Đặt vấn đề Trong những năm gần đây. Ngành chăn nuôi lợn của nước ta đã có những bước phát triển khá mạnh, chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm, đáp ứng nhu cầu đời sống ngày càng cao của con người. Năm 2019 là một năm đầy biến động và thách thức cho ngành chăn nuôi lợn. Giá cả thất thường và đặc biệt dịch tả Châu Phi (ASF) bùng nổ mạnh làm ảnh hưởng rất lớn đến việc sản xuất và nuôi dưỡng của người chăn nuôi lợn nói riêng cũng như toàn bộ ngành chăn nuôi nói chung.
Đây là một thách thức rất lớn mà nhà nước ta và người chăn nuôi phải cùng nhau vượt qua để duy trì và phát triển ngành chăn nuôi lợn phát triển, bền vững đem lại hiệu quả kinh tế cao và xây dựng được một nền chăn nuôi khoa học, hiện đại. Vừa qua dịch tả châu phi có khả năng lây lan nhanh với tốc độ khó kiểm soát, gây hậu quả nghiêm trọng đến phát triển chăn nuôi lợn, tổng đàn lợn trên cả nước suy giảm mạnh, việc kiểm soát dịch bệnh, tiêu thụ vận chuyển lợn khó khăn hơn gây trở ngại và thách thức lớn cho người chăn nuôi. Tuy nhiên, nhu cầu thịt lợn ở nước ta không thể thay thế. Do vậy việc duy trì đàn lợn và cung cấp giống lợn chất lượng và khỏe mạnh càng được quan tâm hơn.
Công tác chăm sóc và nuôi dưỡng, phòng và điều trị bệnh cho đàn lợn phải được đảo bảo. Bên cạnh công tác phòng chống dịch tả Châu Phi đang diễn ra rất phức tạp, vẫn còn những nguyên nhân khác làm hạn chế sức khỏe, khả năng sinh sản của lợn nái hiện đang xảy ra. Tại trang trại bệnh còn xảy ra rất nhiều, do khả năng thích nghi của những giống lợn nái ngoại với khí hậu nước ta còn kém, đặc biệt là bệnh ở cơ quan sinh dục như: Đẻ khó, viêm tử cung, viêm vú, ít sữa và mất sữa, sảy thai truyền nhiễm…, các bệnh này do nhiều yếu tố như điều kiện vệ sinh, chăm sóc nuôi dưỡng kém, thức ăn, nước h 2 uống không đảm bảo vệ sinh, do vi khuẩn, virus gây nên. Chính vì vậy, việc chăm sóc và tìm hiểu về bệnh ở cơ quan sinh sản của đàn lợn nái là việc cần thiết.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn Nuôi Thú Y - Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, cùng với sự giúp đỡ cô giáo hướng dẫn và cơ sở nơi thực tập, em đã thực hiện đề tài: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu của chuyên đề - Nắm được quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản. - Củng cố kiến thức, kỹ năng nghề thông qua việc áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và điều trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản.
- Nắm được các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai. - Đánh giá được khả năng sinh sản của đàn lợn nái. - Nắm được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. Yêu cầu của chuyên đề - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại lợn Tân Thái.
- Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và điều trị bệnh cho đàn lợn nái nuôi tại trại. - Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn nái sinh sản và áp dụng được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng. - Thực hiện tốt các yêu cầu của cơ sở. - Không ngại khó khăn, luôn cố gắng hoàn thành công việc, nhiệt tình xây dựng và đóng góp.
h 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên của trang trại + Vị trí: Trại giống lợn Tân Thái thuộc xóm Tân Thái, xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Trại cách thị trấn Chùa Hang 2km về phía bắc, nhìn chung đây là một vị trí thuận lợi để phát triển chăn nuôi trang trại lợn, vị trí cách xa khu dân cư, khu công nghiệp và đường giao thông chính nhưng vẫn thuận tiện cho việc đi lại vận chuyển của trang trại.
Khí hậu nóng ẩm mưa nhiều, chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc. Lượng mưa quanh năm nhiều từ tháng 4 đến tháng 10. Trại có nguồn nước mặt và nước tương đối phong phú, với diện tích đất rộng hơn 6 hecta thuận lợi cho việc phát triển chăn nuôi kết hợp nuôi trồng thủy sản. Cơ cấu tổ chức của trang trại Trại lợn Tân Thái thuộc sự quản lý của Trung Tâm Giống Cây Trồng, Vật nuôi và Thủy sản, Sở NN & PTNT tỉnh Thái Nguyên.
Trại gồm: 11 người Lao động gián tiếp: 3 người - Trại trưởng: Là kỹ sư chăn nuôi chịu trách nhiệm điều hành sản xuất và quản lý. - Trại phó: Là kỹ sư chăn nuôi. - Kế toán: Phụ trách quản lý thu chi ,chịu trách nhiệm hạch toán ngân sách. Lao động trực tiếp: 8 người - 2 kỹ sư chăn nuôi.
- 1 bảo vệ và sửa chữa điện nước. Cơ sở vật chất của trang trại Cơ sở vật chất Có đầy đủ trang thiết bị máy móc phục vụ nhu cầu lao động sinh hoạt hang ngày như: Tắm nóng lạnh, tivi, tủ lạnh, quạt … Những vận dụng cá nhân cũng được trại cung cấp đầy đủ như: Kem đánh răng, xà phòng, dầu gội. Cơ sở chăn nuôi được đầu tư mới hiện đại rộng rãi hệ thống quạt, máy phát điện tự động, dàn mát, máng nước, máng ăn điều được thiết kế tự động, thuận tiện nhất cho công tác chăm sóc nuôi dưỡng đàn vật nuôi. Cơ sở hạ tầng Trại được xây dựng 2 khu tách biệt là khu sinh hoạt nhà ở và khu chăn nuôi.
- Khu nhà ở 2 tầng rộng rãi sạch sẽ thoáng mát có đầy đủ nhà tắm nhà vệ sinh tiện nghi. - Khu nhà bếp và nhà ăn rộng rãi sạch sẽ đầy đủ thiết bị phục vụ sinh hoạt ăn uống. - Khu nhà kho để cám rộng rãi cao ráo có trang bị 4 bóng UV để diệt trùng. - Kho lạnh để bao quản thuốc, vắc-xin, dụng cụ kỹ thuật chăn nuôi.
- Phòng pha chế và soi tinh lợn đực, bảo quản dụng cụ khai thác. - Có nhà trực và nghỉ giao ca, bao quát được toàn bộ khu vực trang trại. * Hệ thống chuồng nuôi Chuồng nuôi được xây dựng trên nền đất cao, rễ thoát nước, được bố trí cách biệt với khu sinh hoạt chung: Gồm 1 chuồng đẻ, 1 chuồng bầu, 1 chuồng thịt và 1 chuồng cách ly. Chuồng nuôi được xây theo hướng Đông - Tây; Nam – Bắc.
Đảm bảo ấm áp về mùa đông và mát về mùa hè. Chuồng xây theo kiểu 2 mái gồm 3 dãy chuồng chạy dài mỗi chuồng chia 2 dẫy. Mỗi dãy 40 ô chuồng, chuồng bầu thiết kế cũi sắt chắc chắn. Tất cả các chuồng nuôi đều trang bị hệ thống chiếu sáng và hệ thống vòi nước uống tự động ở h 5 mỗi ô chuồng.
Mùa hè có hệ thống quạt hút và dàn mát. Mùa đông có hệ thống làm ấm bằng đèn hồng ngoại. Thuận lợi, khó khăn 2. Thuận lợi + Trại được nhà nước đầu tư kinh phí xây dựng chuồng trại hiện đại.
+ Có vị trí thuận lợi cả về giao thông và giao thương với các vùng xung quanh, sản phẩm chăn nuôi của trại có chất lượng tốt được ưa chuộng. + Tập thể cán bộ công nhân viên đoàn kết, hăng hái xây dựng trang trại phát triển. Có ý thức trách nhiệm cao. Khó khăn + Là cơ quan nhà nước một mặt phải hoạt động bảo đảm chức năng chuyển giao kỹ thuật cho người dân, mặt khác phải hoạch toán kinh tế sao cho có lãi và đứng vững phát triển.
+ Điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thất thường tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển dẫn đến vật nuôi rễ mắc phải những bệnh về đường hô hấp tiêu hóa sinh sản. Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái 2. Sự thành thục về tính và thể vóc + Sự thành thục về tính - Khi gia súc thành thục về tính thì cơ thể con cái đặc biệt là cơ quan sinh dục đã phát triển cơ bản hoàn thiện.
Dưới tác dụng của thần kinh con vật xuất hiện các phản xạ về sinh dục, khi đó trên buồng trứng, trứng chín và có khả năng thụ thai, tử cung cũng sẵn sàng cho thai làm tổ. Tuy nhiên sự phát triển về tính còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, tính biệt, điều kiện ngoại cảnh, cách chăm sóc nuôi dưỡng. h 6 - Giống Các giống khác nhau thì thành thục về tính cũng khác nhau, những giống có tầm vóc nhỏ thường thành thục về tính sớm hơn giống có tầm vóc lớn. Những giống thuần hóa sớm thành thục sớm hơn giống được thuần hóa muộn.
Tuổi thành thục về tính của lơn cái ngoại và lợn cái lai muộn hơn lợn cái thuần chủng (ỉ, móng cái .) Các giống lợn nội này thường có tuổi thành thục về tính từ 4 - 5 tháng tuổi, lợn ngoại là 6 - 8 tháng tuổi, lợn lai F1(nội x ngoại ) thường động dục lần đầu vào lúc 6 tháng tuổi. - Điều kiện nuôi dưỡng, quản lý Cùng một giống nhưng nếu điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý tốt, gia súc phát triển tốt thì thành thục về tính sớm hơn và ngược lại. Điều kiện ngoại cảnh như khí hậu, nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến tuổi thành thục về tính của gia súc. Những giống lợn nuôi ở vùng nhiệt đới nóng ẩm thường thành thục về tính sớm.
Trong điều kiện chăn thả chung giữa gia súc đực và gia súc cái cũng ảnh hưởng đến tính thành thục sớm của gia súc cái. Nếu cho lợn cái hậu bị tiếp xúc 2 lần/ngày với lợn đực thời gian 15 - 20 phút thì 83% lợn nái ngoài 90kg động dục ở thời gian 165 ngày. Lợn cái hậu bị nuôi nhốt liên tục sẽ có tuổi động dục lần đầu dài hơn lợn cái chăn thả. Vì lợn cái nuôi chăn thả sẽ tăng cường trao đổi chất, tổng hợp các sinh tố và có dịp tiếp xúc với lợn đực nên có tuổi động dục lần đầu sớm hơn.
- Tuổi thành thục về tính của gia súc Tuổi thành thục về tính ở gia súc thường sớm hơn tuổi thành thục về thể vóc, nghĩa là sau khi con vật đã thành thục về tính vẫn tiếp tục sinh trưởng và lớn lên.