Luận văn thạc sĩ đánh giá khả năng sản xuất của đàn lợn nái landrace nuôi tại trại giống lợn tân thái huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Đánh giá khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace tại trại giống Tân Thái, Đồng Hỷ, Thái Nguyên, phân tích hiệu quả chăn nuôi và chất lượng giống.

• Tác giả: Hoàng Duy Thức
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Sản Xuất Của Đàn Lợn NáI Landrace Tại Trại Giống Tân Thái, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiền
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Đặc điểm lợn Landrace
• 2.3. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái Landrace
• 2.3.1. Sự thành thục về tính và thể vóc
• 2.3.1.1. Sự thành thục về tính
• 2.3.1.2. Sự thành thục về thể vóc
• 2.3.2. Chu kỳ động dục
• 2.3.2.1. Tiền động dục
• 2.3.2.2. Động dục
• 2.3.2.3. Giai đoạn sau động dục
• 2.3.2.4. Giai đoạn nghỉ ngơi
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Theo dõi trực tiếp
• 3.4.2. Theo dõi gián tiếp
• 3.4.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.3. Một số đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái Landrace
• 4.4. Khả năng sinh sản của lợn nái Landrace
• 4.5. Khả năng sản xuất của lợn nái Landrace
• 4.6. Hiệu quả kinh tế của một lợn nái cơ bản/năm
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace tại trại giống Tân Thái, Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Mục tiêu chính là xác định hiệu quả kinh tế và năng suất sinh sản của đàn lợn nái này. Kết quả cho thấy, giống lợn Landrace có khả năng sinh sản cao, với tỷ lệ nạc đạt 59% và tăng trọng bình quân 750g/ngày. Điều này khẳng định tiềm năng của giống lợn này trong sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi lợn.

1.1. Đặc điểm sinh lý và sinh dục

Đàn lợn nái Landrace có tuổi thành thục về tính trung bình là 213,1 ngày, với khả năng sinh sản ổn định. Các yếu tố như chế độ dinh dưỡng, mùa vụ, và mật độ nuôi nhốt ảnh hưởng đáng kể đến tuổi động dục. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc tiếp xúc với đực giống giúp lợn nái hậu bị động dục sớm hơn. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong quản lý trại giống và nâng cao năng suất lợn nái.

1.2. Hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của việc nuôi lợn nái Landrace tại trại giống Tân Thái. Kết quả cho thấy, mỗi lợn nái cơ bản mang lại lợi nhuận đáng kể hàng năm, nhờ vào khả năng sinh sản cao và chất lượng thịt tốt. Điều này góp phần vào phát triển giống lợn và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

II. Công tác quản lý và phòng trị bệnh

Nghiên cứu cũng tập trung vào công tác quản lý và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái Landrace. Các bệnh thường gặp như viêm phổi, tiêu chảy được theo dõi và điều trị kịp thời. Việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh như tiêm phòng và vệ sinh chuồng trại đã giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, đảm bảo sức khỏe và năng suất của đàn lợn.

2.1. Phòng bệnh và vệ sinh chuồng trại

Các biện pháp phòng bệnh bao gồm tiêm phòng định kỳ và vệ sinh chuồng trại sạch sẽ. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc duy trì môi trường sống tốt giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong quản lý trại giống và nâng cao năng suất lợn nái.

2.2. Điều trị bệnh thường gặp

Các bệnh thường gặp như viêm phổi và tiêu chảy được điều trị bằng thuốc kháng sinh và các biện pháp hỗ trợ. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp điều trị hiệu quả, giúp giảm tỷ lệ tử vong và đảm bảo sức khỏe của đàn lợn nái. Điều này góp phần vào phát triển giống lợn và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

III. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu kết luận rằng, đàn lợn nái Landrace tại trại giống Tân Thái có khả năng sản xuất cao, đóng góp đáng kể vào sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên. Các biện pháp kỹ thuật như cải thiện chế độ dinh dưỡng, quản lý trại giống, và phòng trị bệnh được đề xuất để nâng cao năng suất lợn nái và hiệu quả kinh tế.

3.1. Kiến nghị cải thiện năng suất

Để nâng cao năng suất lợn nái, nghiên cứu đề xuất cải thiện chế độ dinh dưỡng, tăng cường quản lý trại giống, và áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace, góp phần vào phát triển giống lợn và sản xuất nông nghiệp bền vững.

3.2. Hướng phát triển trong tương lai

Nghiên cứu cũng đề xuất các hướng phát triển trong tương lai, bao gồm việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý trại giống và chăn nuôi lợn. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất lợn nái và hiệu quả kinh tế, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành sản xuất nông nghiệp tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí thiết yếu trong cơ cấu nông nghiệp tại Việt Nam và trên thế giới, đóng vai trò là nguồn cung cấp thực phẩm thịt chủ yếu cho xã hội. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi trong nước còn chịu nhiều hạn chế do điều kiện tự nhiên, trình độ kỹ thuật và đặc biệt là chất lượng đàn giống chưa cao. Để tối ưu hóa hiệu quả chăn nuôi lợn ngoại, việc sở hữu đàn giống tốt thông qua công tác chọn lọc, nuôi dưỡng và kiểm tra năng suất sinh sản là điều kiện tiên quyết.

Thực tế tại các trang trại chăn nuôi ở Việt Nam cho thấy đàn lợn nái ngoại chủ yếu được khai thác nuôi sinh sản để tạo con thương phẩm, trong khi công tác kiểm tra, đánh giá định kỳ năng suất của từng dòng, giống chưa được chú trọng đúng mức. Giống lợn Landrace có nguồn gốc từ Đan Mạch (hình thành từ năm 1895), là giống chuyên hướng nạc cao sản, tăng trọng nhanh và nuôi con khéo, thường được sử dụng làm dòng mẹ hoặc lai kinh tế với lợn nội (như lợn Móng Cái). Nhằm bổ sung tư liệu nghiên cứu về sinh sản của giống ngoại và hoàn thiện cơ sở dữ liệu chọn giống tại địa phương, đề tài “Đánh giá khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace nuôi tại trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm ba nhiệm vụ:

1. Đánh giá được khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace và hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn nái Landrace sinh sản tại trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên.
2. Đề xuất biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao năng suất sinh sản cho đàn lợn nái ngoại của trại.
3. Theo dõi những bệnh thường gặp ở đàn lợn nái nuôi tại trại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái Landrace sinh sản (bao gồm đàn nái kiểm định và đàn nái cơ bản).
• Phạm vi không gian: Trại giống lợn Tân Thái thuộc Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Thái Nguyên, địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập và theo dõi số liệu thực nghiệm từ ngày 15/12/2014 đến ngày 14/05/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết sinh lý học sinh sản gia súc và các tiêu chuẩn kiểm tra năng suất giống vật nuôi:

• Đặc điểm sinh vật học giống Landrace: Giống lợn hướng nạc, tiêu tốn thức ăn 3,0 kg thức ăn/kg tăng khối lượng, tăng trọng bình quân 750 g/con/ngày, tỷ lệ nạc đạt 59%; khối lượng trưởng thành đạt khoảng 320 kg ở con đực và 250 kg ở con cái. Giống này được ứng dụng trong các công thức lai thương phẩm như đực Landrace phối nái Móng Cái tạo con lai F1, hoặc đực Landrace phối nái F1 tạo con lai F2 (mang 3/4 máu ngoại, đạt 100 kg lúc 6 tháng tuổi, tỷ lệ nạc khoảng 48%).
• Cơ chế sinh lý sinh dục và mang thai: Hoạt động điều hòa thần kinh - nội tiết của trục vùng dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng (vai trò của FSH, LH, Estrogen, Progesterone, Prolactin, Prostaglandin); chu kỳ động dục (trung bình 18–22 ngày, thời gian chịu đực kéo dài khoảng 2,5 ngày); các giai đoạn phát triển thai kỳ gồm giai đoạn phôi thai (ngày 1–22), giai đoạn tiền thai (ngày 23–39) và giai đoạn bào thai (ngày 40–114).
• Hệ thống chỉ tiêu sinh lý và năng suất: Tuổi động dục lần đầu (TĐDLĐ), tuổi phối giống lần đầu (TPGLĐ), chu kỳ động dục, khối lượng phối giống lần đầu, thời gian mang thai, tuổi đẻ lứa đầu, số con sơ sinh/ổ, số con sống đến 24 giờ/ổ, số con để nuôi/ổ, số con cai sữa/ổ, tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa, khoảng cách lứa đẻ, khối lượng sơ sinh toàn ổ và từng con, khối lượng con tại các mốc 7 ngày, 14 ngày và 21 ngày tuổi (cai sữa).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Phương pháp theo dõi trực tiếp: Cùng kỹ thuật viên và công nhân ghi chép các chỉ tiêu sinh lý, ngày phối, ngày đẻ, số lượng con theo từng lứa; sử dụng cân điện tử hoặc cân bàn để xác định khối lượng sơ sinh, khối lượng toàn ổ và từng cá thể tại các mốc 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày tuổi.
• Phương pháp theo dõi gián tiếp: Thu thập và hồi cứu dữ liệu sinh sản, sản xuất từ hệ thống sổ sách lưu trữ và phần mềm quản lý máy tính của Trại giống lợn Tân Thái.
• Quy mô mẫu nghiên cứu: Theo dõi 30 lợn nái kiểm định và 30 lợn nái cơ bản; theo dõi công tác tiêm phòng trên đàn 50–60 con; theo dõi tỷ lệ mắc và điều trị bệnh trên đàn 150 con.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng phương pháp thống kê sinh vật học theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện (2008), số liệu được tính toán và phân tích trên phần mềm Minitab 14 với các tham số trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($s$) và sai số của số trung bình ($m_x$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc nâng cao năng suất đàn nái ngoại phục vụ công tác giống tại địa phương, xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, đồng thời khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu sinh học của lợn Landrace và ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp cơ sở kỹ thuật, đánh giá hiệu quả kinh tế cho cơ sở chăn nuôi.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về năng suất sinh sản của lợn Landrace (trích dẫn các nghiên cứu quốc tế của Quiniou cs, 2002; Le Dividich cs, 1999; Gondret cs, 2005; và nghiên cứu trong nước của Đặng Vũ Bình, 1995; Phan Xuân Hảo cs, 2001; Trần Quang Hân cs, 2002; Phạm Khánh Từ cs, 2014). Bên cạnh đó, tác giả mô tả chi tiết về Trại giống lợn Tân Thái:

• Cơ cấu tổ chức gồm 10 cán bộ công nhân viên (3 lao động gián tiếp gồm Trại trưởng, Trại phó, Kế toán kiêm thủ quỹ; 7 lao động trực tiếp gồm tổ chăn nuôi 8 người có 2 kỹ sư, 1 bác sĩ thú y, 5 công nhân, cùng 1 bảo vệ).
• Cơ sở vật chất kỹ thuật: Chuồng trại bố trí hướng Đông Nam - Tây Bắc; hệ thống chuồng lồng sàn bê tông cho nái chờ phối và chửa; chuồng lồng sàn nhựa cho nái đẻ, lợn con và lợn sau cai sữa; trang bị vòi nước uống tự động, giếng khoan, bể chứa nước và khu xử lý phân rãnh thoát thải. Hoạt động phụ trợ gồm 2,8 ha đất trồng trọt và cây ăn quả (vải, nhãn, xoài, chuối) kết hợp ao nuôi cá tận dụng chất thải chăn nuôi.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày địa điểm nghiên cứu tại Trại giống lợn Tân Thái (huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên) trong thời gian từ ngày 15/12/2014 đến ngày 14/05/2015. Quy định chi tiết các công thức xác định chỉ tiêu:

• $\text{TĐDLĐ} = \text{Ngày động dục lần đầu} - \text{Ngày sinh}$
• $\text{TPGLĐ} = \text{Ngày phối giống lần đầu} - \text{Ngày sinh}$
• $\text{Tuổi đẻ lứa đầu} = \text{Thời gian mang thai} + \text{TPGLĐ}$
• $\text{Thời gian mang thai} = \text{Tuổi đẻ lứa đầu} - \text{TPGLĐ}$
• Phương pháp cân đo thể trọng lợn con lúc sơ sinh, 7 ngày, 14 ngày và 21 ngày tuổi bằng cân chuyên dụng; quy trình nhập và xử lý dữ liệu bằng phần mềm Minitab 14.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả thực nghiệm đạt được tại trại giống, phân chia thành 4 nội dung cụ thể:

1. Công tác thú y và phòng trị bệnh:
   • Đánh giá hiệu quả tiêm phòng các loại vacxin (Lở mồm long móng đạt 100%, Dịch tả 100%, Tụ huyết trùng 100%, Suyễn 96%, Circo 50 con theo dõi, Farrowsure 100%).
   • Tình hình điều trị các bệnh phổ biến trên đàn 150 con: Bệnh ỉa chảy có tỷ lệ mắc cao nhất (33,33%, khỏi 96%); bệnh viêm tử cung mắc 13,3% (khỏi 100%); bệnh đẻ khó mắc 13,3% (can thiệp khỏi 100%); bệnh viêm phổi mắc 10% (khỏi 90%).
2. Chỉ tiêu sinh lý sinh dục của lợn nái Landrace ($n=30$):
   • Tuổi động dục lần đầu trung bình là $190,7 \pm 0,01$ ngày.
   • Tuổi phối giống lần đầu là $216,3 \pm 0,02$ ngày, khối lượng khi phối giống lần đầu đạt $133,033 \pm 0,85$ kg.
   • Chu kỳ động dục trung bình kéo dài $20,3 \pm 0,3$ ngày.
   • Thời gian mang thai trung bình là $113,86 \pm 0,18$ ngày.
   • Tuổi đẻ lứa đầu trung bình là $329,63 \pm 1,38$ ngày.
3. Khả năng sinh sản và sản xuất của nái kiểm định và nái cơ bản ($n=30$):
   • Nái kiểm định: Đẻ lứa đầu đạt số con sơ sinh $8,96 \pm 0,25$ con/ổ; số con sống đến 24 giờ đạt $8,33 \pm 0,19$ con/ổ; số con cai sữa đạt $7,7 \pm 0,15$ con/ổ; tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa là 85,94%. Khối lượng sơ sinh bình quân $1,3 \pm 0,003$ kg/con; khối lượng cai sữa (21 ngày) đạt $7,19 \pm 0,06$ kg/con.
   • Nái cơ bản: Năng suất vượt trội với số con sơ sinh đạt $12,76 \pm 0,32$ con/ổ; số con sống đến 24 giờ đạt $12,16 \pm 0,26$ con/ổ; số con để nuôi đạt $11,83 \pm 0,23$ con/ổ; số con cai sữa đạt $11,36 \pm 0,19$ con/ổ; tỷ lệ nuôi sống đạt 92,7%; khoảng cách lứa đẻ là $142,8 \pm 0,56$ ngày. Khối lượng sơ sinh đạt $1,42 \pm 0,02$ kg/con; khối lượng con lúc 7 ngày tuổi đạt $2,26 \pm 0,05$ kg; lúc 14 ngày tuổi đạt $4,75 \pm 0,02$ kg; khối lượng cai sữa đạt $7,2 \pm 0,06$ kg/con (khối lượng toàn ổ cai sữa đạt $82,47 \pm 1,22$ kg).
4. Hiệu quả kinh tế của một lợn nái cơ bản/năm:
   • Mỗi nái cơ bản/năm sản xuất bình quân $28,47 \pm 0,7$ con sơ sinh, xuất bán $25,5 \pm 0,4$ con lợn giống với tổng khối lượng xuất bán là $181,76 \pm 2,99$ kg.
   • Đơn giá lợn giống xuất bán đạt 257.142 đồng/kg, mang lại tổng doanh thu 46.739.107 đồng/nái/năm.
   • Chi phí thức ăn khoảng 11.666.000 đồng/năm; chi phí thú y 301.433 đồng; tổng chi phí sản xuất (gồm cả khấu hao, điện nước, nhân công) là 17.009.000 đồng/nái/năm.
   • Lợi nhuận thu được đạt trên 29,8 triệu đồng/nái cơ bản/năm.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn diện các chỉ tiêu kỹ thuật đạt được, nêu rõ các mặt hạn chế của cơ sở (vị trí gần khu dân cư khó lập vành đai dịch tễ, trang thiết bị thú y chưa đồng bộ) và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, định hướng mở rộng nghiên cứu trong tương lai.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu cung cấp số liệu thực nghiệm chi tiết về đàn lợn nái Landrace thuần nuôi thích nghi tại khu vực trung du miền núi phía Bắc (Thái Nguyên).

Nhóm chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Nái kiểm định ($n=30$)	Nái cơ bản ($n=30$)
Số con sơ sinh / ổ	con	$8,96 \pm 0,25$	$12,76 \pm 0,32$
Số con sống đến 24 giờ / ổ	con	$8,33 \pm 0,19$	$12,16 \pm 0,26$
Số con để nuôi / ổ	con	$8,16 \pm 0,16$	$11,83 \pm 0,23$
Số con cai sữa / ổ	con	$7,70 \pm 0,15$	$11,36 \pm 0,19$
Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa	%	85,94	92,70
Khoảng cách lứa đẻ	ngày	-	$142,8 \pm 0,56$
Khối lượng sơ sinh / con	kg	$1,30 \pm 0,003$	$1,42 \pm 0,02$
Khối lượng sơ sinh toàn ổ	kg	$11,77 \pm 0,34$	$18,35 \pm 0,47$
Khối lượng 7 ngày tuổi / con	kg	$2,18 \pm 0,008$	$2,26 \pm 0,05$
Khối lượng 14 ngày tuổi / con	kg	$4,68 \pm 0,014$	$4,75 \pm 0,02$
Khối lượng cai sữa (21 ngày) / con	kg	$7,19 \pm 0,06$	$7,20 \pm 0,06$
Khối lượng cai sữa toàn ổ	kg	$55,44 \pm 1,42$	$82,47 \pm 1,22$

Số liệu tiêm phòng và điều trị bệnh tại trại:

Bệnh theo dõi	Số con theo dõi	Số con mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)	Số con điều trị khỏi	Tỷ lệ khỏi (%)
Viêm tử cung	150	20	13,30	20	100,0
Ỉa chảy	150	50	33,33	48	96,0
Đẻ khó	150	20	13,30	20	100,0
Viêm phổi	150	15	10,00	9	90,0

Các giải pháp và kiến nghị kỹ thuật do tác giả đề xuất:

• Cần chú trọng thời điểm phối giống thích hợp vào cuối ngày thứ 3 và đầu ngày thứ 4 của chu kỳ động dục để nâng cao tỷ lệ thụ thai.
• Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh chuồng đẻ, ô úm lợn con nhằm ngăn ngừa triệt để bệnh ỉa chảy và viêm tử cung.
• Sau khi cai sữa ở 21 ngày tuổi, cần áp dụng kỹ thuật cho lợn con tập ăn cám với lượng chia nhỏ nhiều lần trong ngày, tránh để thức ăn thừa tồn lưu qua đêm gây rối loạn tiêu hóa.
• Quản lý khẩu phần nái mang thai theo 2 giai đoạn (kỳ I: 1–84 ngày; kỳ II: 84–114 ngày, đặc biệt chú ý 2 tuần cuối từ 100–114 ngày) để kích thích bào thai phát triển tối đa mà không gây béo tích mỡ.

Đóng góp của khóa luận:

• Bổ sung dẫn liệu thực tế về khả năng sinh sản của dòng lợn ngoại Landrace trong điều kiện tiểu khí hậu và kỹ thuật nuôi nhốt chuồng lồng công nghiệp tại Thái Nguyên.
• Chứng minh tính khả thi kinh tế của mô hình nuôi giữ giống nái ngoại thuần với mức sinh lời trên 29,8 triệu đồng/nái/năm, làm cơ sở khoa học để trung tâm giống nhân rộng mô hình cung ứng con giống cho nông hộ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Thời gian thực tập và theo dõi thực nghiệm còn ngắn (5 tháng, từ 15/12/2014 đến 14/05/2015), chưa đủ chu kỳ để theo dõi liên tục toàn bộ các lứa đẻ trong suốt vòng đời khai thác của nái.
• Dung lượng mẫu còn hạn chế ($n=30$ đối với mỗi nhóm nái kiểm định và nái cơ bản).
• Số liệu thống kê gốc tại cơ sở chưa đồng bộ qua nhiều năm nên chưa thể phân tích sâu sự biến động năng suất qua từng thứ tự lứa đẻ cụ thể (lứa 2, 3, 4...).
• Cơ sở nghiên cứu nằm xen kẽ trong khu vực đông dân cư, điều kiện trang thiết bị thú y còn thiếu thốn và chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc kiểm soát tuyệt đối các yếu tố dịch tễ môi trường.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi theo dõi trên quy mô đàn lớn hơn và tại nhiều cơ sở chăn nuôi khác nhau trên địa bàn tỉnh để có đánh giá đa chiều về khả năng thích nghi.
• Tiếp tục theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và chất lượng thân thịt của đời con thương phẩm (F1, F2) tạo ra từ công thức lai giữa đực giống Landrace của trại với các giống nái địa phương.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y và Bác sĩ thú y: Nguồn tài liệu học tập về phương pháp bố trí thí nghiệm theo dõi năng suất đàn nái sinh sản, kỹ thuật thống kê mô tả sinh học bằng Minitab 14.
• Cán bộ kỹ thuật và chủ trang trại chăn nuôi lợn giống: Tham khảo định mức kinh tế - kỹ thuật chuẩn của giống Landrace (tuổi thành thục, trọng lượng phối giống, khoảng cách lứa đẻ, khối lượng lợn con cai sữa ở 21 ngày tuổi) để xây dựng biểu đồ khai thác nái phù hợp.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống số liệu đối chiếu chi tiết giữa nái kiểm định và nái cơ bản (Bảng 4.4, 4.5, 4.6, 4.7) cùng bảng hạch toán chi phí - doanh thu thực tế của 1 nái cơ bản/năm (Bảng 4.8).

Câu hỏi thường gặp

1. Tuổi phối giống lần đầu và khối lượng phối giống của lợn nái Landrace tại trại Tân Thái là bao nhiêu? Theo số liệu nghiên cứu trên 30 con nái theo dõi, tuổi phối giống lần đầu trung bình là $216,3 \pm 0,02$ ngày và khối lượng cơ thể khi phối giống lần đầu đạt $133,033 \pm 0,85$ kg.

2. Có sự chênh lệch như thế nào về số con sơ sinh/ổ giữa nái kiểm định và nái cơ bản? Nái kiểm định đẻ lứa đầu đạt trung bình $8,96 \pm 0,25$ con sơ sinh/ổ (trong đó số con sống đến 24 giờ là $8,33 \pm 0,19$ con). Trong khi đó, nái cơ bản đạt trung bình $12,76 \pm 0,32$ con sơ sinh/ổ (số con sống đến 24 giờ là $12,16 \pm 0,26$ con), cao hơn rõ rệt so với lứa đầu.

3. Lợn con Landrace tại trại được cai sữa vào thời điểm nào và đạt khối lượng bao nhiêu? Đàn lợn con được cai sữa tại thời điểm 21 ngày tuổi. Khối lượng cai sữa bình quân đạt $7,19 \pm 0,06$ kg/con ở nái kiểm định và đạt $7,20 \pm 0,06$ kg/con ở nái cơ bản (khối lượng toàn ổ cai sữa của nái cơ bản đạt $82,47 \pm 1,22$ kg).

4. Bệnh nào có tỷ lệ mắc cao nhất ở đàn lợn theo dõi tại trại và kết quả điều trị ra sao? Trong số 150 con được theo dõi, bệnh ỉa chảy có tỷ lệ mắc cao nhất với 50 con mắc (chiếm 33,33%), số con điều trị khỏi là 48 con (đạt tỷ lệ chữa khỏi 96%). Tiếp theo là bệnh viêm tử cung (13,3%, khỏi 100%) và đẻ khó (13,3%, can thiệp thành công 100%).

5. Hiệu quả kinh tế thu được từ một lợn nái cơ bản Landrace trong một năm là bao nhiêu? Mỗi lợn nái cơ bản/năm sản xuất xuất bán được khoảng 25,5 con lợn giống (tương đương 181,76 kg lợn giống), đạt doanh thu 46.739.107 đồng. Sau khi trừ tổng chi phí thức ăn, thuốc thú y, điện nước, công nhân là 17.009.000 đồng, lợi nhuận thu được đạt trên 29,8 triệu đồng/nái/năm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Duy Thức đã phản ánh chân thực và chi tiết các chỉ tiêu sinh lý sinh dục, năng suất sinh sản, sức sản xuất và hiệu quả kinh tế của đàn lợn nái Landrace thuần tại Trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Kết quả khẳng định giống lợn Landrace thích nghi tốt với điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng công nghiệp của trại, thể hiện qua các chỉ tiêu nổi bật ở nái cơ bản như đẻ 12,76 con sơ sinh/ổ, khối lượng cai sữa 21 ngày đạt 7,2 kg/con và lợi nhuận kinh tế đạt trên 29,8 triệu đồng/nái/năm. Mặc dù còn giới hạn về thời gian theo dõi 5 tháng và quy mô mẫu 30 nái mỗi nhóm, công trình đã cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý giống và phòng trừ dịch bệnh tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi lợn ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung đóng vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống chăn nuôi. Lợn là loài gia súc được nuôi nhiều và cung cấp lượng thực phẩm lớn nhất cho con người. Việt Nam là một trong những quốc gia có nền chăn nuôi chưa phát triển, năng suất chăn nuôi và chất lượng sản phẩm không cao. Kết quả này một phần là do khó khăn về điều kiện tự nhiên, nhưng quan trọng hơn là do kỹ thuật chăn nuôi còn hạn chế, hơn thế nữa các giống lợn được sử dụng cho chăn nuôi có khả năng sản xuất và chất lượng sản phẩm chưa cao.

Để chăn nuôi đàn lợn ngoại đạt hiệu quả cao bên cạnh các yếu tố về thức ăn, chuồng trại, kỹ thuật chăn nuôi… thì một trong những yếu tố hết sức quan trọng cần được đảm bảo là phải có đàn giống tốt. Điều này phụ thuộc rất lớn vào năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại. Tuy nhiên, các giống lợn ngoại được nuôi phổ biến tại các trang trại của nước ta chủ yếu là nuôi sinh sản để sản xuất thương phẩm, do đó việc kiểm tra năng suất chưa được chú trọng. Để có con giống tốt cung cấp cho sản xuất thì việc chọn lọc và nuôi dưỡng tốt đàn lợn nhập ngoại tại các cơ sở, các trại giống là rất quan trọng.

Những vấn đề trên chỉ ra rằng việc kiểm tra năng suất của các dòng, các giống này cần được đánh giá đầy đủ hơn. Với mục đích góp phần nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại, đồng thời bổ sung các tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực sinh sản của giống lợn nái ngoại, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace nuôi tại trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá được khả năng sản xuất của đàn lợn nái Landrace và hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn nái Landrace sinh sản tại trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên. - Đề xuất biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao năng suất sinh sản cho đàn lợn nái ngoại của trại.

- Theo dõi những bệnh thường gặp ở đàn lợn nái nuôi tại trại. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học Bổ sung tư liệu về khả năng sinh sản của lợn Landrace và quy trình phòng trị bệnh cho lợn. Ý nghĩa trong thực tiền Là cơ sở để đánh giá về khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của lợn Landrace góp phần phần phục vụ công tác sản xuất trong chăn nuôi.

e 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Đặc điểm lợn Landrace Giống lợn Landrace được tạo ra ở Đan Mạch (1895). Lợn có năng suất cao, sinh trưởng nhanh, tiêu tốn thức ăn 3,0 kg/kg tăng khối lượng, tăng khối lượng bình quân 750g /con /ngày, tỷ lệ nạc 59%.

Khối lượng lợn trưởng thành có thể lên tới 320 kg ở con đực và 250 ở con cái. - Lợn Landrace có khả năng sinh sản khá cao và nuôi con khéo. Đây là giống lợn chuyên hướng nạc và được dùng để lai kinh tế. Các công thức lai chủ yếu hiện nay là: + Lợn đực Landrace x lợn nái Móng Cái (hoặc lợn địa phương) để lấy con cai F1 nuôi thịt.

+ Lợn đực Landrace x lợn F1 (công thức trên) lấy con lai F2 có ¾ máu ngoại nuôi thịt cho khối lượng lúc 6 tháng tuổi đạt khoảng 100 kg, tỷ lệ nạc khoảng 48%. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái Landrace * Sự thành thục về tính và thể vóc - Sự thành thục về tính. Tuổi thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ tính dục và có khả năng sinh sản. Khi gia súc đã thành thục về tính, bộ máy sinh dục đã phát triển hoàn thiện, dưới tác dụng của thần kinh nội tiết tố con vật bắt đầu xuất hiện các phản xạ về sinh dục.

Con cái có hiện tượng động dục, con đực có phản xạ giao phối. Khi đó ở con cái các noãn bao chín và rụng trứng (lần đầu), con đực có phản xạ sinh tinh. Đối với các giống gia súc khác nhau thì thời gian thành e 4 thục về tính khác nhau, ở lợn nội thường từ 4 - 5 tháng tuổi (120 - 150 ngày), ở lợn ngoại (180 - 210 ngày) (Vũ Trọng Hốt và cs, 2000 [9]). Kết quả nghiên cứu của Phan Xuân Hảo và cs (2001) [10], cho biết lợn Landrace thành thục về tính là 213,1 ngày.

Ở lợn nái có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính như giống, chế độ dinh dưỡng, khí hậu, chuồng trại, trạng thái sinh lý của từng cá thể, … + Giống: ở lợn lai tuổi động dục đầu tiên muộn hơn so với lợn nội thuần. Lợn lai F1 bắt đầu động dục lúc 6 tháng tuổi, khi khối lượng cơ thể đạt 50 - 55kg. Lợn ngoại động dục lần đầu muộn hơn so với lợn lai vào lúc 6 - 7 tháng tuổi, khi lợn có khối lượng 65 - 68 kg. Còn đối với lợn nội tuổi thành thục về tính từ 4 - 5 tháng tuổi.

Cụ thể lợn Landrace nhập vào nuôi ở Việt Nam có tuổi động dục lần đầu là 208 - 209 ngày. + Chế độ dinh dưỡng: Ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thành thục về tính của lợn cái. Thường những lợn được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt thì tuổi thành thục về tính sớm hơn những lợn được nuôi trong điều kiện dinh dưỡng kém. Lê Đình Phùng (2011) [12] cho biết, lợn cái được nuôi trong điều kiện dinh dưỡng tốt sẽ thành thục ở độ tuổi trung bình 188, 5 ngày (6 tháng tuổi) với khối lượng cơ thể là 80 kg và nếu hạn chế thức ăn thì sự thành thục về tính sẽ xuất hiện lúc 234, 8 ngày (trên 7 tháng tuổi) và khối lượng cơ thể là 48,4 kg.

Dinh dưỡng thiếu làm chậm sự thành thục về tính là do sự tác động xấu lên tuyến yên và sự tiết kích tố hướng dục, nếu thừa dinh dưỡng cũng ảnh hưởng không tốt tới sự thành thục là do sự tích luỹ mỡ xung quanh buồng trứng và cơ quan sinh dục làm giảm chức năng bình thường của chúng, mặt khác do béo quá ảnh hưởng tới các hocmon oestrogen và progesterone trong máu làm cho hàm lượng của chúng trong cơ thể không đạt mức cần thiết để thúc đẩy sự thành thục. e 5 + Mùa vụ và thời kỳ chiếu sáng: Cũng là yếu tố ảnh hưởng rõ rệt tới tuổi động dục. Mùa hè lợn cái hậu bị thành thục chậm hơn so với mùa thu - đông, điều đó có thể do ảnh hưởng của nhiệt độ trong chuồng nuôi gắn liền với mức tăng trọng thấp trong các tháng nóng. Những con được chăn thả tự do thì xuất hiện thành thục sớm hơn những con nuôi nhốt trong chuồng 14 ngày (mùa xuân) và 17 ngày (mùa thu).

Mùa đông, thời gian chiếu sáng trong ngày thấp hơn so với các mùa khác trong năm, bóng tối cũng làm chậm tuổi thành thục về tính so với những biến động ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo 112 giờ mỗi ngày (Cù Xuân Dần và cs, 1996) [4]. + Mật độ nuôi nhốt: Mật độ nuôi nhốt đông trên 1 đơn vị diện tích trong suốt thời gian phát triển sẽ làm chậm tuổi động dục. Nhưng cần tránh nuôi nái hậu bị tách biệt đàn trong thời kỳ phát triển. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc nuôi nhốt lợn cái hậu bị riêng từng cá thể sẽ làm chậm lại thành thục tính so với lợn cái được nuôi nhốt theo nhóm.

Bên cạnh những yếu tố trên thì đực giống cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tuổi động dục của lợn cái hậu bị. Nếu nái hậu bị thường xuyên tiếp xúc với đực giống sẽ nhanh động dục hơn nái hậu bị không tiếp xúc với lợn đực giống. Theo Phan Xuân Hảo và cs (2001) [10], lợn cái hậu bị ngoài 90 kg thể trọng ở 165 ngày tuổi cho tiếp xúc 2 lần/ngày với lợn đực, mỗi lần tiếp xúc 15 - 20 phút thì tới 83% lợn cái hậu bị động dục lần đầu. - Sự thành thục về thể vóc: Tuổi thành thục về thể vóc là tuổi có sự phát triển về ngoại hình và thể chất đạt mức độ hoàn chỉnh, xương đã được cốt hoá hoàn toàn, tầm vóc ổn định.

Tuổi thành thục về thể vóc thường chậm hơn so với tuổi thành thục về tính. Thành thục về tính được đánh dấu bằng hiện tượng động dục lần đầu tiên. e 6 Lúc này sự sinh trưởng và phát dục của cơ thể vẫn còn tiếp tục, trong giai đoạn lợn thành thục về tính mà cho giao phối sẽ không tốt, vì lợn mẹ có thể thụ thai nhưng cơ thể mẹ chưa đảm bảo cho bào thai phát triển tốt, nên chất lượng đời con kém. Đồng thời cơ quan sinh dục, đặc biệt là xương chậu vẫn còn hẹp dễ gây hiện tượng khó đẻ.

Điều này ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của lợn nái sau này. Do đó không nên cho phối giống quá sớm. Đối với lợn cái nội khi được 7 - 8 tháng tuổi khối lượng đạt 40 - 50 kg nên cho phối, đối với lợn ngoại khi được 8 - 9 tháng tuổi, khối lượng đạt 100 - 110 kg mới nên cho phối. * Chu kỳ động dục Theo Trần Quang Hân và cs (2002) [8] chu kỳ động dục là một quá trình sinh lý phức tạp sau khi toàn bộ cơ thể đã phát triển hoàn hảo, cơ quan sinh dục không có bào thai và không có hiện tượng bệnh lý thì bên trong buồng trứng có quá trình phát triển của noãn bao, noãn bao thành thục, trứng chín và thải trứng.

Song song với quá trình thải trứng thì toàn bộ cơ thể nói chung đặc biệt là cơ quan sinh dục có hàng loạt các biến đổi về hình thái cấu tạo và chức năng sinh lý. Tất cả các biến đổi đó được lặp đi, lặp lại có tính chất chu kỳ nên gọi là chu kỳ tính. Chu kỳ tính được bắt đầu từ khi cơ thể đã thành thục về tính, nó xuất hiện liên tục và chấm dứt khi cơ thể nái già yếu. - Tiền động dục (kéo dài 2 - 3 ngày).

Đây là giai đoạn đầu của chu kỳ sinh dục. Ở giai đoạn này các noãn bao phát triển thành thục và nổi rõ lên bề mặt buồng trứng.