Quy trình quản lý thông tin BIM: Áp dụng ISO 19650 và luật Xây dựng Việt Nam

Chuyên khảo luật học phân tích Xây dựng quy trình quản lý thông tin cho dự án ứng dụng mô hình bim dựa theo iso 19650 và hệ thống, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trần Quyết
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Anh Thư
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý xây dựng
• Đề tài: Xây Dựng Quy Trình Quản Lý Thông Tin Cho Dự Án Ứng Dụng Mô Hình BIM Dựa Theo ISO 19650 Và Hệ Thống Pháp Luật Trong Xây Dựng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Tiêu chuẩn ISO 19650 trong Quản lý Thông tin BIM

ISO 19650 là tiêu chuẩn quốc tế về quản lý thông tin Building Information Modeling (BIM) được phát triển nhằm chuẩn hóa quy trình quản lý dữ liệu trong các dự án xây dựng. Tiêu chuẩn này được chia thành hai phần chính: ISO 19650-1 về khái niệm và nguyên tắc, và ISO 19650-2 về yêu cầu thực hiện. Ứng dụng ISO 19650 giúp các tổ chức xây dựng tại Việt Nam nâng cao hiệu quả quản lý thông tin dự án, giảm chi phí vận hành và tối ưu hóa quy trình làm việc từ giai đoạn thiết kế đến bảo trì công trình.

1.1. Khái niệm và Phạm vi của ISO 19650

ISO 19650 cung cấp khuôn khổ thống nhất để quản lý thông tin BIM trong toàn bộ vòng đời dự án. Tiêu chuẩn này xác định các yêu cầu về cấu trúc thông tin, quy trình xử lý dữ liệu và trách nhiệm của các bên liên quan. Áp dụng ISO 19650 tại Việt Nam giúp các nhà thầu, chủ đầu tư và tư vấn thiết lập quy trình quản lý thông tin hiệu quả, đảm bảo tính nhất quán và chất lượng dữ liệu.

1.2. Tầm Quan Trọng của Chuẩn hóa Quản lý Thông tin

Chuẩn hóa quản lý thông tin BIM theo ISO 19650 giúp ngành xây dựng Việt Nam tiến bộ trong chuyển đổi số. Khi các dự án tuân theo tiêu chuẩn chung, việc chia sẻ dữ liệu giữa các bên trở nên dễ dàng hơn, giảm thiểu xung đột thông tin và tăng tính minh bạch trong quản lý.

II. Quy Trình Quản lý Thông tin BIM theo ISO 19650

Quy trình quản lý thông tin BIM theo ISO 19650 bao gồm các bước liên tiếp từ khởi tạo dự án cho đến quản lý dữ liệu trong suốt vòng đời công trình. Quá trình này yêu cầu xác định rõ ràng các yêu cầu quản lý thông tin, lập kế hoạch phân công, thiết lập các quy tắc trao đổi dữ liệu và xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng. Trong bối cảnh Việt Nam, việc kết hợp ISO 19650 với hệ thống pháp luật xây dựng hiện hành là cần thiết để đảm bảo tính pháp lý và khả năng thực thi của quy trình.

2.1. Các Giai đoạn Chính của Quy Trình

Quy trình quản lý thông tin được chia thành ba giai đoạn: (1) Giai đoạn chuẩn bị - xác định mục tiêu BIM và yêu cầu thông tin; (2) Giai đoạn thực hiện - các bên tham gia tạo, quản lý và trao đổi thông tin; (3) Giai đoạn bàn giao - chuyển giao dữ liệu hoàn thiện. Mỗi giai đoạn cần tuân theo tiêu chuẩn ISO 19650 để đảm bảo tính nhất quán.

2.2. Vai trò của Các Bên Liên quan

Trong quản lý thông tin BIM, chủ đầu tư, nhà tư vấn, nhà thầu xây lắp và nhà cung cấp dữ liệu đều có trách nhiệm cụ thể. ISO 19650 định rõ vai trò của mỗi bên và yêu cầu phối hợp. Tại Việt Nam, cần xác định rõ ràng trong hợp đồng dự án các yêu cầu về quản lý thông tin phù hợp với pháp luật.

III. Kết Hợp ISO 19650 với Hệ thống Pháp luật Xây dựng Việt Nam

Ứng dụng ISO 19650 tại Việt Nam cần phải kết hợp với hệ thống pháp luật xây dựng hiện hành bao gồm Luật Xây dựng, các quy định về quản lý dự án, và các tiêu chuẩn kỹ thuật địa phương. Việc tích hợp này đảm bảo rằng quy trình quản lý thông tin BIM không chỉ tuân theo tiêu chuẩn quốc tế mà còn phù hợp với yêu cầu pháp lý của Việt Nam. Các doanh nghiệp xây dựng cần xây dựng các hướng dẫn nội bộ cụ thể để hướng dẫn nhân sự thực hiện quản lý thông tin hiệu quả.

3.1. Các Yêu cầu Pháp lý Liên quan đến Quản lý Dữ liệu

Luật Xây dựng Việt Nam yêu cầu lưu giữ tài liệu và hồ sơ dự án trong thời gian quy định. ISO 19650 cung cấp cơ chế để quản lý thông tin theo chuẩn, nhưng cần tuân thủ quy định lưu trữ và bảo mật dữ liệu của Việt Nam. Các quy trình quản lý thông tin phải đảm bảo tính toàn vẹn, bảo mật và khả năng truy cập của dữ liệu công trình.

3.2. Hướng dẫn Cải thiện Quản lý Thông tin Dự án

Để thực hiện hiệu quả ISO 19650 tại Việt Nam, các công ty cần phát triển các hướng dẫn cụ thể về quản lý thông tin BIM kết hợp với yêu cầu pháp lý. Cần thiết lập các quy tắc xử lý, trách nhiệm của từng bộ phận, và quy trình kiểm soát chất lượng. Đồng thời, phải đào tạo nhân sự về tiêu chuẩn này để nâng cao nhận thức.

IV. Lợi ích và Triển vọng Ứng dụng ISO 19650 tại Việt Nam

Ứng dụng ISO 19650 mang lại nhiều lợi ích cho ngành xây dựng Việt Nam bao gồm: nâng cao hiệu quả quản lý thông tin, giảm chi phí dự án, cải thiện chất lượng công trình, và tăng khả năng cạnh tranh quốc tế. Tiêu chuẩn này hỗ trợ chuyển đổi số trong ngành, giúp các doanh nghiệp Việt Nam hợp tác dễ dàng hơn với các đối tác nước ngoài. Trong tương lai, khi ISO 19650 được áp dụng rộng rãi, ngành xây dựng Việt Nam sẽ đạt mức độ quản lý chuyên nghiệp hơn.

4.1. Lợi ích Kinh tế và Kỹ thuật

ISO 19650 giúp giảm thời gian xử lý dữ liệu, tránh trùng lặp thông tin, và nâng cao độ chính xác của các bản vẽ kỹ thuật. Những điều này dẫn đến giảm chi phí quản lý, cải thiện lịch trình dự án, và tăng độ tin cậy của thông tin công trình. Các doanh nghiệp áp dụng quản lý thông tin BIM thường có năng suất cao hơn.

4.2. Triển vọng Phát triển Long hạn

Trong dài hạn, ISO 19650 sẽ trở thành tiêu chuẩn bắt buộc cho các dự án xây dựng lớn tại Việt Nam. Sự áp dụng rộng rãi này sẽ thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành, tạo nền tảng cho các công nghệ tiên tiến như AI, IoT, và blockchain. Đây là bước tiến quan trọng để ngành xây dựng Việt Nam hướng tới phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 giới thiệu tổng quan và xác định các vấn đề nghiên cứu. Trong đó, các mục tiêu nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và các đóng góp của nghiên cứu sẽ được trình bày.1 Giới thiệu chung Xây dựng là một trong những ngành nghề giữ vai trò quan trọng xây dựng và phát triển của mỗi quốc gia, là ngành công nghiệp mũi nhọn và giữ vị trí quan trọng trong việc xây dựng cho mọi thành phần của nền kinh tế. Thị trường xây dựng Việt Nam đạt giá trị 57,52 tỷ USD vào năm 2020 và dự kiến đạt 94,93 tỷ USD vào năm 2026 và dự báo tốc độ tăng trưởng 8% trong giai đoạn (2021-2026). Điểm nhấn đặc biệt là tỷ lệ đóng góp của ngành xây dựng vào GDP cả nước năm 2020 ở mức 6,19%GDP, thấp hơn năm 2011 (6,41%GDP) [1].

Dự án xây dựng chứa đựng nhiều rủi ro bởi vì nó liên quan đến nhiều yếu tố phức tạp và không chắc chắn. Quản lý rủi ro trong xây dựng là quan trọng để đảm bảo tiến độ, chi phí và chất lượng dự án. Có nhiều yếu tố dẫn tới rủi ro trong xây dựng, theo các nhà nghiên cứu và tổ chức quản lý dự án chuyên nghiệp chỉ ra các rủi do trong quản lý thông tin dự án bao gồm: (1) Quản lý thông tin, công trình yếu kém; (2) Đơn vị hỗ trợ, chuỗi cung ứng không đáp ứng đúng và đủ điều kiện; (3) Tài chính từ đối tác, nhà thầu;(4) Thay đổi kế hoạch, thiết kế [2]. Trong đó, năng lực quản lý và chuyển giao thông tin kém hiệu quả thường là nguyên nhân dẫn tới rủi ro gây nên sự chậm trễ, thay đổi, tăng chi phí, khó khăn trong thực hiện dự án, nghiệm thu, thanh quyết toán trong các công trình xây dựng.

Trước thực trạng đó, một trong những hướng đi trong ngày xây dựng đang được cả thế giới quan tâm và áp dụng ngày càng nhiều theo hướng chuyên 1 nghiệp hóa đó là chuyển đổi số bằng việc ứng mô hình thông BIM trong lĩnh vực xây dựng. BIM (Building Information Modelling) là phương pháp quản lý hiệu quả trong ngành xây dựng, cung cấp những thông tin đáng tin cậy, có độ chính xác, nhằm mục đích hạn chế rủi ro và phát huy tối đa các nguồn lực tài nguyên. Hiện nay, BIM đối với một số nước không còn là cách làm mới mẻ mà đã trở thành quy định chung trong ngành xây dựng ở các quốc gia phát triển. Kỹ thuật được số hóa (Digital Engineering-viết tắt là DE) gần đây được nghiên cứu như một giải pháp thay thế cho BIM.

Tiêu chuẩn ISO 19650 là một trong những tiêu chuẩn giúp thực hành BIM và số hóa được hiệu quả hơn hiện nay [3]. Phản ánh từ thực tế, có thể nhận xét rằng trình độ áp dụng BIM ở Việt Nam vẫn còn chưa cao, tập trung chủ yếu vào các ứng dụng BIM cơ bản. Việc áp dụng BIM tập trung chủ yếu là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc các doanh nghiệp tư nhân trong các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách [4]. Phần lớn, chỉ tiếp cận BIM và số hóa ở mức cơ bản, tập trung vào việc mô hình thiết kế 3D, phát hiện và xử lý xung đột thiết kế bằng mô hình 3D liên bộ môn, lập- kiểm soát tiến độ, bóc tách khối lượng và dự toán chi phí, tạo lập, quản lý các thông tin được tích hợp trong đó, tạo điều kiện cho việc sử dụng thông tin và trao đổi dữ liệu trong suốt vòng đời sản phẩm.

Từ thực tế đó, có thể nhận xét một cách định tính rằng ngành xây dựng Việt Nam hầu như chưa tiếp cận với CDE. Tuy nhiên, bằng việc tận dụng các thành tựu BIM từ các quốc gia tiên tiến, tư tưởng về CDE cũng dần hình thành ở một số đơn vị, nhất là bộ phận nghiên cứu và phát triển [5]. Vì vậy, đề tài: “Xây dựng quy trình quản lý thông tin cho dự án ứng dụng mô hình BIM dựa theo ISO 19650 và hệ thống pháp luật trong xây dựng tại Việt Nam” được chọn làm đề tài nghiên cứu, với mong muốn tìm hiểu 2 một cách có hệ thống các nội dung, tiến trình làm việc, quản lý, chuyển giao thông tin, tài sản trong giai đoạn đầu tư và thực hiện dự án.2 Xác định vấn đề nghiên cứu Ngành công nghiệp xây dựng ở Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển và có xu hướng hợp tác toàn cầu với sự tham gia, hợp tác của nhiều nhà đầu tư, đối tác, tổng thầu thiết kế, thi công đến từ nước ngoài. Trước sự cạnh tranh, cơ hội, thách thức và hợp tác giữa các đối tác nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực tổ chức.

thì vấn đề quản lý rủi ro, cung cấp thông tin đáng tin cậy thông qua một tiến trình làm việc, quản lý thống nhất, chuyên nghiệp trong ngành xây dựng được quan tâm và mang tính cấp thiết. Đây là một vấn đề mang tính thúc đẩy lên tất cả các bên liên quan đến dự án bao gồm cộng đồng xã hội, chính phủ, chủ đầu tư, các nhà thiết kế, các nhà thầu xây dựng cần quan tâm, hiểu rõ, đầu tư phù hợp để bắt kịp được bước tiến của xu thế phát triển trong xây dựng.3 Mục tiêu nghiên cứu Thông qua các vấn đề quản lý thông tin tài sản cho các dự án ứng dụng BIM trong thực hiện dự án, nghiên cứu xác định những mục tiêu chính như sau: ❖ Tổng hợp, thu thập dữ liệu, xem xét các nội dung liên quan đến quản lý thông tin dự án ứng dụng BIM thông qua ISO 19650. ❖ Liệt kê, nội dung chính, đồng thời phát triển cấu trúc cho tiến trình quản lý thông tin dự án ứng dụng BIM dựa theo ISO 19650 kết hợp hệ thống pháp luật trong xây dựng tại Việt Nam ❖ Đề xuất quy trình quản lý thông tin cho dự án ứng dụng BIM dựa theo ISO 19650 và hệ thống pháp luật trong xây dựng tại Việt Nam.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 Đối tượng nghiên cứu: Các công trình ứng dụng BIM, các chuyên gia, các kiến trúc sư, kỹ sư, nhà thầu xây dựng, nhà tư vấn, chủ đầu tư, đơn vị quản lý vận hành có kiến thức, chuyên môn trong dự án áp dụng BIM. Phạm vi thời gian nghiên cứu: Các dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu dự kiến thu thập và phân tích trong thời gian từ tháng 6 năm 2023 đến tháng 12 năm 2023.

Không gian nghiên cứu: Nghiên cứu thực hiện đối với các công trình đã và sẽ áp dụng BIM trong giai đoạn thực hiện dự án. Quan điểm phân tích trong nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trên quan điểm của: chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, đơn vị xây dựng, quản lý vận hành, các kiến trúc sư, kỹ sư xây dựng tại Việt Nam. 4 CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN Giới thiệu tổng quan về BIM cũng như những lơi ích và rào cản của áp dụng BIM trong công trình xây dựng. Nghiên cứu đề cập đến vấn đề chuyển đổi số và tài sản số đối với ngành xây dựng.

Các tiến trình quản lý thông tin trong xây dựng trên thế giới và tại Việt Nam về áp dụng BIM trong ngành xây dựng, nội dung tổng quan, khái quát tiêu chuẩn ISO 19650 được đề cập trong chương này.1 Tổng quan về BIM Kể từ khi được hình thành và phát triển như ngày nay, ngành công nghiệp xây dựng đã có nhiều bước phát triển, đặc biệt trong quản lý thông tin xây dựng. Trong thời kì phát triển ngày càng nhiều những dự án quy mô lớn, phức tạp đòi hỏi mức độ thông tin chính xác và đáng tin cậy, BIM xuất hiện như một công nghệ được kỳ vọng đáp ứng các yêu cầu phức tạp, rõ ràng, chính xác, chi tiết với sự tích hợp thông tin đa chiều để phát triển các dự án xây dựng [6]. Hiện nay, có nhiều khái niệm, định nghĩa về BIM được các nhà khoa học đưa ra để phục vụ nghiên cứu: Theo Autodesk “BIM là một quá trình thông minh dựa trên nền tảng 3D mà tạo ra cho các chuyên gia kiến trúc, kỹ thuật, thi công một cái nhìn sâu sắc và là công cụ để lên kế hoạch thiết kế, xây dựng, quản lý tòa nhà và hạ tầng một cách hiệu quả” [7]. Hội đồng tiêu chuẩn quốc gia Hoa Kỳ định nghĩa BIM: “Mô hình thông tin công trình BIM là một đại diện kĩ thuật của đặc tính vật lý và chức năng của công trình.

Với vai trò phục vụ như một nguồn chia sẻ thông tin về công trình dựa trên việc hình thành một cơ sở đáng tin cậy cho việc ra quyết định trong suốt các giai đoạn của vòng đời công trình đó từ khi nó bắt đầu. Mô hình thông tin công trình BIM cũng là một dạng hiển thị số hóa được thành lập trên các tiêu chuẩn mở có khả năng tương tác”[7]. 1: Lịch sử hình thành BIM (Nguồn:Bigdataconstruction. Theo ISO 19650 “BIM sử dụng đại diện kĩ thuật số cố thể chia sẻ được của một đối tượng ngành xây dựng nhằm tạo điều kiện thuận lợi để quá trình thiết kế, xây dựng và vận hành sẽ tạo lập được các cơ sở đáng tin cậy phục vụ việc ra quyết định [9].

Theo quyết định công bố hướng dẫn chung áp dụng mô hình thông tin công trình BIM của Bộ Xây Dựng thì BIM được hiểu “Việc sử dụng các tiến bộ của công nghệ thông tin để số hóa các thông tin của công trình thể hiện qua mô hình không gian (3D) nhằm hỗ trợ quá trình thiết kế, thi công, quản lý vận hành công trình” [10].2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Trong thập kỷ qua, số lượng tài liệu hướng dẫn BIM đã tăng theo cấp số nhân ở giai đoạn đầu của nghiên cứu, theo BuildingSmart liệt kê tính đến 2021 có 126 tài liệu “Hướng dẫn BIM”. Những tài liệu này đã được xem xét và phân tích một số tiêu chí để trở thành một bộ tài liệu hướng dẫn thực hành BIM trong xây dựng một cách cụ thể [11]. Việc áp dụng và triển khai BIM ngày càng tăng do những lợi ích của nó mang lại trong giai đoạn thiết kế, xây dựng và vận hành dự án xây dựng. BIM tăng cường quản lý vòng đời dữ liệu, nâng cao chất lượng, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Khối lượng lớn thông tin cần được tạo ra, phối hợp và truyền đạt trong suốt vòng đời dự án, làm nổi bật tầm quan trọng của việc quản lý thông tin hiệu quả.