Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của chính quyền cấp huyện. Trong chương này luận văn đã làm rõ khái niệm, vai trò và đặc điểm nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN; làm rõ khái niệm, mục tiêu, chủ thể và nội dung quản lý sử dụng nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện, làm rõ các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý sử dụng vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện: Về mục tiêu quản lý vốn đầu tư XDCB từ ngân sách NN trên địa bàn cấp huyện là nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng, giảm thất thoát lãng phí vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền cấp huyện. Về nội dung quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn cấp huyện, luận văn nêu ra ba nội dung cơ bản: Xác định chủ thể quản lý và đối tượng quản lý; phân cấp trong quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN; xác định các nội dung chính về quản lý vốn: Lập kế hoạch vốn, tổ chức thực hiện kế hoạch vốn, kiểm soát thực hiện kế hoạch vốn. Về nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn cấp huyện, luận văn chi ra 3 nhóm nhân tố cơ bản là: Những nhân tố thuộc chính quyền cấp huyện (quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn huyện; phối hợp giữa các phòng, ban trong công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của chính quyền cấp huyện; năng lực cán bộ quản lý; bộ máy tổ chức quản lý), những nhân tố thuộc tổ chức sử dụng vốn (năng lực và trách nhiệm của chủ đầu tư; phân cấp thẩm quyền cho chủ đầu tư; năng lực nhà thầu xây lắp và nhà thầu tư vấn) và những nhân tố khác (cơ chế chính sách tài chính Quốc gia; công nghệ thông tin; sự phát triển của khoa học công nghệ; điều kiện tự nhiên, KT-XH).
iii Chương 2. Thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Chương này luận văn đề cập 4 nội dung chủ yếu là khái quát đặc điểm tự nhiên, đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2012 – 2016 của huyện Bát Xát; Thực trạng vốn đầu tư XDCB từ NSNN; Thực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN và đánh giá quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Về thực trạng vốn đầu tư XDCB từ NSNN luận văn tổng hợp tình hình phân bổ và sử dụng vốn Đầu tư XDCB từ NSNN huyện Bát Xát thể hiện qua Bảng 2.
Qua số liệu tại Bảng 2.2 ta thấy trong giai đoạn 2012 – 2016, tổng vốn ngân NSNN đầu tư XDCB huyện Bát Xát là 1.007,388 tỷ đồng, tăng bình quân 33,21%/năm. Tổng vốn NSNN cho đầu tư XDCB lớn hơn rất nhiều vốn chi cho đầu tư phát triển của ngân sách địa phương. Do Bát Xát là huyện nghèo, ngân sách địa phương còn rất hạn chế, chi đầu tư XDCB chủ yếu là nguồn chi hỗ trợ từ NSTƯ (chiếm 53%), NS tỉnh (chiếm 31%) và nguồn vốn vay của ngân hàng thế giới (chiếm 12%). Theo số liệu tại Bảng 2.5 vốn ngân sách nhà nước cấp huyện chi cho đầu tư XDCB còn rất nhiều hạn chế, chiếm tỷ trọng trong cơ cấu tổng chi đầu tư XDCB rất thấp, cao nhất 11,02% vào năm 2012, thấp nhất bằng 2,85% năm 2013.
Tổng nguồn vốn đầu tư do huyện quản lý chủ yếu đầu tư xây dựng, cải tạo hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển sản xuất, các công trình phúc lợi công cộng như trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, lĩnh vực y tế, lĩnh vực giao thông, nâng cấp trụ sở làm việc của hệ thống chính trị địa phương. Mục tiêu từng bước xây dựng hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ nhu cầu cần thiết tối thiểu của người dân, của cán bộ công chức viên chức,. Tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Về phân tích quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát luận văn tập trung vào làm rõ 3 nội dung chủ yếu: Một là, thực trạng lập kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.
Theo số liệu tại Bảng 2.6 ta thấy giai đoạn 2012-2016 iv kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN huyện Bát Xát được phê duyệt so với nhu cầu đầu tư của huyện là 138.002 triệu đồng, đạt 95% và vốn đầu tư XDCB thực tế được phân bổ so với kế hoạch phê duyệt là 135.242 triệu đồng, đạt 98%. Nhìn chung, công tác lập kế hoạch vốn của huyện Bát Xát sát với thực tế nguồn lực và nhu cầu đầu tư của huyện. Tuy nhiên, trên địa bàn huyện Bát Xát, việc lập kế hoạch NS vẫn được thực hiện theo cách làm truyền thống, nên vốn ngân sách cho đầu tư XDCB chủ yếu tập trung vào các vấn đề chi tiêu trước mắt. Giữa lập kế hoạch vốn ngân sách cho đầu tư XDCB và kế hoạch tài chính không có sự liên kết chặt chẽ.
Hai là, thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Theo số liệu tại Bảng 2.7 ta thấy giai đoạn 2012-2016, huyện Bát Xát đầu tư 205 dự án khởi công mới với tổng số vốn 94.241,23 triệu đồng và 111 dự án chuyển tiếp với tổng số vốn 41. Có thể thấy giai đoạn 2012-2016 việc giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN của huyện Bát Xát đã cơ bản thực hiện theo tinh thần của Chỉ thị 1792 của Chính phủ. Theo số liệu tại Bảng 2.8, trong giai đoạn 2012 – 2016, lượng vốn đầu tư XDCB từ NSNN đạt khá (135.
Nguồn vốn từ ngân sách cũng tập trung chi cho các lĩnh vực chủ yếu, trọng tâm của tỉnh, góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ưu tiên cho ngành mũi nhọn. Theo số liệu tại Bảng 2.9 ta thấy tỷ lệ quyết toán/dự toán ngân sách cho đầu tư XDCB của huyện có xu hướng tăng lên từ 91,95% vào năm 2012 tăng lên 100% vào năm 2015, cho thấy, bước đầu quản lý đầu tư XDCB từ ngân sách NN trên địa bàn huyện đã đạt hiệu quả, giảm thiểu tình hình thất thoát nguồn vốn NSNN. Ba là, thực trạng kiểm soát thực hiện kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Theo số liệu tại Bảng 2.10 ta thấy trong giai đoạn 2012 – 2016, công tác kiểm tra, giám sát vốn ngân sách cho đầu tư XDCB trên địa bàn huyện Bát Xát được tiến hành với 85 dự án, trong đó, 53 dự án được triển khai thực hiện đúng và 32 dự án mắc sai phạm trong quá trình thực hiện.
Có thể thấy, qua các năm tỷ lệ số dự án sai so với tổng số dự án được thanh tra, kiểm tra giảm dần, năm 2012 là 66,7%, năm 2014 là 53,3%, đến năm 2016 giảm xuống còn 16%. v Về đánh giá quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, luận văn đưa ra đánh giá theo mục tiêu, những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế. Ưu điểm của quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của chính quyền huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai được thể hiện ở 08 nội dung chủ yếu sau: Một là, quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN đã đáp ứng được một số yêu cầu phát triển KT - XH của huyện, nâng cao hiệu quả vốn đầu tư XDCB từ NSNN. Hai là, công tác kế hoạch KT - XH trên địa bàn huyện đã từng bước đi vào nề nếp và đạt được những kết quả quan trọng, góp phần vào việc định hướng phát triển tổng thể, dài hạn đối với các ngành và các địa phương, làm căn cứ cho việc xây dựng các kế hoạch phát triển KT - XH 5 năm và hàng năm, cung cấp thông tin cần thiết để xây dựng các chương trình, dự án trọng điểm.
Ba là, quản lý vốn đối với đầu tư XDCB từ ngân sách NN trên địa bàn huyện đã chấp hành theo hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của NN như: Quy hoạch xây dựng, hoạt động xây dựng, hoạt động đấu thầu, quản lý dự án, quản lý chi phí, ngân sách nhà nước, vấn đề thuế, kiểm tra, thanh quyết toán, thanh tra, kiểm toán. Bốn là, huyện Bát Xát đã xây dựng được hệ thống các văn bản hướng dẫn thực hiện các cơ chế chính sách của TƯ phù hợp với điều kiện của địa phương. Năm là, đã hình thành, xây dựng được tổ chức bộ máy quản lý NN trong quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN khá đầy đủ với những quy định rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn. Sáu là, đã xây dựng được đội ngũ cán bộ, công chức QLNN đối với quá trình vốn đầu tư XDCB từ NSNN có chất lượng, theo hướng bám sát cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ của từng chủ thể quản lý nhà nước; xây dựng và bố trí cán bộ tại các ban ngành từng bước chuẩn hoá đối với từng nội dung công việc quản lý.
Bảy là, hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực NN cao nhất ở địa bàn huyện được tăng cường, thể hiện ý chí quyết tâm của cơ quan quản lý NN địa phương và nhân dân làm lành mạnh hoá hoạt động vốn đầu tư XDCB từ NSNN, góp phần quan trọng trong việc hạn chế, đẩy lùi các hành vi tham nhũng, thất thoát, lãng phí, nợ đọng, đầu tư dàn trải trong công tác triển khai, thực hiện. vi Tám là, hoạt động của các cơ quan kiểm tra TƯ, tỉnh, thanh tra của các Sở, ban ngành chuyên môn ngày càng được tăng cường về số lượng cuộc thanh tra, quy trình, phương pháp thanh tra, chất lượng thanh tra ngày càng được coi trọng góp phần quan trọng vào công cuộc đấu tranh phòng và chống tham nhũng, tiêu cực. Bên cạnh những thành công nói trên, công tác QLNN về vốn ngân sách cho đầu tư XDCB trên địa bàn huyện Bát Xát giai đoạn 2012 – 2016 còn bộc lộ những hạn chế, yếu kém chủ yếu sau đây: Một là, thực hiện phân cấp quản lý vốn đầu tư XDCB từ ngân sách NN còn có một số hạn chế, bất cập. Hai là, chất lượng lập kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN chưa cao.
Ba là, việc tổ chức thực hiện kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN còn hạn chế, để xảy ra tình trạng thất thoát, sai phạm, lãng phí NSNN.