Đặt vấn đề Phần II: Nội dung nghiên cứu Phần III: Kết luận và kiến nghị PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Các cơ sở lí luận trong đề tài Y tế học đường hay còn gọi là y tế trường học thuộc chuyên ngành y tế dự phòng bao gồm hệ thống các phương pháp, biện pháp can thiệp nhằm bảo vệ và nâng cao sức khỏe học sinh. Đồng thời còn biến các kiến thức khoa học thành những kỹ năng thực hành trong mọi hoạt động đời sống đối với lứa tuổi học đường. Đồng thời, còn nhằm để nghiên cứu điều kiện sống, học tập và sinh hoạt tác động lên cơ thể học sinh.
Dựa vào cơ sở đó để xây dựng và triển khai những biện pháp can thiệp phù hợp đạt được mục tiêu bảo vệ và nâng cao sức khoẻ. Chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh là những kiến thức, phương pháp, kỹ thuật 4 thực hành chăm sóc sức khỏe cơ bản và thiết yếu, có cơ sở khoa học có thể đáp ứng nhu cầu cho các em học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường nhằm giảm thiểu những nguy cơ về vấn đề sức khỏe có thể xảy ra trong trường học. Qua đó để đảm bảo những điều kiện thuận lợi để các em học sinh được phát triển một cách toàn diện tại thời điểm hiện tại và nâng cao tầm vóc trong tương lai. Y tế học đường có vai trò hết sức quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh tuyến ban đầu cho học sinh, sinh viên - những thế hệ tương lai của đất nước.
Y tế trường học là một hệ thống thực hiện nhiệm vụ của y tế cơ sở với chức năng chủ yếu là chăm sóc sức khỏe ban đầu, dự phòng bệnh, dịch, tật học đường và các yếu tố nguy cơ về sức khỏe nhằm bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho học sinh trong nhà trường Trong chương trình mục tiêu quốc gia y tế, y tế học đường là một dự án đã được xác định tầm quan trọng để nâng cao vai trò và vị trí công tác theo Quyết định số 2331/QĐ-TTg ngày 20/12/2010 của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục các Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2011. Học sinh là đối tượng có một tỷ lệ khá cao, chiếm khoảng từ 1/3 đến 1/4 trong cơ cấu dân số. Đây là thành phần chính quyết định về tương lai của một dân tộc, của một quốc gia sau này nên cần phải được quan tâm. Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới đã chỉ rõ: Công tác y tế trường học được tăng cường và thực hiện tốt thì sức khỏe của học sinh trong nhà trường, nguồn lực tương lai của đất nước sẽ được đảm bảo và đem lại hiệu quả to lớn về kinh tế và xã hội.
Lứa tuổi học sinh đang trong giai đoạn phát triển thể chất, tinh thần và hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe. Môi trường học tập là nơi tập trung đông người nên có nguy cơ rất dễ mắc, lây lan dịch bệnh, bệnh tật học đường. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, nhiều dịch bệnh mới nổi, đặc biệt là sự bùng phát của đại dịch Covid-19, nếu không có sự quản lý, theo dõi thường xuyên của hệ thống y tế trong trường học sẽ ảnh hưởng rất lớn đến không chỉ môi trường học tập trong trường học, mà cả môi trường xã hội. Y tế trường học thông qua công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe cung cấp và trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng chăm sóc sức khỏe, tự thực hành vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường góp phần quan trọng trong dự phòng bệnh.
Công tác y tế trường học giúp phát hiện sớm, quản lý, dự phòng, tư vấn sức khỏe (thể chất và tinh thần), đảm bảo dinh dưỡng và hình thành những hành vi có lợi cho sức khỏe của học sinh. Hiện nay, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang khuyến cáo các nước xây dựng trường học nâng cao sức khỏe, trong đó chăm sóc, giáo dục y tế là nội dung cốt yếu. Nhân viên y tế trường học có mặt thường xuyên ở trường học sẽ sơ cấp cứu kịp thời trường hợp học sinh bị tai nạn thương tích, hạn chế rủi ro diễn biến nặng hoặc ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ em, học sinh. Đầu tư cho cho công tác chăm sóc sức khỏe học sinh trong trường học không những mang lại những lợi ích về sức khỏe mà còn mang lại lợi ích kinh tế rất lớn.
Theo nghiên cứu trên thế giới, đầu tư 1 đô-la cho việc chăm sóc sức khỏe học sinh trong 5 trường học sẽ mang lại lợi ích là 2,2 đô-la do tiết kiệm kinh phí chữa bệnh cho học sinh. Thực tế cho thấy, khi không làm tốt công tác CSSKBĐ cho HS sẽ làm giảm năng suất làm việc của cha mẹ và giáo viên do phải chăm sóc học sinh bị ốm. Y tế trường học góp phần thực hiện thành công mục tiêu của Luật Giáo dục là nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế. Cơ sở pháp lý của đề tài Đề tài nghiên cứu dựa trên các căn cứ mang tính pháp lý như sau: - Thông tư liên tịch 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT ngày 12/5/2016 quy định về công tác y tế trường học trong các cơ sở giáo dục; - Quyết định 4659/QĐ-BGDĐT ngày 14/12/2021 của Bộ GDĐT ban hành Kế hoạch thực hiện “Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021-2025” Của Bộ GDĐT; - Kế hoạch 502/KH-UBND ngày 12/7/2022 của UBND tỉnh Nghệ An triển khai Chương trình Sức khoẻ học đường tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021-2025; - Kế hoạch số 1621/KH-UBND, ngày 12/7/2022 của Ủy ban Nhân dân huyện Quỳ Châu về việc thực hiện “Kế hoạch triển khai Chương trình sức khỏe học đường tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021-2025” trên địa bàn huyện Quỳ Châu.
Thực tiễn công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh hiện nay 2. Thuận lợi - Được sự quan tâm của Sở GD&ĐT Nghệ An, Sở Y tế Nghệ An, TTYT huyện Quỳ Châu, sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường, sự quan tâm phối kết hợp của chính quyền địa phương và của Ban đại diện cha mẹ học sinh nhà trường. Đồng thời nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện, phối hợp nhiệt tình của các tổ chuyên môn, Đoàn thanh niên, Tổ Văn phòng trong mọi hoạt động cũng như lĩnh vực chuyên môn. - Trường đã có phòng y tế riêng đúng chuẩn, có cơ số thuốc thiết yếu và trang thiết bị y tế đầy đủ theo danh mục quy định của Bộ Y tế để chăm sóc sức khỏe cho học sinh.
Hình ảnh: Lớp học được trang bị đầy đủ CSVC, ánh sáng đảm bảo 6 - Cơ sở vật chất trường lớp khang trang đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo đủ cả số lượng và chất lượng cho công tác dạy và học. Khó khăn Một số học sinh chưa hiểu rõ về vai trò của việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cũng như tầm quan trọng của các hoạt động được y tế nhà trường và các cơ quan ban ngành liên quan hướng dẫn thực hiện. Cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động đôi lúc còn thiếu hoặc chưa đồng bộ. Công tác phối hợp đã thực hiện nhưng có lúc hiệu quả chưa cao do chưa đều tay ở các bộ phận và các cá nhân.
Đa số học sinh là người dân tộc thiểu số, sống xa bố mẹ, gia đình. Ở trọ gần trường để thuận tiện cho việc học tập nhưng cơ sở vật chất nhà trọ tạm bợ; ăn uống, vệ sinh chưa đảm bảo ảnh hưởng rất lớn đến công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho các em. Kinh tế, đời sống khó khăn nên ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng chăm sóc sức khỏe cho HS. Thực trạng công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh Việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh không đơn thuần là khi ốm đau mới chữa trị mà là cả một quá trình hướng dẫn rèn luyện thói quen, kỹ năng, đảm bảo đầy đủ chất dinh dưỡng để bảo vệ cơ thể không bị mắc bệnh và xử lý tốt kịp thời sơ cấp cứu ban đầu.
Vì thế đòi hỏi người làm công tác y tế trường học không chỉ nhiệt tình, trách nhiệm và tận tâm mà còn phải nâng cao kiến thức chuyên môn, nhạy bén, linh hoạt trong mọi tình huống. Biểu đồ: Thực trang sự quan tâm đến sức khỏe học sinh của bản thân và phụ huynh đến con em đang học tại trường THPT Quỳ Châu https://docs.com/forms/d/1PVVYav1HvYHNHQx0VyA8N8SsgLW73QgeR NZtnVHwyZc/prefill link khảo sát thực trạng sự quan tâm đến sức khỏe học sinh của bản thân các em, phụ huynh và nhu cầu được quan tâm chăm sóc. Hiện nay, một số đối tượng học sinh đang còn chủ quan, lười biếng. Nhất là đối 7 với sức khỏe cứ thấy mình ốm rồi tự khỏi, ăn uống không khoa học, thức khuya, không thể dục thể thao, chìm đắm trong không gian ảo trên mạng xã hội dẫn đến vô cảm với mọi hoàn cảnh.
Chính vì thế cần định hướng giúp học sinh thay đổi thói quen theo hướng tích cực, chủ động, có kế hoạch. Bên cạnh đó, một số ít phụ huynh rất quan tâm đến sức khỏe con em mình. Tuy nhiên, đa phần là không quan tâm hoặc ít quan tâm bởi có thể do đặc thù hoàn cảnh và suy nghĩ của các phụ huynh miền núi khó khăn. Việc kiếm bữa cơm qua ngày còn vất vả nói gì đến đầu tư cho sức khỏe.
Hơn nữa đa phần các bố mẹ đều nghĩ các con ở độ tuổi 15 -18 tuổi như mình ngày xưa đã lập gia đình tự lo cho cuộc sống nên gần như ít quan tâm đến vấn đề sức khỏe. Mặt khác, khảo sát nhu cầu về chăm sóc sức khỏe ban đầu thì thu được những kết quả tích cực, các em đã có thái độ muốn thay đổi bản thân. Muốn mình được chăm sóc được tư vấn và tiếp nhận những kiến thức để chăm sóc sức khỏe. Biểu đồ: Thực trang HS có mong muốn được CSSKBĐ tại trường THPT Quỳ Châu Xã hội ngày càng phát triển, tình hình dịch bệnh ngày càng phức tạp.
Nhất là sau ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, tình trạng suy giảm thể chất, tinh thần, cảm xúc và tài chính đã giúp mỗi người nhận ra phải quan tâm sức khỏe.