chương 1 sẽ nêu rõ các nội dung chủ yếu của công tác quản lý tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước bao gồm: Quy trình quản lý; Quản lý hoạt động thu, chi từ nguồn NSNN cấp và Quản lý kinh phí quản lý hành chính tiết kiệm được. Đây cũng là cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý dé đánh giá hoạt động quản ly tài chính của Cơ quan hành chính Nhà nước nói chung và Cục An toàn thực phẩm nói riêng. Ngoài ra, chương này còn phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cơ quan nhà nước được thành lập theo Hiến pháp và pháp luật dé thực hiện quyền lực nhà nước.
Hoạt động của Nhà nước trong các lĩnh vực kinh tế, chính tri, xã hội luôn phải có nguồn lực tài chính dé chi tiêu cho những mục tiêu xác định. Do đó, chi Ngân sách Nhà nước cho cơ quan hành chính Nhà nước là tất yếu, khách quan, là điều kiện quan trọng đảm bảo duy trì hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước. Tuy nhiên, chỉ Ngân sách như thế nào là phù hợp, đảm bảo mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội đề ra mà không gây lãng phí, thất thoát, tham nhũng trong quá trình thực hiện luôn là một vấn đề được cả xã hội quan tâm.Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận cầu thành của hệ thống cơ quan nhà nước được thành lập theo Hiến pháp và pháp luật dé thực hiện quyền lực nhà nước. Hoạt động của Nhà nước trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội luôn phải có nguồn lực tài chính dé chi tiêu cho những mục tiêu xác định.
Do đó, chi Ngân sách Nhà nước cho co quan hanh chính Nhà nước là tất yêu, khách quan, là điều kiện quan trọng đảm bảo duy trì hoạt động của co quan hành chính nhà nước. Tuy nhiên, chi Ngân sách như thế nào là phù hợp, đảm bảo mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội đề ra mà không gây lãng phí, thất thoát, tham nhũng trong quá trình thực hiện luôn là một vấn đề được cả xã hội quan tâm. Tại Việt Nam, theo khảo sát một vài năm trở lại đây, có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản lý tài chính của cơ quan hành chính dưới dạng báo cáo khoa học, báo cáo chuyên đề và khóa luận tốt nghiệp đại học. Đối với cấp độ luận văn thạc sĩ, số lượng nghiên cứu mảng đề tài quản lý tài chính tại cơ quan hành chính tương đối nhiều, một số công trình khoa học mà sinh viên có thê tiếp cận như sau: Tác giả Nông Văn Thân - Khoa khoa học quản lý, lớp QLKT KV18 đã thực hiện luận văn thạc sĩ với đề tài: "Nâng cao công tác quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) trên địa bàn huyện Bắc Mê tỉnh Hà Giang" năm 2005, theo đó tác giả đã đưa ra cơ sở lý luận về ngân sách Nhà nước, sự cần thiết phải đổi mới hoạt động của NSNN cho phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý ngân sách nhà nước, tuy nhiên đây là những giải pháp tương đối đặc thù xuất phát từ đặc điểm của Hà Giang - một tỉnh có nhiều tiềm năng nhưng là một trong những tỉnh nghèo nhất nước.
Tác giả Văn Tuấn Kiệt với đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý Ngân sách tỉnh Kiên Giang” do TS. Phan Mỹ Hạnh hướng dẫn năm 2008, tác giả đưa ra được mối quan hệ giữa các cấp ngân sách, việc lập và chấp hành dự toán ngân sách chưa gắn kết với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội Tác giả Nguyễn Thị Thanh Tú với đề tài “Hoàn thiện cơ chế khoán chỉ Ngân sách Nhà nước tại Trung tâm kỹ thuật sản xuất chương trình truyền hình Việt Nam” do PGS. Lưu Thị Hương hướng dẫn năm 2003, tác giả đưa ra cơ chế khoán chỉ Ngân sách Nhà nước là một cơ chế khá mới mẻ đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp của Việt Nam nói chung và đối với Trung tâm Kỹ thuật và Sản xuất chương trình Đài truyền hình Việt Nam nói riêng. Vì vậy, trong giai đoạn thực hiện thí điểm từ năm 2001 — 2002 những bắt cập bộc lộ ra tại trung tâm là điều tất yêu, nhưng những bất cập này vẫn chưa phải là tất cả.
Tuy nhiên, không phải vì thế mà nói rằng việc chuyển đổi sang có chế này là không phù hợp. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng cơ chế khoán chi Ngân sách Nhà nước là lựa chọn tốt nhất cho việc quản lý chi Ngân sách Nhà nước tai các đơn vi hành chính sự nghiệp của Việt Nam hiện nay, đưa ra những căn cứ, cơ sở và thực tế của việc thực hiện cơ chế này tại Trung tâm Kỹ thuật và Sản xuất chương trình Dai truyền hình Việt Nam. Như vậy, quá trình phân tích trong đề tài đã cho thấy tính tất yếu của việc chuyền đổi sang cơ chế khoán chi tại trung tâm. Tác giả Đào Xuân Liên với đề tài “Hoàn thiện cơ chế phân cấp Ngân sách Nhà nước cho các cấp chính quyền địa phương” do GS.
Nguyễn Thanh Tuyền hướng dẫn năm 2007, tác giả đưa ra sự phụ thuộc các quyết định ngân sách từ Trung ương mặc dù việc trao quyền ngân sách cho địa phương nắm là nhiều hơn. Luận văn tập trung chủ yếu nghiên cứu những vấn dé cơ bản về phân cấp ngân sách nói chung và phân cấp cho các chính quyền địa phương mà ở đây cụ thê là tỉnh Gia Lai. Những thông tin tìm hiểu của tác giả đã thực hiện cho thấy, hầu hết các luận văn đã thực hiện đều nghiên cứu về quản lý ngân sách Nhà nước ở những địa phương cụ thể (như Hà Giang, Kiên Giang, .) hoặc cơ quan cụ thê (Trung tâm kỹ thuật sản xuất chương trình truyền hình Việt Nam.) có tính đặc thù cao, hoặc cụ thể vào một hoạt động ngân sách, cụ thể như thu ngân sách, chỉ ngân sách, hiện chưa có đề tài nghiên cứu nào về quản lý tài chính tại Cục An toàn thực phẩm. Cục An toàn thực phẩm, đây là một cơ quan hành chính nhà nước, được cấp nguồn kinh phí hàng năm lớn, tương ứng với các nội dung chi lớn và phức tap, do đó dé tài về quan lý tài chính tại Cục An toan thực phẩm là một khoảng trống cần được nghiên cứu, đảm bảo tính thời sự, tính độc lập và không có sự trùng lặp so với các công trình nghiên cứu đã thực hiện trước đây.
Một số van đề về co quan hành chính nhà nước 1. Cơ quan hành chính nhà nước vàđặc điểmcủa cơ quan hành chính nhà nước Bộ máy nhà nước là một chính thê thống nhất, được tạo thành bởi hệ thống các cơ quan nhà nước được tô chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ đề thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước. Theo Hiến pháp năm 1992 (Nghị Quyết số 06/2011/QH13 sửa đổi năm 2013), ở nước ta có các loại cơ quan nhà nước sau đây: - Cơ quan quyên lực nhà nước, gồm: Quốc hội là cơ quan quyên lực nhà nước cao nhất; Hội đồng nhân dan là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. - Các cơ quan hành chính nhà nước, gồm: Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, huyện, xã và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân.
- Các cơ quan xét xử, gồm: Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án Quân sự các cấp, các Tòa án nhân dân địa phương, Tòa án đặc biệt và các Tòa án khác do luật định. - Các cơ quan kiểm sát, gồm: Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Viện Kiêm sát quân sự, Viện Kiêm sát nhân dân địa phương. Tất cả các cơ quan nhà nước tạo thành bộ máy nhà nước. Nhưng bộ máy nhà nước không phải là một tập hợp đơn giản các cơ quan nhà nước, mà là một hệ thống thống nhất các cơ quan có mối liên hệ ràng buộc qua lại chặt chẽ với nhau vận hành theo một cơ chế đồng bộ.
Từ giác độ hệ thống xem xét, mỗi cơ quan nhà nước là một khâu (mắt xích) không thể thiếu của bộ máy nhà nước. Hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước tùy thuộc vảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động cua từng cơ quan nha nước. Bộ máy Hành chính nhà nước được thiết lập dé thực thi quyền hành pháp. Quyền hành pháp là quyền thi hành pháp luật.
Dé thi hành pháp luật, các cơ quan thuộc bộ máy hành chính nhà nước theo sự quy định của pháp luật có quyền lập quy và quyền hành chính. - Quyền lập quy là quyền ban hành các văn bản pháp quy (còn gọi là văn bản dưới luật) dé cụ thé hóa văn bản luật, thực hiện văn bản luật nhăm điều chỉnh những quan hệ kinh tế - xã hội thuộc phạm vi quyền hành pháp. - Quyền hành pháp là quyền tổ chức ra các bộ máy cai quản, sắp xếp nhân sự, điều hành công việc quốc gia, sử dụng nguồn tài chính và công sản dé thực hiện những chính sách kinh tế - xã hội của đất nước. Đó là quyền tổ chức, điều hành các hoạt động kinh tế - xã hội, đưa pháp luật vào đời sống nhằm giữ gìn trật tự an ninh xã hội, phục vụ lợi ích của công dân, bảo đảm dân sinh và giải quyết các van đề xã hội và sử dụng có hiệu quả nguôn tài chính và công san dé phát triển đất nước một cách có hiệu qua.
Cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan thực hiện quyên hành pháp của Nhà nước. Đó là cơ quan quản lý chung hay từng mặt công tác, có nhiệm vụ chấp hành pháp luật và chỉ đạo thực hiện chủ trương, kế hoạch của Nhà nước. Như vậy, cơ quan hành chính nhà nước là một loại cơ quan trong bộ máy nhà nước được thành lập theo hiến pháp và pháp luật, để thực hiện quyền lực nhà nước - quyền hành pháp. Cơ quan HCNN có những đặc điểm cơ bản giống các cơ quan nhà nước khác trong bộ máy nhà nước, đó là: Một là, cơ quan HCNN hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, được tổ chức và hoạt động trên nguyên tắc tập trung dân chủ.
Tính quyền lực nhà nước thé hiện ở chỗ: cơ quan HCNN là một bộ phận của bộ máy nhà nước; cơ quan HƠNN nhân danh nhà nước khi tham gia vào các quan hệ pháp luật nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý.