Khóa luận tốt nghiệp về quản lý tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới

Khóa luận phân tích vai trò của ngân hàng chính sách trong quản lý tín dụng cho xây dựng nông thôn mới, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Hồng Vân
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Quản Lý Tín Dụng Chính Sách Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.2. Quan điểm về nông thôn mới
• 1.3. Các tiêu chí về nông thôn mới
• 1.4. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.5. Khái niệm quản lý tín dụng chính sách
• 1.6. Nội dung quản lý tín dụng chính sách
• 1.7. Vai trò và đặc điểm của tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới
• 1.8. Các yêu cầu đối với tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới
• 1.9. Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý tín dụng chính sách tại NHCSXH
• 1.10. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.10.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 1.10.2. Bài học cho Việt Nam về tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới
• 1.11. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH VỚI CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 2.2. THỰC TRẠNG CÁC CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH GẮN VỚI CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI VIỆT NAM
• 2.2.1. Chương trình tín dụng hộ nghèo
• 2.2.2. Chương trình cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn
• 2.2.3. Các chương trình cho vay giải quyết việc làm
• 2.2.4. Các chương trình cho vay hỗ trợ về nhà ở, nước sạch và vệ sinh môi trường
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH VỚI CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI VIỆT NAM
• 2.3.1. Những thành công
• 2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2018 – 2020
• 3.1. GIẢI PHÁP QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 3.1.1. Giải pháp mở rộng tín dụng chính sách cho người nghèo và xây dựng nông thôn mới
• 3.1.2. Giải pháp hoàn thiện hoạt động của NHCSXH hướng tới đến xóa nghèo và xây dựng nông thôn mới
• 3.1.3. Giải pháp xử lý nợ xấu và phòng ngừa, hạn chế nợ xấu
• 3.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.2.1. Tăng cường phối hợp các Bộ, Ngành trong hoạt động tín dụng chính sách cho người nghèo
• 3.2.2. Hoàn thiện các quy định của pháp luật liên quan tới xây dựng nông thôn mới
• 3.2.3. Phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp và các dịch vụ tài chính hỗ trợ
• 3.2.4. Hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động tín dụng chính sách
• 3.2.5. Đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn hỗ trợ công tác cấp tín dụng chính sách
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới

Chương này trình bày các khái niệm cơ bản liên quan đến tín dụng chính sách và vai trò của nó trong xây dựng nông thôn mới. Quản lý tín dụng chính sách được định nghĩa là quá trình tổ chức, điều hành và giám sát các hoạt động cho vay nhằm hỗ trợ người nghèo và phát triển kinh tế nông thôn. Các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới được nêu rõ, bao gồm các yếu tố như cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế và môi trường. Đặc biệt, chương này nhấn mạnh tầm quan trọng của tín dụng chính sách trong việc thúc đẩy phát triển nông thôn và giảm nghèo bền vững. Theo đó, chính sách tín dụng cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân, nhằm đảm bảo hiệu quả và tính bền vững trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội.

1.1. Khái niệm và nội dung quản lý tín dụng chính sách

Quản lý tín dụng chính sách bao gồm các hoạt động như lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả của các chương trình cho vay. Nội dung quản lý này không chỉ dừng lại ở việc cấp vốn mà còn bao gồm việc theo dõi, giám sát và hỗ trợ người vay trong quá trình sử dụng vốn. Ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chương trình này, với mục tiêu chính là hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Việc quản lý hiệu quả tín dụng chính sách sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực này.

1.2. Vai trò và đặc điểm của tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới

Tín dụng chính sách có vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn lực tài chính cho các hộ nghèo và các dự án phát triển nông thôn. Đặc điểm của tín dụng chính sách là lãi suất thấp, thời gian vay dài và điều kiện vay linh hoạt, phù hợp với khả năng của người dân. Điều này giúp người dân có thể tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn, từ đó cải thiện đời sống và phát triển sản xuất. Chương trình nông thôn mới không thể thành công nếu thiếu sự hỗ trợ từ tín dụng chính sách, vì vậy việc nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng là rất cần thiết.

II. Thực trạng tín dụng chính sách với chương trình xây dựng nông thôn mới tại NHCSXH

Chương này phân tích thực trạng tín dụng chính sách tại NHCSXH trong giai đoạn gần đây. Các chương trình cho vay như cho vay hộ nghèo, cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, và các chương trình cho vay hỗ trợ về nhà ở, nước sạch và vệ sinh môi trường đã được triển khai. Đánh giá cho thấy, mặc dù có nhiều thành công trong việc hỗ trợ người nghèo, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề như nợ xấu và hiệu quả sử dụng vốn chưa cao. Việc thiếu minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn vốn cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những tồn tại này, nhằm nâng cao hiệu quả của tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới.

2.1. Những thành công và tồn tại

Trong thời gian qua, NHCSXH đã đạt được nhiều thành công trong việc triển khai các chương trình tín dụng chính sách. Số lượng hộ nghèo được vay vốn ngày càng tăng, góp phần cải thiện đời sống và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như nợ xấu gia tăng, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao. Việc này đòi hỏi cần có sự điều chỉnh trong chính sách và quy trình cho vay để đảm bảo nguồn vốn được sử dụng hiệu quả hơn.

2.2. Nguyên nhân và giải pháp

Nguyên nhân chính dẫn đến những tồn tại trong quản lý tín dụng chính sách bao gồm việc thiếu thông tin về nhu cầu thực tế của người dân, cũng như sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Để khắc phục tình trạng này, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về các chương trình tín dụng. Đồng thời, cần cải thiện quy trình cho vay, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn.

III. Giải pháp quản lý tín dụng chính sách tại NHCSXH trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2018 2020

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng chính sách tại NHCSXH trong giai đoạn tới. Các giải pháp bao gồm mở rộng đối tượng vay vốn, cải thiện quy trình cho vay, và tăng cường phối hợp giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc xử lý nợ xấu và phòng ngừa, hạn chế nợ xấu trong hoạt động cho vay. Việc phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp và các dịch vụ tài chính hỗ trợ cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo tính bền vững cho các chương trình tín dụng.

3.1. Giải pháp mở rộng tín dụng chính sách

Để mở rộng tín dụng chính sách, NHCSXH cần xác định rõ đối tượng vay vốn và nhu cầu thực tế của họ. Việc này có thể thực hiện thông qua các cuộc khảo sát và nghiên cứu thị trường. Đồng thời, cần cải thiện các điều kiện vay vốn, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với khả năng của người dân. Điều này sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận nguồn vốn cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác.

3.2. Giải pháp hoàn thiện hoạt động của NHCSXH

Hoàn thiện hoạt động của NHCSXH là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng chính sách. Cần tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ ngân hàng, đồng thời cải thiện quy trình cho vay và giám sát. Việc này sẽ giúp đảm bảo nguồn vốn được sử dụng hiệu quả, đồng thời giảm thiểu tình trạng nợ xấu. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho người dân trong việc sử dụng vốn vay một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Công tác đảm bảo an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững là chủ trương xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Nguyên nhân căn bản dẫn đến tình trạng đói nghèo bắt nguồn từ sự thiếu hụt nguồn vốn sản xuất và kỹ thuật canh tác. Để xử lý triệt để nguyên nhân này, phương thức hỗ trợ có tính chất "cho vay" với điều kiện ưu đãi dần thay thế hình thức "cho không", giúp người nghèo nâng cao tính chủ động và khả năng tự chủ kinh tế. Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đóng vai trò là định chế tài chính công cụ thực thi chính sách tín dụng ưu đãi của Chính phủ.

Mặc dù đạt được những thành tựu quan trọng, công tác giảm nghèo vẫn đối mặt với thách thức tái nghèo lớn: trên phạm vi toàn cầu còn khoảng 1,3 tỷ người nghèo; tại Việt Nam, cứ 3 hộ thoát nghèo thì có 1 hộ nghèo phát sinh mới hoặc tái nghèo. Song song đó, Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/08/2016 đặt mục tiêu đến năm 2020 có 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, tính đến thời điểm nghiên cứu (sau 8 năm triển khai), toàn quốc mới có 2.831 xã đạt chuẩn (chiếm 31% tổng số xã), tỷ lệ xã đạt từ 10/19 tiêu chí trở lên là 60,7% và có 04 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn. Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự chậm trễ này là những bất cập trong công tác huy động và sử dụng nguồn vốn tại khu vực nông thôn.

Trước thực tiễn đó, khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Làm rõ cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới, công tác quản lý tín dụng chính sách và hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tín dụng chính sách tại NHCSXH trên cả hai phương diện hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội trong giai đoạn 2015 – 2017.
3. Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý tín dụng chính sách tại NHCSXH gắn liền với mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2018 – 2020.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý tín dụng chính sách gắn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới của Ngân hàng Chính sách xã hội.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực trạng trong giai đoạn 2015 – 2017; đề xuất giải pháp định hướng giai đoạn 2018 – 2020.
• Phạm vi không gian: Hoạt động tín dụng chính sách trên phạm vi cả nước, tập trung vào đối tượng khách hàng là các hộ gia đình vay vốn tại NHCSXH.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên khung khổ pháp lý và các khái niệm lý luận về nông thôn, nông thôn mới và quản lý tín dụng chính sách:

• Căn cứ pháp lý: Nghị quyết số 26-NQ/TW của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ VII (Khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP của Chính phủ; Quyết định số 491/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới; Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT; Nghị định số 41/2010/NĐ-CP; Nghị định số 78/2002/NĐ-CP về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.
• Khái niệm quản lý tín dụng chính sách: Là quá trình thực hiện các hoạt động phối hợp, liên kết và thống nhất từ trung ương đến cơ sở giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, NHCSXH và người vay vốn nhằm đạt mục tiêu chính sách với chi phí thấp nhất và hiệu quả cao nhất.
• Nội dung quản lý: Khóa luận xác định 8 nội dung quản lý cơ bản bao gồm: (1) Quản lý nguồn vốn; (2) Quản lý khách hàng vay vốn; (3) Quản lý điều kiện vay vốn; (4) Quản lý giới hạn tín dụng (mức cho vay tối đa); (5) Quản trị mạng lưới (mô hình 3 cấp phối hợp cùng Ban đại diện HĐQT, tổ chức chính trị - xã hội và Tổ Tiết kiệm và vay vốn); (6) Quản lý thời hạn và kỳ hạn trả nợ; (7) Phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro; (8) Bảo đảm tiền vay và nhận biết, quản lý nợ có vấn đề.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý:

• Hiệu quả kinh tế (hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận theo Khoản 2 Điều 4 Nghị định 78/2002/NĐ-CP):
  • Tỷ lệ nợ quá hạn: $\text{Tỷ lệ nợ quá hạn} = \frac{\text{Số dư nợ quá hạn}}{\text{Tổng số dư nợ}} \times 100%$ (mức an toàn kiểm soát từ 0% đến 5%).
  • Tỷ lệ nợ khoanh thu hồi được: $\text{Tỷ lệ nợ khoanh thu hồi} = \frac{\text{Doanh số nợ khoanh thu hồi trong kỳ}}{\text{Tổng doanh số nợ khoanh phát sinh}} \times 100%$.
  • Tỷ lệ gia hạn nợ: $\text{Tỷ lệ gia hạn nợ} = \frac{\text{Dư nợ được gia hạn trong kỳ}}{\text{Tổng dư nợ trong kỳ}} \times 100%$.
  • Chênh lệch thu chi: $\text{Lợi nhuận tín dụng chính sách} = \text{Thu nhập} - \text{Chi phí}$ (đảm bảo tính tự chủ và bền vững tài chính).
• Hiệu quả xã hội: Tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn; Tỷ lệ học sinh sinh viên (HSSV) khó khăn được vay vốn; Số việc làm bình quân tạo ra trên mỗi dự án vay vốn giải quyết việc làm; Tỷ lệ hộ chính sách được vay vốn làm nhà/cải tạo nhà ở; Tỷ lệ hộ chính sách vay vốn xây dựng công trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (NS&VSMTNT).

Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu: Khóa luận sử dụng kết hợp các phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích - tổng hợp, quy nạp và diễn dịch. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thường niên và báo cáo chuyên ngành của NHCSXH, Ngân hàng Thế giới (World Bank), Ngân hàng Nông nghiệp Nông thôn Ấn Độ (NABARD), Báo cáo thường niên của Grameen Bank (Bangladesh), các tạp chí khoa học chuyên ngành và cổng thông tin điện tử của các cơ quan quản lý nhà nước.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về nông thôn mới và quản lý tín dụng chính sách. Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới gồm 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm nội dung chính:

Nhóm tiêu chí	Nội dung tiêu chí thành phần
I. Quy hoạch	(1) Quy hoạch và thực hiện quy hoạch
II. Hạ tầng kinh tế - xã hội	(2) Giao thông; (3) Thủy lợi; (4) Điện; (5) Trường học; (6) Cơ sở vật chất văn hóa; (7) Chợ nông thôn; (8) Bưu điện; (9) Nhà ở dân cư
III. Kinh tế và tổ chức sản xuất	(10) Thu nhập; (11) Hộ nghèo (tỷ lệ dưới 3%); (12) Cơ cấu lao động (tỷ lệ lao động nông nghiệp dưới 25%); (13) Hình thức tổ chức sản xuất
IV. Văn hóa - Xã hội - Môi trường	(14) Giáo dục; (15) Y tế; (16) Văn hóa; (17) Môi trường (tỷ lệ hộ dùng nước hợp vệ sinh từ 90% trở lên)
V. Hệ thống chính trị	(18) Hệ thống tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh; (19) An ninh, trật tự xã hội

Khóa luận phân tích 5 vai trò trọng yếu của tín dụng chính sách đối với nông thôn mới: giải phóng sức lao động và nâng cao năng suất; ngăn chặn tín dụng đen/cho vay nặng lãi; nâng cao năng lực tiếp cận thị trường; cải thiện đời sống văn hóa - tinh thần; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phân công lại lao động. Đồng thời, tác giả xác định các yêu cầu đối với tín dụng chính sách theo Quyết định số 800/QĐ-TTg, bao gồm: thay đổi quy mô, tăng tỷ trọng vốn trung - dài hạn cho máy móc thiết bị; kiểm soát sự phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của hộ vay; đảm bảo hiệu quả kinh tế - xã hội gắn với chuỗi liên kết giá trị và hoàn thành các chỉ tiêu giảm nghèo.

Phần kinh nghiệm quốc tế tập trung phân tích hai mô hình điển hình:

• Mô hình Ngân hàng Grameen (GB - Bangladesh): Thành lập năm 1983 từ dự án năm 1976 của GS. Muhammad Yunus. Đặc trưng: cho vay tín chấp theo nhóm 5 người tự quản, hướng tới phụ nữ (chiếm 96,54%), áp dụng lãi suất thị trường để tạo động lực kinh doanh và kết hợp huy động tiết kiệm bắt buộc (1 taka/tuần). Tính đến năm 2016, GB phục vụ hơn 9 triệu người vay tại 98% số làng ở Bangladesh, dư nợ lũy kế đạt 1.417 tỷ BDT (khoảng 15,12 tỷ USD), lợi nhuận ròng đạt 757 triệu BDT, chia cổ tức tiền mặt 30%.
• Mô hình nhóm tự giúp đỡ (SHG - Ấn Độ): Nhóm gồm 10-20 thành viên, kết nối giữa các ngân hàng thương mại nhà nước (như NABARD chiếm 95% vốn) và các tổ chức phi chính phủ (NGOs). Chính phủ Ấn Độ quy định các ngân hàng phải dành 40% dư nợ cho lĩnh vực ưu tiên (trong đó 10% cho nhóm yếu thế nhất). Tính đến tháng 3/2017, chương trình tiếp cận hơn 100 triệu hộ qua 850.000 SHG (tổng cộng 7,96 triệu nhóm SHG phục vụ 103 triệu khách hàng), huy động 1.611 tỷ rupee và tổng dư nợ đạt 6.160 tỷ rupee (88% người vay là phụ nữ).

Tiêu chí so sánh	Mô hình Grameen Bank (Bangladesh)	Mô hình liên kết SHG - Ngân hàng (Ấn Độ)
Cơ cấu nhóm vay	Nhóm 5 thành viên tự quản, giải ngân xoay vòng	Nhóm tự giúp đỡ 10 – 20 thành viên
Vai trò trung gian	Nhân viên tín dụng GB giao dịch trực tiếp với nhóm	Tổ chức phi chính phủ (NGOs) hỗ trợ kết nối
Dịch vụ đi kèm	Tiết kiệm bắt buộc (1 taka/tuần), cam kết xã hội	Dịch vụ y tế, đào tạo nghề, tiêm chủng
Quy định tỷ lệ vốn	Tự chủ tài chính, nhận tiền gửi công chúng	Quy định dành 40% dư nợ cho lĩnh vực ưu tiên

Từ kinh nghiệm quốc tế, tác giả rút ra 4 bài học cho Việt Nam: tổ chức mạng lưới vay vốn theo tổ/nhóm liên đới trách nhiệm; gắn hoạt động vay với tích lũy tiết kiệm; tích hợp dịch vụ tài chính với dịch vụ phi tài chính (khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật); phát huy vai trò giám sát của các tổ chức đoàn thể xã hội.

Chương 2: Thực trạng tín dụng chính sách với chương trình xây dựng nông thôn mới tại Ngân hàng Chính sách xã hội

Chương 2 phân tích việc triển khai các chương trình tín dụng của NHCSXH giai đoạn 2015 – 2017 gắn với các tiêu chí nông thôn mới:

1. Chương trình tín dụng hộ nghèo: Hỗ trợ vốn trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt; là công cụ trực tiếp thực hiện tiêu chí số (11) về tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao thu nhập hộ dân.
2. Chương trình cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn: Cung cấp nguồn tài chính trang trải chi phí học tập, nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo, trực tiếp phục vụ tiêu chí số (14) về giáo dục.
3. Các chương trình cho vay giải quyết việc làm: Tài trợ cho các dự án kinh tế hộ, tiểu thủ công nghiệp và cơ sở sản xuất kinh doanh, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động theo tiêu chí số (12).
4. Các chương trình cho vay hỗ trợ nhà ở, nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn: Giúp cải tạo nhà tạm, dột nát đáp ứng tiêu chí số (9) về nhà ở dân cư và hỗ trợ xây dựng công trình nước sạch, nhà tiêu hợp vệ sinh đáp ứng tiêu chí số (17) về môi trường.

Đánh giá thực trạng công tác quản lý tín dụng:

• Thành công: NHCSXH đã thiết lập mô hình quản trị đặc thù thông qua mạng lưới Điểm giao dịch xã và sự phối hợp ủy thác với 4 tổ chức chính trị - xã hội (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên); duy trì tỷ lệ nợ quá hạn ở mức an toàn; giải ngân nguồn vốn hỗ trợ tích cực cho tiến trình hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới trên phạm vi cả nước.
• Tồn tại và nguyên nhân:
  • Thủ tục tiếp cận vốn tại một số vùng sâu, vùng xa còn gặp cản trở về mặt địa lý và điều kiện hành chính;
  • Hiệu quả sử dụng vốn của một bộ phận hộ vay chưa cao do thiếu kỹ năng quản lý tài chính và phương án làm ăn manh mún;
  • Định mức cho vay tối đa và thời hạn vay ở một số chương trình chưa bắt kịp sự gia tăng của chi phí đầu vào sản xuất và chu kỳ đầu tư trung - dài hạn;
  • Hoạt động kiểm tra, giám sát sau giải ngân của Tổ Tiết kiệm và vay vốn cùng các hội đoàn thể cơ sở có thời điểm chưa thực sự chặt chẽ.

Chương 3: Giải pháp quản lý tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2018 – 2020

Trên cơ sở phân tích thực trạng, Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị đồng bộ:

Giải pháp đối với NHCSXH:

1. Mở rộng tín dụng chính sách gắn với nông thôn mới: Nâng mức cho vay tối đa phù hợp với nhu cầu vốn thực tế; kéo dài thời hạn vay đối với các dự án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, mua sắm máy móc cơ giới hóa nông nghiệp; đẩy mạnh cấp tín dụng theo chuỗi giá trị và chương trình phát triển ngành nghề truyền thống.
2. Hoàn thiện hoạt động quản trị của NHCSXH:
   • Bền vững về nguồn vốn: Đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đẩy mạnh nhận tiền gửi tiết kiệm từ cộng đồng qua Tổ Tiết kiệm và vay vốn.
   • Bền vững về tài chính: Cân đối thu chi, tối ưu hóa chi phí quản lý nợ, nâng cao hiệu quả vòng quay vốn tín dụng.
   • Phát triển nguồn nhân lực: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ tín dụng; tập huấn kỹ năng quản lý cho ban quản lý Tổ Tiết kiệm và vay vốn.
   • Mở rộng dịch vụ phi tài chính: Tích hợp hướng dẫn kỹ thuật canh tác, quản lý chi tiêu hộ gia đình gắn với hoạt động giải ngân vốn.
3. Xử lý và phòng ngừa nợ xấu: Nâng cao chất lượng thẩm định đối tượng vay vốn; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn; trích lập đầy đủ quỹ dự phòng rủi ro tín dụng theo quy định.

Các kiến nghị với Chính phủ và các Bộ, Ngành:

• Tăng cường phối hợp liên ngành giữa NHNN, Bộ Nông nghiệp & PTNT, Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội và Bộ Tài chính trong việc phân bổ nguồn lực thực hiện hai Chương trình MTQG.
• Hoàn thiện khung khổ pháp lý đối với hoạt động tín dụng chính sách, rà soát chuẩn nghèo đa chiều và tiêu chí công nhận nông thôn mới phù hợp từng vùng miền.
• Phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp và các dịch vụ tài chính hỗ trợ nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai, dịch bệnh cho hộ vay vốn.
• Tăng cường đầu tư ngân sách hoàn thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi, bưu chính viễn thông nông thôn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý và giao dịch tín dụng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Dữ liệu thực tiễn: Tổng hợp bức tranh thực tế của chương trình nông thôn mới tại thời điểm nghiên cứu với 2.831 xã đạt chuẩn (31%), 60,7% số xã đạt trên 10 tiêu chí và 04 huyện đạt chuẩn NTM. Phân tích chi tiết số liệu mô hình tài chính vi mô quốc tế với 9 triệu khách hàng Grameen Bank (Bangladesh) và 103 triệu khách hàng từ 7,96 triệu nhóm SHG (Ấn Độ).
• Đóng góp về mặt lý luận: Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận chuyên biệt về quản lý tín dụng chính sách gắn kết trực tiếp với 19 tiêu chí nông thôn mới; cụ thể hóa khung đánh giá hiệu quả kép gồm hiệu quả kinh tế (bảo toàn vốn, tỷ lệ nợ quá hạn dưới 5%, thu hồi nợ khoanh) và hiệu quả xã hội (nghèo đói, giáo dục, việc làm, nhà ở, nước sạch vệ sinh).
• Đóng góp về mặt thực tiễn: Chỉ rõ các điểm nghẽn trong công tác cấp tín dụng chính sách tại Việt Nam giai đoạn 2015 – 2017; đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý tín dụng chính sách theo 3 trụ cột phát triển bền vững (vốn, tài chính, nhân lực) và giải pháp liên ngành cho giai đoạn 2018 – 2020.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu khai thác dữ liệu thứ cấp ở quy mô toàn hệ thống NHCSXH và số liệu thống kê giai đoạn 2015 – 2017; chưa có điều kiện triển khai khảo sát sơ cấp quy mô lớn tại từng địa phương hoặc phân tích chuyên sâu dữ liệu bảng theo từng nhóm xã đạt chuẩn nông thôn mới.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng đánh giá tác động định lượng của từng chương trình tín dụng cụ thể đến các chỉ số kinh tế hộ gia đình sau khi đạt chuẩn nông thôn mới; nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa bảo hiểm nông nghiệp và tín dụng ưu đãi nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng tại các vùng chịu ảnh hưởng nặng bởi biến đổi khí hậu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển, Quản lý công khi nghiên cứu về tín dụng chính sách, tài chính vi mô và chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
• Cán bộ quản lý và nhân viên tín dụng tại hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội, cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên) và Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới các cấp trong việc tham khảo mô hình quản lý nợ, quy trình ủy thác và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tín dụng.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao: Khung phân tích 8 nội dung quản lý tín dụng chính sách; Bảng tổng hợp 19 tiêu chí nông thôn mới; Dữ liệu kinh nghiệm quốc tế về mô hình Grameen Bank và SHG Ấn Độ; Hệ thống công thức định lượng đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của tín dụng ưu đãi.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận xác định những nội dung cốt lõi nào trong công tác quản lý tín dụng chính sách?
Khóa luận xác định 8 nội dung quản lý cơ bản: quản lý nguồn vốn; quản lý khách hàng vay vốn; quản lý điều kiện vay vốn; quản lý giới hạn tín dụng; quản trị mạng lưới (mô hình 3 cấp phối hợp Ban đại diện HĐQT, hội đoàn thể và Tổ TK&VV); quản lý thời hạn và kỳ hạn trả nợ; phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro; bảo đảm tiền vay cùng công tác nhận biết, xử lý nợ có vấn đề.

2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế của NHCSXH được đo lường như thế nào khi ngân hàng hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận?
Theo Khoản 2 Điều 4 Nghị định 78/2002/NĐ-CP, hiệu quả kinh tế của NHCSXH không đo bằng lợi nhuận tối đa hóa mà đo bằng khả năng tiết kiệm chi phí cho ngân sách nhà nước, bảo toàn vốn, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn trong ngưỡng an toàn (0% - 5%), nâng cao tỷ lệ thu hồi nợ khoanh, kiểm soát tỷ lệ gia hạn nợ và đảm bảo mức chênh lệch thu chi hợp lý để duy trì hoạt động bền vững.

3. Bài học kinh nghiệm nổi bật từ mô hình Grameen Bank (Bangladesh) và SHG (Ấn Độ) được rút ra là gì?
Hai mô hình cung cấp các bài học then chốt: tổ chức cho vay thông qua các tổ/nhóm tự quản có trách nhiệm liên đới (nhóm 5 người của GB hoặc 10-20 người của SHG); tập trung ưu tiên đối tượng phụ nữ (chiếm 88% - 96,5%); kết hợp bắt buộc việc cấp tín dụng với huy động tiền gửi tiết kiệm định kỳ; liên kết chặt chẽ với các tổ chức xã hội/phi chính phủ và tích hợp các dịch vụ phi tài chính (y tế, giáo dục, chuyển giao kỹ thuật).

4. Những chương trình tín dụng chính sách nào của NHCSXH gắn trực tiếp với các tiêu chí xây dựng nông thôn mới?
Bốn chương trình trọng tâm được phân tích gồm: Chương trình tín dụng hộ nghèo (gắn với tiêu chí 11 về tỷ lệ hộ nghèo và tiêu chí 10 về thu nhập); Chương trình tín dụng học sinh, sinh viên (gắn với tiêu chí 14 về giáo dục); Chương trình cho vay giải quyết việc làm (gắn với tiêu chí 12 về cơ cấu lao động); Các chương trình cho vay nhà ở, nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (gắn với tiêu chí 9 về nhà ở và tiêu chí 17 về môi trường).

5. Nhóm giải pháp trọng tâm nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý tín dụng chính sách giai đoạn 2018 – 2020?
Tác giả đề xuất tập trung vào 3 giải pháp nội bộ NHCSXH (mở rộng quy mô và kéo dài thời hạn tín dụng theo chuỗi giá trị; hoàn thiện hoạt động theo hướng bền vững về nguồn vốn, tài chính, nhân lực và dịch vụ phi tài chính; nâng cao kiểm soát nợ xấu) cùng 4 nhóm kiến nghị vĩ mô (tăng cường phối hợp liên ngành, hoàn thiện thể chế pháp lý, phát triển bảo hiểm nông nghiệp và đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Ngọc Sơn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý tín dụng chính sách và mối quan hệ tương hỗ với 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại Việt Nam. Công trình đã phân tích sâu sắc thực trạng hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội giai đoạn 2015 – 2017 trên cả hai phương diện hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội, đồng thời kế thừa có chọn lọc các bài học kinh nghiệm quốc tế từ mô hình Grameen Bank và SHG. Hệ thống giải pháp và kiến nghị giai đoạn 2018 – 2020 được xây dựng có cơ sở khoa học, tập trung vào tính bền vững của nguồn vốn, tài chính và nhân lực, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác nghiên cứu và thực thi chính sách giảm nghèo gắn với nông thôn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, Bài viết bao gồm 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý tín dụng chính sách trong xây dựng nông thôn mới. Chƣơng 2: Thực trạng tín dụng chính sách với chƣơng trình nông thôn mới tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chƣơng 3: Giải pháp quản lý tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2018 - 2020 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Quan điểm về nông thôn mới Về khái niệm nông thôn, theo Bách khoa toàn thƣ Việt Nam, nông thôn là danh từ để chỉ những vùng đất mà ở đó ngƣời dân sinh sống chủ yếu bằng nông nghiệp.

Đến nay, khái niêm nông thôn đã đƣợc quy định tại văn bản, theo Thông tƣ số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã", đây cũng là khái niệm đƣợc thống nhất với Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn Về khái niệm nông thôn mới, tại Việt Nam cũng nhƣ trên thế giới chƣa có một khái niệm hoàn chỉnh về nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới. Trong Tài liệu đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ xây dựng nông thôn mới do Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới thuộc UBND tỉnh Hà Tĩnh phát hành, khái niệm nông thôn mới đƣợc định nghĩa nhƣ sau: Nông thôn mới là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của ngƣời dân không ngừng đƣợc nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân đƣợc đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng đƣợc xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị.

Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị đƣợc nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. [12] 9 Nhƣ vậy, thuật ngữ “nông thôn mới” đƣợc sử dụng để phân biệt với khu vực nông thôn lạc hậu, nghèo đói, chậm phát triển hơn so với khu vực thành thị, với những tồn tại, bất hợp lý đã, đang và sẽ cản trở sự phát triển của khu vực này nói riêng và toàn nền kinh tế xã hội nói chung. Những bất hợp lý này có thể là sự bất bình đẳng trong xã hội nông thôn, sự kém phát triển trong cơ sở hạ tầng xã hội ,và cũng có thể là sự lạc hậu trong quan hệ sản xuất kinh doanh của ngƣời nông dân… Về xây dựng nông thôn mới, quá trình cải cách nông thôn, từ bƣớc thấp tới bƣớc cao hơn, từ nông thôn lạc hậu, nghèo đói tới nông thôn hiện đại, hội nhập phù hợp với bối cảnh KT - XH từng thời kỳ, đƣợc coi là “xây dựng nông thôn mới”.

Xây dựng nông thôn mới không chỉ đơn giản là xây dựng lại khu vực nông thôn lạc hậu với phần còn lại của nền kinh tế mà phải hiểu nó đƣợc thực hiện trong bối cảnh phát triển thành thị và nông thôn song hành với nhau, và đặt trong mối quan mật thiết giữa phát triển công nghiệp, dịch vụ và phát triển nông nghiệp, nông thôn. Khi tiến trình đô thị hóa tăng tốc, một bộ phận nông dân chuyển dịch sang các ngành sản xuất khác và các ngành nghề phi nông nghiệp phát triển. Thực trạng này đòi hỏi cần phải đƣa ra hƣớng đi mới cho bộ phận nông dân trung thành với nghề nông, đồng thời triển khai các biện pháp để nâng cao khả năng cạnh tranh của nông nghiệp, tăng thu nhập và bảo đảm quyền lợi của ngƣời nông dân. Tƣơng tự, khi công nghiệp và dịch vụ phát triển, nhƣng thay đổi trong cấu trúc nền kinh tế về nguồn lực nhƣ đất đai, vốn, và lao động.

Với các yếu tố tác động từ bên ngoài có thể nhận thấy nguồn lực đất đai bị chuyển đổi mục đích sử dụng từ nông nghiệp sang phục vụ phát triển công nghiệp và dịch vụ và đi cùng với nó là nguồn vốn tài chính đƣợc tập trung vào lĩnh vực này, trong khi đó nguồn lao động từ nông thôn sẽ di chuyển đến thành thị để kiếm những công việc mới. Không chỉ có vậy, bản thân khu vực nông nghiệp nông thôn tự thân nó cũng có những chuyển biến cho phù hợp với điều kiện mới, đó là quá trình tự điều chỉnh khi cơ cấu nông nghiệp thay đổi theo hƣớng đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp tại địa phƣơng chẳng hạn. Tóm lại, những điều này đòi hỏi cần có những thay đổi kinh tế - xã hội mang tính chiến lƣợc nhằm bảo đảm cho nền nông nghiệp giữ đƣợc vai trò căn bản, hài hòa với hai ngành còn lại trong nền kinh tế phát triển cân bằng. 10 Về quan điểm xây dựng nông thôn mới tại Việt Nam, xây dựng nông thôn mới là một nhiệm vụ có liên quan tới mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, và chính trị.

Quan điểm về nông thôn mới tại Việt Nam đƣợc thể hiện khá toàn diện qua bốn vấn đề lớn trong Nghị quyết số 26 - NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn do Hội nghị Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng lần thứ VII đề ra, nhƣ sau: - Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lƣợc trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lƣợng quan trọng để phát triển KT - XH bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, và bảo vệ môi trƣờng sinh thái của đất nƣớc. - Các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải đƣợc giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản, phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là then chốt.

- Phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân phải dựa trên cơ chế kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng lĩnh vực, để giải phóng và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực xã hội, trƣớc hết là lao động, đất đai, rừng và biển; khai thác tốt các điều kiện thuận lợi trong hội nhập kinh tế quốc tế cho phát triển lực lƣợng sản xuất trong nông nghiệp, nông thôn; phát huy cao nội lực; đồng thời tăng mạnh đầu tƣ của Nhà nƣớc và xã hội, ứng dụng nhanh các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến cho nông nghiệp, nông thôn, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao dân trí nông dân. - Giải quyết các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; trƣớc hết, phải khơi dậy tinh thần yêu nƣớc, tự chủ, tự lực tự cƣờng vƣơn lên của nông dân. Xây dựng xã hội nông thôn ổn định, 11 hòa thuận, dân chủ, có đời sống văn hóa phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân. Các tiêu chí về nông thôn mới Về mục tiêu xây dựng nông thôn mới tại Việt Nam, xây dựng nông thôn mới là chủ trƣơng của Đảng hƣớng tới mục tiêu giải phóng sức sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, kích thích nhu cầu thị trƣờng nông thôn tăng trƣởng, hỗ trợ mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.

Về mục tiêu xã hội, đây là bƣớc đi nhằm rút ngắn cách biệt giữa thành thị và nông thôn, bảo đảm đời sống ấm no toàn diện, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Bốn mục tiêu tổng quát trong Nghị quyết số 26 - NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn do Hội nghị Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng lần thứ VII đề ra bao gồm: - Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cƣ nông thôn, hài hòa giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn; nông dân đƣợc đào tạo có trình độ sản xuất ngang bằng với các nƣớc tiên tiến trong khu vực và đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. - Xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hƣớng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lƣợng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc an ninh lƣơng thực quốc gia cả trƣớc mắt và lâu dài. - Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng KT - XH hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí đƣợc nâng cao, môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dƣới sự lãnh đạo của Đảng đƣợc tăng cƣờng.

- Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nền tảng KT - XH và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Về nguyên tắc xây dựng các tiêu chí về nông thôn mới, dù ở quốc gia nào, xây dựng mục tiêu chung (gắn với đó là các chỉ tiêu cụ thể trong một bộ tiêu chí chung) cho nông thôn mới tại một quốc gia là điều không hề dễ dàng. Điều kiện 12 KT-XH của mỗi vùng, mỗi địa phƣơng là không giống nhau nên từng vùng, từng địa phƣơng sẽ có mục tiêu cụ thể khác nhau trong từng tiêu chí của bộ tiêu chí.