Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình

Khóa luận quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình - Trần Châu Giang

• Tác giả: Trần Châu Giang
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tô Minh Tân
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan rủi ro tín dụng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình

Rủi ro tín dụng doanh nghiệp là nguy cơ xảy ra tổn thất tài chính đối với ngân hàng. Tổn thất phát sinh khi khách hàng doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết trả nợ gốc và lãi. VietinBank Quảng Bình luôn đặt công tác quản lý rủi ro này lên hàng đầu. Hoạt động cho vay doanh nghiệp đóng góp nguồn thu nhập lãi thuần chủ đạo cho toàn chi nhánh. Khối doanh nghiệp vay vốn bao gồm doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn. Sự biến động của chu kỳ kinh tế tác động trực tiếp đến khả năng trả nợ của các đơn vị này. Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng bao gồm nhiều mắt xích chặt chẽ. Ngân hàng tiến hành thu thập thông tin khách hàng. Bộ phận thẩm định đánh giá năng lực tài chính và tư cách người vay. Chi nhánh xác lập hạn mức cấp tín dụng phù hợp từng hồ sơ. Mọi khâu giải ngân đều đi kèm giám sát mục đích sử dụng vốn. Biện pháp quản trị hiệu quả giúp VietinBank Quảng Bình hạn chế nợ xấu phát sinh. Ngân hàng bảo vệ thanh khoản và nâng cao uy tín hoạt động trên thị trường tài chính khu vực miền Trung.

1.1. Khái niệm và đặc điểm tín dụng doanh nghiệp

Tín dụng doanh nghiệp là thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng vốn giữa ngân hàng và tổ chức kinh tế. Doanh nghiệp cam kết hoàn trả đầy đủ cả tiền gốc và tiền lãi theo thời hạn quy định. Các khoản vay này thường có quy mô giá trị rất lớn. Thời hạn vay được phân chia linh hoạt thành ngắn hạn, trung hạn hoặc dài hạn. Mục đích vay vốn phục vụ tài trợ vốn lưu động hoặc đầu tư máy móc thiết bị mở rộng sản xuất. Doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào diễn biến thị trường và sức mua chung. Khi hoạt động tiêu thụ hàng hóa đình trệ, rủi ro nợ quá hạn lập tức gia tăng nhanh chóng. Quản lý tín dụng doanh nghiệp đòi hỏi hồ sơ pháp lý chặt chẽ và theo dõi định kỳ thường xuyên.

1.2. Vai trò kiểm soát an toàn vốn tại chi nhánh

Kiểm soát an toàn nguồn vốn giữ vị trí sống còn tại VietinBank Quảng Bình. Hoạt động này giảm thiểu tối đa tổn thất tài sản của ngân hàng thương mại. Tỷ lệ nợ xấu thấp khẳng định chất lượng tín dụng đạt chuẩn mực an toàn. Nguồn vốn huy động của chi nhánh phần lớn đến từ tiền gửi dân cư có kỳ hạn. Việc bảo vệ dòng vốn cho vay giúp đảm bảo khả năng thanh toán tức thời cho người gửi tiền. Khi quản trị rủi ro tốt, ngân hàng tối ưu hóa chi phí trích lập dự phòng rủi ro. Lợi nhuận kinh doanh được cải thiện vững chắc qua từng quý tài chính. Đồng thời, nguồn vốn quay vòng ổn định tạo điều kiện mở rộng thị phần cho vay trên địa bàn tỉnh.

II. Đánh giá rủi ro tín dụng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình

Giai đoạn 2021-2023 chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc về số lượng doanh nghiệp quan hệ tín dụng tại VietinBank Quảng Bình. Số lượng khách hàng doanh nghiệp tăng mạnh từ 253 đối tác năm 2021 lên 478 đối tác năm 2023. Trong đó, mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn chiếm tỷ trọng áp đảo với 402 doanh nghiệp. Các doanh nghiệp nhà nước và công ty cổ phần duy trì quy mô vốn vay tương đối ổn định. Tốc độ tăng trưởng khách hàng nhanh đặt ra thách thức quản lý rất lớn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ nền kinh tế. Báo cáo tài chính của các công ty trách nhiệm hữu hạn đôi khi chưa minh bạch hoàn toàn. Công tác định giá tài sản bảo đảm đối mặt với sự biến động giá đất đai. Việc phụ thuộc vào tài sản thế chấp khiến ngân hàng chịu rủi ro phát sinh khi thị trường bất động sản đóng băng. Một số dự án sản xuất chậm giải ngân vốn đầu tư công làm gián đoạn nguồn tiền thanh toán. Ngoài ra, năng lực quản lý dòng tiền của chủ doanh nghiệp địa phương còn nhiều bất cập.

2.1. Phân loại khách hàng và cơ cấu dư nợ vay

Cơ cấu khách hàng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình có sự phân hóa rất rõ nét. Nhóm công ty trách nhiệm hữu hạn dẫn đầu với mức tăng 42,05% vào năm 2023. Đây là lực lượng kinh doanh đông đảo nhưng sở hữu nguồn vốn tự có còn khiêm tốn. Nhóm công ty cổ phần giảm nhẹ 6,67% số lượng do chi nhánh chủ động thanh lọc các đối tác kinh doanh yếu kém. Doanh nghiệp nhà nước chiếm số lượng ít nhưng nắm giữ dư nợ vay bình quân lớn. Tỷ trọng dư nợ tập trung nhiều vào lĩnh vực thương mại dịch vụ và xây lắp hạ tầng. Sự lệch pha ngành nghề đòi hỏi ngân hàng phải theo sát chu kỳ kinh doanh từng quý.

2.2. Hạn chế trong ứng dụng mô hình định lượng

Chi nhánh vẫn gặp rào cản khi ứng dụng các mô hình chấm điểm định lượng hiện đại. Mô hình chỉ số Z-score của Altman giúp phân nhóm an toàn và nguy cơ phá sản. Tuy nhiên, việc áp dụng công thức này vào doanh nghiệp địa phương bộc lộ sai lệch. Doanh nghiệp Việt Nam thường dùng hai hệ thống sổ sách kế toán độc lập. Báo cáo tài chính chưa được kiểm toán độc lập làm sai lệch dữ liệu đầu vào của các biến số X1 đến X5. Thêm vào đó, mô hình Z-score chỉ dừng lại ở phân loại nhị phân. Công cụ này chưa đo lường chi tiết các mức độ vi phạm hợp đồng như chậm trả lãi hay trả nợ chậm một phần.

III. Giải pháp rủi ro tín dụng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình

VietinBank Quảng Bình cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp then chốt để kiểm soát rủi ro. Ngân hàng cần hoàn thiện quy trình xếp hạng tín dụng nội bộ dành cho từng nhóm doanh nghiệp. Việc chuẩn hóa quy trình thẩm định hồ sơ thực tế đóng vai trò quyết định. Cán bộ tín dụng không thể chỉ dựa vào hồ sơ giấy tờ do khách hàng cung cấp. Cán bộ nghiệp vụ phải trực tiếp khảo sát kho bãi, máy móc và tiến độ sản xuất. Chi nhánh cần phối hợp cơ quan thuế để đối chiếu doanh thu thực tế. Hoạt động quản lý dòng tiền cần được ràng buộc thông qua tài khoản thanh toán mở tại chi nhánh. Ngân hàng yêu cầu người vay cam kết chuyển toàn bộ nguồn thu về tài khoản VietinBank. Hệ thống cảnh báo sớm cần được tự động hóa trên nền tảng công nghệ số. Khi doanh số luân chuyển qua tài khoản sụt giảm, hệ thống phát tín hiệu cảnh báo ngay. Đội ngũ nhân sự cần được đào tạo bồi dưỡng kỹ năng thẩm định tài chính chuyên sâu. Tinh thần kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp là nền tảng ngăn ngừa rủi ro đạo đức.

3.1. Ứng dụng mô hình Z score linh hoạt theo nhóm ngành

VietinBank Quảng Bình cần tinh chỉnh các tham số mô hình Z-score để phù hợp thực tế. Đối với doanh nghiệp cổ phần sản xuất, chi nhánh áp dụng công thức Z truyền thống. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, ngân hàng chuyển sang dùng mô hình Z' hoặc Z''. Mô hình Z'' loại bỏ biến số X5 để giảm thiểu độ lệch doanh thu giữa các ngành. Cán bộ thẩm định kết hợp chỉ số định lượng với các tiêu chí phi tài chính. Các tiêu chí này bao gồm uy tín người đại diện pháp luật và lịch sử tín dụng CIC. Sự kết hợp linh hoạt giúp phản ánh chính xác sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Từ đó, ngân hàng phân loại khách hàng vào vùng an toàn hay vùng cảnh báo kịp thời.

3.2. Giám sát dòng tiền sau giải ngân và tài sản bảo đảm

Công tác giám sát sau giải ngân giữ vai trò bảo vệ tài sản ngân hàng. Cán bộ tín dụng thực hiện kiểm tra định kỳ tình hình sản xuất của bên vay. Ngân hàng rà soát chặt chẽ hóa đơn mua nguyên liệu và dòng tiền bán hàng thực tế. Tài sản bảo đảm cần được tái thẩm định giá trị định kỳ sáu tháng một lần. Việc định giá lại giúp chi nhánh phát hiện sớm sự sụt giảm giá trị tài sản thế chấp. Khi giá trị tài sản bảo đảm suy giảm, ngân hàng yêu cầu doanh nghiệp bổ sung tài sản khác ngay lập tức. Biện pháp này ngăn chặn rủi ro thâm hụt tài sản khi xảy ra phát mại nợ quá hạn. Nhờ đó, ngân hàng luôn ở thế chủ động trong mọi tình huống.

IV. Định hướng rủi ro tín dụng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình

Quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp là nền tảng sống còn cho sự phát triển của VietinBank Quảng Bình. Chi nhánh đã phát huy tốt lợi thế nguồn vốn dân cư dồi dào và ổn định. Năng lực thanh khoản vững mạnh tạo đà tăng trưởng kinh doanh liên tục qua từng năm. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế mới đòi hỏi chi nhánh phải thích ứng linh hoạt hơn nữa. Mô hình quản trị rủi ro truyền thống cần kết hợp cùng chuyển đổi số toàn diện. Chi nhánh nên tận dụng dữ liệu lớn để chấm điểm tín dụng tự động. Hệ thống này giúp phân loại khách hàng vay chính xác và giảm thiểu rủi ro con người. Sự kết hợp giữa giám sát dòng tiền và thẩm định dự án giúp tối ưu hóa danh mục tín dụng. Mục tiêu hàng đầu là duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn tuyệt đối. Đơn vị vừa thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, vừa đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp địa phương. Chiến lược quản trị rủi ro khoa học sẽ khẳng định vị thế dẫn đầu của chi nhánh trên địa bàn.

4.1. Ứng dụng công nghệ vào chuyển đổi số ngân hàng

Công nghệ số đóng vai trò chìa khóa trong hiện đại hóa quản trị tín dụng. VietinBank Quảng Bình cần tích hợp dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo vào quy trình chấm điểm khách hàng. Nền tảng số giúp tự động hóa việc trích xuất và phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp. Thời gian xử lý hồ sơ vay vốn được rút ngắn đáng kể nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác. Hệ thống phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong giao dịch tiền tệ qua ngân hàng điện tử. Ngoài ra, việc số hóa hợp đồng bảo đảm giúp theo dõi tình trạng tài sản thế chấp theo thời gian thực. Chuyển đổi số toàn diện tạo bước ngoặt nâng cao năng lực cạnh tranh cho chi nhánh.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho hệ thống ngân hàng thương mại

Kinh nghiệm thực tiễn tại Quảng Bình mang lại nhiều bài học giá trị cho ngành ngân hàng. Thứ nhất, ngân hàng cần chủ động nguồn vốn huy động tiền gửi bền vững từ dân cư. Nguồn vốn ổn định giúp chi nhánh chủ động thanh khoản và ứng phó các cú sốc thị trường. Thứ hai, sự gia tăng số lượng khách hàng phải song hành cùng việc kiểm soát chất lượng tín dụng. Ngân hàng không chạy theo tăng trưởng quy mô tín dụng bằng mọi giá. Thứ ba, sự phối hợp giữa thẩm định định lượng và kiểm tra thực địa là yếu tố then chốt. Việc thấu hiểu tình hình hoạt động của doanh nghiệp giúp ngân hàng phòng ngừa nợ xấu từ gốc rễ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, hoạt động cấp tín dụng đóng vai trò chủ chốt trong việc tạo lập nguồn thu, chiếm khoảng 80% tổng lợi nhuận của toàn hệ thống. Trong đó, phân khúc khách hàng doanh nghiệp (KHDN) là nhóm khách hàng mục tiêu mang lại doanh số lớn và hiệu quả tài chính cao. Tuy nhiên, hoạt động cho vay đối với KHDN cũng tiềm ẩn quy mô tổn thất đáng kể do khối lượng vốn vay lớn và sự phức tạp trong tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình (VietinBank Quảng Bình), công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong giai đoạn 2021 - 2023 bộc lộ nhiều khó khăn. Số liệu thực tế cho thấy nợ xấu của chi nhánh có chiều hướng gia tăng rõ rệt, từ mức 61.936 triệu đồng vào năm 2021 lên mức trên 106 tỷ đồng vào năm 2023. Đáng chú ý, cơ cấu nợ xấu năm 2023 chuyển dịch tiêu cực khi nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 57.727 triệu đồng, cao hơn đáng kể so với nợ nhóm 3 (26.570 triệu đồng) và nợ nhóm 4 (trên 21 tỷ đồng). Sự gia tăng nợ xấu này một phần bắt nguồn từ tác động tồn đọng của đại dịch Covid-19 đối với năng lực tài chính và khả năng trả nợ của các doanh nghiệp vay vốn trong giai đoạn trước. Xuất phát từ thực trạng đó, việc nghiên cứu toàn diện công tác quản trị rủi ro tín dụng KHDN tại VietinBank Quảng Bình trở nên cấp thiết.

Khóa luận xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

• Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng rủi ro tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình, từ đó làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh.

• Mục tiêu cụ thể:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro tín dụng cũng như công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp trong ngân hàng thương mại.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng KHDN tại VietinBank Quảng Bình giai đoạn 2021 - 2023.
  3. Đề xuất nhóm giải pháp và các kiến nghị có tính khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh trong thời gian tới.

• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp.
  • Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình (địa chỉ: số 50 Lý Thường Kiệt, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình).
  • Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu hoạt động trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc trích dẫn trực tiếp các văn bản pháp luật hiện hành và các mô hình quản trị rủi ro kinh điển trong lĩnh vực ngân hàng:

• Văn bản pháp luật và khái niệm:
  • Khái niệm ngân hàng thương mại căn cứ Khoản 23 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15.
  • Khái niệm doanh nghiệp căn cứ Khoản 10 Điều 4 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14.
  • Khái niệm rủi ro tín dụng căn cứ Khoản 1 Điều 3 Thông tư số 31/2024/TT-NHNN.
  • Khung phân loại nợ thành 5 nhóm và tiêu chí xác định nợ xấu (thuộc các nhóm 3, 4, 5) theo Khoản 1 Điều 10 Thông tư số 31/2024/TT-NHNN.
  • Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng căn cứ Thông tư số 11/2021/TT-NHNN.

Nhóm nợ	Tên phân loại nợ	Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể
Nhóm 1	Nợ đủ tiêu chuẩn	0%
Nhóm 2	Nợ cần chú ý	5%
Nhóm 3	Nợ dưới tiêu chuẩn	20%
Nhóm 4	Nợ nghi ngờ	50%
Nhóm 5	Nợ có khả năng mất vốn	100%

• Khung lý thuyết và mô hình đo lường rủi ro:

  • Quy trình quản trị rủi ro tín dụng chuẩn gồm 4 khâu: Nhận diện rủi ro tín dụng, Đo lường rủi ro tín dụng, Kiểm soát rủi ro tín dụng, và Tài trợ rủi ro tín dụng.
  • Mô hình các chỉ tiêu rủi ro tài chính (Joel Bessis) với các tiêu chuẩn tham chiếu về tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ nợ quá hạn (<2% là rất tốt, 2-5% là tốt, 5-10% là chấp nhận được, >10% là có vấn đề), tỷ trọng cho vay khách hàng lớn.
  • Mô hình giá trị chịu rủi ro CreditMetrics do J.P. Morgan phát triển (1997).
  • Mô hình KMV phát triển dựa trên lý thuyết định giá quyền chọn của Merton (1974) nhằm đo lường xác suất vỡ nợ kỳ vọng (EDF).
  • Mô hình điểm số Z của Giáo sư Edward Altman (bao gồm các phiên bản Z, Z' và Z'' cho các loại hình doanh nghiệp).
  • Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và mô hình xếp hạng định mức tín nhiệm của Moody's (từ Aaa đến C).

• Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu:

  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng, cân đối tài khoản giai đoạn 2021 - 2023 được cung cấp bởi các phòng ban chức năng tại VietinBank Quảng Bình; thông tin công bố từ website chính thức của VietinBank, Ngân hàng Nhà nước và các tài liệu chuyên ngành.
  • Xử lý dữ liệu: Áp dụng phương pháp đánh giá, chọn lọc, chuẩn hóa định dạng dữ liệu; tổng hợp số liệu theo loại hình, quy mô và thời hạn vay; sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh biến động tuyệt đối (+/-) và tương đối (%) qua các năm; trình bày dữ liệu thông qua hệ thống bảng biểu số liệu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại các Ngân hàng Thương mại

Chương này khái quát toàn bộ hệ thống lý luận về tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng KHDN:

• Phân loại rủi ro tín dụng KHDN: Được phân chia theo hai tiêu thức chính:
  • Theo nguyên nhân phát sinh: Gồm rủi ro giao dịch (rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ); rủi ro danh mục (rủi ro nội tại, rủi ro tập trung); và rủi ro tác nghiệp.
  • Theo khả năng trả nợ của doanh nghiệp: Gồm rủi ro đọng vốn, rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro phát sinh từ các hoạt động mang tính chất tín dụng khác (bảo lãnh, tài trợ thương mại).
• Tác động của rủi ro tín dụng: Phân tích ảnh hưởng đa chiều đối với ngân hàng thương mại (làm suy giảm lợi nhuận, giảm khả năng thanh khoản, sụt giảm uy tín), đối với khách hàng doanh nghiệp (mất khả năng tiếp cận vốn mới) và đối với sự an toàn của toàn bộ nền kinh tế - xã hội.
• Nội dung quy trình quản trị rủi ro tín dụng: Làm rõ 4 mắt xích cốt lõi:
  1. Nhận diện RRTD: Theo dõi 6 nhóm dấu hiệu cảnh báo (dấu hiệu từ quan hệ với ngân hàng; quản lý và tổ chức; hoạt động sản xuất kinh doanh; xử lý thông tin tài chính - kế toán; thương mại; và pháp luật).
  2. Đo lường RRTD: Phân tích nguyên lý, ưu điểm và nhược điểm của các công cụ lượng hóa rủi ro như mô hình Bessis, CreditMetrics, KMV, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, mô hình chỉ số Z của Altman và hệ thống xếp hạng của Moody's.
  3. Kiểm soát RRTD: Áp dụng chiến lược phân tán rủi ro thông qua đa dạng hóa danh mục cho vay, né tránh rủi ro, áp dụng các điều kiện bảo đảm tiền vay và thiết lập hạn mức tín dụng.
  4. Tài trợ RRTD: Thực hiện biện pháp tự khắc phục (trích lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng) và chuyển giao rủi ro (mua bảo hiểm tín dụng, bán nợ xấu cho VAMC, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, xử lý tài sản bảo đảm).
• Chỉ tiêu đánh giá và nhân tố tác động: Giới thiệu công thức tính tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ nợ xấu (theo quy định của NHNN không vượt quá 3%). Đồng thời, chỉ rõ các nhân tố chủ quan (từ phía khách hàng vay, từ năng lực thẩm định và kiểm soát của ngân hàng) cùng các nhân tố khách quan (môi trường pháp lý, tính minh bạch của thông tin doanh nghiệp, biến động kinh tế vĩ mô và rủi ro tự nhiên).
• Kinh nghiệm thực tiễn: Nghiên cứu bài học quản trị rủi ro tín dụng KHDN từ Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) - Chi nhánh Huế (áp dụng chuẩn mực Basel II, mô hình 6C, chỉ số Z) và Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) - Chi nhánh Huế (mô hình chấm điểm tín dụng, hợp tác bán nợ qua VAMC).

Chương 2: Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình

Tác giả đi sâu phân tích bối cảnh hoạt động, nhân sự, kết quả kinh doanh và số liệu quản trị tín dụng tại chi nhánh trong giai đoạn 2021 - 2023:

• Tình hình nhân sự tại chi nhánh: Tổng số lao động duy trì ở mức 92 người trong hai năm 2021 - 2022 và tăng lên 96 người vào năm 2023 (tăng 4,35%).

Tiêu chí phân loại	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2023/2022 (+/-)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số nhân sự (người)	92	92	96	+4	+4,35%
1. Trình độ học vấn:
- Thạc sĩ	20	25	28	+3	+12,00%
- Đại học	67	61	62	+1	+1,64%
- Cao đẳng, Trung cấp	5	6	6	0	0,00%
2. Cơ cấu giới tính:
- Nam	55	55	60	+5	+9,09%
- Nữ	37	37	36	-1	-2,70%
3. Nhân sự Phòng KHDN	14	12	11	-1	-8,33%

• Kết quả hoạt động kinh doanh: Lợi nhuận của VietinBank Quảng Bình ghi nhận mức tăng trưởng liên tục, đạt đỉnh vào năm 2023:

Chỉ tiêu kinh doanh (Đơn vị: Triệu đồng)	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Tăng trưởng 2023/2022 (%)
Tổng thu nhập	963.793	1.012.920	1.337.520	+32,05%
- Thu từ hoạt động tín dụng	945.963	977.670	1.314.113	+34,41%
- Thu ngoài hoạt động tín dụng	17.830	35.250	23.407	-33,60%
Tổng chi phí	916.103	957.910	1.125.820	+17,53%
- Chi phí hoạt động tín dụng	906.635	911.950	1.093.900	+19,95%
- Chi phí khác	9.468	45.960	31.920	-30,66%
Lợi nhuận	47.690	55.010	211.700	+284,84%

• Tình hình huy động vốn: Quy mô vốn huy động tăng trưởng qua các năm: năm 2021 đạt 2.231.541 triệu đồng; năm 2022 đạt 3.129.000 triệu đồng (tăng 30,71% so với 2021); năm 2023 đạt 5.050.000 triệu đồng (tăng 1.921.000 triệu đồng, tương ứng tăng 37,12% so với 2022). Nguồn tiền gửi từ dân cư chiếm tỷ trọng chi phối.
• Tình hình khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh: Số lượng doanh nghiệp thiết lập quan hệ tín dụng và giao dịch tăng đều:

Loại hình doanh nghiệp (Đơn vị: Doanh nghiệp)	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Tăng trưởng 2023/2022 (%)
Tổng số khách hàng doanh nghiệp	253	358	478	+33,52%
1. Doanh nghiệp nhà nước	10	15	19	+26,67%
2. Công ty trách nhiệm hữu hạn	179	283	402	+42,05%
3. Công ty cổ phần	35	45	42	-6,67%
4. Loại hình doanh nghiệp khác	29	15	15	0,00%

• Thực trạng rủi ro tín dụng và công tác quản trị:
  • Nhận diện và đo lường: Chi nhánh áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của VietinBank, chấm điểm kết hợp chỉ tiêu tài chính và phi tài chính, tra cứu lịch sử nợ từ hệ thống CIC.
  • Kiểm soát và tài trợ: Triển khai các gói bảo hiểm khoản vay thông qua Công ty Bảo hiểm VietinBank (VBI) và Bảo hiểm Manulife; thực hiện phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nghiêm ngặt theo quy định.
  • Diễn biến nợ xấu: Quy mô nợ xấu gia tăng từ 61.936 triệu đồng (2021) lên trên 106 tỷ đồng (2023). Cơ cấu nợ xấu năm 2023 cho thấy nợ nhóm 5 chiếm tỷ trọng lớn nhất với 57.727 triệu đồng; nợ nhóm 3 là 26.570 triệu đồng và nợ nhóm 4 ghi nhận trên 21 tỷ đồng.
  • Đánh giá chung: Chi nhánh đã tuân thủ nghiêm túc các quy chế của Hội sở, song công tác thẩm định trước vay còn phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm, việc giám sát dòng tiền sau giải ngân chưa đủ sâu sát khiến nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu ảnh hưởng kéo dài sau dịch bệnh.

Chương 3: Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình

Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị bám sát 4 bước quản trị rủi ro:

• Định hướng: Kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng đi đôi với việc nâng cao chất lượng nợ, duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn dưới 3%.
• Các nhóm giải pháp nghiệp vụ:
  • Nhóm giải pháp nhận diện RRTD: Nâng cao chất lượng thu thập thông tin khách hàng, chủ động phát hiện sớm 6 nhóm dấu hiệu cảnh báo từ hoạt động kinh doanh và biến động tổ chức của doanh nghiệp.
  • Nhóm giải pháp đo lường RRTD: Chuẩn hóa dữ liệu đầu vào cho hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ; ứng dụng linh hoạt các chỉ số tài chính và mô hình cảnh báo sớm nhằm đánh giá chính xác xác suất vỡ nợ của khách hàng.
  • Nhóm giải pháp kiểm soát RRTD: Đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành nghề; hạn chế cho vay tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao; tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ mục đích sử dụng vốn sau khi giải ngân; thẩm định chặt chẽ tính thanh khoản và tính pháp lý của tài sản bảo đảm.
  • Nhóm giải pháp tài trợ RRTD: Thực hiện trích lập đầy đủ quỹ dự phòng rủi ro theo đúng Thông tư 11/2021/TT-NHNN; mở rộng liên kết bán chéo sản phẩm bảo hiểm tín dụng (qua VBI); chủ động tái cơ cấu kỳ hạn trả nợ cho các doanh nghiệp có khả năng phục hồi hoặc phối hợp các cơ quan chức năng để xử lý tài sản thế chấp thu hồi vốn.
• Nhóm kiến nghị:
  • Kiến nghị đối với Nhà nước: Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến xử lý nợ xấu và thị trường mua bán nợ, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho việc phát mại tài sản bảo đảm.
  • Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước: Tăng cường hiệu quả hoạt động và tính cập nhật kịp thời của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC); điều hành chính sách tiền tệ và hạn mức tín dụng linh hoạt.
  • Kiến nghị đối với Hội sở chính VietinBank: Cải tiến hệ thống công nghệ thông tin lõi; hoàn thiện phần mềm chấm điểm tín dụng tự động; tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ năng thẩm định và quản trị rủi ro cho đội ngũ cán bộ tín dụng chi nhánh.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực nghiệm:
  • Cung cấp bức tranh toàn diện về chỉ tiêu nhân sự, kết quả kinh doanh và số liệu tín dụng của VietinBank Quảng Bình giai đoạn 2021 - 2023. Ghi nhận doanh thu tín dụng tăng từ 945.963 triệu đồng (2021) lên 1.314.113 triệu đồng (2023); lợi nhuận đạt mức tăng trưởng cao năm 2023 (đạt 211.700 triệu đồng).
  • Phản ánh trung thực quy mô tệp khách hàng doanh nghiệp mở rộng từ 253 doanh nghiệp (2021) lên 478 doanh nghiệp (2023), trong đó công ty TNHH chiếm áp đảo (402 doanh nghiệp năm 2023).
  • Lượng hóa chính xác áp lực rủi ro tín dụng tại chi nhánh thông qua các chỉ tiêu nợ xấu: tổng nợ xấu tăng từ 61.936 triệu đồng (2021) lên trên 106 tỷ đồng (2023), trong đó nợ nhóm 5 chiếm tỷ trọng lớn nhất với 57.727 triệu đồng năm 2023.
• Hệ thống giải pháp đề xuất: Đưa ra các biện pháp cụ thể tương ứng với từng mắt xích trong chu trình 4 bước của quản trị rủi ro tín dụng (nhận diện, đo lường, kiểm soát, tài trợ) và hệ thống kiến nghị đồng bộ tới ba cấp: Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước và Hội sở chính VietinBank.
• Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn: Khóa luận đã hệ thống hóa các quy định pháp luật ngân hàng mới được ban hành (Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, Thông tư 31/2024/TT-NHNN); vận dụng khung lý thuyết quản trị rủi ro hiện đại vào một chi nhánh ngân hàng cụ thể tại địa bàn tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu dịch bệnh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cấp tỉnh (VietinBank Quảng Bình), do đó một số đặc thù kinh tế mang tính địa phương và chưa phản ánh được toàn diện bức tranh quản trị rủi ro trên quy mô toàn hệ thống VietinBank.
  • Phương pháp phân tích dựa chủ yếu vào nguồn số liệu thứ cấp trích xuất từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2021 - 2023; chưa triển khai được các bảng khảo sát điều tra sơ cấp đối với cán bộ tín dụng hoặc khảo sát trực tiếp tình trạng tài chính của các khách hàng doanh nghiệp vay vốn.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu theo chuỗi thời gian sau năm 2023 để đánh giá mức độ tương thích và hiệu quả thực tế khi Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và Thông tư số 31/2024/TT-NHNN đi vào thực thi đồng bộ.
  • Thực hiện các phân tích so sánh đối chiếu đa chi nhánh giữa các tỉnh trong khu vực Bắc Trung Bộ hoặc kết hợp mô hình kinh tế lượng để đo lường định lượng các nhân tố tác động đến xác suất vỡ nợ của khách hàng doanh nghiệp tại địa phương.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên và học viên chuyên ngành: Tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên các ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán, Quản trị Kinh doanh khi thực hiện chuyên đề, đồ án tốt nghiệp liên quan đến đề tài quản trị rủi ro tín dụng, thẩm định dự án cho vay khách hàng doanh nghiệp.
  • Cán bộ ngân hàng thực tiễn: Cung cấp tư liệu thực tế cho các cán bộ tín dụng, chuyên viên thẩm định và cán bộ quản lý rủi ro tại các chi nhánh ngân hàng thương mại trong việc rà soát quy trình quản lý hồ sơ vay vốn và xử lý nợ xấu.
• Nội dung giá trị nhất:
  • Hệ thống các tiêu chí nhận diện sớm 6 nhóm dấu hiệu rủi ro tín dụng và phương pháp phân loại 5 nhóm nợ theo quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước.
  • Bộ số liệu thực tế chi tiết về cơ cấu lao động, hoạt động huy động vốn, doanh số khách hàng doanh nghiệp và diễn biến nợ nhóm 3, nhóm 4, nhóm 5 tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần quốc doanh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô và cơ cấu nợ xấu khách hàng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình năm 2023 có đặc điểm gì nổi bật?
Nợ xấu tại chi nhánh có chiều hướng gia tăng rõ rệt từ 61.936 triệu đồng (năm 2021) lên trên 106 tỷ đồng (năm 2023). Trong cơ cấu nợ xấu năm 2023, nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 57.727 triệu đồng, vượt trội so với nợ nhóm 3 (26.570 triệu đồng) và nợ nhóm 4 (trên 21 tỷ đồng).

2. Cơ cấu phân loại khách hàng doanh nghiệp tại VietinBank Quảng Bình giai đoạn 2021 - 2023 tập trung chủ yếu vào loại hình nào?
Số lượng khách hàng doanh nghiệp tăng từ 253 doanh nghiệp (năm 2021) lên 358 doanh nghiệp (năm 2022) và đạt 478 doanh nghiệp (năm 2023). Trong đó, loại hình Công ty trách nhiệm hữu hạn chiếm tỷ trọng áp đảo nhất, tăng từ 179 doanh nghiệp (2021) lên 283 doanh nghiệp (2022) và đạt 402 doanh nghiệp vào năm 2023.

3. Tác giả đã sử dụng các văn bản pháp luật và thông tư nào làm căn cứ lý luận về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro?
Các văn bản pháp lý chủ yếu được trích dẫn gồm: Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15, Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Thông tư số 31/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước (quy định phân loại 5 nhóm nợ và xác định nợ xấu thuộc các nhóm 3, 4, 5) và Thông tư số 11/2021/TT-NHNN (quy định tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể từ 0% đến 100%).

4. Khung quy trình quản trị rủi ro tín dụng KHDN được tác giả hệ thống hóa gồm những bước nào?
Quy trình quản trị rủi ro tín dụng gồm 4 bước liên kết chặt chẽ: Nhận diện rủi ro tín dụng (theo 6 nhóm dấu hiệu); Đo lường rủi ro tín dụng (sử dụng các mô hình tài chính, CreditMetrics, KMV, Altman Z-score, Moody's, xếp hạng nội bộ); Kiểm soát rủi ro tín dụng (đa dạng hóa danh mục, né tránh rủi ro, tài sản bảo đảm); và Tài trợ rủi ro tín dụng (trích lập dự phòng rủi ro, mua bảo hiểm, bán nợ, xử lý tài sản bảo đảm).

5. Kết quả kinh doanh và huy động vốn của VietinBank Quảng Bình năm 2023 biến động ra sao so với năm 2022?
Năm 2023, tổng thu nhập của chi nhánh đạt 1.337.520 triệu đồng (tăng 32,05% so với năm 2022), trong đó thu từ tín dụng đạt 1.314.113 triệu đồng; lợi nhuận đạt 211.700 triệu đồng (tăng 284,84% so với mức 55.010 triệu đồng năm 2022). Tổng nguồn vốn huy động năm 2023 đạt 5.050.000 triệu đồng (tăng 37,12% so với mức 3.129.000 triệu đồng năm 2022).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Châu Giang đã hoàn thành việc hệ thống hóa các cơ sở lý thuyết và căn cứ pháp lý cập nhật về công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp trong ngân hàng thương mại. Thông qua hệ thống số liệu thứ cấp giai đoạn 2021 - 2023, nghiên cứu đã phản ánh trung thực thực trạng hoạt động kinh doanh, tăng trưởng huy động vốn cũng như những thách thức về kiểm soát nợ xấu và nợ nhóm 5 tại VietinBank Quảng Bình thời kỳ hậu đại dịch. Các nhóm giải pháp hoàn thiện 4 bước quản trị rủi ro cùng kiến nghị đa cấp được đề xuất mang tính đồng bộ, có giá trị ứng dụng thực tiễn cho chi nhánh và cung cấp tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp của các ngân hàng thương mại.1 Các khái niệm liên quan 1.1 Khái niệm về ngân hàng thương mại Theo Khoản 23 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 18/01/2024: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận [14].” Ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính hoạt động với mục tiêu thu lợi nhuận thông qua các giao dịch tài chính. Hoạt động chủ yếu của ngân hàng là huy động vốn từ khách hàng thông qua tiền gửi, sau đó sử dụng nguồn vốn này để cung cấp các dịch vụ như cho vay, chiết khấu, thanh toán và các hoạt động kinh doanh khác. Tất cả các hoạt động của ngân hàng đều tuân theo các nguyên tắc kinh tế và hướng đến việc tối ưu hóa lợi nhuận.2 Khái niệm về doanh nghiệp Theo Khoản 10 Điều 4 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 của Quốc hội: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng kí thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh [13].3 Khái niệm về tín dụng ngân hàng thương mại “Tín dụng ngân hàng là việc ngân hàng chấp thuận để khách hàng sử dụng một lượng tài sản (bằng tiền, tài sản thực hay uy tín) trên cơ sở lòng tin khách hàng có khả năng hoàn trả gốc và lãi khi đến hạn [5].4 Khái niệm về rủi ro tín dụng Theo Khoản 1 Điều 3 Thông tư 31/2024/TT-NHNN: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng là khả năng xảy ra tổn thất đối với nợ của ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng do khách hàng không có khả năng trả được một phần hoặc toàn bộ nợ của mình theo hợp đồng hoặc thỏa thuận với ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng [9]”.5 Khái niệm về quản trị rủi ro tín dụng “Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình các tổ chức tài chính vi mô tác động đến hoạt động tín dụng thông qua bộ máy và công cụ quản lý để phòng ngừa, cảnh báo, đưa ra các biện pháp nhằm hạn chế mức tối đa việc không thu được đầy đủ cả gốc và lãi của khoản vay hoặc thu gốc và lãi đúng hạn. Khách hàng không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng tín dụng là một trong các yếu tố làm cản trở đến mục tiêu của tổ chức tài chính vi mô [6]”.2 Phân loại rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp Tùy thuộc vào mục đích quản lý, nghiên cứu, tiêu chí phân loại mà rủi ro tín dụng trong cho vay KHDN được phân loại theo các cách khác nhau: Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro [4]: - Rủi ro giao dịch: Là một hình thức RRTD trong cho vay KHDN phát sinh khi quy trình đánh giá khách hàng, xét duyệt hồ sơ cho vay và quy trình giao dịch còn yếu kém.

Rủi ro giao dịch có những bộ phận chính sau: + Rủi ro lựa chọn: là những rủi ro liên quan đến quá trình phân tích và đánh giá tín dụng khi ngân hàng lựa chọn phương án vay vốn có hiệu quả để đưa ra quyết định cho vay + Rủi ro bảo đảm: là những rủi ro phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm như các điều khoản trong hợp đồng cho vay các loại tài sản bảo đảm, chủ thể bảo đảm, cách thức bảo đảm và mức cho vay trên giá trị tài sản bảo đảm + Rủi ro nghiệp vụ: là những rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay bao gồm cả việc sử dụng hệ thống sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và xử lý các khoản cho vay có vấn đề - Rủi ro danh mục: Là hình thức RRTD trong cho vay KHDN mà nguyên nhân là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân chia thành 02 loại: + Rủi ro nội tại: là những rủi ro xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm mang tính riêng biệt trong quá trình hoạt động hoặc sử dụng vốn của các chủ thể đi vay tùy theo ngành hoặc lĩnh vực kinh tế. + Rủi ro tập trung: Là rủi ro xảy ra trong trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng doanh nghiệp, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế, hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định; hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao. - Rủi ro tác nghiệp: Là nguy cơ tổn thất trực tiếp hoặc gián tiếp do cán bộ ngân hàng, quá trình xử lý và hệ thống nội bộ không đầy đủ hoặc không hoạt động hoặc do các sự kiện bên ngoài tác động đến hoạt động đến hoạt động của ngân hàng. Căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp [4]: - Rủi ro đọng vốn: Là rủi ro xảy ra trong trường hợp đến hạn trả nợ vay mà ngân hàng không thu hồi lại được vốn, dẫn đến các khoản vốn bị đông cứng và ảnh hưởng đến kế hoạch sử dụng vốn vay của ngân hàng, đồng thời ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư của ngân hàng là cho ngân hàng mất đi nguồn thu mới.

- Rủi ro mất khả năng chi trả: Là rủi ro xảy ra khi khách hàng doanh nghiệp mất khả năng trả được nợ cho ngân hàng theo hợp đồng, bao gồm vốn gốc hoặc lãi vay làm cho ngân hàng tăng chi phí do phải trích lập dự phòng rủi ro, chi phí cho việc thu hồi nợ, dòng tiền của ngân hàng bị giảm sút, doanh thu giảm. - Rủi ro không giới hạn ở hoạt động cho vay: Gồm các hoạt động khác mang tính chất tín dụng của ngân hàng như bảo lãnh, cam kết chấp thuận tài trợ thương mại, cho vay thị trường liên ngân hàng.3 Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp Theo Dương Ngọc Hào, Công tác cho vay KHDN của ngân hàng luôn có tính rủi ro và có nhiều nguyên nhân mang đến rủi ro của ngân hàng như [2]: 1.1 Đối với hoạt động ngân hàng: - Rủi ro tín dụng ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả kinh doanh của ngân hàng. Khi một khoản nợ bị quá hạn, thu nhập của ngân hàng ngay lập tức suy giảm do không thể thu hồi lãi hoặc gốc theo cam kết, trong khi vẫn phải chi trả lãi suất huy động, cũng như các chi phí quản lý và giám sát. Hơn nữa, nếu nợ quá hạn trở thành nợ xấu hoặc không thể thu hồi, quá trình xử lý tài sản bảo đảm gặp nhiều trở ngại về mặt pháp lý và định giá.

Do đó, khả năng ngân hàng thu hồi toàn bộ số vốn thông qua việc phát mại tài sản thế chấp là rất thấp. - Rủi ro tín dụng làm giảm khả năng thanh toán của ngân hàng. Khi tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ cao, thu nhập của ngân hàng suy giảm, nguồn vốn huy động của ngân hàng cũng bị ảnh hưởng. Điều này khiến ngân hàng phải tìm kiếm nguồn vốn bổ sung bằng cách vay liên ngân hàng với lãi suất cao hơn.

Nếu tình trạng này tiếp tục và người dân gia tăng rút tiền gửi, ngân hàng có thể đối mặt với nguy cơ mất thanh khoản, thậm chí dẫn đến phá sản. - Rủi ro tín dụng làm giảm uy tín của ngân hàng và giảm sức cạnh tranh trên thị trường. Khi ngân hàng không thể thanh toán cho khách hàng gửi tiền, niềm tin của khách hàng sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ cao không chỉ là một chỉ tiêu quan trọng đánh giá tình hình hoạt động của ngân hàng mà còn tác động tiêu cực đến tâm lý của các đối tác, khiến việc huy động vốn trở nên khó khăn hơn và làm giảm khả năng cạnh tranh của ngân hàng so với các đối thủ trên thị trường.2 Đối với doanh nghiệp: Doanh nghiệp bị xếp vào danh sách nợ xấu sẽ gặp nhiều trở ngại trong việc tiếp cận nguồn vốn mới từ ngân hàng để duy trì hoạt động kinh doanh.

Đồng thời, khả năng huy động vốn từ các kênh tài chính khác trong nền kinh tế cũng bị hạn chế, khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều khó khăn trong việc duy trì và phát triển hoạt động.3 Đối với nền kinh tế - xã hội: - Thực chất, ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính, trong đó các khoản vay được hình thành từ nguồn vốn của người gửi tiền. Khi RRTD xảy ra, không chỉ ngân hàng chịu thiệt hại mà quyền lợi và lợi ích của khách hàng gửi tiền cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tổn thất tài chính của ngân hàng có thể làm dấy lên lo ngại về sự an toàn của toàn hệ thống, dẫn đến nguy cơ khách hàng ồ ạt rút tiền, gây áp lực thanh khoản và bất ổn cho ngân hàng. - RRTD khiến các doanh nghiệp thực sự có nhu cầu vay vốn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, từ đó tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Ngân hàng thương mại có tính liên kết cao với nhiều ngành nghề và thành phần kinh tế, nên sự sụp đổ của một ngân hàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các ngân hàng khác do mối quan hệ mật thiết trong hệ thống tài chính. Khi một ngân hàng gặp rủi ro lớn hoặc phá sản, nền kinh tế có thể rơi vào suy thoái, giá cả leo thang, sức mua giảm, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và gây mất ổn định xã hội.