MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Thế kỷ 21 chứng kiến sự phát triển và bùng nổ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ trên mọi phương diện của lĩnh vực, nganh nghề. Tại lĩnh vực báo chí truyền thông, sự tác động này là vô cùng sâu, rộng vả cụ thể, khiến nhiều mặt của hoạt động báo chí thay đổi, tạo ra những không gian giao tiếp hoàn toàn mới. Dễ nhận thấy, những phát triển từ nền tảng như phần cứng (thiết bị thu phát, truyền dẫn, lưu trữ.) đến phần mềm (các ứng dụng, nền tảng chia sẻ, mạng xã hội.) đã thúc đây nhiều nền tảng mới ra đời.
Sự ra đời của những nền tang công nghệ mới mẻ đó đã làm thay đôi dần cách tiếp nhận thông tin của công chúng nói chung, của công chúng báo điện tử (BDT) nói riêng. Giờ đây, công chúng có thê tiếp nhận các nội dung dễ dàng, chủ động và linh hoạt hơn rất nhiều. Chỉ cần một máy tính xách tay (laptop), một máy tính bảng (tablet) hay một điện thoại thông minh (smartphone). kết nối mạng thì ngồi bất cứ ở đâu công chúng cũng có thể có được thông tin về mọi “ngóc ngách”, mọi lĩnh vực trên thế giới trong tầm tay với đa dạng các hình thức từ văn bản (text), âm thanh (audio) đến hình ảnh, đồ họa (graphic), video.
Nhờ vậy, thu hút số lượng công chúng lớn tham gia, trao đổi và luận bàn về mọi van đề của xã hội. Những nền tảng truyền thông mới cũng làm thay đổi cách thức giao tiếp giữa các cá nhân và tô chức theo hướng cởi mở, minh bạch và đa chiều. Trên thế giới, nhiều tòa soạn đã tiên phong triển khai mô hình báo chí đa nền tảng (multi platform journalism). Đơn cử như việc “chung sống” hay “hợp tác” với mạng xã hội không còn là điều quá mới mẻ nữa, đề tồn tại và phát triển, báo chí không còn cách nào khác là phải biến mạng xã hội trở thành “đồng minh” của mình.
Sử dụng Fanpage để chia sẻ đường link các bài viết từ BĐT, sử dụng các ứng dụng chia sẻ tin tức trên nền tảng mạng xã hội, chọn mạng xã hội là phương tiện đầu tiên truyền tải thông tin đến công chúng. là cách mà các tờ báo lớn như The New York Times, NBC News, BBC, BuzzFeed đang làm. Và sự hợp tac này đã mang lại những hiệu quả rõ rệt. Không chỉ “bắt tay” với mạng xã hội, sản xuât nội dung cho nên tảng ứng dụng di động (app) cũng đã trở thành một hạng mục đầu tư được chú ý của nhiều tòa soạn báo trên thế gidi, CÓ thể kế đến CNN App.
The Guardian, Ap Mobile, BBC News, News Republic, Apple News, Smartnews, The New York Times. Chỉ cần tải ứng dụng đọc báo của các BĐT này trên kho lưu trữ là có thể cập nhật được tin tức từ các tờ báo đó. Trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 với xu hướng phát triển đa nền tảng của báo chí thế giới, các tòa soạn báo tại Việt Nam cũng không nằm ngoai xu hướng. BDT VietNamNet (VNN) đã sớm triển khai nhiều nền tảng nhằm thu hút sự quan tâm, tương tác của công chúng.
Một trong những mục tiêu chiến lược của BĐT VNN do là sở hữu nền tảng mạnh (superplatform) và giải pháp phân phối hiện đại, tập trung với các hệ sinh thái đa dang gồm: Website, ứng dụng di động, các nền tang mang xã hội như Facebook, Zalo, YouTube, Twitter, Tiktok. Được đánh giá có thế mạnh về nền tảng cơ sở hạ tang kỹ thuật, từ cudi năm 2015, VNN là một trong số các BĐT được Facebook đưa vào danh sách triển khai Instant Articles đợt đầu tiên và cho phép tờ báo sử dụng tính năng này kế từ ngày 12/4/2016, đến nay Fanpage của VNN đạt 2,3 triệu công chúng theo dõi với hơn 2 triệu lượt tương tác. Với mục tiêu, vươn lên dẫn đầu trong bối cảnh truyền thông số hiện nay, BĐT VNN không chỉ triển khai các nội dung trên mạng xã hội mà còn tiên phong xây dựng phiên bản web dành cho thiết bị di động từ rất sớm và không ngừng nâng cấp ứng dụng đọc báo trên di động. Có thé thấy rõ sự “lột xác” của VNN dành riêng cho phiên bản BĐT trên ứng dụng đi động về nội dung thông tin ngắn gọn, đưa thông tin nồi bật trong ngày, thân thiện, thuận tiện cho người sử dụng, g1ao diện bắt mắt.
VNN đã và đang triển khai viết riêng nội dung dành cho ứng dụng di động, hoàn toàn độc lập với BĐT. Cụ thể, thông tin trên ban di động sé đảm bảo được sự đầy đủ, nhanh nhưng cực kỳ ngắn gọn, thông tin chỉ tiết sẽ được đăng tải trên phiên bản BĐT. Về giao diện, cũng như các BĐT khác, VNN sử dụng giao diện “1 cột” cho phiên ban di động với những tin tức nỗi bật được xếp ở vị trí trên cùng và lần lượt sau đó là những tin tức ít quan trọng hơn xếp theo một hàng dọc từ trên xuống dưới. Bên cạnh đó, nhu cau, thị hiéu cũng như hành vi của công chúng Việt Nam đã thay đổi, vì thế việc phát hành nội dung báo chí trong đó có nội dung về lĩnh vực văn hóa, giải trí (VHGT) thời đại hiện nay không còn bó hẹp trong một phương thức mà thay vào đó BĐT VNN chuyên tải bằng nhiều dạng thức và các phiên bản trên rất nhiều nền tảng kỹ thuật số.
Thực tế, vài thập kỷ trở lại đây, khi báo chí bước vào thời kỳ tự chủ tài chính, khi văn hóa đại chúng và công nghiệp giải trí phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam thì nội dung VHGT trên đa nền tảng của BĐT nói chung, BĐT VNN nói riêng luôn chiếm dung lượng lớn. Điều này phần nào cho thấy các nội dung VHGT là một bộ phận của văn hóa tinh than, có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sông của con người, thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng. Tuy nhiên, qua khảo sát các nền tảng BĐT VNN bên cạnh những thông tin nghiêm túc về hoạt động VHGT: Thông tin UNESCO, di sản — mỹ thuật — sân khấu, sách, truyền hình. thì trên các nền tảng của BĐT cũng truyền tải nhiều nội dung thiếu kiểm chứng, chụp giật như chuyện tình cảm, hôn nhân, sự cố trang phục trên thảm đỏ, phát ngôn gây sốc của các nghệ sĩ biểu diễn hay mối quan hệ phức tạp trong ngành công nghiệp giải trí.
nhằm mục đích kích thích sự tò mò vô biên của công chúng và lôi kéo họ nhằm tăng SỐ lượng lượt xem, lượt bình luận và cùng với đó là doanh thu quảng cáo cho các tòa soạn. Bên cạnh đó, hình thức các nội dung VHGT đăng tải trên các nền tảng của BĐT VNN vẫn chưa linh hoạt, chỉ dừng ở dạng thô sơ, bao gồm thông tin văn bản gắn kèm với ảnh và video, xu hướng thiết kế tự thay đối cho thích ứng với màn hình — “responsive design” — vẫn chưa được triển khai tại BĐT VNN. Những hạn chế nêu trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân lớn nam ở khâu quản tri (quản tri nhân sự, quản tri chiến lược và kế hoạch nội dung thông tin. Vấn đề quản trị nhân sự chưa được chuyên môn hóa với thế mạnh của mỗi cá nhân mà vẫn đang ôm đồm nhiều việc cùng lúc; quản trị việc lập kế hoạch nội dung thông tin chưa đề ra những tiêu chí đánh giá nên thực tế việc đánh giá kế hoạch nội dung thông tin sau từng giai đoạn vẫn ở mức cảm tính, chung chung.
Câu hỏi đặt ra là, làm thé nào dé hoạt động quản tri nội dung đa nên tảng về VHGT trên BĐT VNN hiện nay thực sự khoa học, hiệu quả? Làm sao dé khai thác, tận dụng hiệu quả tiềm năng của đội ngũ nhân lực? Cần quản trị thế nào để tranh thủ những thời cơ, điều kiện đề hoạt động thông tin VHGT trên các nền tảng của BĐT VNN đạt hiệu quả, thu hút được lượng lớn sự quan tâm của công chúng? Chính vì vậy, việc nghiên cứu quản trị nội dung đa nền tảng về VHGT trên BĐT nói chung, BDT VNN nói riêng là điều cần thiết tại thời điểm hiện tại để cơ quan báo chí có thể làm tốt công tác quản tri nhân sự, quản tri các kế hoạch thông tin, nội dung một cách bài bản, xuyên suốt. Mặt khác, đù có một số luận án, luận văn, bải nghiên cứu khoa học, bài báo. nghiên cứu về báo chí đa nền tảng, quan trị nội dung đa nền tảng, song chưa có bat kỳ công trình nào nghiên cứu chuyên sâu quản trị nội dung đa nền tảng về VHGT trên BĐT. Từ những nội dung khách quan đó, tác giả lựa chọn đề tài “Quản trị nội dung đa nền tảng về văn hóa, giải trí trên báo điện tử VietNamNet” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp bậc học Thạc sĩ chuyên ngành Quản trị Báo chí Truyền thông.
Tác giả hy vọng kết quả nghiên cứu của luận văn có đóng góp nhất định cho lĩnh vực khoa học chuyên ngành, cung cấp cho các cơ quan báo chí, lãnh đạo các tòa soạn một bức tranh tong thé quản trị nội dung đa nền tảng trên BĐT nói chung, quản trị nội dung đa nên tảng về VHGT trên BĐT nói riêng, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả truyền tải nội dung về VHGT trên đa nền tảng tới công chúng hiện nay. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề Quản trị nội dung đa nền tảng trên BĐT là một đề tài khoa học khá hấp dẫn về mặt lý thuyết và thực tiễn nên từ lâu đã được đề cập dưới nhiều góc độc khác nhau. Ở nước ta đã và đang có nhiều hoạt động nghiên cứu cũng như đề tài khoa học, ấn phẩm về quản trị nội dung đa nền tảng trên BĐT của các cá nhân, các nhà khoa học. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào nghiên cứu quản trị nội dung đa nền tảng về VHGT trên BĐT nên đây là một khó khăn, thử thách đối với tác giả, song đây cũng là cơ hội, nét mới dé tác giả đóng góp những tư liệu cần thiết cho sự phát triển của báo chí truyền thông nói chung, quản trị nội dung đa nền tảng trên BĐT nói riêng.
Dé có cái nhìn tong quan về lịch sử van đề nghiên cứu, đồng thời hệ thống lai các khái niệm cho khung cơ sở lý thuyết, tiếp thu các kết quả nghiên cứu đã công bó, tác giả tông hợp các công trình nghiên cứu về lý luận truyền thông đại chúng; các công trình nghiên cứu về quản lý báo chí, quản trị nội dung đa nền tảng; các công trình nghiên cứu nội dung VHGT trên BDT.