So Sánh Đặc Trưng Từ Vựng Giữa Thơ Mới và Thơ Truyền Thống Việt Nam

Bài viết so sánh đặc trưng từ vựng của thơ mới và thơ truyền thống Việt Nam, khám phá sự khác biệt và ảnh hưởng văn hóa trong ngôn ngữ thơ.

• Tác giả: Vuõ Thò AÂn
• Người hướng dẫn: GS. Bùi Khánh Thế
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học So Sánh
• Đề tài: So Sánh Đặc Trưng Từ Vựng Giữa Thơ Mới và Thơ Truyền Thống Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: SO SÁNH ĐẶC TRƯNG TỪ VỰNG CỦA THÔ MỚI VỚI THÔ NOÂM (XUẤT TRÊN BÌNH DIỄN TỔNG QUÁT)
• 1.1. Giới thuyết chung về đặc điểm của thô Noâm và Thô Mới
• 1.2. Một cái nhìn tổng quát về từ vựng trong Thô Mới so với thô Noâm
• 1.3. Về cấu tạo
• 1.4. Về nguồn gốc
• 1.5. Về diện tích, diện có
• 1.6. Về tên riêng
• 1.7. Về ngữ nghĩa
• 1.8. Mạch chạy của từ ngữ từ thô Noâm đến Thô Mới
• 1.9. Từ thô Nguyễn Trãi đến thô Nguyễn Khuyến, Tuù Xöông
• 1.10. Từ ngữ trong thô Tân Đà, “dấu gạch nối” giữa hai thời đại thi ca
• 1.11. Từ ngữ trong Thô Mới – sự kế thừa và cách tân từ ngữ trong thơ ca truyền thống
• 2. CHƯƠNG 2: SO SÁNH ĐẶC TRƯNG TỪ VỰNG CỦA MỘT SỐ THỂ THƠ TRONG THÔ MỚI VÀ THÔ NOÂM
• 2.1. So sánh đặc trưng từ vựng trong thể Đường luật của Thô Mới với thể Đường luật của thô Noâm
• 2.2. Về cấu tạo
• 2.3. Về nguồn gốc
• 2.4. Về ngữ nghĩa
• 2.5. So sánh đặc trưng từ vựng trong thể thơ phi truyền thống với thể thơ truyền thống trong nội bộ Thô Mới
• 2.6. Về cấu tạo
• 2.7. Về nguồn gốc
• 2.8. Về ngữ nghĩa
• 2.9. So sánh đặc trưng từ vựng của thể thơ phi truyền thống với thể Đường luật
• 2.10. So sánh đặc trưng từ vựng của thể thơ phi truyền thống với thể Lục bát
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC TRƯNG TỪ VỰNG TRONG THÔ CỦA MỘT SỐ TÁC GIẢ
• 3.1. Đặc trưng từ vựng trong thô Huy Cận so với thô Tuù Xöông
• 3.2. Về cấu tạo
• 3.3. Về nguồn gốc
• 3.4. Về ngữ nghĩa
• 3.5. Đặc trưng từ vựng trong thô Nguyễn Bính so với thô Nguyễn Khuyến
• 3.6. Về cấu tạo
• 3.7. Về nguồn gốc
• 3.8. Về ngữ nghĩa
• 3.9. Đặc trưng từ vựng trong thô Xuân Diệu trước 1945 so với sau 1945
• 3.10. Về cấu tạo
• 3.11. Về nguồn gốc
• 3.12. Về ngữ nghĩa
• 3.13. Một vài đặc điểm của từ ngữ trong thô Thế Lữ
• 3.14. Về phạm vi sử dụng
• 3.15. Về ngữ nghĩa
• 3.16. So sánh một số từ trung tâm trong các chặng đường thơ Hàn Mặc Tử
• 3.17. Gửi quê với những lớp từ ngữ mang sắc thái bình yên, trong trẻo
• 3.18. Thơ điên với những lớp từ ngữ mang dấu ấn đau thương
• 3.19. Xuân nhớ yêu với những lớp từ ngữ hướng tới cái thành thiện
• PHỤ LỤC
• 1. Bảng thống kê và phân loại từ ngữ trong các tác phẩm của các nhà thơ được khảo sát
• 2. Các danh sách và bảng thống kê từ ngữ trong thể thơ truyền thống và phi truyền thống của Thô Mới
• 3. Các bảng thống kê và danh sách từ ngữ trong thơ của một số tác giả
• 4. Danh sách diện tích, diện có và một số từ ngữ trong “Quốc âm thi tập” của Nguyễn Trãi
• 5. Mẫu phiếu xin ý kiến chuyên gia và danh mục các bài thơ được chọn khảo sát
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Trưng Từ Vựng Thơ Mới và Thơ Cũ

Trước Thơ Mới, thơ truyền thống là bộ phận cốt yếu của văn chương bác học Việt Nam. Dòng văn chương này lưu giữ ngôn từ của một thời kỳ lịch sử. Sự xuất hiện của Thơ Mới đánh dấu bước phát triển của ngôn ngữ thơ và tiếng Việt. Nghiên cứu về đặc trưng từ vựng Thơ Mới so với thơ truyền thống (thơ Nôm) góp phần dựng bức tranh từ ngữ của hai giai đoạn thơ ca tiếng Việt và phác thảo tiến trình phát triển từ ngữ trong thơ ca Việt Nam. Theo luận án, "Việc nghiên cứu về đặc trưng từ vựng của Thơ Mới trong sự so sánh với thơ truyền thống (mảng thơ Nôm) của luận án sẽ góp phần dựng lên bức tranh từ ngữ của hai giai đoạn thơ ca tiếng Việt và phác thảo lược đồ tiến trình phát triển của từ ngữ trong thơ ca Việt Nam từ thơ truyền thống đến Thơ Mới."

1.1. Khái niệm Thơ Nôm và vai trò trong văn học Việt Nam

Thơ Nôm không nghiêng về miêu tả thế giới khách quan cũng không ngả về biểu hiện cảm xúc chủ quan. Thơ Nôm lấy sự hài hòa, cân đối, chặt chẽ làm nền tảng. Đặc điểm này quy định hình thức nghệ thuật nói chung, từ ngữ nói riêng của thơ Nôm. Thơ Nôm là một bộ phận quan trọng của văn học trung đại Việt Nam, sử dụng chữ Nôm để thể hiện tư tưởng, tình cảm. Nó phản ánh đời sống xã hội, văn hóa và con người Việt Nam qua lăng kính của các nhà thơ thời bấy giờ. Thơ Nôm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc.

1.2. Sự ra đời của Thơ Mới và ảnh hưởng đến ngôn ngữ thơ

Thơ Mới có sự đổi mới về hình thức: cách phô diễn ý tứ, cách đặt câu, dùng từ cho đến những cách nói đặc biệt do tiếp thu từ bên ngoài. Sự ra đời của chữ quốc ngữ dẫn đến sự ra đời của “thơ quốc ngữ”. Các nhà Thơ Mới đã tạo nên nền “thơ quốc ngữ mới” trong thi trình Việt Nam. Thơ Mới đánh dấu sự chuyển mình từ thơ ca truyền thống sang thơ ca hiện đại, với sự tự do trong hình thức và biểu đạt cảm xúc cá nhân. Nó mở ra một kỷ nguyên mới cho thơ ca Việt Nam, nơi các nhà thơ có thể tự do sáng tạo và thể hiện bản thân.

II. So Sánh Cấu Trúc Từ Vựng Thơ Mới và Thơ Truyền Thống

Trong Thơ Mới lẫn thơ Nôm, từ đơn chiếm tuyệt đại bộ phận. Thơ Nôm có nhiều yếu tố Hán Việt, thuần Việt đơn tiết, như nguyệt, thủy; khem (kiêng khem), nheøm (keøm nheøm), được dùng làm thành phần câu. Đó là nguyên do quan trọng, ảnh hưởng đến tỷ lệ chênh lệch giữa hai lớp từ đơn và từ ghép của Thơ Mới so với thơ Nôm. Từ ghép trong thơ Nôm cũng như Thơ Mới chủ yếu là từ Hán Việt như nhân nghĩa, triều đình, trượng phu, phong lưu, trung quân. Từ láy trong Thơ Mới nhiều hơn thơ Nôm. Theo luận án, "Trong Thơ Mới lẫn thơ Nôm, từ đơn chiếm tuyệt đại bộ phận... Từ láy trong Thơ Mới nhiều hơn thơ Nôm."

2.1. Phân tích tỉ lệ từ đơn từ ghép từ láy trong hai dòng thơ

Thống kê cho thấy, cả trong thơ Nôm và Thơ Mới, từ đơn chiếm ưu thế vượt trội. Tuy nhiên, tỉ lệ từ ghép và từ láy có sự khác biệt. Thơ Nôm có xu hướng sử dụng nhiều từ Hán Việt đơn âm, trong khi Thơ Mới có sự gia tăng về số lượng từ láy, tạo nên sự phong phú và uyển chuyển trong diễn đạt. Sự khác biệt này phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc ngôn ngữ và phong cách biểu đạt của hai dòng thơ.

2.2. Vai trò của từ Hán Việt trong Thơ Nôm và Thơ Mới

Từ Hán Việt đóng vai trò quan trọng trong cả thơ Nôm và Thơ Mới, nhưng mức độ sử dụng và chức năng của chúng có sự khác biệt. Trong thơ Nôm, từ Hán Việt thường được sử dụng để tạo sự trang trọng, cổ kính và thể hiện kiến thức uyên bác của tác giả. Trong Thơ Mới, từ Hán Việt vẫn được sử dụng, nhưng với tần suất ít hơn và thường được Việt hóa để phù hợp với phong cách thơ hiện đại. Sự thay đổi này phản ánh sự chuyển đổi từ văn hóa bác học sang văn hóa đại chúng.

III. Nguồn Gốc Từ Vựng So Sánh Thơ Mới và Thơ Truyền Thống

Trong thơ Nôm cũng như Thơ Mới, từ thuần Việt chiếm ưu thế. Từ ngữ thuộc gốc khác trong Thơ Mới nhiều hơn so với thơ Nôm. Đến Thơ Mới, từ Hán Việt đã giảm rõ rệt. Thời kỳ Thơ Mới xuất hiện và thịnh hành, tiếng Hán đã từ biệt ngôi độc tôn. Tuy nhiên, lớp từ vay mượn trong Thơ Mới vẫn chủ yếu là lớp từ Hán Việt. Điều đó chứng tỏ từ Hán Việt đã trở thành một bộ phận không thể thiếu đối với tiếng ta. Theo luận án, "Trong thơ Nôm cũng như Thơ Mới, từ thuần Việt chiếm ưu thế... Đến Thơ Mới, từ Hán Việt đã giảm rõ rệt."

3.1. Ưu thế của từ thuần Việt trong ngôn ngữ thơ Việt Nam

Từ thuần Việt luôn chiếm ưu thế trong ngôn ngữ thơ Việt Nam, thể hiện bản sắc văn hóa và tinh thần dân tộc. Sự trong sáng, giản dị và gần gũi của từ thuần Việt giúp các nhà thơ dễ dàng truyền tải cảm xúc và ý tưởng đến người đọc. Trong cả thơ Nôm và Thơ Mới, từ thuần Việt đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên sự độc đáo và riêng biệt của thơ ca Việt Nam.

3.2. Ảnh hưởng của từ ngoại lai Hán Việt Pháp đến Thơ Mới

Thơ Mới chịu ảnh hưởng của từ ngoại lai, đặc biệt là từ Hán Việt và từ Pháp. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng và cách sử dụng từ ngoại lai có sự khác biệt so với thơ Nôm. Thơ Mới có xu hướng sử dụng từ ngoại lai một cách chọn lọc và sáng tạo, đồng thời Việt hóa chúng để phù hợp với phong cách thơ hiện đại. Sự ảnh hưởng của từ ngoại lai giúp Thơ Mới mở rộng khả năng biểu đạt và tiếp cận với những tư tưởng, trào lưu văn hóa mới.

IV. Điển Tích Điển Cố Cách Sử Dụng Trong Thơ Mới và Thơ Cũ

Thơ Nôm rất trọng dùng điển tích, điển cố. Trong Thơ Mới, điển tích, điển cố ít hơn hẳn và mức độ khó, mức độ xa lạ của nó cũng giảm đi nhiều so với thơ Nôm. Việc sử dụng điển tích, điển cố trong thơ Nôm thể hiện sự uyên bác và kiến thức sâu rộng của tác giả về văn hóa, lịch sử. Trong Thơ Mới, việc sử dụng điển tích, điển cố giảm đi, nhường chỗ cho sự tự do biểu đạt và cảm xúc cá nhân. Theo luận án, "Thơ Nôm rất trọng dùng điển tích, điển cố... Trong Thơ Mới, điển tích, điển cố ít hơn hẳn và mức độ khó, mức độ xa lạ của nó cũng giảm đi nhiều so với thơ Nôm."

4.1. Tầm quan trọng của điển tích điển cố trong Thơ Nôm

Điển tích, điển cố đóng vai trò quan trọng trong Thơ Nôm, tạo nên sự sâu sắc, hàm súc và giàu tính biểu tượng. Việc sử dụng điển tích, điển cố không chỉ thể hiện kiến thức uyên bác của tác giả mà còn giúp người đọc liên tưởng đến những câu chuyện, sự kiện lịch sử, văn hóa, từ đó hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của bài thơ. Tuy nhiên, việc lạm dụng điển tích, điển cố có thể khiến thơ Nôm trở nên khó hiểu và xa rời đời sống.

4.2. Sự giản lược điển tích điển cố trong Thơ Mới

Thơ Mới có xu hướng giản lược điển tích, điển cố, tập trung vào việc biểu đạt cảm xúc cá nhân và những trải nghiệm đời thường. Sự thay đổi này phản ánh sự chuyển đổi từ văn hóa bác học sang văn hóa đại chúng, từ việc đề cao kiến thức uyên bác sang việc đề cao sự tự do biểu đạt và cảm xúc chân thật. Tuy nhiên, việc giản lược điển tích, điển cố cũng có thể khiến Thơ Mới mất đi một phần sự sâu sắc và hàm súc.

V. Tên Riêng Trong Thơ So Sánh Thơ Mới và Thơ Truyền Thống

Tên riêng trong thơ Nôm xuất hiện nhiều hơn so với Thơ Mới và phần lớn là tên riêng chỉ những nhân vật lịch sử. Số lượt tên riêng đặt theo lối thuần Việt trong Thơ Mới nhiều hơn so với thơ Nôm và chỉ ở Thơ Mới mới có những trường hợp tên riêng có nguồn gốc khác. Trong thơ Nôm, tên riêng thường được dùng để chỉ đối tượng cụ thể, còn ở Thơ Mới nó thường được dùng theo hướng từ cái tên cụ thể đến cái tên có ý nghĩa tượng trưng. Theo luận án, "Tên riêng trong thơ Nôm xuất hiện nhiều hơn so với Thơ Mới và phần lớn là tên riêng chỉ những nhân vật lịch sử... Trong thơ Nôm, tên riêng thường được dùng để chỉ đối tượng cụ thể, còn ở Thơ Mới nó thường được dùng theo hướng từ cái tên cụ thể đến cái tên có ý nghĩa tượng trưng."

5.1. Sử dụng tên nhân vật lịch sử trong Thơ Nôm

Thơ Nôm thường sử dụng tên nhân vật lịch sử để gợi nhớ những sự kiện, giai đoạn lịch sử quan trọng, đồng thời thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc. Việc sử dụng tên nhân vật lịch sử cũng giúp các nhà thơ Nôm truyền tải những bài học đạo đức, triết lý nhân sinh đến người đọc. Tuy nhiên, việc lạm dụng tên nhân vật lịch sử có thể khiến thơ Nôm trở nên khô khan và thiếu tính sáng tạo.

5.2. Tên thuần Việt và tính biểu tượng trong Thơ Mới

Thơ Mới có xu hướng sử dụng tên thuần Việt và tên mang tính biểu tượng, thể hiện sự gần gũi với đời sống và cảm xúc cá nhân. Việc sử dụng tên thuần Việt giúp Thơ Mới trở nên dễ hiểu và gần gũi hơn với người đọc, đồng thời thể hiện sự tự hào về ngôn ngữ và văn hóa dân tộc. Việc sử dụng tên mang tính biểu tượng giúp Thơ Mới truyền tải những ý nghĩa sâu xa và gợi mở những liên tưởng phong phú.

VI. Ngữ Nghĩa Từ Vựng So Sánh Thơ Mới và Thơ Truyền Thống

Nghĩa của từ chỉ được bộc lộ một cách cụ thể và đầy đủ trong ngữ cảnh. Vì vậy, xem xét bình diện ngữ nghĩa của từ ngữ, luận án khảo sát các kết hợp từ ngữ đã được các thế hệ nhà thơ sử dụng. Những kiểu kết hợp từ không thông thường đã xuất hiện từ thời thơ Nôm song chưa có gì đáng kể về số lượng. Phải đến Thơ Mới, những kết hợp từ độc đáo mới xuất hiện “ào ạt”. Theo luận án, "Nghĩa của từ chỉ được bộc lộ một cách cụ thể và đầy đủ trong ngữ cảnh... Phải đến Thơ Mới, những kết hợp từ độc đáo mới xuất hiện “ào ạt”."

6.1. Sự sáng tạo trong kết hợp từ ngữ của Thơ Mới

Thơ Mới nổi bật với sự sáng tạo trong kết hợp từ ngữ, tạo nên những hình ảnh thơ độc đáo và giàu sức gợi. Các nhà thơ Thơ Mới không ngần ngại phá vỡ những quy tắc ngôn ngữ truyền thống, tạo ra những kết hợp từ ngữ mới lạ, bất ngờ, mang đến cho người đọc những trải nghiệm thẩm mỹ mới mẻ. Sự sáng tạo trong kết hợp từ ngữ là một trong những yếu tố quan trọng làm nên sự thành công của Thơ Mới.

6.2. Ảnh hưởng của văn hóa phương Tây đến ngữ nghĩa Thơ Mới

Thơ Mới chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, đặc biệt là văn hóa Pháp, trong cách sử dụng và kết hợp từ ngữ. Các nhà thơ Thơ Mới tiếp thu những tư tưởng, trào lưu văn hóa mới từ phương Tây, đồng thời vận dụng những kỹ thuật ngôn ngữ mới để thể hiện những cảm xúc, suy tư của mình. Sự ảnh hưởng của văn hóa phương Tây giúp Thơ Mới mở rộng khả năng biểu đạt và tiếp cận với những chủ đề mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN Vuõ Thò AÂn SO SAÙNH ÑAËC TRÖNG TÖØ VÖÏNG CUÛA THÔ MÔÙI VÔÙI THÔ TRUYEÀN THOÁNG VIEÄT NAM LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ NGÖÕ VAÊN Thaønh phoá Hoà Chí Minh - Naêm 2004 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN Vuõ Thò AÂn SO SAÙNH ÑAËC TRÖNG TÖØ VÖÏNG CUÛA THÔ MÔÙI VÔÙI THÔ TRUYEÀN THOÁNG VIEÄT NAM LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ NGÖÕ VAÊN Chuyeân ngaønh : Ngoân ngöõ hoïc so saùnh Maõ soá : 5.27 Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: GS. BUØI KHAÙNH THEÁ Thaønh phoá Hoà Chí Minh, naêm 2004 PHUÏ LUÏC 1. Baûng thoáng keâ vaø phaân loaïi töø ngöõ trong caùc taùc phaåm cuûa caùc nhaø thô ñöôïc khaûo saùt 2. Caùc danh saùch vaø baûng thoáng keâ töø ngöõ trong theå thô truyeàn thoáng vaø phi truyeàn thoáng cuûa Thô Môùi 3.

Caùc baûng thoáng keâ vaø danh saùch töø ngöõ trong thô cuûa moät soá taùc gia 4. Danh saùch ñieån tích, ñieån coá vaø moät soá töø ngöõ trong “Quoác aâm thi taäp” cuûa Nguyeãn Traõi 5. Maãu phieáu xin yù kieán chuyeân gia vaø danh muïc caùc baøi thô ñöôïc choïn khaûo saùt LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi. Caùc soá lieäu, keát quaû neâu trong luaän aùn laø trung thöïc vaø chöa töøng ñöôïc ai coâng boá trong baát kì moät coâng trình naøo khaùc.

Taùc giaû luaän aùn Vuõ Thò AÂn QUY ÖÔÙC TRÌNH BAØY 1. Taøi lieäu trích daãn ñöôïc ghi theo soá thöù töï töông öùng cuûa noù trong phaàn danh muïc TAØI LIEÄU THAM KHAÛO vaø ñöôïc ñaët trong daáu ngoaëc vuoâng [ ] ngay sau phaàn coù lieân quan, sau daáy phaåy laø soá trang. Neáu ñoaïn trích daãn naèm ôû hai ba trang lieân tuïc thì giöõa trang ñaàu vaø cuoái coù ghi theâm daáu gaïch noái (-), ví duï [27, 240 - 268]; neáu ñoaïn trích daãn khoâng naèm ôû hai, ba trang lieân tuïc thì coù chöõ “vaø” ôû giöõa, ví duï [27,240 vaø 268]. Thoâng tin ñaày ñuû veà taøi lieäu trích daãn ñöôïc ghi trong muïc Taøi lieäu tham khaûo ñaët cuoái luaän aùn (sau phaàn phuï luïc).

Ñoái vôùi phaàn ñöôïc trích daãn töø nhieàu taøi lieäu khaùc nhau, soá thöù töï cuûa caùc taøi lieäu ñöôïc ñaët ñoäc laäp trong töøng daáu ngoaëc vuoâng, ví duï [18], [27], [42], [45]. Caùc daãn lieäu ñeàu ñöôïc in nghieâng. Caùc baûng bieåu trong caùc chöông ñöôïc ñaùnh theo soá thöù töï cuûa baûng trong töøng chöông vaø goàm hai chöõ soá: chöõ soá thöù nhaát laø soá thöù töï cuûa chöông, chöõ soá thöù hai laø soá thöù töï cuûa baûng. nghóa laø baûng thöù 8 cuûa chöông Moät.

MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU Trang 1. Lyù do nghieân cöùu vaø tính caáp thieát cuûa ñeà taøi 1 2. Lòch söû vaán ñeà 2 3. Ñoái töôïng vaø giôùi haïn phaïm vi nghieân cöùu 11 4.

Phöông phaùp nghieân cöùu 15 5. Ñoùng goùp môùi cuûa luaän aùn 19 6. Boá cuïc cuûa luaän aùn 19 Chöông Moät SO SAÙNH ÑAËC TRÖNG TÖØ VÖÏNG CUÛA THÔ MÔÙI VÔÙI THÔ NOÂM (XEÙT TREÂN BÌNH DIEÄN TOÅNG QUAÙT) 1. Giôùi thuyeát chung veà ñaëc ñieåm cuûa thô Noâm vaø Thô Môùi 21 1.

Moät caùi nhìn toång quaùt veà töø vöïng trong Thô Môùi so vôùi thô Noâm 26 1. Veà caáu taïo 26 1. Veà nguoàn goác 30 1. Veà ñieån tích, ñieån coá 34 1.

Veà teân rieâng 35 1. Veà ngöõ nghóa 37 1. Maïch chaûy cuûa töø ngöõ töø thô Noâm ñeán Thô Môùi 55 1. Töø thô Nguyeãn Traõi ñeán thô Nguyeãn Khuyeán, Tuù Xöông 56 1.

Töø ngöõ trong thô Taûn Ñaø, “daáu gaïch noái” giöõa hai thôøi ñaïi thi ca 67 1. Töø ngöõ trong Thô Môùi – söï keá thöøa vaø caùch taân töø ngöõ trong thô ca truyeàn thoáng 70 Chöông Hai SO SAÙNH ÑAËC TRÖNG TÖØ VÖÏNG CUÛA MOÄT SOÁ THEÅ THÔ TRONG THÔ MÔÙI VAØ THÔ NOÂM 2. So saùnh ñaëc tröng töø vöïng trong theå Ñöôøng luaät cuûa Thô Môùi vôùi theå Ñöôøng luaät cuûa thô Noâm 85 2. Veà caáu taïo 86 2.

Veà nguoàn goác 87 2. Veà ngöõ nghóa 88 2. So saùnh ñaëc tröng töø vöïng trong theå thô phi truyeàn thoáng vôùi theå thô truyeàn thoáng trong noäi boä Thô Môùi 93 2. Veà caáu taïo 93 2.

Veà nguoàn goác 94 2. Veà ngöõ nghóa 106 2. So saùnh ñaëc tröng töø vöïng cuûa theå thô phi truyeàn thoáng vôùi moät soá theå thô truyeàn thoáng trong noäi boä Thô Môùi 117 2. So saùnh ñaëc tröng töø vöïng cuûa theå thô phi truyeàn thoáng vôùi theå Ñöôøng luaät 117 2.

So saùnh ñaëc tröng töø vöïng cuûa theå thô phi truyeàn thoáng vôùi theå luïc baùt 121 Chöông Ba ÑAËC TRÖNG TÖØ VÖÏNG TRONG THÔ CUÛA MOÄT SOÁ TAÙC GIA 3. Ñaëc tröng töø vöïng trong thô Huy Caän so vôùi thô Tuù Xöông 130 3. Veà caáu taïo 130 3. Veà nguoàn goác 133 3.

Veà ngöõ nghóa 134 3. Ñaëc tröng töø vöïng trong thô Nguyeãn Bính so vôùi thô Nguyeãn Khuyeán 140 3. Veà caáu taïo 141 3. Veà nguoàn goác 143 3.

Veà ngöõ nghóa 146 3. Ñaëc tröng töø vöïng trong thô Xuaân Dieäu tröôùc 1945 so vôùi sau 1945 153 3. Veà caáu taïo 153 3. Veà nguoàn goác 157 3.

Veà ngöõ nghóa 160 3. Moät vaøi ñaëc ñieåm cuûa töø ngöõ trong thô Theá Löõ 168 3. Veà phaïm vi söû duïng 168 3. Veà ngöõ nghóa 169 3.

So saùnh moät soá töø trung taâm trong caùc chaëng ñöôøng thô Haøn Maëc Töû 176 3. Gaùi queâ vôùi nhöõng lôùp töø ngöõ mang saéc thaùi bình yeân, trong treûo 176 3. Thô ñieân vôùi nhöõng lôùp töø ngöõ mang daáu aán ñau thöông 179 3. Xuaân nhö yù vôùi nhöõng lôùp töø ngöõ höôùng tôùi caùi thaùnh thieän 189 KEÁT LUAÄN 193 PHUÏ LUÏC 197 1.

Baûng thoáng keâ vaø phaân loaïi töø ngöõ trong caùc taùc phaåm cuûa caùc nhaø thô ñöôïc khaûo saùt 197 2. Caùc danh saùch vaø baûng thoáng keâ töø ngöõ trong theå thô truyeàn thoáng vaø phi truyeàn thoáng cuûa Thô Môùi 200 3. Caùc baûng thoáng keâ vaø danh saùch töø ngöõ trong thô cuûa moät soá taùc gia 205 4. Danh saùch ñieån coá vaø moät soá töø ngöõ trong “Quoác aâm thi taäp” cuûa Nguyeãn Traõi 238 5.

Maãu phieáu xin yù kieán chuyeân gia vaø danh muïc caùc baøi thô ñöôïc choïn khaûo saùt 270 DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ 285 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 286 MÔÛ ÑAÀU 1. Lí do nghieân cöùu vaø tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Tröôùc Thô Môùi, thô truyeàn thoáng laø boä phaän coát yeáu cuûa doøng vaên chöông baùc hoïc Vieät Nam. Chính doøng vaên chöông naøy ñaõ löu giöõ laïi ngoân töø cuûa moät thôøi kì lòch söû. Thô Môùi xuaát hieän ñaùnh daáu moät böôùc phaùt trieån cuûa ngoân ngöõ thô noùi rieâng vaø tieáng Vieät noùi chung.

Vieäc nghieân cöùu veà ñaëc tröng töø vöïng cuûa Thô Môùi trong söï so saùnh vôùi thô truyeàn thoáng (maûng thô Noâm) cuûa luaän aùn seõ goùp phaàn döïng leân böùc tranh töø ngöõ cuûa hai giai ñoaïn thô ca tieáng Vieät vaø phaùc thaûo löôïc ñoà tieán trình phaùt trieån cuûa töø ngöõ trong thô ca Vieät Nam töø thô truyeàn thoáng ñeán Thô Môùi. Lòch söû vaán ñeà 2. Lòch söû nghieân cöùu, pheâ bình veà töø ngöõ trong thô Noâm Vieäc nghieân cöùu pheâ bình veà thô truyeàn thoáng (maûng thô Noâm) ñaõ coù moät beà daøy ñaùng keå. Song chuû yeáu vaãn laø nhöõng nhaän xeùt ñaùnh giaù veà noäi dung, neáu coù ñeà caäp ñeán hình thöùc thì môùi chæ chuù yù ñeán nieâm luaät maø chöa chuù yù ñuùng möùc ñeán töø ngöõ.

Tính ñeán thôøi ñieåm hieän nay, chæ coù theå gaëp ñoâi ñoaïn noùi ñeán ngoân ngöõ thô Noâm trong caùc coâng trình nghieân cöùu veà moät taùc gia naøo ñoù, hoaëc chæ coù theå gaëp moät vaøi nhaän ñònh coù tính chaát giaùo khoa trong caùc taøi lieäu daïy hoïc phaàn vaên hoïc trung ñaïi. Lòch söû nghieân cöùu, pheâ bình veà töø ngöõ trong Thô Môùi Tröôùc 1945, ñaõ coù moät soá yù kieán baøn veà phöông dieän hình thöùc ngheä thuaät cuûa Thô Môùi, nhöng coøn ôû möùc ñoä chung chung vaø chöa coù moät coâng trình naøo nghieân cöùu rieâng veà ngoân töø. Töø giöõa nhöõng naêm 80 ñeán nay, nhieàu coâng trình tìm hieåu theá giôùi ngheä thuaät cuûa Thô Môùi ra ñôøi. Song vaãn khoù tìm thaáy moät coâng trình naøo coù “beà theá” taäp trung phaân tích heä thoáng töø vöïng trong Thô Môùi.

Ñoái töôïng vaø giôùi haïn phaïm vi nghieân cöùu 1 3. Thô truyeàn thoáng tieáng Vieät ñöôïc hieåu chính laø thô Noâm. Ñeà taøi giôùi haïn ôû maûng thô Noâm tröõ tình. Nhöõng taùc gia luaän aùn choïn khaûo saùt laø nhöõng nhaø thô ñaõ ghi daáu aán quan troïng trong lòch söû thi ca Vieät Nam: Nguyeãn Traõi, Baø Huyeän Thanh Quan, Hoà Xuaân Höông, Nguyeãn Khuyeán, Tuù Xöông.

Rieâng Taûn Ñaø seõ ñöôïc xem xeùt nhö laø ñoái töôïng kieåm chöùng cho caùc keát luaän veà ñaëc tröng söû duïng töø vöïng cuûa thô Noâm so vôùi Thô Môùi. Thô Môùi laø saûn phaåm cuûa moät cuoäc caùch maïng trong thi ca Vieät Nam. Luaän aùn seõ baét ñaàu baèng vieäc xaùc laäp moät danh muïc veà taùc gia vaø taùc phaåm Thô Môùi treân côû sôû keá thöøa töø hai coâng trình ñaõ ñöôïc thöû thaùch veà uy tín khoa hoïc: Thi nhaân Vieät Nam cuûa Hoaøi Thanh - Hoaøi Chaân vaø Nhaø vaên hieän ñaïi cuûa Vuõ Ngoïc Phan, vaø chæ löïa choïn moät soá taùc gia tieâu bieåu ñeå khaûo saùt. Phöông phaùp nghieân cöùu Ñeå thöïc hieän ñeà taøi, ngöôøi vieát vaän duïng caùc phöông phaùp sau: – Phöông phaùp thoáng keâ, mieâu taû.

Thoáng keâ ñeå xaùc laäp baûng töø vöïng öu tieân töông öùng vôùi thô truyeàn thoáng vaø Thô Môùi, töø ñoù ruùt ra nhaän xeùt veà yù nghóa vaø noäi dung thaåm mó cuûa caùc soá lieäu ñoù. Vieäc thoáng keâ ñònh löôïng ñöôïc tính theo coâng thöùc: nx fx = n trong ñoù, fx laø tæ leä phaân boá cuûa töø ngöõ ñöôïc xeùt treân ñoä daøi vaên baûn, nx laø soá löôït xuaát hieän (taàn soá) cuûa töø ngöõ ñöôïc xem xeùt, n laø toång soá löôït töø cuûa vaên baûn. – Phöông phaùp so saùnh lòch ñaïi giöõa töø ngöõ thô Noâm vôùi Thô Môùi ñeå thaáy roõ tieán trình phaùt trieån cuûa ngoân ngöõ thô ca Vieät Nam. – Phöông phaùp so saùnh ñoàng ñaïi veà töø ngöõ cuûa caùc taùc gia Thô Môùi ñeå thaáy söï ñoäc ñaùo rieâng cuûa töøng caù tính saùng taïo vaø söï phong 2 phuù môùi meû cuûa ngoân ngöõ thô Vieät Nam hieän ñaïi.

Ngoaøi ra, luaän aùn coøn söû duïng phöông phaùp ñieàu tra xaõ hoäi hoïc ñeå giaûi quyeát moät soá vaán ñeà höõu quan. Ñoùng goùp môùi cuûa luaän aùn 5. Vieäc xaùc laäp caùc ñaëc tröng töø vöïng cuûa moät traøo löu thô, moät giai ñoaïn thô töø phöông phaùp khaûo saùt ñònh löôïng, keát hôïp so saùnh ñoái chieáu cuûa luaän aùn seõ goùp phaàn moâ taû nhöõng ñaëc ñieåm ngoân ngöõ cuûa ñoái töôïng khaûo saùt vaø khaúng ñònh vai troø vaø giaù trò cuûa phöông phaùp khaûo saùt ñònh löôïng trong vieäc nghieân cöùu söï kieän ngoân töø (nhaát laø ngoân töø trong taùc phaåm vaên chöông).