Quản Lý Xây Dựng Văn Hóa Trường Trung Học Cơ Sở Tại Quận Hà Đông, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ về quản lý xây dựng văn hóa nhà trường tại trung học cơ sở quận Hà Đông, Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Đặng Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: GS. Vũ Văn Dũng
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Xây Dựng Văn Hóa Trường Trung Học Cơ Sở Tại Quận Hà Đông, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Xây Dựng Văn Hóa Trường THCS Hà Đông

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh quốc tế gay gắt, việc xây dựng văn hóa trở thành yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của mọi tổ chức, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục. Văn hóa trường học là sự tổng hòa của hoạt động đào tạo, giáo dục, quản lý nhân lực, cơ sở vật chất và ứng xử. Xây dựng văn hóa trường THCS không chỉ là xây dựng hoạt động giảng dạy hiệu quả mà còn là tạo dựng môi trường ứng xử văn minh và cơ sở vật chất khang trang. Một môi trường văn hóa tốt sẽ nâng cao chất lượng giáo dục, uy tín của nhà trường và tạo nền tảng phát triển bền vững. Việc xây dựng văn hóa tổ chức phù hợp sẽ nâng cao sức cạnh tranh và tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của nhà trường.

1.1. Tầm quan trọng của Văn Hóa Học Đường trong Giáo Dục THCS

Văn hóa học đường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và giá trị của học sinh THCS. Nó tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển toàn diện. Giáo dục văn hóa trong trường học giúp học sinh hiểu và tôn trọng các giá trị truyền thống, đồng thời trang bị cho các em kỹ năng sống cần thiết để hòa nhập vào xã hội. Việc xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh góp phần vào sự phát triển bền vững của nhà trường và xã hội.

1.2. Vai trò của Quản Lý trong Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Trường THCS

Quản lý văn hóa trường học đóng vai trò then chốt trong việc định hình và duy trì các giá trị, chuẩn mực và hành vi trong nhà trường. Người quản lý cần tạo ra một môi trường làm việc hợp tác, khuyến khích sự tham gia của tất cả các thành viên và tạo điều kiện cho sự phát triển chuyên môn của giáo viên. Theo tác giả Susan Jonson (1990), yếu tố con người và vai trò quản lý là rất quan trọng.

II. Thực Trạng Quản Lý Văn Hóa Trường THCS Quận Hà Đông Hiện Nay

Quận Hà Đông đang trên đà phát triển mạnh mẽ với nhiều trường công lập mới được xây dựng. Để bắt kịp với tốc độ công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế, các trường THCS cần đổi mới và xây dựng một phong cách làm việc chuyên nghiệp, hiệu quả và có văn hóa tổ chức phù hợp. Điều quan trọng nhất là quy tụ được tập thể sư phạm thành một khối đoàn kết, thống nhất, tạo ra một lề lối làm việc chung, một nếp nghĩ và một hướng đi chung cho cả tập thể. Vấn đề là làm thế nào để quy tụ được tập thể, tăng cường sức mạnh nội tại và nâng cao sức cạnh tranh cho các trường.

2.1. Đánh giá Mức Độ Thực Hiện Xây Dựng Văn Hóa Ứng Xử Học Đường

Việc đánh giá văn hóa ứng xử học đường là cần thiết để xác định điểm mạnh và điểm yếu trong giao tiếp giữa học sinh, giáo viên và cán bộ nhân viên. Cần tập trung vào việc xây dựng các quy tắc ứng xử văn minh, lịch sự và tôn trọng lẫn nhau. Theo tác giả Bennis W. (1989), việc trao quyền cho nhân viên và tăng cường hiệu quả của tổ chức là cần thiết. Các hoạt động phòng chống bạo lực học đường và xây dựng môi trường an toàn cũng cần được đẩy mạnh.

2.2. Thực Trạng Triển Khai Hoạt Động Văn Hóa Truyền Thống Tại Trường THCS

Các hoạt động văn hóa trường THCS đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục truyền thống, lịch sử và văn hóa dân tộc cho học sinh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc triển khai các hoạt động này còn nhiều hạn chế về nguồn lực, nội dung và hình thức. Cần có sự đầu tư và đổi mới để các hoạt động văn hóa trở nên hấp dẫn và ý nghĩa hơn đối với học sinh. Kent D. đã chỉ ra một số yếu tố cấu thành văn hóa truyền thống trường học như nghi lễ, biểu tượng, câu chuyện về trường.

III. Giải Pháp Quản Lý Xây Dựng Văn Hóa Học Đường THCS Hà Đông

Việc xây dựng văn hóa trường học hiệu quả cần dựa trên những nguyên tắc rõ ràng và phù hợp với đặc thù của từng trường. Các biện pháp quản lý cần tập trung vào việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng môi trường học tập tích cực và thúc đẩy sự tham gia của tất cả các thành viên. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra một môi trường giáo dục toàn diện.

3.1. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Nhà Trường và Gia Đình Về Văn Hóa

Hợp tác giữa nhà trường và gia đình là yếu tố then chốt để xây dựng một môi trường giáo dục đồng bộ và hiệu quả. Cần có các kênh liên lạc thường xuyên và cởi mở để chia sẻ thông tin và phối hợp trong việc giáo dục học sinh về các giá trị văn hóa. Phụ huynh cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động của trường và đóng góp ý kiến vào việc xây dựng văn hóa học đường.

3.2. Phát Triển Kỹ Năng Mềm Cho Học Sinh Thông Qua Hoạt Động Văn Hóa

Phát triển kỹ năng mềm cho học sinh thông qua các hoạt động văn hóa là một phương pháp hiệu quả để nâng cao khả năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Các hoạt động như văn nghệ, thể thao, câu lạc bộ và dự án cộng đồng giúp học sinh rèn luyện kỹ năng lãnh đạo, sáng tạo và tư duy phản biện. Việc lồng ghép văn hóa học tập và các kỹ năng mềm vào chương trình giảng dạy giúp học sinh phát triển toàn diện.

3.3. Xây Dựng Kế Hoạch Xây Dựng Văn Hóa Nhà Trường Hiệu Quả

Kế hoạch xây dựng văn hóa trường học cần được thiết kế một cách bài bản và khoa học, dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng về thực trạng và mục tiêu phát triển của nhà trường. Kế hoạch cần xác định rõ các hoạt động cụ thể, nguồn lực cần thiết và thời gian thực hiện. Việc đánh giá định kỳ và điều chỉnh kế hoạch là cần thiết để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Đồng thời cũng cần đánh giá văn hóa trường học thường xuyên và liên tục.

IV. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Văn Hóa Cho Cán Bộ Trường THCS

Để quản lý hiệu quả việc xây dựng văn hóa trường học, cán bộ quản lý cần được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng về văn hóa tổ chức, quản lý sự thay đổi và lãnh đạo đội ngũ. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý. Sự ủng hộ và tham gia tích cực của cán bộ quản lý là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của quá trình xây dựng văn hóa.

4.1. Bồi Dưỡng Văn Hóa Tổ Chức và Phong Cách Lãnh Đạo

Cán bộ quản lý cần được bồi dưỡng về văn hóa tổ chức trường học, hiểu rõ vai trò của văn hóa trong việc tạo động lực và nâng cao hiệu quả làm việc của đội ngũ. Đồng thời, cần rèn luyện phong cách lãnh đạo phù hợp, khuyến khích sự sáng tạo và tham gia của tất cả các thành viên. Việc xây dựng một môi trường làm việc dân chủ và tôn trọng lẫn nhau là rất quan trọng.

4.2. Sử Dụng Văn Hóa Số Trong Quản Lý Văn Hóa Nhà Trường

Ứng dụng văn hóa số trong quản lý văn hóa nhà trường là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Cán bộ quản lý cần tận dụng các công cụ và nền tảng số để truyền thông, tương tác và quản lý các hoạt động văn hóa một cách hiệu quả hơn. Việc xây dựng một cộng đồng trực tuyến tích cực và lành mạnh cũng là một yếu tố quan trọng. Cần có các biện pháp đảm bảo an toàn trường học trên môi trường mạng.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Văn Hóa Trường Học THCS Hà Đông

Việc đánh giá hiệu quả quản lý văn hóa trường học cần được thực hiện một cách khách quan và toàn diện, dựa trên các tiêu chí rõ ràng và có thể đo lường được. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, bao gồm học sinh, giáo viên, cán bộ nhân viên và phụ huynh. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh và cải thiện các biện pháp quản lý, đảm bảo văn hóa trường học ngày càng phát triển bền vững.

5.1. Tiêu Chí Đánh Giá Văn Hóa Sáng Tạo Và Học Tập Tại Trường

Cần xây dựng các tiêu chí cụ thể để đánh giá văn hóa sáng tạo và văn hóa học tập tại trường, bao gồm số lượng và chất lượng các hoạt động sáng tạo, mức độ tham gia của học sinh và giáo viên, và kết quả học tập. Việc khuyến khích các hoạt động nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ vào giảng dạy cũng là một yếu tố quan trọng. Việc đánh giá cần được thực hiện thường xuyên và liên tục.

5.2. Phân Tích Mối Quan Hệ Giữa Đạo Đức Học Sinh Và Văn Hóa

Cần phân tích mối quan hệ giữa đạo đức học sinh THCS và văn hóa tổ chức trường học để xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các biện pháp can thiệp phù hợp. Việc xây dựng một môi trường đạo đức lành mạnh, tôn trọng các giá trị nhân văn và khuyến khích sự trung thực, trách nhiệm là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh.

VI. Triển Vọng Quản Lý Xây Dựng Văn Hóa Trường THCS Quận Hà Đông

Quản lý và xây dựng văn hóa trường THCS tại quận Hà Đông, Hà Nội có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai. Với sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ giáo viên, và sự ủng hộ của cộng đồng, các trường THCS sẽ ngày càng xây dựng được môi trường văn hóa lành mạnh, sáng tạo và phát triển bền vững.

6.1. Ứng dụng Mô Hình Xây Dựng Văn Hóa Nhà Trường Tiên Tiến

Để đạt được hiệu quả cao trong công tác xây dựng văn hóa nhà trường THCS, việc ứng dụng mô hình xây dựng văn hóa trường học tiên tiến là vô cùng cần thiết. Điều này đòi hỏi các nhà quản lý cần chủ động nghiên cứu, tìm hiểu và áp dụng những mô hình đã được chứng minh tính hiệu quả trên thực tế, đồng thời linh hoạt điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm và điều kiện của từng trường.

6.2. Nâng cao nhận thức về quản lý xây dựng văn hóa trường THCS

Nhằm đảm bảo quá trình xây dựng văn hóa nhà trường THCS được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững, việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác này cho toàn thể đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên là vô cùng quan trọng. Cần có các hoạt động tuyên truyền, giáo dục và tập huấn thường xuyên để giúp mọi người hiểu rõ về mục tiêu, nội dung và phương pháp xây dựng văn hóa nhà trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Văn hóa nhà trường 1. Các khái niệm cơ bản - Khái niệm văn hoá: Theo UNESCO (2002) cho rằng: “Văn hóa là tổ hợp các đặc điểm tinh thần, vật chất, trí tuệ, tình cảm nổi bật của xã hội hay nhóm xã hội, bao hàm cả nghệ thuật, văn học, lối sống, cùng với đường đời, hệ giá trị, truyền thống và niềm tin”. [5] Theo tác giả Thái Duy Tuyên: Văn hóa là những giá trị vật chất và tinh thần của nhân loại, là kinh nghiệm của lịch sử xã hội loài người đã được hệ thống hóa, tích lũy lại qua nhiều thế kỷ và có thể truyền lại cho các thế hệ sau.

[17] Từ các khái niệm trên, trong luận văn này có thể xác định khái niệm văn hóa như sau: Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần đã được hệ thống hóa, tích lũy lại qua thời gian và có thể truyền lại cho các thế hệ sau. Từ khái niệm này cho thấy văn hóa gồm hai thành tố cơ bản: các giá trị vật chất (văn hóa vật chất – văn hóa vật thể) và các giá trị tinh thần (văn hóa tinh thần - văn hóa phi vật thể). Đối với mỗi nền văn hóa khác nhau, mỗi dân tộc và quốc gia khác nhau có các giá trị văn hóa khác nhau. Các giá trị văn hóa được hình thành trong khoảng thời gian nhất định, được bổ sung, được chọn lọc và phát triển để nó phù hợp với điều kiện và môi trường sống.

Có những giá trị văn hóa được bảo lưu trong thời gian dài, tồn tại với lịch sử dân tộc. Có những giá trị mới xuất hiện đã mất đi do không phù hợp với xã hội, có những giá trị mới xuất hiện bổ sung vào hệ giá trị của văn hóa dân tộc, quốc gia. Trong quá trình hội nhập văn hóa, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay sự hòa nhập giữa các nền văn hóa ngày càng lớn. Một nền văn hóa vừa tiếp nhận các giá trị của các nền văn hóa khác, vừa bảo lưu các giá trị truyền thống tốt đẹp để làm phong phú thêm hệ giá trị của mình.

Các giá trị văn hóa (LUAN.noi 9 Luan van thac si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] được bảo lưu nhờ sự truyền đạt từ thế hệ này sang thế hệ khác. Chúng là một trong các tiêu chí để giáo dục con người, xây dựng và phát triển đất nước. - Khái niệm nhà trường: Tác giả Trần Kiểm, Bùi Minh Hiền (2015), trong Giáo trình Quản lý và lãnh đạo nhà trường chỉ ra khái niệm nhà trường từ nhiều góc độ: - Theo Giáo dục học: Nhà trường là nơi chuyển giao và tiếp nhận kinh nghiệm xã hội. - Theo Tâm lý học: Nhà trường là nơi hình thành và phát triển các tố chất.

Là nơi hình thành và phát triển toàn diện nhân cách. Trong đề tài luận văn chúng tôi đồng tình với quan niệm : Nhà trường là nơi chuyển giao và tiếp nhận kinh nghiệm xã hội, là nơi hình thành và phát triển các tố chất, hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người. [14] - Khái niệm văn hóa nhà trường: Theo tác giả Kent D. Peterson and Terrence E.

Deal, văn hoá nhà trường được hiểu như sau: Văn hoá nhà trường là một dòng chảy ngầm của những chuẩn mực, giá trị, niềm tin, truyền thống và nghi lễ được hình thành theo thời gian do con người làm việc cùng nhau, giải quyết các vấn đề và đối mặt với các thách thức,… định hình suy nghĩ, cảm xúc và hành động của con người trong nhà trường,… tạo cho nhà trường sự khác biệt”. [Dẫn theo 5] Văn hóa nhà trường được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau. Văn hóa nhà trường là tổng hòa của nhiều yếu tố hữu hình và vô hình nhưng chung quy lại các yếu tố này đều thuộc hai thành tố. Đó là các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần.

Từ những cách tiếp cận và các khái niệm trên, trong luận văn này chúng tôi xác định văn hóa nhà trường như sau: Văn hóa nhà trường là các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường được các thế hệ xây dựng, tích lũy lại qua thời gian và có thể truyền lại cho các thế hệ sau. Với khái niệm này ta thấy một số vấn đề cần chú ý sau: - Văn hóa nhà trường gồm hai thành tố cấu thành cơ bản: các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường.noi 10 Luan van thac si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Các giá trị này được các thế hệ thầy và trò của nhà trường xây dựng và tích lũy qua thời gian và được giáo dục cho các thế hệ giữ gìn và phát huy, phát triển trong điều kiện mới. Chức năng của văn hoá nhà trường Có thể nhận thấy rằng, hầu hết các nhà nghiên cứu khi bàn luận về chức năng của văn hoá nhà trường đều có xu hướng nhấn mạnh rằng, văn hoá là một tài sản. Điều này có nghĩa là văn hoá nhà trường có nhiều chức năng.

Tác giả Hampden, Turner (1990), cho rằng: văn hoá của một tổ chức định ra hành vi, những mối quan hệ thích hợp và thúc đẩy các cá nhân, khuyến khích đưa ra giải pháp cho vấn đề chưa được giải quyết. Nó chi phối cách thức nhà trường sở hữu thông tin, những mối quan hệ nội bộ và những giá trị. Nhiều nhà nghiên cứu như Schein đã khẳng định, văn hoá nhà trường có các chức năng cơ bản đó là: giảm xung đột; phối hợp kiểm soát; động cơ; lợi thế cạnh tranh. [Dẫn theo 5] Như vậy, có thể nhận thấy rằng các nhà khoa học đã khẳng định văn hoá nhà trường có nhiều chức năng khác nhau.

Tuy nhiên trong luận văn này chúng tôi xác định văn hoá nhà trường có các chức năng cơ bản như tác giả Schein đã khẳng định. Cụ thể như sau: 1) Giảm xung đột trong nhà trường: Khi bàn về chức năng giảm xung đột nhiều nhà lý thuyết văn hoá đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn hoá trong việc khuyến khích liên kết xã hội. Văn hoá được miêu tả như là chất gắn kết hay chất keo gắn kết một tổ chức lại với nhau. Một văn hoá chung sẽ thúc đẩy tính nhất quán của nhận thức, xác định, đánh giá các vấn đề, lựa chọn và hành động ưu tiên.

Ở những tổ chức có xu hướng mâu thuẫn và đối kháng cao thì văn hoá là một động lực hữu hiệu để hoà nhập và nhất trí. 2) Phối hợp và kiểm soát: Có thể nói rằng, văn hoá có chức năng thúc đẩy tính nhất quán về quan điểm nên nó cũng thúc đẩy quá trình phối hợp và kiểm soát của tổ chức. Văn hoá chính là cơ sở để tạo nên những chuẩn mực đã được nhất trí về hành vi hay sẽ tạo nên những chuẩn mực đã được nhất trí về cách tổ chức nói chung và thông qua đó có thể ra được quyết định cụ thể của tổ chức. Văn hoá của nhà trường không chỉ có chức năng phối hợp mà dưới các hình thức giá trị, thái độ (LUAN.noi 11 Luan van thac si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] và đặc biệt là những thừa nhận cơ bản, văn hoá cũng là một phương tiện kiểm soát đầy hữu hiệu trong tổ chức.

3) Động cơ: Văn hoá nhà trường có thể là một loại động cơ thúc đẩy quan trọng đối với người lao động và vì vậy có ảnh hưởng đáng kể tới tính hiệu quả và hiệu năng của nhà trường. Nhân viên, giáo viên, cán bộ nhà trường sẽ được thúc đẩy khi họ thấy công việc của họ có ý nghĩa và hứng thú khi họ xác định được mục tiêu của riêng họ trong mục tiêu chung của tổ chức và họ thấy mình có giá trị và an toàn. 4) Lợi thế cạnh tranh: Có thể thấy rằng, một văn hoá nhà trường mạnh và tích cực sẽ là một nhân tố có lợi cho sự cạnh tranh lành mạnh. Bởi vì, một nền văn hoá mạnh, tích cực sẽ thúc đẩy sự nhất quán, phối hợp và kiểm soát, giảm bớt sự bất thường và tăng cường động cơ thúc đẩy.

Do đó, văn hoá nhà trường khuyến khích tính hiệu quả của tổ chức và làm tăng thêm cơ hội thành công của nhà trường và các thành viên của nhà trường. Các thành tố cấu thành văn hóa nhà trường Có nhiều cách tiếp cận về văn hóa nhà trường và các thành tố cấu thành văn hóa nhà trường. Có thể đưa ra một số quan điểm sau: Tác giả Edgar H. Schein (2004), cho rằng văn hóa nhà trường gồm các thành tố cấu thành.

Đó là: a) Những quá trình và cấu trúc hữu hình; b) Hệ thống giá trị được tuyên bố; c) Những quan niệm chung. Các thành tố này nằm trong mối quan hệ hữu cơ, tạo nên văn hóa nhà trường như một tổng thể. Văn hóa nhà trường theo tác giả Edgar H. Schein có thể chia ra làm hai thành tố cơ bản: Thành tố vật chất và thành tố tinh thần.

[22] Theo tác giả Kent D. Peterson and Terrence E. Deal, văn hóa học đường gồm các thành tố sau: Nội quy của nhà trường (kỷ luật của nhà trường); Giá trị và triết lý quan điểm giáo dục của nhà trường; Những nghi lễ khánh tiết đặc trưng của nhà trường; Biểu tượng đặc trưng riêng của nhà trường (huy hiệu); Những tấm gương đại diện dạy tốt và học tốt; Những câu chuyện về thế mạnh và tạo ra ấn tượng tốt về trường (các giai thoại); Giá trị riêng của trường để học sinh tự hào về trường mình. [25] Văn hóa nhà trường theo quan điểm của nền giáo dục Singapore gồm các thành tố sau: (LUAN.noi 12 Luan van thac si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sứ mệnh: Sứ mệnh nền giáo dục là phục vụ người học, cung cấp cho người học một nền giáo dục toàn diện, cân đối, phát triển hết các tiềm năng, giáo dục thế hệ trẻ thành công dân tốt, có ý thức với gia đình, xã hội và đất nước.

Tầm nhìn: Xây dựng quốc gia học tập, góp phần xây dựng đất nước lớn mạnh, thịnh vượng. Hệ giá trị: 1). Chính trực – có tinh thần dũng cảm, đạo đức, thẳng thắn, nói và làm đúng đắn; 2). Con người – lấy con người làm tâm điểm, phát huy cái tốt của con người; 3).

Học tập – đam mê học tập, lấy học tập làm đường đời; 4). Chất lượng – theo đuổi chất lượng. Tác giả Lê Hiển Dương (2009) cho rằng: Văn hóa nhà trường gồm các yếu tố căn bản sau: Yếu tố văn hóa mang giá trị hữu hình; Yếu tố văn hóa mang giá trị định hướng trách nhiệm.