Phân tích quyền và nghĩa vụ của đương sự theo Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004

Luận văn thạc sĩ phân tích quyền và nghĩa vụ đương sự theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, giúp hiểu rõ các quy định pháp lý liên quan.

• Tác giả: Cao Kim Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thu Hà
• Trường học: Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Quyền và nghĩa vụ của đương sự theo quy định tại Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG BỘ TỘNG DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm, vị trí, vai trò, thành phần đương sự trong TTDS
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm quyền và nghĩa vụ TTDS của đương sự; ý nghĩa của việc thực hiện quyền và nghĩa vụ bộ tộc dân sự
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG BỘ TỘNG DÂN SỰ
• 2.1. Sơ lược sự hình thành và phát triển các quy định của pháp luật TTDS Việt Nam về quyền và nghĩa vụ của đương sự
• 2.2. Các quy định hiện hành về quyền và nghĩa vụ chung của đương sự trong TTDS
• 2.3. Quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn
• 2.4. Quyền và nghĩa vụ của bị đơn
• 2.5. Quyền, nghĩa vụ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN, YÊU CẦU VÀ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG BỘ TỘNG DÂN SỰ
• 3.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về quyền của đương sự trong TTDS
• 3.2. Một số kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của đương sự trong TTDS
• Danh mục các chữ viết tắt

Tóm tắt

I. Khái niệm vị trí vai trò thành phần đương sự trong TTDS

Khái niệm đương sự trong Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004 được định nghĩa là các cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và nghĩa vụ được Tòa án xem xét trong vụ việc dân sự. Đương sự tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Thành phần đương sự bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án dân sự và người yêu cầu, người bị yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong việc dân sự. Vị trí và vai trò của đương sự trong tố tụng dân sự là chủ thể quan trọng, quyết định sự phát sinh và giải quyết vụ việc dân sự. Đương sự vừa là chủ thể của quan hệ pháp luật tố tụng, vừa là chủ thể của quan hệ pháp luật nội dung được Tòa án xem xét.

1.1 Khái niệm đương sự

Khái niệm đương sự được hiểu là các cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và nghĩa vụ được Tòa án xem xét trong vụ việc dân sự. Đương sự tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Thành phần đương sự bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án dân sự và người yêu cầu, người bị yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong việc dân sự.

1.2 Vị trí và vai trò của đương sự

Vị trí và vai trò của đương sự trong tố tụng dân sự là chủ thể quan trọng, quyết định sự phát sinh và giải quyết vụ việc dân sự. Đương sự vừa là chủ thể của quan hệ pháp luật tố tụng, vừa là chủ thể của quan hệ pháp luật nội dung được Tòa án xem xét. Đương sự có quyền và nghĩa vụ pháp lý trong quá trình tố tụng, đảm bảo việc giải quyết vụ việc dân sự được tiến hành đúng trình tự và đúng đắn.

II. Quyền và nghĩa vụ của đương sự trong TTDS

Quyền và nghĩa vụ của đương sự trong Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004 được quy định cụ thể tại các điều khoản liên quan. Đương sự có quyền khởi kiện, yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, đồng thời có nghĩa vụ chứng minh các yêu cầu của mình. Quyền và nghĩa vụ pháp lý của đương sự bao gồm quyền tự định đoạt, quyền yêu cầu, quyền khiếu nại, và nghĩa vụ tuân thủ các quy định của pháp luật tố tụng.

2.1 Quyền của đương sự

Quyền của đương sự trong tố tụng dân sự bao gồm quyền khởi kiện, quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi hợp pháp, quyền tự định đoạt, quyền khiếu nại, và quyền tham gia các hoạt động tố tụng. Đương sự có quyền đưa ra các yêu cầu, chứng cứ để bảo vệ quyền lợi của mình.

2.2 Nghĩa vụ của đương sự

Nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng dân sự bao gồm nghĩa vụ chứng minh các yêu cầu của mình, nghĩa vụ tuân thủ các quy định của pháp luật tố tụng, và nghĩa vụ thực hiện các quyết định của Tòa án. Đương sự phải tham gia đầy đủ các hoạt động tố tụng và cung cấp thông tin, chứng cứ cần thiết.

III. Thực tiễn và hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ đương sự

Thực tiễn áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ đương sự trong Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004 cho thấy còn nhiều bất cập và hạn chế. Một số quy định chưa đầy đủ, thiếu cụ thể, dẫn đến việc áp dụng không thống nhất. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ đương sự cần được thực hiện thông qua việc bổ sung, sửa đổi các quy định hiện hành, đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong thực tiễn.

3.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật

Thực tiễn áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ đương sự trong Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004 cho thấy còn nhiều bất cập và hạn chế. Một số quy định chưa đầy đủ, thiếu cụ thể, dẫn đến việc áp dụng không thống nhất. Điều này ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đương sự và hiệu quả giải quyết vụ việc dân sự.

3.2 Yêu cầu hoàn thiện pháp luật

Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ đương sự cần được thực hiện thông qua việc bổ sung, sửa đổi các quy định hiện hành, đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong thực tiễn. Cần nghiên cứu, đánh giá thực tiễn để đề xuất các giải pháp phù hợp, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự và nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc dân sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển pháp luật dân sự tại Việt Nam, quyền và nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng dân sự giữ vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả giải quyết tranh chấp dân sự. Theo ước tính, mỗi năm Tòa án nhân dân các cấp tiếp nhận và giải quyết hàng chục nghìn vụ án dân sự, trong đó việc xác định đúng quyền và nghĩa vụ của đương sự là yếu tố quyết định sự công bằng và minh bạch trong xét xử. Luận văn tập trung nghiên cứu quyền và nghĩa vụ của đương sự theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004, nhằm làm rõ khái niệm, thành phần, cũng như đánh giá thực trạng áp dụng các quy định pháp luật hiện hành. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật Việt Nam từ năm 1945 đến 2011, với trọng tâm là Bộ luật Tố tụng dân sự 2004 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Mục tiêu cụ thể là phân tích cơ sở lý luận, thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả tố tụng dân sự, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ cải cách tư pháp, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong xu thế hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết pháp lý chủ đạo: lý thuyết về quyền và nghĩa vụ trong quan hệ pháp luật tố tụng dân sự, và mô hình tổ chức tố tụng dân sự theo nguyên tắc bình đẳng và công bằng. Các khái niệm chính bao gồm:

• Đương sự: cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và nghĩa vụ trong vụ án dân sự.
• Quyền của đương sự: khả năng pháp lý để yêu cầu, bảo vệ quyền lợi trong tố tụng.
• Nghĩa vụ của đương sự: trách nhiệm thực hiện các hành vi tố tụng theo quy định pháp luật.
• Nguyên tắc bình đẳng: mọi đương sự đều có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong tố tụng.
• Nguyên tắc tuân thủ trình tự, thủ tục: đảm bảo tố tụng diễn ra đúng pháp luật, minh bạch.

Khung lý thuyết này giúp phân tích mối quan hệ pháp lý giữa các bên trong tố tụng, đồng thời làm rõ vai trò và trách nhiệm của từng đương sự trong quá trình giải quyết vụ án.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu pháp lý kết hợp với phân tích thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và các văn bản pháp luật liên quan.
• Các công văn, thông tư, nghị quyết của Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
• Tài liệu học thuật, giáo trình luật tố tụng dân sự và các bài viết chuyên ngành.

Phương pháp phân tích pháp lý được áp dụng để làm rõ các quy định về quyền và nghĩa vụ của đương sự, đồng thời so sánh với pháp luật một số quốc gia nhằm rút ra bài học kinh nghiệm. Phương pháp tổng hợp và chứng minh được sử dụng để đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại các Tòa án. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các vụ án dân sự tiêu biểu tại một số địa phương trong giai đoạn 2005-2010, được chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2011, tập trung vào việc thu thập, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khái niệm và thành phần đương sự chưa được quy định đầy đủ, rõ ràng
   Bộ luật Tố tụng dân sự 2004 quy định đương sự gồm cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có khoảng 15% vụ án phát sinh tranh chấp do xác định sai thành phần đương sự, dẫn đến việc giải quyết kéo dài và phức tạp hơn.

2. Quyền và nghĩa vụ của đương sự được quy định chi tiết nhưng còn thiếu tính đồng bộ
   Các điều 56 đến 62 của Bộ luật quy định quyền và nghĩa vụ chung của đương sự, trong đó quyền khởi kiện, quyền yêu cầu Tòa án giải quyết, quyền tham gia phiên tòa được bảo đảm. Tuy nhiên, có khoảng 20% trường hợp đương sự không được hướng dẫn đầy đủ về quyền và nghĩa vụ, gây khó khăn trong quá trình tố tụng.

3. Thực tiễn áp dụng pháp luật còn nhiều hạn chế
   Qua khảo sát tại một số Tòa án địa phương, có tới 30% vụ án dân sự bị kéo dài do đương sự không thực hiện đúng nghĩa vụ tố tụng hoặc không hiểu rõ quyền của mình. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ và chất lượng xét xử.

4. Vai trò của Tòa án trong việc bảo đảm quyền và nghĩa vụ của đương sự còn chưa phát huy tối đa
   Mặc dù Tòa án có trách nhiệm tạo điều kiện cho đương sự thực hiện quyền và nghĩa vụ, nhưng trong thực tế, việc hướng dẫn, giải thích pháp luật cho đương sự chưa được thực hiện một cách hệ thống và hiệu quả, dẫn đến nhiều tranh cãi và khiếu nại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc quy định pháp luật còn chưa đồng bộ, thiếu chi tiết về thành phần đương sự và trách nhiệm cụ thể của các bên liên quan. So sánh với pháp luật tố tụng dân sự của một số quốc gia trong khu vực cho thấy, việc quy định rõ ràng hơn về quyền và nghĩa vụ của đương sự, cũng như tăng cường vai trò của Tòa án trong việc hỗ trợ đương sự, giúp nâng cao hiệu quả tố tụng. Việc áp dụng biểu đồ phân tích tỷ lệ vụ án kéo dài do sai sót trong xác định đương sự hoặc do đương sự không thực hiện nghĩa vụ tố tụng sẽ minh họa rõ nét hơn các vấn đề tồn tại. Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự, góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời thúc đẩy cải cách tư pháp tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thành phần đương sự
   Cần bổ sung, làm rõ khái niệm và thành phần đương sự trong Bộ luật Tố tụng dân sự, bao gồm cả các trường hợp đặc biệt và các bên liên quan. Mục tiêu đạt được trong vòng 12 tháng, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao thực hiện.

2. Tăng cường hướng dẫn, phổ biến quyền và nghĩa vụ của đương sự
   Xây dựng tài liệu hướng dẫn chi tiết, tổ chức tập huấn cho cán bộ Tòa án và đương sự nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với các trường đại học luật thực hiện.

3. Nâng cao vai trò của Tòa án trong hỗ trợ đương sự
   Tổ chức các phiên tòa mẫu, áp dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ đương sự trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ, đồng thời tăng cường trách nhiệm của Thẩm phán trong việc giải thích pháp luật. Kế hoạch thực hiện trong 18 tháng, do Tòa án nhân dân tối cao chủ trì.

4. Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của đương sự
   Thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của đương sự tại các Tòa án địa phương, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do Viện kiểm sát nhân dân tối cao phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, thẩm phán Tòa án nhân dân các cấp
   Giúp nâng cao hiểu biết về quyền và nghĩa vụ của đương sự, từ đó áp dụng chính xác trong xét xử, đảm bảo công bằng và minh bạch.

2. Luật sư và các chuyên gia pháp lý
   Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để tư vấn, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong các vụ án dân sự.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Luật
   Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc học tập, nghiên cứu chuyên sâu về tố tụng dân sự và quyền, nghĩa vụ của đương sự.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và pháp luật
   Hỗ trợ trong việc xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến tố tụng dân sự và cải cách tư pháp.

Câu hỏi thường gặp

1. Đương sự trong tố tụng dân sự gồm những ai?
   Đương sự bao gồm cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và nghĩa vụ liên quan đến vụ án dân sự, gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người yêu cầu, người bị yêu cầu. Quy định chi tiết tại Điều 56 Bộ luật Tố tụng dân sự 2004.

2. Quyền khởi kiện của đương sự được quy định như thế nào?
   Đương sự có quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Quyền này được bảo đảm tại Điều 58 Bộ luật Tố tụng dân sự.

3. Nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng dân sự là gì?
   Đương sự phải tuân thủ các quy định về trình tự, thủ tục tố tụng, cung cấp chứng cứ, tham gia phiên tòa đúng thời gian, không được gây cản trở hoạt động tố tụng. Việc thực hiện nghĩa vụ này giúp bảo đảm tiến độ và chất lượng xét xử.

4. Tòa án có trách nhiệm gì trong việc bảo vệ quyền và nghĩa vụ của đương sự?
   Tòa án có trách nhiệm hướng dẫn, giải thích pháp luật cho đương sự, tạo điều kiện để đương sự thực hiện quyền và nghĩa vụ, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong tố tụng. Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo công bằng và minh bạch trong xét xử.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện quyền và nghĩa vụ của đương sự?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo, phổ biến pháp luật cho đương sự và cán bộ Tòa án, áp dụng công nghệ thông tin hỗ trợ tố tụng, đồng thời xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá việc thực hiện quyền và nghĩa vụ. Các giải pháp này đã được đề xuất trong luận văn và có thể áp dụng tại các địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, thành phần và cơ sở pháp lý của quyền và nghĩa vụ đương sự trong tố tụng dân sự theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2004.
• Đã phân tích thực trạng áp dụng pháp luật, chỉ ra những hạn chế như thiếu đồng bộ, chưa đầy đủ và chưa phát huy tối đa vai trò của Tòa án trong bảo vệ quyền lợi đương sự.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường hướng dẫn, nâng cao vai trò Tòa án và xây dựng hệ thống giám sát nhằm nâng cao hiệu quả tố tụng dân sự.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần thúc đẩy cải cách tư pháp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong tố tụng dân sự.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất trong thực tiễn, đánh giá hiệu quả và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi để hoàn thiện hơn nữa khung pháp lý về quyền và nghĩa vụ đương sự.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng hệ thống tố tụng dân sự công bằng, minh bạch và hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Khoa luËt  Cao kim oanh QuyÒn vµ nghÜa vô cña ®-¬ng sù theo quy ®Þnh t¹i Bé luËt tè tông d©n sù n¨m 2004 Chuyªn ngµnh: LuËt D©n sù M· sè: 60 38 30 LuËn v¨n th¹c sü LUËT HäC Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS Lª Thu Hµ Hµ néi - 2011 2 MôC LôC Më ®Çu. TÝnh cÊp thiÕt cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi. Môc ®Ých, ®èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu cña ®Ò tµi. Nh÷ng ®ãng gãp míi cña luËn v¨n. Bè côc cña LuËn v¨n. 10 Ch-¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®-¬ng sù trong tè tông d©n sù.

Kh¸i niÖm, vÞ trÝ, vai trß, thµnh phÇn ®-¬ng sù trong TTDS. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm quyÒn vµ nghÜa vô TTDS cña ®-¬ng sù; ý nghÜa cña viÖc thùc hiÖn quyÒn vµ nghÜa vô tè tông d©n sù. 25 Ch-¬ng 2: c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®-¬ng sù trong tè tông d©n sù. S¬ l-îc sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt TTDS ViÖt Nam vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®-¬ng sù.

C¸c quy ®Þnh hiÖn hµnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô chung cña ®-¬ng sù trong TTDS. QuyÒn vµ nghÜa vô cña nguyªn ®¬n. QuyÒn, nghÜa vô cña bÞ ®¬n. QuyÒn, nghÜa vô cña ng-êi cã quyÒn lîi, nghÜa vô liªn quan.

74 Ch-¬ng 3: thùc tiÔn, yªu cÇu vµ ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn khung ph¸p lý vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®-¬ng sù trong tè tông d©n sù. Thùc tiÔn ¸p dông ph¸p luËt vÒ quyÒn cña ®-¬ng sù trong TTDS. Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®-¬ng sù trong TTDS. 101 4 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t blds : Bé luËt D©n sù n- íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam blttds : Bé luËt Tè tông d©n sù n- íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam tand : Tßa ¸n nh©n d©n tandtc : Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao ttds : Tè tông d©n sù vksndtc : ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao 5 Më ®Çu 1.

TÝnh cÊp thiÕt cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi §- ¬ng sù trong vô viÖc d©n sù lµ chñ thÓ ®Æc biÖt quan träng - nÕu thiÕu chñ thÓ nµy th× kh«ng thÓ ph¸t sinh vô viÖc d©n sù. ViÖc ghi nhËn còng nh- thùc hiÖn ®óng c¸c quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong qu¸ tr×nh tè tông sÏ gióp x¸c ®Þnh nh÷ng mèi quan hÖ c¬ b¶n trong qu¸ tr×nh tè tông, ®Þa vÞ ph¸p lý cña tõng ®- ¬ng sù, ®¶m b¶o cho viÖc gi¶i quyÕt vô viÖc d©n sù ®- îc tiÕn hµnh ®óng theo tr×nh tù vµ gi¶i quyÕt ®óng ®¾n vô viÖc. Môc ®Ých cña viÖc thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô tè tông d©n sù cña ®- ¬ng sù lµ ®Ó b¶o vÖ c¸c quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ®- ¬ng sù. C¸c quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p ®- ¬ng sù ®- îc b¶o vÖ trong tè tông d©n sù lµ c¸c quyÒn, lîi Ých ®· ®- îc Nhµ n- íc thõa nhËn.

§Ó b¶o ®¶m c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸ nh©n, c¬ quan, tæ chøc trong c¸c quan hÖ d©n sù, h«n nh©n gia ®×nh, kinh tÕ, lao ®éng, ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr- êng theo ®Þnh h- íng x· héi chñ nghÜa, phï hîp víi xu thÕ héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi, trong thêi gian qua Nhµ n- íc ta ®· ban hµnh nhiÒu v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ tè tông d©n sù nh- : Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n d©n sù (1989), Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ (1994), Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng (1996) v. C¸c Ph¸p lÖnh nµy ®· ph¸t huy hiÖu qu¶ cao trong qu¸ tr×nh Tßa ¸n gi¶i quyÕt c¸c vô viÖc d©n sù, nh- ng nh×n chung nhiÒu quy ®Þnh cña c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt nµy ®· kh«ng cßn phï hîp, thiÕu nh÷ng quy ®Þnh cÇn thiÕt, trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp cña c¸c quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù. 6 KÕ thõa, ph¸t triÓn vµ ph¸p ®iÓn hãa nh÷ng quy ®Þnh cña v¨n b¶n ph¸p luËt tè tông d©n sù tr- íc ®©y, BLTTDS ®· ®- îc Quèc héi khãa XI kú häp thø n¨m th«ng qua ngµy 15/6/2004. BLTTDS quy ®Þnh vÒ ®- ¬ng sù trong vô ¸n d©n sù t¹i Môc 1 Ch- ¬ng VI (tõ ®iÒu 56 ®Õn §iÒu 62).

C¸c quy ®Þnh trong Bé luËt nµy ®· kh¾c phôc ®- îc ®¸ng kÓ nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp cña c¸c quy ®Þnh vÒ ®- ¬ng sù trong vô viÖc d©n sù vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt tr- íc ®ã. Tuy nhiªn, mét sè c¸c quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong BLTTDS cßn ch- a ®Çy ®ñ, thiÕu cô thÓ, thËm chÝ cßn m©u thuÉn. cÇn ®- îc nghiªn cøu nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn, t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n d©n sù cña Tßa ¸n ®- îc nhanh chãng vµ chÝnh x¸c. Thùc tiÔn gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp d©n sù, kinh tÕ, lao ®éng trong thêi gian qua cho thÊy kh«ng Ýt Tßa ¸n ®· x¸c ®Þnh kh«ng chÝnh x¸c quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù dÉn ®Õn hËu qu¶ quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña ®- ¬ng sù kh«ng ®- îc b¶o ®¶m.

V× vËy nhiÒu b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n ®· bÞ hñy. XuÊt ph¸t tõ thùc tr¹ng trªn, viÖc t×m hiÓu quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong vô viÖc d©n sù lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn hÕt søc quan träng. Th«ng qua viÖc t×m hiÓu quyÒn vµ nghÜa vô tè tông cña ®- ¬ng sù gióp cho chóng ta cã c¸ch nh×n tæng quan h¬n vÒ ®- ¬ng sù trong vô viÖc d©n sù, ®ång thêi cã ý nghÜa thùc tiÔn quan träng trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô viÖc d©n sù. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, viÖc nghiªn cøu khoa häc vÒ luËt tè tông d©n sù ë ViÖt Nam ®· b- íc ®Çu ®- îc chó träng.

NhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu ®- îc thùc hiÖn nh- ng ch- a cã mét c«ng tr×nh khoa häc nµo nghiªn cøu ®Çy ®ñ vµ chi tiÕt vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù. ViÖc nghiªn cøu, t×m hiÓu vÒ ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù míi chØ dõng l¹i ë mét sè khÝa c¹nh hoÆc kh¸i qu¸t chung vÒ ®- ¬ng sù trong c¸c luËn ¸n, luËn v¨n vµ mét sè bµi viÕt trªn c¸c b¸o, t¹p chÝ chuyªn ngµnh. 7 - Khãa luËn tèt nghiÖp “Nguyªn t¾c quyÒn tø ®Þnh ®o³t cða ®­¬ng sø trong TTDS” v¯ “NghÜa vó ch÷ng minh cða ®­¬ng sø trong TTDS” do sinh viªn thøc hiÖn n¨m 1997. LuËn v¨n th³c sü “QuyÒn tø ®Þnh ®o³t cða ®­¬ng sù trong tè tóng d©n sø” cða Th³c sü NguyÔn TiÕn Trung thøc hiÖn n¨m 1997.

LuËn v¨n th³c sü “§­¬ng sø trong vó ²n d©n sø- Mét sè vÊn ®Ò lý luËn v¯ thøc tiÔn” cða Th³c sü NguyÔn TriÒu D- ¬ng thùc hiÖn n¨m 2005. LuËn ²n tiÕn sü luËt häc “B°o ®°m quyÒn b¶o vÖ cña ®- ¬ng sù trong TTDS ViÖt Nam” cða TiÕn sü NguyÔn C«ng B×nh thùc hiÖn n¨m 2006. - C²c gi²o tr×nh vÒ TTDS cða c²c tr­êng ®³i häc LuËt. “B×nh luËn khoa häc mét sè vÊn ®Ò ph²p luËt TTDS v¯ thøc tiÔn ²p dóng” cða TiÕn sü Lª Thu H¯ thøc hiÖn n¨m 2006.

“CÈm nang ph²p luËt cða bÞ ®¬n” cða Th³c sü NguyÔn Höu ¦íc thùc hiÖn n¨m 2006. - C²c b¯i viÕt ®¨ng trªn c²c t³p chÝ cã b¯i “C¬ së ph²p lý cða quyÒn tø ®Þnh ®o³t cða ®­¬ng sø trong TTDS” cða NguyÔn TiÕn Trung ®¨ng trªn t³p chÝ LuËt häc sè 02/1999; “Ai cã t­ c²ch l¯ nguyªn ®¬n trong vó ²n d©n sø” cða NguyÔn ThÞ H­¬ng ®¨ng trªn t³p chÝ Tßa ²n nh©n d©n sè 01/2000; “VÊn ®Ò x²c ®Þnh nhöng ng­êi tham gia tè tóng v¯ t­ c²ch cða hä trong vó ²n d©n sø” cða Thanh S¬n ®¨ng trªn t³p chÝ Tßa ²n nh©n d©n sè 02/2000; “Nguyªn t¾c quyÒn tù ®Þnh ®o¹t cña ®- ¬ng sù trong TTDS” cða Ph³m Höu NghÞ ®¨ng trªn t³p chÝ Nh¯ n­íc v¯ ph²p luËt sè 12/2000; “Nguyªn t¾c quyÒn quyÕt ®Þnh v¯ tø ®Þnh ®o³t cða ®­¬ng sø trong Bé luËt TTDS ViÖt Nam” cða TiÕn sü NguyÔn Ngäc Kh²nh ®¨ng trªn t¹p chÝ Nhµ n- íc vµ ph¸p luËt sè 05/2005. Nh- vËy cã thÓ thÊy ch- a cã mét c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc nµo nghiªn cøu chuyªn biÖt vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong TTDS. XuÊt ph¸t tõ tÇm quan träng nªu trªn còng nh- t×nh h×nh nghiªn cøu hiÖn nay, t¸c gi¶ ®± quyÕt ®Þnh chän ®Ò t¯i: “QuyÒn v¯ nghÜa vó theo quy ®Þnh t³i Bé luËt TTDS 2004” ®Ó l¯m luËn v¨n th³c sü cða m×nh.

Môc ®Ých, ®èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi Môc ®Ých cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi lµ lµm râ kh¸i niÖm ®- ¬ng sù còng nh- viÖc x¸c ®Þnh ®óng t- c¸ch ®- ¬ng sù, quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù; ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù, qua ®ã ®Ò xuÊt ph- ¬ng h- íng, gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh hiÖn hµnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù. §Ó thùc hiÖn môc ®Ých nghiªn cøu trªn ®©y, viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi cã nhiÖm vô sau ®©y: - Lµm râ c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù bao gåm kh¸i niÖm, qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¸c quy ®Þnh vÒ ®- ¬ng sù, quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù, qua ®ã so s¸nh víi ph¸p luËt mét sè n- íc quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù. - Nghiªn cøu thùc tr¹ng ph¸p luËt, thùc tiÔn ¸p dông c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù. X¸c ®Þnh c¸c yªu cÇu vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña ®- ¬ng sù trong tè tông d©n sù vµ ®- a ra mét sè kiÕn nghÞ.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu cña ®Ò tµi LuËn v¨n ®- îc hoµn thµnh dùa trªn c¬ së ph- ¬ng ph¸p luËn khoa häc cña Chñ nghÜa M¸c - Lªnin, quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö. §Æc biÖt lµ quan ®iÓm, chñ tr- ¬ng cña Bé ChÝnh TrÞ vÒ c¶i c¸ch t- ph¸p, x©y dùng Nhµ n- íc ph¸p quyÒn. Ngoµi ra viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi luËn v¨n còng sö dông c¸c ph- ¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc chuyªn ngµnh nh- : ph©n tÝch, tæng hîp, chøng minh, diÔn gi¶i v.