Chương 1: Trình bày về cụ thể về quá trình xác định vấn đề, mục tiêu, phạm vi thực hiện nghiên cứu của luận văn. Ngoài ra, các đóng góp về mặt hàn lâm và thực tiễn cũng được trình bày trong chương này. • Chương 2: Trình bày các khái niệm được sử dụng trong luận văn và những kết quả đã thực hiện của quá trình tổng quan. • Chương 3: Trình bày cụ thể các công cụ và phương pháp thực hiện được thực hiện trong quá trình thu thập và xử lý dữ liệu.
• Chương 4: Trình bày các kết quả của các giai đoạn thu thập dữ liệu và nội dung của quy trình đề xuất. • Chương 5: Trình bày về kết quả khảo sát và ứng dụng quy trình đề xuất vào dự án thực tế. • Chương 6: Tổng hợp lại những kết quả nghiên cứu đã thực hiện được và xác định hướng cải tiến, phát triển quy trình đề xuất.1: Cấu trúc luận văn Chương 2 TỔNG QUAN 2.1 Giới thiệu Trong phần đầu của chương này sẽ trình bày những khái niệm liên quan được sử dụng trong luận văn: rủi ro và quản lý rủi ro, đánh giá rủi ro, công trình ngầm, giai đoạn đấu thầu thể hiện rõ quan điểm mà nghiên cứu đang theo đuổi. Có hai mục tiêu chính được đặt ra khi thực hiện tổng quan các nghiên cứu trước đây về quản lý rủi ro trong thi công xây dựng: • Đưa ra một danh sách đầy đủ ra các nhân tố rủi ro có thể xảy ra.
• Tìm hiểu về cách thức thực hiện công tác quản lý rủi ro trong các nghiên trước đây về thi công xây dựng để rút ra được hướng xây dựng quy trình đánh giá rủi ro trong giai đoạn đấu thầu phù hợp với điều kiện thực tế của đối tượng nghiên cứu.1: Sơ đồ cấu trúc chương 2 6 7 2.2 Các khái niệm liên quan 2.1 Rủi ro và quản lý rủi ro Rủi ro Theo lý thuyết cổ điển, rủi ro được định nghĩa như sự đổi hướng tích cực hay tiêu cực của biến số khác với giá trị kỳ vọng. Theo IRM (2010), rủi ro là sự ảnh hưởng của những yếu tố không chắc chắn lên một đối tượng khi mà những điều không chắc chắn có thể đưa đến sự ảnh hưởng tiêu cực hoặc tích cực so với mục đích ban đầu. Theo PMBOK (2013), rủi ro của dự án theo cách hiểu thông thường là những thách thức đối với người quản lý dự án, mặt khác nó còn tiềm ẩn cơ hội để cải thiện trong suốt quá trình thực hiện dự án.Al-Bahar (1991), rủi ro là sự bóc trần những cơ hội xảy ra của những điều kiện bất lợi và thuận lợi ảnh hưởng đến dự án như một chuỗi những điều không chắc chắn. Như vậy, trong phạm vi luận văn này, rủi ro được hiểu là những điều không chắc chắn tiềm ẩn cả cơ hội và thử thách.
Nghiên cứu về rủi ro giúp Nhà thầu nắm bắt được những cơ hội và có kế hoạch ứng phó với những thử thách. Quản lý rủi ro Michael Latham (1994) từng nhấn mạnh rằng không có dự án nào là không có rủi ro. Rủi ro có thể quản lý, giảm thiểu, chia sẻ, chuyển giao hoặc chấp nhận. Nhưng rủi ro không thể làm ngơ.
Khác với các dự án thông thường khác, mỗi một dự án xây dựng là duy nhất và tạm thời, quá trình thực hiện dựa vào những giả thiết và ràng buộc liên quan tới nhiều bên và phải đáp ứng nhiều yêu cầu khác nhau. Do đó, quản lý rủi ro trong các dự án xây dựng luôn là vấn đề phức tạp và tiêu tốn nhiều nguồn lực. vậy, công tác quản lý rủi ro được thực hiện ở giai đoạn nào là hiệu quả và cần thiết nhất. Dự án xây dựng diễn ra qua nhiều giai đoạn, đối với Nhà thầu thi công, nó thực sự bắt đầu trước giai đoạn ký hợp đồng hoặc trước giai đoạn thi công đến khi hoàn tất việc thi công dự án.
Công tác quản lý rủi ro luôn là vấn đề không thể thiếu trong từng giai đoạn. Tuy nhiên, công tác đánh giá rủi ro luôn luôn được thực hiện tại giai đoạn trước khi ký kết hợp đồng hoặc trước khi thi công bởi vì nhà thầu thi công cần dự đoán những chi phí có thể dẫn tới tai nạn quá trình đấu thầu thành công hay tìm chiến lược để giảm thiểu rủi ro của các dự án đã ký hợp đồng Choi et al. Do đó, công tác đánh giá rủi ro trong giai đoạn đấu thầu trở nên cực kỳ quan trọng, nó không những góp phần hỗ trợ trong quá trình ra quyết định mà còn là tiền đề để quá trình triển khai được thực hiện hiệu quả và nhanh chóng hơn.Al-Bahar (1991) cho rằng, quản lý rủi ro là trình tự có hệ thống phân tích, nhận dạng và ứng phó rủi ro xuyên suốt vòng đời dự án để đạt được mức độ tối đa hoặc chấp nhận được của việc loại trừ hoặc quản lý các yếu tố rủi ro. Theo PMBOK (2013), quản lý rủi ro cung cấp cách thức tiếp cận trong đó các yếu tố không chắc chắn được thấu hiểu, đánh giá và quản lý trong phạm vi dự án (trang19) 8 Theo PMBOK (2013), quản lý rủi ro là một trình tự bao gồm lập kế hoạch quản lý rủi ro, nhận dạng rủi ro, phân tích định tính và định lượng, phát triển chiến lược ứng phó, theo dõi và kiểm soát rủi ro.
Quản lý rủi ro không phải là một sự lựa chọn, đó là một sự cần thiết cho thành công của công tác quản lý dự án. Bởi mục đích của quản lý rủi ro tăng khả năng và tác động của những sự kiện tích cực và hạn chế những khả năng và tác động của các sự kiện tiêu cực của dự án PMI (2009). Hoàn thành tốt công tác quản lý rủi ro sẽ có ý nghĩa quan trọng trong nỗ lực đạt rút ngắn tiến độ, tiết kiệm chi phí,đảm bảo chất lượng công trình và thỏa mãn sự hài lòng của khách hàng. Công tác quản lý rủi ro nên được thực hiện xuyên suốt thời gian diễn ra dự án và là một trình lặp lại tại bất cứ thời điểm nào mà người quản lý cảm nhận được sự cần thiết.
Quản lý rủi ro hiệu quả cung cấp một thế mạnh cạnh tranh trong giai đoạn đấu thầu của dự án xây dựng và tăng cơ hội đáp ứng các mục tiêu chính của dự án theo cách hiệu quả (2013, Choudhry & khuram). Trong giai đoạn mời thầu, khi mà thông tin về sự án còn rất ít nhưng Nhà thầu lại phải đưa ra nhiều quyết định quan trọng trong thời gian ngắn, thì sự thực hiện công tác quản lý rủi ro sẽ thật sự ý nghĩa khi nó mang lại cho Người ra quyết định những nguồn tài liệu tham khảo hữu ích. Đối với bất kỳ loại hình dự án nào thì công tác quản lý rủi ro không phải là một lựa chọn, nó góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý dự án thông qua việc sử dụng những thông tin và kết quả có được từ công tác đánh giá rủi ro. Đối với các dự án xây dựng, công tác quản lý rủi ro lại càng quan trọng hơn vì quá trình mua bán diễn ra trước khi sản phẩm được hình thành.
Do đó, mỗi Doanh nghiệp xây dựng muốn tăng năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cần quan tâm và chú trọng tới công tác Quản lý rủi ro. Cũng giống như các lĩnh vực kinh doanh khác, các dự án Xây dựng cần được quản lý rủi ro để đạt được hiệu quả cao hơn. Quản lý rủi ro thật sự có ý nghĩa to lớn đối với người ra quyết định. Quản lý rủi ro không phải là một sự lựa chọn, đó là một sự cần thiết cho thành công của công tác quản lý dự án.
Bởi mục đích của quản lý rủi ro tăng khả năng và tác động của những sự kiện tích cực và hạn chế những khả năng và tác động của các sự kiện tiêu cực của dự án (PMI (2009)). Hoàn thành tốt công tác quản lý rủi ro sẽ có ý nghĩa quan trọng trong nỗ lực đạt rút ngắn tiến độ, tiết kiệm chi phí,đảm bảo chất lượng công trình và thỏa mãn sự hài lòng của khách hàng. Công tác quản lý rủi ro nên được thực hiện xuyên suốt thời gian diễn ra dự án và là một trình lặp lại tại bất cứ thời điểm nào mà người quản lý cảm nhận được sự cần thiết. Quản lý rủi ro hiệu quả cung cấp một thế mạnh cạnh tranh trong giai đoạn đấu thầu của dự án xây dựng và tăng cơ hội đáp ứng các mục tiêu chính của dự án theo cách hiệu quả.
Trong giai đoạn mời thầu, khi mà thông tin về sự án còn rất ít nhưng Nhà thầu lại phải đưa ra nhiều quyết định quan trọng trong thời gian ngắn, thì sự thực hiện công tác quản lý rủi ro sẽ thật sự ý nghĩa khi nó mang lại cho Người ra quyết định những nguồn tài liệu tham khảo hữu ích.2 Công trình ngầm Nghị định ND39CP (2010) định nghĩa rằng Công trình ngầm đô thị là những công trình được xây dựng dưới mặt đất tại đô thị bao gồm: công trình công cộng ngầm, công trình giao thông ngầm, công trình đấu mối kỹ thuật ngầm và phần ngầm của các công 9 trình xây dựng trên mặt đất, công trình đường dây cáp, đường ống kỹ thuật ngầm, hào và tuy nen kỹ thuật. Đối tượng nghiên cứu được chọn là công ty thi công xây dựng chuyên về thi công phần ngầm của các công trình xây dựng trên mặt đất như xử lý nền, cọc ép, cọc khoan nhồi, tường vây, tầng hầm và công trình đường dây cáp, đường ống kỹ thuật ngầm, hào và tuy nen kỹ thuật.3 Đấu thầu Định nghĩa Theo Luật đấu thầu (2013), đấu thầu quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế Fidic (1987) định nghĩa rằng “Đấu thầu là đề xuất giá của Nhà thầu cho Chủ đầu tư để thực hiện và hoàn thành Công trình và khắc phục bất kỳ khiếm khuyết nào trong Hợp đồng theo như quy định của Hợp đồng, như đã được chấp nhận trong Thư chấp nhận " Chinyio (2011) cho rằng “Đầu thầu là quá trình tạo ra và đệ trình giá dự thầu để thực hiện công việc đã đề cập dựa trên sự nghiên cứu, tìm hiểu hồ sơ mời thầu”.
