BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Neu van TAP MOT NHA XUAT BAN GIAO DUC VIET NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ` NGUYEN KHAC PHI (Tổng Chủ biên) - NGUYỄN VĂN LONG (Chủ biên phần Văn) NGUYEN MINH THUYẾT (Chủ biên phân Tiếng Việt) ~ TRẦN ĐÌNH SỬ (Chủ biên phần Tập làm van) DIỆP QUANG BAN — HONG DAN - BÙI MẠNH HÙNG - LÊ QUANG HUNG LA NHAM THIN — DO NGOC THONG — TRINH THỊ THU TIẾT - PHUNG VAN TUU ữ văn 9 TẬP MỘT (Tái bản lần thứ sáu) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Bản quyền thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam — Bộ Giáo dục và Đào tạo. 01 — 2011/CXB/95 — 1235/GD Mã số : 2H912TI LỜI NÓI ĐẦU So với chương trình các lớp 6, 7 và 8, chương trình Ngư văn lớp 9 phong phú hơn nhiều. Trước hết là do thời lượng lớn. Nếu ở ba lớp dưới, cả năm học, môn Ngữ văn chỉ có 140 tiết thì ở lớp 9 có đến 175 tiết, nhiên hơn bất cứ môn nào khác. Điều đó nhắc các em phải dành cho môn học này một sự quan tâm thích đáng. Trong ba phân môn, Văn học chiếm đến 81 tiết, tức gân một nửa số thời gian. Các em sẽ tiếp tục học văn học trung đại với một số đoạn trích văn xuôi và tiểu thuyết có nội dung phong phú hơn trong 7Tuyển kì mạn lục, Vũ trung tuỷ but, hồi thứ mười bốn của ##oàng Lê nh㣠thống chí và lần đầu tiên được học thể loại truyện thơ qua hai tác phẩm tiêu biểu là 7ruyện Kiểu và Truyện Lục Vân Tiên. Đại bộ phận số giờ văn học trong chương trình lớp 9 hiện nay đều dành cho các tác phẩm hiện đại : văn học Việt Nam cũng như văn học nước ngoài ; thơ, văn xuôi cũng như kích ; văn chương nghị luận cũng như văn bản nhật dụng. Điều đó sẽ đem lại cho các em những bài học phong phú về nhiều mặt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hệ thống hoá kiến thức, ôn tập cuối cấp cũng như cung cấp ngữ liệu thích hợp cho các phân môn Tiếng Việt và Tập làm văn. Phan Tiếng Việt có khá nhiều vấn để mới, trong đó hầu hết đều có khả năng áp dụng rộng rãi vào việc phân tích tác phẩm, viết văn hoặc trong giao tiếp hằng ngày như Cấc phương châm hội thoại Xưng hô trong hội thoại, Nghĩa tường minh va ham ÿý,. Bài Liên két câu và liên kết đoạn văn có thể giúp các em củng cố, nâng cao những kiến thức đã học ở phần Tập làm văn. Phần Tập làm văn, bên cạnh việc hướng dẫn cho các em viết những văn bản hành chính thông dụng như Öiên bản, Hợp đồng, Thư (điện) chúc mừng và thăm hơi, sẽ đi sâu hơn vào ba kiểu văn bản #uuyéí mính, tự sự và nghị luận, giúp các em biết sử dụng một số biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh, yếu tố miêu tả và nghị luận, đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự, phép phân tích và tổng hợp trong văn bản nghị luận. Về văn bản nghị luận, các em sẽ được tìm hiểu sâu hơn về hai hình thức thường gặp nhất là nghy luận xã hới, một hình thức trước đây chưa được chú ý đúng mức trong nha trudng va nghj luận văn học với hai đạng cụ thể là nehÿ luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) và nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ. Hi vọng rằng các em học sinh lớp 9 đã hiểu thế nào là #h hợp, đã quan tâm đúng mức đến việc vận dụng kiến thức của phân môn này vào phân môn khác. Đây là lớp cuối cấp, bên cạnh việc thực hiện hướng ch hợp ngang giữa các phân môn, các em còn phải chú ý đặc biệt đến hướng tich hop doc, tức là biết vận dụng tổng hợp tất cả những kiến thức đã học được ở những lớp dưới vào các tiết hoc Tong kế, Ôn tập (chiếm một tỉ trọng khá lớn trong chương trình Ngữ văn lớp 9). Chúc các em học tốt môn Ngữ văn ở lớp cuối cấp và đạt được kết quả cao ở môn này. Nhóm biên soạn Tổng Chủ biên NGUYÊN KHẮC PHI BÀI1 Kết quả cần đạt e Thấy được những vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Mimh — sur ket hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện dai, dan tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị - để càng thêm kính yêu Bác, Hr nguyện học tập theo gương Bác. e Vắm được các phương châm hội thoại về lượng và về chát dé van dung trong giao tiếp. e Biét su dụng mót số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyét mình. VĂN BẢN PHONG CÁCH®' HỒ CHI MINH Trong cuộc đời đầy truân chuyên! của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp xúc với văn hoá nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả ở phương Đông và phương Tây. Trên những con tàu vượt trùng dương, Người đã ghé lại nhiều hải cảng, đã thăm các nước châu Phí, châu Á, châu Mĩ. Người đã từng sống dài ngày ở Pháp, ở Anh. Người nói và viết thạo nhiều thứ tiếng ngoại quốc : Pháp, Anh, Hoa, Nga. và Người đã làm nhiều nghề. Có thể nói ít có vị lãnh tụ nảo lại am hiểu nhiều về các dân tộc và nhân dân thế giới, văn hoá thế giới sâu sắc như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đến đâu Người cũng học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật đến một mức khá uyên tham®, Người cũng chịu ảnh hưởng của tất cả các nền văn hoá, đã tiếp thu mọi cái đẹp và cái hay đồng thời với việc phê phán những tiêu cực của chủ nghĩa tư bản. Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được ở Người, để trở thành một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại [. Nhà sản của Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch, Hà Nội Lân đâu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm "cung điện" của mình. Quả như một câu chuyện thần thoại, như câu chuyện về một vị tiên, một con người siêu pham“) nào đó trong cổ tích. Chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị”), làm việc và ngủ, với những đỏ đạc rất mộc mạc đơn sơ. Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục hết sức giản dị, với bộ quân áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi đép lốp thô sơ như của các chiến sĩ Trường Sơn đã được một tác giả phương Tây ca ngợi như một vật thần kì. Hằng ngày, việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với những món ăn dân tộc không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa. Và Người sống ở đó, một mình, với một tư trang ít ỏi, một chiếc va li con với vài bộ áo quần, vài vật kỈ niệm của cuộc đời dài. Tôi đám chắc không có một vị lãnh tụ, một vị tổng thống hay một vị vua hiển nào ngày trước lại sống đến mức giản dị và tiết chế) như vậy. Bất giác ta nghĩ đến các vị hiển triết” ngày xưa 6 như Nguyễn Trãi ở Côn Sơn hay Nguyễn Bỉnh Khiêm sống ở quê nhà với những thú qué thudn dtc” ; Thu ăn măng trúc, đông Ăn giá Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao. Nếp sống giản dị và thanh đạm của Bác Hồ, cũng như các vị danh nho xưa, hoản toàn không phải là một cách tự thần thánh hoá, tự làm cho khác đời, hơn đời, mà đây là lối sống thanh cao, một cách đi dưỡng tỉnh than"), mat quan niệm thấm mĩ về cuộc sống, có khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hôn và thể xác. (Lê Anh Trà, Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị, trong Tô Clí Minh và văn hoá Việt Nam, Viện Văn hoá xuất bản, Hà Nội, 1990) Chú thích (1) Phong cách : ở đây dùng với nghĩa là lối sống, cách sinh hoạt, làm việc, ứng xứ,. tạo nên cái riêng của một người hay một tầng lớp người nảo đó. (2) Truân chuyên : gian nan, vất vã. (5) Bộ Chính trị: & day chi co quan lãnh đạo cấp cao nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam. (6) Áo trân thử : áo bông ngắn đến thắt lưng, không có tay, may chan, mac bó sát vào người, dùng trang bị cho bộ đội trong kháng chiến chống Pháp. (7) Dép lớp: dép cao su, tận dụng lốp ô tô cũ làm đế đép. (8) 71#f chế: hạn chế, giữ cho không vượt quá mức. (9) Hiền triết: người có tài năng, đức độ, hiểu biết sâu rộng, được người đời tôn vinh. (10) Thuần đức : đạo đức hoàn toàn trong sáng. (11) Danh nho: nhà nho nổi tiếng. (12) Di dưỡng tỉnh thần : bôi bổ cho sảng khoái về tỉnh thần, giữ cho tỉnh thần vui khoẻ. 2 ? ĐỌC ~ HIẾU VĂN BẢN 1. Vốn tri thức văn hoá nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí Minh sâu rộng như thế nào ? Vì sao Người lại có được vốn tri thức sâu rộng như vậy ? 2. Lối sống rất bình đị, rất Việt Nam, rất phương Đông của Bác Hồ được biểu hiện như thế nào ? 3. Vì sao có thể nói lối sống của Bác là sự kết hợp giữa giản dị và thanh cao ? 4. Nêu cảm nhận của em về những nét đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh. Ghi nho Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chi Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc vả tỉnh hoa văn hoá nhân loại, giữa thanh cao và gián dị. LUYỆN TẬP Tìm đọc và kể lại những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI 1 - PHUONG CHAM VỀ LƯỢNG 1. Đọc đoạn đối thoại sau và trả lời câu hỏi. An: - Cầu có biét boi khéng ? Ba : — Biét chit, tham chí còn bơi giỏi nữa. | An: - Cầu học bơi ở đâu vậy ? Ba :— D7 nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu. Khi An hỏi "học bơi ở đâu" mà Ba trả lời "ở đưới nước" thì câu trả lời có đáp ứng điểu mà An muốn biết không ? Cần trả lời như thế nào ? Từ đó có thể rút ra bài học gì về giao tiếp ? 8 2. Đọc truyện cười sau vả trả lời câu hỏi. LỢN CƯỚI, ÁO MỚI Có anh tính hay khoe của. Một hôm, may được cái áo mới, liền đem ra mẶC, rồi đứng hóng ở cưa, đợi có ai đĩ qua người ta khen.
