So Sánh Khả Năng Sản Xuất Của Lợn Nái Landrace Và Yorkshire Lai Với Đực Pidu 75

Bài viết so sánh khả năng sản xuất của lợn nái Landrace và Yorkshire lai với đực Pidu 75, phân tích hiệu quả sinh sản và tăng trưởng của hai giống lợn này.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Từ Trung Kiên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: So Sánh Khả Năng Sản Xuất Của Lợn NáI Landrace Và Yorkshire Lai Với Đực Pidu 75
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Đặc điểm sinh sản của lợn và các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất sinh sản của lợn nái
• 1.1.1.1. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn
• 1.1.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính
• 1.1.1.3. Chu kỳ động dục
• 1.1.1.4. Một số chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái
• 2. MỞ ĐẦU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và cơ sở khoa học

Luận văn tập trung vào việc so sánh khả năng sản xuất của lợn nái Landrace và lợn nái Yorkshire khi lai với đực Pidu 75. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả sinh sản và sinh trưởng của các giống lợn này trong điều kiện chăn nuôi thực tế. Khả năng sản xuất lợn được xem xét qua các chỉ tiêu như số con đẻ ra, khối lượng sơ sinh, và tỷ lệ nuôi sống. Nghiên cứu cũng đề cập đến kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại để tối ưu hóa năng suất.

1.1. Đặc điểm sinh sản của lợn

Lợn nái Landrace và lợn nái Yorkshire có tuổi thành thục về tính từ 248 đến 250 ngày, với khối lượng khoảng 90 kg. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục bao gồm di truyền, chế độ nuôi dưỡng, và điều kiện môi trường. Lợn nái sinh sản có chu kỳ động dục trung bình 21 ngày, với số trứng rụng phụ thuộc vào giống và tuổi. Nghiên cứu chỉ ra rằng lợn nái lai có tuổi thành thục sớm hơn và tỷ lệ thụ thai cao hơn so với lợn thuần chủng.

1.2. Đặc điểm của đực Pidu 75

Đực Pidu 75 là giống lợn lai giữa Pietrain và Duroc, được chọn lọc để cải thiện năng suất thịt và khả năng sinh sản. Giống này có khả năng truyền các đặc tính tốt về sinh trưởng và kháng bệnh cho con lai. Khi lai với lợn nái Landrace và Yorkshire, đực Pidu 75 giúp tăng số con đẻ ra và cải thiện chất lượng đàn con.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện tại trang trại chăn nuôi của Công ty TNHH Đầu tư và Dịch vụ Linh Phương, Hà Nội. Các chỉ tiêu được đánh giá bao gồm năng suất sinh sản và khả năng sinh trưởng của lợn con. Kết quả cho thấy lợn nái Landrace và Yorkshire khi lai với đực Pidu 75 đều có năng suất sinh sản cao, với số con đẻ ra trung bình từ 10-12 con/lứa. Lợn con lai cũng có tốc độ sinh trưởng nhanh và tiêu tốn thức ăn thấp.

2.1. Năng suất sinh sản

Lợn nái Landrace và Yorkshire khi lai với đực Pidu 75 đều cho thấy khả năng sinh sản ổn định qua các lứa đẻ. Số con đẻ ra trung bình là 10-12 con/lứa, với tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa đạt trên 90%. Lợn nái Landrace có thời gian mang thai ngắn hơn so với Yorkshire, nhưng Yorkshire lại có khối lượng sơ sinh cao hơn.

2.2. Khả năng sinh trưởng của lợn con

Lợn con lai từ lợn nái Landrace và Yorkshire với đực Pidu 75 có tốc độ sinh trưởng nhanh, đạt khối lượng 20 kg sau 60 ngày tuổi. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của lợn con lai thấp hơn so với lợn thuần chủng, cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn trong sản xuất thịt lợn.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn giống lợn năng suất cao trong chăn nuôi lợn. Việc sử dụng đực Pidu 75 để lai tạo với lợn nái Landrace và Yorkshire giúp cải thiện năng suất sinh sản và chất lượng thịt. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và đáp ứng nhu cầu thị trường về thịt lợn chất lượng cao.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã xác định được khả năng sản xuất của lợn nái Landrace và Yorkshire khi lai với đực Pidu 75, đồng thời cung cấp dữ liệu khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực chăn nuôi lợn.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi lựa chọn giống lợn phù hợp để tối ưu hóa năng suất và giảm chi phí sản xuất. Việc áp dụng kỹ thuật chăn nuôi lợn hiện đại cũng góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn giữ vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại thành phố Hà Nội với tổng đàn khoảng 1,533 triệu con năm 2011 và sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 311.514 tấn. Trong đó, lợn nái lai chiếm trên 86%, lợn nái ngoại 14%, và lợn đực giống khoảng 2.096 con. Mục tiêu phát triển chăn nuôi lợn giai đoạn 2011-2020 hướng tới hiện đại hóa, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, với tổng đàn ổn định khoảng 1,4-1,5 triệu con và sản lượng thịt hơi đạt 340 nghìn tấn vào năm 2020. Tuy nhiên, việc phát triển chăn nuôi lợn ngoại còn gặp nhiều thách thức như trình độ kỹ thuật, chi phí sản xuất cao và năng suất không ổn định.

Trước thực trạng này, nghiên cứu “So sánh khả năng sản xuất của lợn nái Landrace và Yorkshire lai với đực Pidu 75” được thực hiện tại trang trại của Công ty TNHH Đầu tư và Dịch vụ Linh Phượng, huyện Ba Vì, Hà Nội, trong khoảng thời gian từ tháng 8/2016 đến tháng 7/2017. Mục tiêu chính là đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái Landrace và Yorkshire phối với đực Pidu 75, đồng thời khảo sát khả năng sinh trưởng của tổ hợp lai giữa các giống này. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng công thức lai hợp lý, nâng cao hiệu quả chăn nuôi, đồng thời góp phần phát triển sản phẩm chăn nuôi an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh lý sinh sản và sinh trưởng của lợn, cùng các mô hình đánh giá năng suất sinh sản và sinh trưởng trong chăn nuôi lợn. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết sinh lý sinh sản lợn: Bao gồm các khái niệm về tuổi thành thục về tính, chu kỳ động dục, thời gian mang thai, tỷ lệ phối đạt, số con đẻ ra và tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa. Các yếu tố di truyền và ngoại cảnh như chế độ dinh dưỡng, mùa vụ, kỹ thuật phối giống ảnh hưởng đến năng suất sinh sản được phân tích chi tiết.

• Lý thuyết sinh trưởng và phát triển: Tập trung vào các chỉ tiêu như tăng khối lượng trung bình hàng ngày, tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng, tỷ lệ nạc và hiệu quả sử dụng thức ăn. Yếu tố di truyền, dinh dưỡng, môi trường và chăm sóc được xem xét ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của lợn.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: tuổi động dục lần đầu, số con sơ sinh sống/ổ, tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa, khối lượng cai sữa/con, tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng, và tổ hợp lai PiDu 75 (lai giữa Pietrain và Duroc với tỷ lệ máu Du 75%).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm kết hợp thu thập số liệu thực tế tại trang trại chăn nuôi lợn của Công ty TNHH Đầu tư và Dịch vụ Linh Phượng, xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, Hà Nội, trong vòng 12 tháng (08/2016 - 07/2017).

• Đối tượng nghiên cứu: 60 con lợn nái (30 Landrace, 30 Yorkshire) phối với đực Pidu 75 để đánh giá năng suất sinh sản; 180 con lợn lai PiDu 75 x Landrace và PiDu 75 x Yorkshire để đánh giá khả năng sinh trưởng.

• Thu thập dữ liệu: Số liệu sinh sản được ghi chép qua sổ sách và phần mềm Excel, theo dõi các chỉ tiêu như số con sơ sinh, số con cai sữa, khối lượng sơ sinh và cai sữa, tuổi cai sữa, thời gian phối giống có chửa sau cai sữa. Dữ liệu sinh trưởng gồm khối lượng bắt đầu và kết thúc, tăng trọng trung bình, tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Minitab 14 và Excel để xử lý thống kê, so sánh các chỉ tiêu giữa các nhóm và lứa đẻ, xác định ý nghĩa thống kê với mức P<0,05.

• Thiết kế thí nghiệm: Lợn sinh trưởng được chia thành các lô thí nghiệm, mỗi lô 10 con, lặp lại 3 lần, nuôi trong 92 ngày từ 60 đến 152 ngày tuổi, ăn thức ăn hỗn hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng với chế độ ăn tự do.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng suất sinh sản của lợn nái Landrace và Yorkshire phối với đực Pidu 75:

   • Số con sơ sinh/ổ: Landrace 11,46 con, Yorkshire 11,57 con (P>0,05).
   • Số con sơ sinh sống/ổ: Landrace 11,14 con, Yorkshire 11,36 con (P>0,05).
   • Số con cai sữa/ổ: Landrace 10,46 con, Yorkshire 10,63 con (P>0,05).
   • Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa: Landrace 94%, Yorkshire 93% (P>0,05).
   • Tuổi cai sữa: Landrace 23,06 ngày, Yorkshire 22,81 ngày (P<0,05).
   • Thời gian phối giống có chửa sau cai sữa tương đương khoảng 9 ngày (P>0,05).

2. Năng suất sinh sản của lợn nái Landrace theo lứa đẻ:

   • Số con sơ sinh/ổ thấp nhất ở lứa 1 (9,37 con), tăng và ổn định ở lứa 3-5 (khoảng 12 con), giảm nhẹ ở lứa 6 (11,10 con) (P<0,05).
   • Số con sơ sinh sống/ổ và số con cai sữa/ổ có xu hướng tương tự, đạt cao nhất ở lứa 3.
   • Khối lượng cai sữa/ổ cao nhất ở lứa 3 và 4, thấp nhất ở lứa 1 (P<0,001).
   • Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa, tuổi cai sữa và thời gian phối giống có chửa sau cai sữa không thay đổi đáng kể giữa các lứa (P>0,05).

3. Khả năng sinh trưởng của tổ hợp lai PiDu 75 x Landrace và PiDu 75 x Yorkshire:

   • Tăng trọng trung bình hàng ngày đạt khoảng 735-805 g/con/ngày.
   • Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng dao động từ 2,48 đến 2,6 kg.
   • Khối lượng kết thúc thí nghiệm và tiêu tốn thức ăn không có sự khác biệt đáng kể giữa hai tổ hợp lai.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy lợn nái Landrace và Yorkshire phối với đực Pidu 75 có năng suất sinh sản tương đương, với số con sơ sinh và số con cai sữa đạt mức cao so với nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước. Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa trên 90% phản ánh hiệu quả chăm sóc và kỹ thuật nuôi dưỡng tốt tại trang trại. Tuổi cai sữa có sự khác biệt nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê, có thể do đặc điểm sinh trưởng và phát triển của từng giống.

Biểu đồ năng suất sinh sản theo lứa đẻ minh họa rõ xu hướng tăng số con sơ sinh và số con cai sữa từ lứa 1 đến lứa 3-5, sau đó giảm nhẹ ở lứa 6, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Điều này cho thấy lứa đẻ ảnh hưởng rõ rệt đến năng suất sinh sản, cần chú ý quản lý tốt các lứa đẻ đầu để tối ưu hóa sản lượng.

Khả năng sinh trưởng của tổ hợp lai PiDu 75 x Landrace và PiDu 75 x Yorkshire đạt mức tăng trọng và hiệu quả sử dụng thức ăn cao, phù hợp với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng thịt. Kết quả này đồng nhất với các nghiên cứu về ưu thế lai và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn thương phẩm.

Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh số con sơ sinh, số con cai sữa giữa hai giống, biểu đồ đường thể hiện xu hướng năng suất sinh sản theo lứa đẻ, và bảng số liệu chi tiết về tăng trọng và tiêu tốn thức ăn của các tổ hợp lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng công thức lai PiDu 75 x Landrace và PiDu 75 x Yorkshire nhằm nâng cao năng suất sinh sản và khả năng sinh trưởng, góp phần phát triển chăn nuôi lợn ngoại tại Hà Nội trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện: các trang trại chăn nuôi và cơ quan quản lý nông nghiệp.

2. Cải tiến kỹ thuật chăm sóc và nuôi dưỡng lợn nái và lợn con tập trung vào giai đoạn mang thai và nuôi con, nhằm nâng cao tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa trên 95% và giảm tuổi cai sữa xuống dưới 22 ngày. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: người chăn nuôi, cán bộ kỹ thuật.

3. Rút ngắn thời gian phối giống có chửa sau cai sữa dưới 9 ngày để tăng số lứa đẻ/nái/năm, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất. Chủ thể: kỹ thuật viên phối giống, người chăn nuôi.

4. Đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật phối giống và quản lý đàn lợn ngoại cho các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ và vừa, nhằm nâng cao trình độ kỹ thuật và giảm chi phí sản xuất trong 2 năm tới. Chủ thể: các trung tâm phát triển chăn nuôi, trường đại học, tổ chức đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi lợn quy mô nhỏ và vừa: Nắm bắt các công thức lai hiệu quả, kỹ thuật chăm sóc và quản lý đàn lợn ngoại để nâng cao năng suất và giảm chi phí.

2. Các trang trại chăn nuôi công nghiệp: Áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình phối giống, chăm sóc và nuôi dưỡng, nâng cao chất lượng sản phẩm thịt.

3. Cán bộ kỹ thuật và chuyên gia chăn nuôi: Sử dụng dữ liệu và phân tích để tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho người chăn nuôi, phát triển các chương trình đào tạo phù hợp.

4. Nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực chăn nuôi: Tham khảo cơ sở khoa học và số liệu thực nghiệm để phát triển nghiên cứu tiếp theo, giảng dạy chuyên sâu về sinh sản và sinh trưởng lợn.

Câu hỏi thường gặp

1. Lợn nái Landrace và Yorkshire phối với đực Pidu 75 có sự khác biệt về năng suất sinh sản không?
   Kết quả nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về số con sơ sinh, số con cai sữa và tỷ lệ nuôi sống giữa hai giống (P>0,05), cho thấy cả hai đều phù hợp để phối với đực Pidu 75.

2. Tuổi cai sữa ảnh hưởng thế nào đến năng suất sinh sản?
   Tuổi cai sữa trung bình khoảng 23 ngày, với sự khác biệt nhỏ giữa hai giống. Cai sữa đúng thời điểm giúp rút ngắn khoảng cách giữa các lứa đẻ, tăng số lứa/nái/năm và nâng cao hiệu quả sản xuất.

3. Khả năng sinh trưởng của lợn lai PiDu 75 x Landrace và PiDu 75 x Yorkshire như thế nào?
   Hai tổ hợp lai này có tăng trọng trung bình hàng ngày từ 735 đến 805 g/con, tiêu tốn thức ăn khoảng 2,48-2,6 kg/kg tăng trọng, phù hợp với mục tiêu chăn nuôi hiệu quả và kinh tế.

4. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến năng suất sinh sản của lợn nái?
   Ngoài yếu tố di truyền, các yếu tố ngoại cảnh như chế độ dinh dưỡng, kỹ thuật phối giống, chăm sóc nuôi dưỡng và điều kiện môi trường có ảnh hưởng quyết định đến năng suất sinh sản.

5. Làm thế nào để rút ngắn thời gian phối giống có chửa sau cai sữa?
   Việc theo dõi động dục kỹ lưỡng, phối giống đúng thời điểm và áp dụng kỹ thuật phối giống kép giúp nâng cao tỷ lệ thụ thai và rút ngắn thời gian phối giống có chửa, từ đó tăng số lứa đẻ trong năm.

Kết luận

• Lợn nái Landrace và Yorkshire phối với đực Pidu 75 có năng suất sinh sản tương đương, với số con sơ sinh trên 11 con/ổ và tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa trên 90%.
• Năng suất sinh sản của lợn nái Landrace biến động theo lứa đẻ, đạt cao nhất ở lứa 3-5, phù hợp với các nghiên cứu trước đây.
• Khả năng sinh trưởng của tổ hợp lai PiDu 75 x Landrace và PiDu 75 x Yorkshire đạt tăng trọng trung bình trên 700 g/ngày và tiêu tốn thức ăn hiệu quả.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng công thức lai và kỹ thuật chăn nuôi nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và đào tạo nhằm phát triển bền vững chăn nuôi lợn ngoại tại Hà Nội và các vùng lân cận.

Tiếp theo: Khuyến khích triển khai áp dụng các giải pháp đề xuất tại các trang trại, đồng thời mở rộng nghiên cứu về ảnh hưởng của môi trường và dinh dưỡng đến năng suất sinh sản và sinh trưởng.

Hành động: Các cơ sở chăn nuôi và cán bộ kỹ thuật nên phối hợp để áp dụng kết quả nghiên cứu, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển ngành chăn nuôi lợn theo hướng hiện đại, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học 1. Đặc điểm sinh sản của lợn và các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất sinh sản của lợn nái 1. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn * Tuổi thành thục về tính Tuổi thành thục về tính là tuổi con vật bắt đầu có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản.

Con vật đến tuổi thành thục về tính có những biểu hiện sau: - Bộ máy sinh dục đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, con cái rụng trứng lần đầu, con đực sinh tinh trùng, tinh trùng và trứng gặp nhau có khả năng thụ thai. - Các đặc điểm sinh dục thứ cấp xuất hiện. - Các phản xạ sinh dục xuất hiện như con cái thì có biểu hiện động dục, con đực có phản xạ giao phối. Ở lợn cái sự thành thục về tính được đánh dấu bằng hiện tượng động dục lần đầu.

Tuy vậy trong lần động dục này hầu như lợn cái không chửa đẻ mà nó chỉ báo hiệu cho khả năng có thể sinh sản của lợn cái. Tuổi thành thục về tính có hệ số di truyền rất thấp. Theo Banne Banadona (1995) cho biết: lợn cái thường thành thục về tính lúc 6 tháng tuổi. Sau khi thành thục về tính thì biểu hiện động dục lần thứ nhất thường không rõ ràng và tiếp sau đó ở vào thời kì sau, dần đi vào qui luật bình thường, đây là một quá trình sinh lý đặc biệt của lợn cái.

Lợn Yorkshire và lợn Landrace có tuổi thành thục về tính từ 248 đến 250 ngày, đạt khối lượng 90 kg (Phùng Thị Vân và cs, 2000) [44]. Lợn Meishan thành thục về tính sớm, tuổi thành thục về tính là 110 ngày tuổi với khối lượng động dục lần đầu là 32,2 kg (Phạm Duy Phẩm và cs, 2014) [29]. Lợn Móng Cái thành thục về tính lúc 4 tháng tuổi, chu kỳ động dục 21 ngày, thời gian kéo dài động dục 3 ngày (Phạm Sỹ Tiệp, 2009) [38]. c 4 * Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính: - Các yếu tố di truyền Giống khác nhau thì sự thành thục về tính dục cũng khác nhau.

Sự thành thục về tính của gia súc nhỏ sớm hơn gia súc lớn. Sự thành thục về tính ở lợn cái được định nghĩa là thời điểm rụng trứng lần đầu tiên và xảy ra lúc 3 - 4 tháng tuổi đối với các giống lợn thành thục sớm (các giống lợn nội và một số giống lợn Trung Quốc) và 6 - 7 tháng tuổi đối với hầu hết các giống lợn phổ biến ở các nước phát triển (Rothschild và Bidanel, 1998). Giống lợn Meishan có tuổi thành thục về tính sớm, năng suất sinh sản cao và chức năng làm mẹ tốt. Đánh giá ảnh hưởng của giống đối với năng suất sinh sản, nhiều tác giả cho biết lợn nái lai có tuổi thành thục về tính sớm hơn (11,3 ngày), tỷ lệ thụ thai cao hơn (2 - 4%), số trứng rụng lớn hơn (0,5 trứng), số con đẻ ra/ổ (0,6 - 0,7 con) và số con cai sữa/ổ (0,8 con) nhiều hơn so với nái thuần chủng.

Tỷ lệ nuôi sống lợn con ở nái lai cao hơn (5%) và khối lượng sơ sinh/ổ (1 kg), khối lượng 21 ngày/ổ (4,2 kg) cao hơn so với giống thuần (Gunsett và Robison, 1990) [61]. - Các yếu tố ngoại cảnh + Chế độ nuôi dưỡng: chế độ nuôi dưỡng ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thành thục về tính dục. Nguyễn Tấn Anh (1998) [1] cho biết, để duy trì năng suất sinh sản cao thì nhu cầu dinh dưỡng đối với lợn cái hậu bị cần lưu ý đến cách thức nuôi dưỡng. Cho ăn tự do đến khi đạt khối lượng 80 - 90 kg, sau đó cho ăn hạn chế đến lúc phối giống (chu kỳ động dục thứ 2 hoặc thứ 3) 2 kg/ngày (khẩu phần 14% protein thô).

Điều chỉnh mức ăn để khối lượng đạt 120 - 140 kg ở chu kỳ động dục thứ 3 và được phối giống. Trước khi phối giống 14 ngày cho ăn chế độ Flushing, tăng lượng thức ăn từ 1 - 2,5 kg, có bổ sung khoáng và sinh tố thì sẽ giúp cho lợn nái ăn được nhiều hơn và tăng số trứng rụng từ 2 - 2,1 trứng/lợn nái/lần động dục. + Ảnh hưởng của mùa vụ và thời gian chiếu sáng tới tuổi động dục John R. Diehl (1996) cho biết: ở những lợn cái hậu bị được sinh ra trong mùa c 5 đông và mùa xuân thì động dục lần đầu chậm hơn lợn cái hậu bị được sinh ra trong các mùa khác trong năm.

Ngoài ra sự thành thục về tính bị chậm là do nhiệt độ trong ngày cao hay thấp hoặc ngày quá ngắn. Do vậy cần tạo điều kiện để lợn cái hậu bị được sống trong điều kiện nhiệt độ không quá cao hoặc quá thấp. Thời gian chiếu sáng là một phần ảnh hưởng của mùa vụ tới tuổi thành thục về tính. Bóng tối hoàn toàn làm chậm thành thục so với ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo 12 giờ mỗi ngày.

+ Ảnh hưởng của việc nuôi nhốt đến tính phát dục Mật độ nuôi nhốt ảnh hưởng đến sự thành thục về tính dục. Những lợn cái hậu bị nuôi nhốt đông trên một đơn vị diện tích trong suốt thời gian phát triển sẽ làm chậm tuổi động dục. Tuy nhiên việc nuôi nhốt lợn cái hậu bị tách biệt đàn trong thời kỳ phát triển cũng làm chậm sự thành thục về tính. Như vậy đối với lợn cái hậu bị cần được nuôi theo nhóm ở mật độ thích hợp thì sẽ không ảnh hưởng đến sự phát triển tính dục.

Theo Phùng Thị Vân (2004) [47], thường xuyên dịch chuyển và xáo trộn các nhóm lợn cái có thể ảnh hưởng đến sự phát dục của lợn cái. + Ảnh hưởng của con đực: sự kích thích của con đực cũng ảnh hưởng đến tuổi thành thục về tính dục của lợn cái hậu bị. Nếu cách ly lợn cái hậu bị (ngoài 5 tháng tuổi) khỏi lợn đực sẽ dẫn đến làm chậm sự thành thục về tính dục so với những cái hậu bị cùng lứa tuổi được tiếp xúc với lợn đực. Tuy nhiên, thời gian cho lợn cái hậu bị tiếp xúc với lợn đực, tuổi lợn cái hậu bị lúc bắt đầu cho tiếp xúc hoặc tuổi đực giống cho tiếp xúc với lợn cái có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Vấn đề này cũng có nhiều ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng trong một nhóm nhỏ của đàn nái hậu bị chỉ cần cho lợn đực tiếp xúc 10 - 15 phút/ngày, ý kiến khác lại cho rằng nếu cho tiếp xúc hạn chế với lợn đực thì động dục lần đầu chậm hơn so với lợn nái được tiếp xúc hàng ngày. Theo Paul Hughes and James Tilton (1996) nếu cho lợn cái hậu bị tiếp xúc với lợn đực 2 lần/ngày với thời gian 15 - 20 phút/lần thì kết quả 83% lợn nái (khối lượng trên 90 kg) động dục lúc 165 ngày tuổi. c 6 * Chu kỳ động dục Cơ chế động dục: Khi lợn nái hậu bị bắt đầu thành thục về tính thì cơ thể con cái đặc biệt là cơ quan sinh dục có sự biến đổi kèm theo sự rụng trứng.

Cứ sau một thời gian nhất định cơ thể có sự thay đổi nhất là cơ quan sinh dục như âm hộ, âm đạo, tử cung xung huyết, các tuyến sinh dục tăng cường hoạt động, trứng thành thục, chín và rụng. Niêm dịch trong đường sinh dục phân tiết, con cái có phản xạ tính dục. Sự thay đổi này có tính chất chu kỳ gọi là chu kỳ động dục hay chu kỳ tính. Nói cách khác chu kỳ động dục là sự lặp lại của các lần động dục có tính chu kỳ.

Thời gian một chu kỳ tính là từ lần rụng trứng trước đến lần rụng trứng sau. Chu kỳ tính của lợn trung bình là 21 ngày (dao động từ 17 - 28 ngày). Trong quá trình động dục các nhân tố ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt độ, thức ăn, mùi con đực,. tác động vào vùng dưới đồi (hypothalamus) giải phóng ra các yếu tố tác động lên thùy trước tuyến yên, làm tuyến này tổng hợp và tiết ra FSH (Folliculo Stimulin Hormone), LH (Lutein Stimulin Hormone) tác động lên tuyến sinh dục.

Trong quá trình bao noãn phát dục và thành thục, tế bào hạt trên mặt thượng bì bao noãn tiết ra oestrogen chứa đầy trong xoang bao noãn. Hàm lượng oestrogen trong máu lúc này tăng từ 64 mg% đến 112 mg%, từ đó gây kích thích toàn thân, con vật có biểu hiện động dục. Dưới tác dụng của oestrogen cơ quan sinh dục biến đổi, tử cung hé mở, âm đạo xung huyết, niêm dịch đặc keo dính, sừng tử cung và ống dẫn trứng tăng sinh, tạo điều kiện cho việc làm tổ của hợp tử sau này. Khi hàm lượng oestrogen tăng cao nhất sẽ tác động lên tuyến yên làm tuyến này giảm tiết FSH và tăng tiết LH.

Khi trứng chín, hàm lượng FSH/LH đạt tỷ lệ nhất định sẽ gây ra hiện tượng rụng trứng; sau khi trứng rụng, tại vị trí trứng rụng sẽ hình thành thể vàng và thể vàng sẽ tiết ra progesteron. Trong trường hợp con cái không được thụ tinh sẽ chuyển sang giai đoạn yên tĩnh. c 7 Còn nếu con cái được thụ tinh - có chửa thì progesteron do thể vàng tiết ra ở những tháng chửa đầu có tác dụng ức chế tuyến yên làm giảm tiết FSH, LH. Lợn cái không động dục trong suốt thời gian mang thai, ở những tháng có chửa sau, progesteron do nhau thai tiết ra sẽ thay thế dần progesteron do thể vàng tiết ra.

Như vậy, progesterron đã có vai trò “an thai”. Bình thường ở lợn cái mỗi lần rụng trứng kéo dài 4 - 6 giờ, ở lợn cái tơ quá trình này kéo dài hơn 10 giờ. Số lượng trứng rụng phụ thuộc vào giống, tuổi, nồng độ hormon GRH (Gonandotropine Releasing Hormone). Do số trứng rụng ở 2 buồng trứng là không đều nhau, nên trong quá trình mang thai khoảng 23% số trứng phải di động để số lượng thai ở 2 bên sừng tử cung như nhau, tạo điều kiện tốt cho quá trình phát triển của bào thai.

Trong thời gian động dục nếu trứng và tinh trùng gặp nhau ở vị trí thích hợp tại 1/3 phía trên ống dẫn trứng sẽ diễn ra sự thụ tinh và hợp tử được hình thành. Sau khi được hình thành hợp tử sẽ di chuyển về làm tổ ở sừng tử cung và phát triển thành thai. Thời gian mang thai ở lợn nái thường là 114 ngày. Sau khi cai sữa cho lợn con khoảng 7 ngày thì con mẹ động dục trở lại, thời gian này có thể dao động từ 5 - 12 ngày.

Biết được đặc điểm sinh lý này giúp cho việc phát hiện động dục kịp thời và phối giống đúng thời điểm, sẽ góp phần nâng cao năng suất sinh sản của lợn nái.