CHƯƠNG 1 - BOI CANH LICH SỬ Ở VIỆT NAM VÀ TRIEU TIEN TRONG CHIEN TRANH THE GIỚI LAN THỨ II CHƯƠNG 2 - CHÍNH SÁCH GIÁO DUC CUA CHÍNH QUYEN THUC DÂN TẠI VIỆT NAM VÀ TRIEU TIEN CHƯƠNG3 : MỘT VÀI NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ 10 CHUONG1 - BOI CANH LICH SỬ CUA VIET NAM VÀ TRIEU TIEN TRONG CHIEN TRANH THE GIỚI LÀN THỨ II 1. Khái lược về tình hình Việt Nam dưới ách cai trị của Pháp - Nhật 1. Đại chiến thế giới thứ hai và tình hình Việt Nam Trong giai đoạn từ năm 1936-1939, dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đã triển khai phong trào Dân chủ Đông Dương. Hơn nữa chính quốc Pháp phải thi hành một số thay đổi về chính sách và đã có 3 quyết định rất quan trọng: Trả lại tự do cho tù nhân chính trị, thành lập Ủy ban điều tra tình hình các thuộc địa và thi hành một số cải cách xã hội.
Khi đó dân tộc Việt Nam mới chỉ giành được quyền tự do ở một số phương diện. NhưngChiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu với cuộc tan công Ba Lan của Đức vào ngày 1/9/1939. Hai ngày sau, Anh và Pháp tuyên chiến với Đức, chiến tranh lan ra cả Châu Âu và toàn thế giới một cách nhanh chóng. Là một trong nhữngquốc gia đầu tiên bị lôi cuốn vào cuộc chiến tranh này, Pháp ra sức thi hành các chính sách bóc lột kinh tế để đối phó với chiến tranh,đồng thời tìm cách đàn áp lực lượng và phong trao cách mạng ở các nước thuộc địa để bảo đảm sự ồn định và tập trung lực lượng tham gia chiến tranh.
Tại Việt Nam, Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, Catrouxđang giữ chức Toàn quyền Đông Dương. Trước sự thay đôi nhanh chóng của tình hình, Toàn quyền Đông Dương Catroux tăng cường thi hành các chính sách bóc lột Đông Dương dé phục vu cho cuộc chién tranh thé gidi lần thứ hai của Pháp. Đồng thời từng bước bị thủ tiêu, các quyền tự do dân chủ mà nhân dân Việt Nam mới giành được trong phong trào Dân chủ Đông Dương. Đặc biệt, các chính sách đàn áp Việt Nam của thực dân Pháp trở nên tram trong hontrong chién tranh thé giới thứ hai, với sự xâm lược và đô hộ của Nhật Bản.
Kế thừa Catroux, Toàn quyền Đông Dương Decoux cùng ra sứcđàn áp mọi hoạt động dân chủ. Nguyên tắc tự do bị bác bỏ công khai, những hoạt động của tat cả các bộ phận dân cử cũng bị đình chỉ. Những chế độ ngu dân và đàn áp như chế độ ra báo phải xin phép trước và kiểm duyệt được tái lập. Từ 1940-1943, 17 nhật báo và 11 tạp chí biến mất; số báo còn lại phải tự giới hạn mình vào việc "triển khai các lược đồ" do sở I.
Câu lưu hành chính và cải tạo đặc biệt đối với các phần tử "nguy hiểm" [7; 553-554]. Dưới tác động của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai và nhất là những chính sách cai tri của thực dân Pháp đã làm cho xã hội Việt Nam biến đổi toàn diện. Về kinh tế, dé phục vụ cho cu ộc chiến tranh lâu dai, dé quốc Pháp đã tăng cường đ ộng viên kinh tế trong nước cũng như thu ộc địa. Ngay sau khi Chiến tranh thế giới vừa bùng nỗ vào tháng 9 năm 1939, Catroux đã ra lệnh tổng động viên nhăm “cung cấp cho mẫu quốc tiềm lực tối đa của Đông Dương về quân đ ội, nhân lực, các sản phâm và nhiên liệu” [11; 304].
Pháp đã thi hành chính sách “kinh tế chỉ huy”, thành lập “Đại hội đồng kinh tế tối cao Đông Dương”, “Bộ tham mưu kinh tế Việt Nam”, tăng cường vơ vét vàng bạc, tăng thuế cũ , đặt thêm thuế mới , phát hành bạc giấy, tô chức quốc trái lac quyên, sa thải bớt công chức , giảm tiền lương, tăng giờ lam,. Từ khi đô hộ Việt Nam, dé đảm bao cho nền công nghỉ ệp ở chính quốc , thực dân Pháp chủ trương không lập các cơ sở công nghiệp nặng. Nhưng khi chiến tranh thé giới vừa bùng nô, thực dân Pháp đã cho mở những nhà máy lắp súng, chế thuốc súng, làm bom đạn dé phục vụ cho chiến tranh. “Toàn quyền Catroux bắt bu ộc các nhà nông trồng những cây kỹ nghệ dé phục vụ cho chiến tranh” [21; 539].
Về mặt chính trị, “Đề quốc Pháp ral ệnh giải tán Đảng c ộng sản, khủng bố thăng tay, xét nhà, bắt người, giam cầm các chiến sĩ c ộng sản cùng các phan tử cấp tiễn trong dân chúng, khoá miệng và điều khiến tat ca các cơ quan thông tin, giải tán những hội ái hữu tương tẾ, lập thêm những sở m ật thám chính trị” [2; 35]. Ngày 4/1/1940, Toàn quyền Đông Dương Catroux tuyên bồ tại H ội đồng chính phủ Đông Dương: “Chúng ta đánh toàn diện và mau chóng vào các tô chức c_ ông sản; trong cuộc đấu tranh này , phải tiêu diệt cộng sản thì Đông Dương mới được yên 6n và trung thành với nước Pháp. Chúng ta không có quyền không thắng. Tình thế chiến tranh bắt buộc chúng ta hành động không chút thương tiếc” [11; 304].
12 Với sự bóc lột về mặt kinh tế, những chính sách đàn áp về mặt chính trị của thực dân Pháp tạo ra một bầu không khí chính trị u uất. Những phong trào và xu hướng để giành độc lập của dân tộc bị cản trở và đình chỉ. Nhân dân Việt Nam phải chịu không chỉ nỗi đau thể xác mà còn cả nỗi đau về tinh thần. Lúc này,tình hình chiến tranh tại Châu Âu đang trở nên có lợi cho phát xít Đức.
Phát xít Đức thôn tính và đặt ách thống trị của nó lên hầu hết các nước châu Âu. Đức đánh vào Pháp và chính phủ tư sản Pháp đầu hàng và bọn tay sai (Collaborateur) đã bán đứng Pháp cho Đức vào tháng 6 năm 1940. Sau khi Pháp đầu hàng, Chính phủ bù nhìn thân phát xít là chính phủ Pêtanh - Visy được xây dựng tại Pháp. Sự biến đổi tình hình của Pháp thực sự đã tác động mạnh mẽ đến Việt Nam.
Sự xâm lược của phát xít Nhật và chính sách cai trị của Pháp-Nhật tại Việt Nam Việc Pháp đầu hàng phát xít Đức là một cơ hội thuận lợi cho phát xít Nhật Bản xâm lược Đông Dương. Sớm nhận thấy tầm quan trọng của Đông Dương trong cuộc chiến tranh của Nh at ở Chau A , Nhật từng bước day mạnh vi ệc xâm chiếm Đông Dương. Đặc biệt, từ tháng 10 năm 1938, quân Nhật đã chiếm được Quảng Châu, áp sát biên giới Vi ệt - Trung. Lúc đó, Nhật Bản gặp nhiều khó khăn do viện trợ bên ngoài cho chính phủ Tưởng Giới Thạch qua tuyến đường sắt Hải Phòng - Hà Nội - Vân Nam.
Mặt khác, Dong Dương với những tai nguyên thí én nhiên phong phú, đặc biệt là lúa gạo chính là “cái dạ dày” cho quan Nh ật trong việc tiến hành chiến tranh. Day cũng chính là ban đạp chiến lược cho vi ệc tiến công xâm lược các nước khác ở khu vực Đông Nam A_. “Dem quân sang Đông Dương , Nhật muốn nhân cơ h ội Pháp bại tr ận, lay một bộ phận thuộc địa của Pháp , chiếm lay những nguồn nguyên li ệu béo bở ở Đông Dương dé cung cấp cho chiến tranh _, lấy Đông Dương làm nơi căn cứ quân sự đánh Hoa Nam và triệt đường tiếp tế quân nhu khí giới cho Trung Quốc ở Miễn _ - Điện hong mau ra khỏi vùng bùn lầy Trung Quốc, dùng Đông Duong làm cái cầu tién bước xuống miền Nam Duong , A châu” [2: 131]. 13 Sau khi Pháp đầu hàng phát xít Đức, Decoux được cử làm Toàn quyền Đông Dương thay thé Catroux vào tháng 7 năm 1940 và lúc đầu, Decoux vẫn duy trì chính sách cướp bóc như thời toàn quyền Catroux dé tập trung lực lượng quân đội và kinh tế chống đối quân Nhật Bản.
Nhật gửi tối hậu thư cho Toàn quyền Decoux yêu cầu Pháp phải đóng cửa biên giới Việt - Trung vào ngày 18/6/1940, tức 4 ngày từ sau khi thủ đô Paris của Pháp rơi vào tay phát xít Đức. Vào tháng 8 năm 1940, Chính phủ Vichy ở Pháp đã ký với Chính phủ Nh at hiệp ước đồng ý cho Nh at đưa 25.000 quân vào chiếm đóng Đông Dương. Dé tránh giao tranh với Nhật, Pháp nhượng bộ với hiệp ước ngày 22/9/1940. Hiệp ước này bô sung quy định thê thứ c chiếm đóng Đông Dương cua Nh ật đã được chính phủ thực dân Pháp chấpnh ận nhưng quân đội Nhật vẫn vượt biên giới phía Bắc, đánh chiếm Lạng Sơn, ném bom Hải Phòng và đồ bộ vào Đồ Son.
Sau khi kéo vào Việt Nam, phát xít Nhật đã cùng với Pháp thiết lập lại một chế độ cai trị hết sức hà khắc tại Việt Nam. Tác giả Phạm Hồng Tung cho rằng: “Tinh chat phát xít củat ập đoàn này, một mặt, là sự kế thừa những đ ac điểm vị chủng, tàn bạo và phản dân chủ trong chính sách cai trị, áp bức của thực dân Pháp ở Đông Dương tr ước Chiến tranh Thế giới I an thứ hai. Mặt khác, đó là kết quả của quá trình tự nguyện phát xít hoá, liên minh với phe Trục của tập đoàn Decoux” [15; 77-85]. Tập đoàn phát xít này đã tiến hành cải cách bộ máy cai trị, tăng cường lực lượng cảnh sát, mật thám.
dé đàn áp phong trào cách mạng Đông Duong. Nhưng đồng thời, Pháp và Nhật Bản cạnh tranh với nhau để đảm bảo sự ảnh hưởng của mình ở Việt Nam, lôi kéo lực lượng Việt Nam. Thực dân Pháp vẫn cầm quyền cai tri Đông Dương, nhưng Nhật Ban đây mạnh chiến dịch tuyên truyền ầm i về các cuộc thắng trận của Nhật Bản là sẽ mở giải phóng châu Á khỏi ách cai trị thực dân của phương Tây. Sự thất bại của thực dân Pháp trước quân đ ội Nhật chính là sự thất bai của người da trắng trước người da vàng _.
Nó khiến cho nhân dân Vi ệt Nam tin tưởng hơn vào thang lợi của cu ộc dau tranh chống thực dân Pháp. Y tưởng của Nhật Bản về "Khối Thịnh vượng Đại Đông Á" chính là một yếu tố nguy hiểm đối với thực dân Pháp. 14 Đề đối phó với cuộc tấn công của quân đội Nhật Bản, về mặt "trận tinh thần", Chính quyền Decoux đưa ra một khái niệm về một Liên hiệp(Liên bang) các quốc gia tự lập và liên đới, hiệp nhất trong một “ý thức chung” và hoạt động của nó sẽ do nước Pháp phối hợp và điều khiển.