Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong hoạt động Ngân hàng điện tử Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng điện tử tại 3 Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội Chương 4: Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong hoạt động Ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài 1. Một số công trình nghiên cứu liên quan đến quản trị rủi ro và quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng điện tử 1.
Một số công trình nghiên cứu nước ngoài. Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về quản trị rủi ro NHTM. Quản trị rủi ro Ngân hàng thương mại tốt không thể thiếu một cơ chế quản trị rủi ro hiệu quả, đặc biệt là cơ chế quản trị rủi ro hoạt động. Pyle (1997) giải thích cơ sở lý thuyết, sự cần thiết quản trị rủi ro và nhấn mạnh rủi ro thị trường và rủi ro tín dụng .Quản trị rủi ro là quá trình các nhà quản lý đáp ứng các nhu cầu thông qua nhận dạng các loại rủi ro chủ yếu, áp dụng các biện pháp rủi ro hoạt động, xây dựng hệ thống các công việc để giám sát vị thế rủi ro có kết quả Tập đoàn Ngân hàng Danske (2016) đã chỉ ra các loại rủi ro cần quản trị gồm: rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động, rủi ro bảo hiểm và các loại rủi ro khác.
Santha Vaithilingam và Ba la chan dhe r Guru (2000), với nghiên cứu về hoạt động Ngân hàng điện tử tại Malaysia đã nhận thấy rằng công nghệ thông tin ngày càng trở nên quan trọng trong cuộc sống mỗi cá nhân, tổ chức cũng như giao dịch thương mại. Tốc độ ngày càng tăng của việc sử dụng công nghệ điện tử đã cảnh báo chính phủ của họ những bất cập trong luật pháp, vì vậy, cùng với tốc độ phát triển công nghệ thông tin và tốc độ tăng trưởng số lượng người dân sử dụng dịch vụ Ngân hàng điện tử, chỉnh phủ Malaysia đã cải cách luật pháp, ra những văn bản pháp luật liên quan về việc nhận diện và biện pháp quản trị rủi ro đối với những vấn đề liên quan đến hoạt động ngân hàng điện tử như xâm nhập mạng dữ liệu trái phép, 4 mạo danh cá nhân, tổ chức nhằm chiếm đoạt tài sản,….đi kèm theo đó là những biện pháp trừng phạt dành cho những cá nhân, tổ chức vi phạm luật pháp. Năm 2019, tại buổi ra mắt dự án Aus4Innovation đã công bố Báo cáo “Tương lai nền kinh số của Việt Nam hướng tới năm 2030 và 2045” được tổ chức bởi Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, Cơ quan nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Úc (CSIRO) và Bộ Khoa học Công nghệ của Việt Nam, đã đưa ra nhận định về “rủi ro lớn nhất của nền kinh tế số” đó chính là bất kỳ lúc nào những cuộc tấn công mạng nghiêm trọng có thể xảy ra và không ai có thể dự đoán được quy mô, mức độ rủi ro thiệt hại và tần suất của các cuộc tấn công. Vì vậy “Bảo mật thông tin cá nhân và an ninh mạng là những yếu tố đặt nền móng cho việc số hóa quốc gia và khả năng số hóa có thể được cải thiện thông qua các công nghệ mới nổi, hợp tác khu vực và nền tảng học trực tuyến” (Cameron A, Pham T H, Atherton J, Nguyen D H, Nguyen T P,Tran S T, Nguyen T N & Trinh H Y.
Một số công trình nghiên cứu trong nước. Trong suốt bốn thập kỷ qua, Việt Nam đã trải qua quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Trong đó, hoạt động Ngân hàng điện tử sẽ có một cơ hội tiềm năng phát triển , đưa vào ứng dụng đời sống và trở thành một phần tất yếu. Hồ Tuấn Vũ (2015), đã có nghiên cứu về giải pháp hạn chế rủi ro giao dịch trong Internet Banking tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, khoa Kế toán, Đại học Duy Tân.
Bài viết đem lại cho người đọc cái nhìn cụ thể và thực tế về rủi ro của các giao dịch, chủ yếu là rủi ro từ an ninh mạng trên internet banking khi các giao dịch này bị tấn công bằng nhiều cách như: nghe lén, đoán mật khẩu, vét cạn, gọi ngẫu nhiên, lừa đảo, chặn dữ liệu. và cách thức tội phạm mạng thực hiện cuộc tấn công đó. Bên cạnh đó, tài liệu còn thống kê tình hình rủi ro giao dịch tại Việt Nam, sự bất ổn định hệ thống an ninh mạng dẫn đến tâm lý dè dặt của khách hàng khi đến với dịch vụ này. Từ đó, tác giả đưa ra các giải pháp hạn chế rủi ro giao dịch trong internet banking từ cấp độ vĩ mô như: nâng cao nhận thức của xã hội về an ninh mạng, hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường quản lý của Nhà nước, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng thông tin, tăng cường hợp tác quốc tế trên lĩnh vực an ninh mạng.
5 đến nhóm giải pháp vi mô áp dụng cho các ngân hàng thương mại tại Việt Nam như: có chiến lược đầu tư hợp lý cho cơ sở hạ tầng và công nghệ bảo mật, nâng cao trình độ nguồn nhân lực, xây dựng hệ thống internet banking hướng đến các mục tiêu cụ thể nhằm hạn chế rủi ro giao dịch, xây dựng các quy tắc và tập quán bảo mật cho ngân hàng. Luận văn “Quản lý hoạt động Thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Công Thương – Chi nhánh Hà Tĩnh” , Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Xuân Phương (2014), Đại học Kinh tế Đại học Quốc Gia Hà Nội. Trong luận văn này, tác giả đã tìm hiểu những tồn tại hạn chế và thành tựu đạt được của Chi nhánh Ngân hàng Công Thương – Chi nhánh Hà Tĩnh khi thực hiện công tác quản lý hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt. Các giải pháp tác giả đưa ra trong bài luận văn vẫn mang tính khái quát về nội dung, điển hình như với giải pháp “ Nâng cao độ bảo mật và an toàn khi giao dịch” tác giả đưa ra phương pháp “ nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống công nghệ thông tin của ngân hàng”.
Luận văn “Quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương-Chi nhánh Bắc Ninh”, Luận văn thạc sĩ Tài chính Ngân hàng của tác giả Vũ Thị Hoài Trang (2018), Đại học Kinh tế Đại học Quốc Gia. Trong luận án này, tác giả đã đề cập đến 2 giải pháp quản trị rủi ro : quản trị rủi ro chiến lược và quản trị rủi ro hoạt động tại Ngân hàng TMCP Công thương- Chi nhánh Bắc Ninh. Nội dung chính của bài viết xoay quanh công tác quản trị rủi ro dựa trên góc nhìn của Đơn vị kinh doanh trực tiếp, chưa đi sâu vào giải pháp quản trị rủi ro cho toàn hệ thống, các giải pháp quản trị rủi ro tác giả đưa ra vẫn chưa chi tiết vào từng góc độ hoạt động của ngân hàng. Đặng Hoài Linh (2021), trong bài viết nghiên cứu về kinh nghiệm quốc tế và bài thực tiễn Việt Nam trong việc triển khai ngân hàng số , thời gian nghiên cứu giai đoạn từ 2016-2020, đã chỉ ra 07 điều các ngân hàng thương mại Việt Nam cần lưu ý trong quá trình phát triển hệ thống Ngân hàng điện tử, đó là + Thận trọng với các kế hoạch kinh doanh 6 + Phân bổ nguồn lực phát triển công nghệ mới + Đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao + Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ quản trị dữ liệu + Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung của ngân hàng nhằm chuyên biệt chức năng phân quyền truy cập, quản lý dữ liệu và khai thác phục vụ phát triển sản phẩm dịch vụ mới.
+ Đẩy mạnh hợp tác, kết nối với các công ty Fintech, theo hướng cởi mở và cùng có lợi. Bài viết của tác giả đã cho thấy cái nhìn tổng quát các kinh nghiệm triển khai nguồn lực, cơ sở hạ tầng phục vụ cho quá trình hoạt động phát triển hệ thống Ngân hàng điện tử, tạo tiền đề phát triển lên tầng cao mới Ngân hàng số của các quốc gia Hàn Quốc, Trung Quốc, Mỹ đã thực hiện. Từ đó,triển khai, vận dụng trong quá trình quản trị rủi ro hoạt động Ngân hàng điện tử. Luận văn “Quản trị dịch vụ Ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Quân đội” , Luận văn thạc sĩ Quản trị Kinh doanh của tác giả Bùi Thế Cương (2021), Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội.
Bài luận văn của tác giả đã phân tích hoạt động quản trị dịch vụ Ngân hàng điện tử của Ngân hàng TMCP Quân đội thông qua các số liệu thu thập giai đoạn 2017-2020. Từ đó, tác giả đưa ra giải pháp nâng cao năng lực xây dựng chiến lược và quản trị điều hành, đảm bảo điều kiện cung cấp, đa dạng dịch vụ và chất lượng ngân hàng điện tử, đồng thời đơn giản hóa cách tiếp cận dịch vụ đối với khách hàng. Khúc Thế Anh và nhóm tác giả (2022), đã có bài viết nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng quy trình chuyển đổi số tại Ngân hàng thương mại. Bài viết đã cung cấp những thông tin, các nhân tố có tác động mạnh mẽ đến quá trình chuyển dịch sang hoạt động Ngân hàng điện tử ,các yếu tố bao gồm: Môi trường chuyển đổi số, năng lực chuyển đổi số của ngân hàng, lãnh đạo cấp cao, cơ sở vật chất và nhân viên.
Thông qua sự nhận diện của tác giả, người đọc có cái nhìn tổng quát về những rủi ro tiềm ẩn của hoạt động Ngân hàng điện tử. 7 Luận văn “ Phát triển Dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam” , Luận văn thạc sĩ Quản trị các Tổ chức Tài chính của tác giả Đặng Thu Thủy (2022), Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội. Trong bài luận án, tác giả đã nghiên cứu các giải pháp mới cho việc phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam dựa trên việc kế thừa từ các công trình đã được công bố từ trước và bản thân tác giả phát triển thêm.