyết ảnh cuỗi cùng Đi sâu vio chi tit hơn thi pham vi phúc quyết có th là những vấn để quan trong của quốc gia như Hiénpháp, vin bản pháp luật. cũng có thể củ là những vẫn dé nhô ở trong một đơn vị hành chính sự nghiệp như việc bộ phiểu tin nhiệm đổi với lãnh đạo, hay các quyết inh mang tính chất nộ bộ của cơ cgien.
Đi nhy cũng đồng nga với việc chủ thé của quyên phúc quyết có th là toàn dân, cũng có thé chỉ là một bộ phân nhỏ người dân trong một cơ quan. thúc khác với phúc quyết, phạm vi oda trừng cầu ý liên nhân dân là những vẫn để quan trong của quốc ga hy của de phương ví du như thông qua Hién phép mới, sie đã, tbỗ sung Hiễn pháp cỗ, chia tách địa giới hành chính. những vẫn đề này đều là những, ` Nguễn Nh Ý, Da tử đến Hồng Pẩnd on tn tứ 1, NOB DH Quốc ga Bồ Chú Mn, 2013, 71682 * Viễn ngân ngữ học, We adn ng Pit, WB wen Bich hon, Ha Nội, 2010, 31116 ‘vin để quan trọng ảnh hưởng tới mét bộ phân không nhỗ người dân, chỉnh vì vậy chủ thể của trừng cầu ý tiên nhân din réng hơn rt nhiều so với phúc quyết Pháp luật Việt Nam, thuật ngữ phúc quyết được sở dạng trong Hién pháp năm 1946 ở các Điễu 21 “Nhân din có quyên phúc quyit và Hiện pháp và những đều tiến tgien tới vin mệnh quốc gia .”, Bigu32 “Những việc quan trọng én vận mệnh quốc tổ SẼ đơn ra nhân din phúc quyết nêu ha phân be tổng sổ nghỉ viện đẳng ý" và iu 70 “Nhõng điều thay đổi ki được Nghĩ vận mg thuận thi phấi da ra toàn dân phúc quyết" Tuy nhiên nội hàm cis các quy dink này lạ ging vớ trung cầu ý tiên nhân dân và vậy tới bản Hiển pháp 1959 và Hiễn phép 1980 quyền này doe đổi thành trưng cầu ý kiến nhân dân, tới bản Hiền pháp 1992 thi được goi la trưng câu ý kiến. nhân din + Trưng cd j liễn nhân đân và lắp ý kiến nhân dân “Trong Hién pháp và pháp luật hiện hành của nước ta đã có những ghỉ nhận vé iệc trừng cầu ý iễn nhân din va ly ý kién nhân dân Day là hi inh thức hoạt đồng của cơ quan nhà nước có mục đích, yêu cầu gin giống nhau những cách thức tiến "hành lại hoàn toàn khác nhau.
Do vậy vé mặt ly luận và hoạt động thục té rất cân có sphin bit rổ tông sự Khác nhau giữa trứng cu ý kiến nhân đân và lấy ý kiên nhân dân a a ru và thục hiện mục đích, yêu cầu của mỗi hoạt động này được đăng din và tốthơn. "Trang cầu ÿ tiến nhân dân là đưa một vin để quan trong của đất nước ra cho tản dân thio luận và cỡ biểu quyết, quyết din theo da sổ, Khi đã đơa một vin dé nào 6 a trong cầu ý kiên nhân din các cơ quan nhà nước, các tổ chúc, doan th chỉ có nhiệm vụtổ chức thục hiện nh là mốt bộ máy thư lý giúp việc cho cử tí và kiểm, phiêu cổng bổ kết quả chữ không phi là cơ quan tổng họp, tập hop ý kiễn của cũ tí đổ nghiên cửu tiếp thụ giải rink chính ý, căng khống có quyền báo lưu ý kiến của mình Trong khi đó, lay ý kiên nhân dân là việc Nhà nước tổ chúc để nhân din đóng gp, tha gi ý liên cũa mình vé một vẫn để co thể đưa ra lấyý kiên Nhông ý kiến đồng góp nay chỉ được cơ quanhữu quan tổng hop, ngiền cửu gi tình tập thụ khí chỉnh iy dự tháo để tình COTQ xem xát Co thể nhận thấy cả trưng cầu ý kiến nhân dân và lay ý kiên nhân dân đầu là hình. hức dân chỗ trục tiếp; xát về bản chất, trung cầu ý tiễn nhân dân là một trong những Tình thức của lây ý kiên nhân dân Tuy nhiên, nội hàm của trong cầu ý kiến nhân dân. hep hon so với nộ him của léy ý kiên nhân dn Những việc dua lay ý én nhân dân cô khí là xem xét quyết ảnh về một vin dé co thể (chư việc có nên xây đụng một công tình hay không) giống nữnrtrong trưng cầu ý kiến nhân đân nhưng cũng có thể là wie góp ý để hoàn chỉnh thêm các vấn dé đưa ra ấy ý kiến (hư việc lấy ÿ luần, đối với dự án luật, pháp lệnh).