CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ RỦI RO TỶ GIÁ VÀ PHÒNG NGỪA RỦI RO TỶ GIÁ CỦA NHTM 1.1 Giới thiệu chung về ngành Ngân hàng 1.1 Định nghĩa NHTM Đầu tiên , NHTM là một loại ngân hàng trung gian ở mỗi nước thì có một cách định nghĩa riêng về NHTM , ví dụ ở Mỹ NHTM là một công ty kinh doanh , chuyên cung cấp các dịch vụ tài chính Ở Pháp , NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở nào thường xuyên nhận tiền của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác số tiền mà họ dùng cho nghiệp vụ chiết khấu , tín dụng hay dịch vụ tài chính khác Ở Ấn Độ , NHTM lại là cơ sở nhận ký thác để cho vay hay tài trợ và đầu tư Ở Việt Nam , pháp lệnh ngân hàng ngày 23-5-1990 của Hội đồng nhà nước Việt Nam xác định NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay , thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán 1.2 Các hoạt động chủ yếu của NHTM 1.1 Hoạt động vay vốn của Ngân hàng thương mại NHTM được huy động vốn dưới các hình thức sau : - Nhận tiền gửi của tổ chức , cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn , tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. - Phát hành chứng chỉ tiền gửi , trái phiếu và các giấy tờ có giá để huy động vốn của cá nhân , tổ chức trong và ngoài nước. - Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam , các tổ chức nước ngoài. 9 Sv:Vũ Thị Nga Lớp: CQ50/15.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Tốt nghiệp Học viện Tài Chính - Vay vốn ngắn hạn của NHNN .2 Hoạt động tín dụng của NHTM Ngân hàng thương mại được cấp tín dụng cho tổ chức , cá nhân dưới hình thức cho vay , chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá khác , bảo lãnh , cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Trong các hoạt động cấp tín dụng , cho vay là hoạt động quan trọng chiếm tỷ trọng lớn nhất A, Cho vay NHTM được cho các tổ chức , cá nhân dưới các hình thức sau - Cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất , kinh doanh , dịch vụ và đời sống - Cho vay trung hạn và daih hạn để thực hiện các dự án đầu tu phát triển sản xuất , kinh doanh , dịch vụ và đời sống B, Bảo lãnh NHTM được bảo lãnh vay , bảo lãnh thanh toán , bảo lãnh thực hiện hợp đồng , bảo lãnh đấu thầu và các hình thức bảo lãnh ngân hàng khác bằng uy tín và khả năng tàu chính của mình đối với người nhận bảo lãnh Mức bảo lãnh đối với một khách hàng và tổng mức bảo lãnh của một ngân hàng thương mại không được vượt qua tỷ lệ so với vốn tự có của NHTM C, Chiết khấu NHTM được chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với tổ chức , cá nhân và có thể thể tái chiết khấu các thương phiếu và giấy tờ có giá ngắn hạn đối với các tổ chức tín dụng khác D, Cho thuê tài chính ài chính 10 Sv:Vũ Thị Nga Lớp: CQ50/15.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Tốt nghiệp Học viện Tài Chính NHTM được hoạt động cho thuê tài chính nhưng phải thành lập công ty cho thuê tài chính riêng Việc thành lập , tổ chức và hoạt động củ công ty cho thuê tài chính thực hiện theo Nghị định của Chính phủ về tổ chưc về tổ chức à hoạt động của công ty cho thuê tài chính 1.3 Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ Để thực hiện được các dịch vụ thanh toán giữa các doanh nghiệp thông qua ngân hàng , NHTM được mở tài khoản cho khách hàng trong và ngoài nước. Để thực hiện thanh toán giữa các ngân hàng với nhau thông qua ngân hàng nhà nước , ngân hàng thương mại phải mờ tài khoản tiền gửi tại NHNN nơi NHTM đặt trụ sở chính và duy trì tại đó số dư tiền gửi DTBB theo quy định. Ngoài ra , chi nhánh của NHTM được mở tài khoản tại chi nhánh của NHNN tỉnh , thành phố nơi đặt trụ sở chính của chi nhánh. Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ của NHTM gồm những hoạt động sau : - Cung cấp phương tiện thanh toán - Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng - Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ - Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của NHNN - Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng - Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tê khi được NHNN cho phép - Tổ chức hệ thống thanh toán và tham gia hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước - Tham gia hệ thống thanh toán quốc tế khi được NHNN cho phép 1.4 Các họat động khác của NHTM Ngoài các hoạt động chính bao gồm huy động tiền gửi ,cấp tín dụng và cung cấp dịch vụ thanh toán và ngân quỹ , NHTM còn có thể thực hiện một số hoạt động khác bao gồm : 11 Sv:Vũ Thị Nga Lớp: CQ50/15.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Tốt nghiệp Học viện Tài Chính - Góp vốn và mua cổ phần – NHTM được dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn , mua cổ phần của các doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng khác trong nước theo quy định của pháp luật .Ngoài ra, ngân hàng thương mại còn được góp vốn , mua cổ phần và liên doanhh với ngân hàng nước ngoài để thành lập ngân hàng liên doanh.
- Tham gia thị trường tiền tệ - Ngân hàng thương mại được tham gia thị trường tiền tệ , theo quy định của NHNN , thông qua các hình thức mua bán các công cụ của thị trường tiền tệ - Kinh doanh ngoại hối – NHTM được phép kinh doanh hoặc thành lập công ty trực thuộc để kinh doanh ngoại hối và vàng trên thị trường trong nước và quốc tế. - Ủy thác và nhận ủy thác – NHTM được ủy thác và nhận ủy thác làm đại lý trong các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng. Kể cả việc quản lý tài sản , vốn đầu tư của tỏ chức , cá nhân trong và ngoài nước theo hợp đồng ủy thác , đại lý. - Cung ứng dịch vụ bảo hiểm – NHTM được cung ứng dịch vụ bảo hiểm , được thành lập công ty trực thuộc hoặc liên doanh để kinh doanh bảo hiểm theo quy định của pháp luật 1.3 Đặc điểm của NHTM 1.1 NHTM giữ vai trò quan trọng nhất thị trường tài chính NHTM đảm nhiệm vai trò đặc biệt trên thị trường tài chính nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung.
Trong đó , NHTM giữ vị trí quan trọng nhất trên thị trường tài chính với việc nắm giữ khoảng 80% tài sản có trong hệ thống ngân hàng , có khả năng chi phối hoạt động của hệ thống taì chính và các tổ chức tín dụng. So với các tổ chức tín dụng khác , NHTM được thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác mà 12 Sv:Vũ Thị Nga Lớp: CQ50/15.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Tốt nghiệp Học viện Tài Chính một số trung gian tài chính không thực hiện được bao gồm việc nhận tiền gửi không kì hạn và dịch vụ thanh toán ,do đó tạo nên sự đa dạng về nghề nghiệp vụ kinh doanh và các sản phẩm dịch vụ cung ứng của NHTM. Đối tượng phong phú của từng địa bàn cung với sự hoạt động rộng khắp của NHTM ngày càng trở nên quan trọng hơn NHTM là công cụ của chính phủ trong việc tài trợ vốn cho các mục tiêu chiến lược , là công cụ thực hiện chính sách tiền tệ. Do có vai trò quan trọng nhất , tác động đếm tất cả các chủ thể cùng với sự đa dạng về khách hàng cũng như các nghiệp vụ và địa bàn hoạt động rộng lớn nên NHTM có khả năng thỏa mãn tốt nhất lợi ích của mọi chủ thể tham gia trên thị trường tài chính và toàn bộ nền kinh tế thể hiện thông qua vai trò của nó NHTM là loại hình ngân hàng xuất hiện đầu tiên và phổ biến nhất hiện nay , là tổ chức nhận tiền gửi đóng vai trò là trung gian tài chính huy động tiền nhàn rỗi thông qua các dịch vụ nhận tiền gửi rồi cung ứng cho những chủ thể cần vốn chủ yếu dưới hình thức các khoản vay trực tiếp.
Các ngân hàng thương mại huy động vốn chủ yếu đưới dạng tiền gửi thanh toán , TG tiết kiệm , TG có kỳ hạn. Vốn huy động dùng để cho vay vay thương mại , vay tiêu dùng , vay BĐS và để mua chứng khoán chính phủ , trái phiếu của chính quyền địa phương. Ngân hàng thương mại dù ở quốc gia nào cũng đều là nhóm trung gian tài chính lớn nhất , cũng là trung tài chính mà các chủ thể kinh tế giao dịch thường xuyên nhất.2 NHTM đảm nhiệm những chức năng quan trọng của nền kinh tế Chức năng trung gian tín dụng , khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng thì ngân hàng thương mại đóng vai trò là người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn. Với chức năng này , ngân hàng thương mại vừa đóng vai trò 13 Sv:Vũ Thị Nga Lớp: CQ50/15.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.