Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Nghề Cho Người Lao Động Tại Khu Công Nghiệp Ở Việt Nam

Khám phá quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam, nâng cao kỹ năng và hiệu quả lao động.

• Tác giả: Đào Gia Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Viết Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Lý Công
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Nghề Cho Người Lao Động Tại Khu Công Nghiệp Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Thực Tập Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 1.1. Một số khái niệm về khu công nghiệp và quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại khu công nghiệp
• 1.2. Khu công nghiệp
• 1.3. Đào tạo nghề cho người lao động
• 1.4. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động
• 1.5. Vai trò của các khu công nghiệp đối với nền kinh tế
• 1.6. Kinh nghiệm quốc tế về hoạt động đào tạo người lao động
• 1.6.1. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 1.6.2. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO CHO LAO ĐỘNG TẠI KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng hoạt động của các khu công nghiệp tại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng sử dụng lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 2.3. Thực trạng về chất lượng người lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 2.3.1. Trình độ học vấn
• 2.3.2. Trình độ chuyên môn, tay nghề
• 2.4. Thực trạng hoạt động đào tạo nghề cho người lao động trong các khu công nghiệp ở Việt Nam
• 2.5. Thực trạng quản lý hoạt động đào tạo cho người lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam
• 2.6. Mô hình quản lý các vấn đề xã hội
• 2.7. Thực trạng chính sách pháp luật về lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam
• 2.8. Đánh giá hoạt động quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ VẤN ĐỀ XÃ HỘI VỀ LAO ĐỘNG TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 3.1. Đối với các doanh nghiệp và khu công nghiệp
• 3.2. Đối với Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Đào Tạo Nghề KCN Việt Nam

Khu công nghiệp (KCN) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Chúng tạo động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tăng giá trị sản xuất công nghiệp và kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, trình độ học vấn và kỹ năng nghề của người lao động (NLĐ) trong KCN chưa đáp ứng yêu cầu. Hoạt động đào tạo nghề vẫn còn hạn chế. Quản lý nhà nước hiệu quả là yếu tố then chốt. Bài viết này sẽ đi sâu vào vấn đề này, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp. Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định 82/2018/NĐ-CP, KCN là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp. Nâng cao chất lượng đào tạo nghề là chìa khóa để tăng cường năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Chính sách đào tạo nghề khu công nghiệp cần được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

1.1. Khái Niệm Khu Công Nghiệp và Đào Tạo Nghề Cho NLĐ

KCN là khu vực tích hợp về kinh doanh và sản xuất, có ranh giới ngăn cách với bên ngoài. Các doanh nghiệp trong KCN chuyên sản xuất hàng công nghiệp và được hưởng lợi từ các dịch vụ cơ sở hạ tầng. Lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận. Đào tạo nghề là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho NLĐ. Quản lý là hoạt động nhằm tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của KCN Đối Với Nền Kinh Tế Quốc Gia

KCN đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế, tạo việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp và phát triển kinh tế địa phương. KCN thúc đẩy quá trình đổi mới và hoàn thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Các KCN còn có ý nghĩa quan trọng giúp giải quyết các vấn đề về môi trường và phát huy thế mạnh đặc thù của các địa phương. Cung cầu lao động khu công nghiệp cần được cân đối để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.3. Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Đào Tạo Nghề Hiệu Quả Nhật Hàn

Nhật Bản xây dựng hệ thống đánh giá, công nhận trình độ kỹ năng nghề dựa trên Luật thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực và Luật thúc đẩy học tập suốt đời. Hàn Quốc thành lập cơ quan chuyên trách (KTQTA) để đảm nhận nhiệm vụ đánh giá, công nhận trình độ cho kỹ sư và thợ thủ công. Cả hai quốc gia đều chú trọng vào việc liên kết doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, cũng như tạo ra các sân chơi để NLĐ có thể nâng cao tay nghề. Xu hướng đào tạo nghề của các nước phát triển có thể áp dụng vào Việt Nam.

II. Thực Trạng Quản Lý Đào Tạo Nghề Cho Công Nhân KCN Hiện Nay

Quy hoạch xây dựng các KCN có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Việt Nam đã thành lập được 397 KCN tại 61/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, với tổng diện tích gần 123 nghìn ha (tính đến hết năm 2021). Tuy nhiên, chất lượng lao động trong các KCN chưa đồng đều, trình độ học vấn và kỹ năng nghề còn hạn chế. Hoạt động hỗ trợ đào tạo nghề khu công nghiệp còn gặp nhiều khó khăn. Cần đánh giá khách quan để có giải pháp phù hợp. Theo số liệu của Vụ Quản lý các khu kinh tế, Bộ KHĐT, nước ta đã thành lập được 397 KCN tại 61/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Việc đánh giá chất lượng đào tạo nghề là vô cùng quan trọng để các KCN đạt hiệu quả cao.

2.1. Tình Hình Hoạt Động Và Sử Dụng Lao Động Tại Các KCN

Số lượng KCN ngày càng tăng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Tuy nhiên, cơ cấu lao động chưa hợp lý, tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp. Năng suất lao động còn hạn chế so với các nước trong khu vực. Việc làm khu công nghiệp đang thu hút nhiều lao động từ nông thôn ra thành thị.

2.2. Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Trong KCN Điểm Mạnh và Yếu

Trình độ học vấn của NLĐ trong KCN còn thấp, chủ yếu là lao động phổ thông. Trình độ chuyên môn, tay nghề chưa đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Khả năng ngoại ngữ và kỹ năng mềm còn hạn chế. Đào tạo kỹ năng mềm cho người lao động là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.3. Đánh Giá Hoạt Động Đào Tạo Nghề Trong Các KCN Vấn Đề Nổi Bật

Hoạt động đào tạo nghề chưa được đầu tư đúng mức, hình thức đào tạo còn đơn giản. Chương trình đào tạo chưa sát với thực tế sản xuất, thiếu tính thực tiễn. Cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo còn lạc hậu. Chương trình đào tạo nghề khu công nghiệp cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Đào Tạo Nghề KCN

Để nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo nghề cho NLĐ tại KCN, cần có giải pháp đồng bộ từ Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Cần hoàn thiện chính sách, tăng cường đầu tư, đổi mới chương trình đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan là yếu tố then chốt. Kinh phí đào tạo nghề khu công nghiệp cần được phân bổ hợp lý để đảm bảo hiệu quả.

3.1. Giải Pháp Về Chính Sách và Pháp Luật Tạo Môi Trường Thuận Lợi

Hoàn thiện khung pháp lý về đào tạo nghề, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia. Ban hành chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nghề. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động đào tạo nghề. Luật đào tạo nghề cần được sửa đổi để phù hợp với tình hình mới.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Đổi Mới Nội Dung và Phương Pháp

Đổi mới chương trình đào tạo theo hướng thực tiễn, gắn kết với nhu cầu của doanh nghiệp. Áp dụng phương pháp đào tạo hiện đại, tăng cường thực hành. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, giảng viên. Đào tạo lại nghề cho NLĐ để đáp ứng yêu cầu công việc mới.

3.3. Tăng Cường Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất và Trang Thiết Bị

Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo hiện đại. Xây dựng trung tâm đào tạo nghề chất lượng cao tại các KCN. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở vật chất đào tạo. Cơ sở đào tạo nghề khu công nghiệp cần được nâng cấp để đáp ứng nhu cầu đào tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Mô Hình Đào Tạo Nghề Hiệu Quả Tại KCN

Nghiên cứu và triển khai các mô hình đào tạo nghề hiệu quả đã được chứng minh trên thực tế. Xây dựng liên kết chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để đảm bảo chất lượng đào tạo. Chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình thành công trong các KCN. Đánh giá hiệu quả đào tạo nghề là bước quan trọng để cải thiện chất lượng.

4.1. Mô Hình Đào Tạo Kép Sự Hợp Tác Giữa Trường và Doanh Nghiệp

Phân tích ưu điểm và nhược điểm của mô hình đào tạo kép. Triển khai thí điểm mô hình đào tạo kép tại một số KCN. Đánh giá hiệu quả và nhân rộng mô hình trên toàn quốc. Quy trình đào tạo nghề khu công nghiệp theo mô hình đào tạo kép.

4.2. Đào Tạo Theo Đơn Đặt Hàng Đáp Ứng Nhu Cầu Cụ Thể Của Doanh Nghiệp

Xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Đảm bảo NLĐ được đào tạo đúng chuyên môn, kỹ năng mà doanh nghiệp cần. Cam kết việc làm sau khi tốt nghiệp. Đào tạo nâng cao tay nghề theo yêu cầu của doanh nghiệp.

4.3. Sử Dụng Công Nghệ Trong Đào Tạo E Learning và Thực Tế Ảo

Ứng dụng công nghệ thông tin vào đào tạo nghề. Sử dụng e-learning và thực tế ảo để tăng tính trực quan và sinh động. Tạo điều kiện cho NLĐ tự học và nâng cao trình độ. Đào tạo nghề 4.0 ứng dụng công nghệ hiện đại.

V. Kết Luận Quản Lý Nhà Nước Đào Tạo Nghề KCN Tương Lai

Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho NLĐ tại KCN đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Cần có sự đổi mới tư duy, hành động để nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo. Việc đầu tư vào nguồn nhân lực là đầu tư cho tương lai. Chính sách đào tạo nghề khu công nghiệp cần hướng tới sự phát triển bền vững.

5.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Đã Đề Xuất và Khuyến Nghị

Nhắc lại các giải pháp chính về chính sách, chất lượng đào tạo và đầu tư. Khuyến nghị các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo cùng chung tay thực hiện. Thông tư hướng dẫn đào tạo nghề cần được ban hành kịp thời.

5.2. Triển Vọng Phát Triển Đào Tạo Nghề Cho NLĐ Tại KCN Việt Nam

Dự báo xu hướng phát triển của KCN và nhu cầu về nguồn nhân lực. Đề xuất các hướng đi mới trong đào tạo nghề để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Đào tạo kỹ năng mềm cho người lao động sẽ ngày càng được chú trọng.

5.3. Tiếp Tục Nghiên Cứu và Hoàn Thiện Hướng Tới Mục Tiêu Cao Hơn

Đề xuất các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện hệ thống quản lý đào tạo nghề. Khuyến khích các nghiên cứu khoa học về đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực. Chính sách đào tạo nghề khu công nghiệp cần được đánh giá và điều chỉnh thường xuyên.

VI. An Toàn Lao Động Khu Công Nghiệp Yếu Tố Quan Trọng Hàng Đầu

Bên cạnh đào tạo nghề, việc đảm bảo an toàn lao động (ATLĐ) trong KCN là vô cùng quan trọng. Các KCN cần chú trọng xây dựng môi trường làm việc an toàn, giảm thiểu tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Quy định về lao động khu công nghiệp cần được tuân thủ nghiêm ngặt.

6.1. Thực Trạng An Toàn Lao Động Tại Các Khu Công Nghiệp

Phân tích tình hình tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong các KCN. Chỉ ra các nguyên nhân chính gây ra tai nạn lao động. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động. An toàn lao động khu công nghiệp vẫn còn nhiều bất cập.

6.2. Giải Pháp Nâng Cao An Toàn Lao Động Từ Chính Sách Đến Thực Tiễn

Hoàn thiện chính sách, pháp luật về ATLĐ. Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ quy định về ATLĐ. Nâng cao nhận thức của NLĐ và NSDLĐ về ATLĐ. Đào tạo an toàn lao động khu công nghiệp là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.

6.3. Vai Trò Của Công Đoàn Trong Việc Bảo Vệ Quyền Lợi Của Người Lao Động

Nâng cao vai trò của công đoàn trong việc giám sát việc thực hiện quy định về ATLĐ. Tham gia xây dựng các quy trình làm việc an toàn. Đại diện cho NLĐ giải quyết các tranh chấp về ATLĐ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau công cuộc Đổi mới năm 1986, nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, gắn liền với sự hình thành và mở rộng mạng lưới các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) và khu kinh tế (KKT). Các KCN đóng vai trò động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, gia tăng kim ngạch xuất khẩu, thu hút vốn đầu tư trong nước và nước ngoài, đồng thời giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cho thấy chất lượng nguồn nhân lực tại các KCN còn nhiều bất cập: trình độ học vấn và kỹ năng nghề của người lao động (NLĐ) nhìn chung chưa cao, tốc độ cải thiện tay nghề còn chậm và không đồng đều, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật của các vị trí sản xuất phức tạp. Hoạt động quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động KCN còn bộc lộ những khoảng trống thể chế, thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp (DN).

Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Đào Gia Linh (chuyên ngành Quản lý công, Khoa Khoa học Quản lý, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) thực hiện chuyên đề tốt nghiệp với đề tài "Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam" dưới sự hướng dẫn của TS. Đinh Viết Hoàng.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của chuyên đề được xác định gồm ba nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về quản lý nhà nước đối với hoạt động đào tạo nghề cho người lao động tại các khu công nghiệp.
2. Đánh giá toàn diện thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động tại các KCN ở Việt Nam giai đoạn 2012 – tháng 6/2022, làm rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân nảy sinh các vấn đề xã hội liên quan.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể đối với Nhà nước, Ban Quản lý KCN và các doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hoạt động đào tạo nghề trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động đào tạo nghề cho người lao động và thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại các KCN ở Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng đào tạo nghề và công tác quản lý nhà nước đối với lao động là người Việt Nam làm việc tại các KCN (không bao gồm lao động nước ngoài).
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu trên phạm vi toàn quốc, tập trung khảo sát sâu tại 5 địa phương trọng điểm công nghiệp: Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Bình Dương và Đồng Nai.
• Phạm vi thời gian: Thu thập, phân tích dữ liệu trong giai đoạn từ năm 2012 đến hết tháng 6/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Chuyên đề xây dựng khung phân tích dựa trên các khái niệm pháp lý và khoa học quản lý công:

• Khu công nghiệp: Được tiếp cận theo Khoản 1 Điều 2 Nghị định 82/2018/NĐ-CP (khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp) và định nghĩa của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO).
• Lao động: Tiếp cận theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2019.
• Đào tạo và đào tạo nghề: Khái niệm đào tạo căn cứ theo Quy chế đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức của Bộ Tư pháp; đào tạo nghề cho NLĐ được xác định là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết để người học có khả năng hành nghề.
• Quản lý nhà nước về đào tạo nghề: Là hoạt động thực thi quyền lực công của các cơ quan nhà nước, sử dụng công cụ pháp luật và chính sách để điều chỉnh các quan hệ đào tạo nghề, bảo đảm kỷ cương, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
• Khung pháp lý điều chỉnh: Hiến pháp 2013, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, Luật Việc làm 2013, Bộ luật Lao động 2019, Luật Tổ chức Chính phủ 2015 (sửa đổi 2019), Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 (sửa đổi 2019), Nghị định 82/2018/NĐ-CP, Nghị định 145/2020/NĐ-CP, Nghị định 110/2017/NĐ-CP.

Chuyên đề phân tích kinh nghiệm quản lý phát triển kỹ năng nghề của hai quốc gia:

• Nhật Bản: Khung pháp lý kép gồm Luật Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực và Luật Thúc đẩy học tập suốt đời; cơ chế chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ năng nghề của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản; bắt buộc doanh nghiệp cam kết tạo điều kiện học nghề; hệ thống các kỳ thi tay nghề cấp quốc gia, quốc tế, thi tay nghề trẻ và giải thưởng Grand Prix.
• Hàn Quốc: Đạo luật khung về trình độ chuyên môn quốc gia (ban hành năm 1974, sửa đổi năm 1981); phân cấp quản lý cho Cơ quan Quản lý và Đào tạo nghề Hàn Quốc, Tổ chức Phát triển Nguồn nhân lực Hàn Quốc (HRD) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc (KCCI); quản lý hệ thống chứng chỉ kỹ thuật gồm 542 nghề kỹ thuật, 162 nghề chuyên nghiệp cùng các chứng chỉ tư nhân; đánh giá và cấp chứng chỉ cho khoảng 4 triệu lượt lao động mỗi năm.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng bao gồm: phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp so sánh và phương pháp thống kê mô tả. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Vụ Quản lý các khu kinh tế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Tổng cục Thống kê, Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), Vụ Tài chính Hành chính sự nghiệp và kết quả điều tra của Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã số KX.45/16-20 ("Quản lý các vấn đề xã hội tại các khu công nghiệp ở Việt Nam") thực hiện năm 2019 với mẫu khảo sát 1.850 người lao động, 100 doanh nghiệp và 250 cán bộ quản lý công chức.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan về quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại khu công nghiệp ở Việt Nam

Chương I tập trung làm rõ cơ sở lý luận về khu công nghiệp, vai trò của KCN đối với tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao động và thúc đẩy liên kết vùng. Tác giả phân tích nội hàm quản lý nhà nước đối với đào tạo nghề trong KCN thông qua các yếu tố cấu thành: ban hành thể chế pháp luật, thiết lập bộ máy tổ chức, phân bổ ngân sách, thanh tra, kiểm tra và tổ chức cung ứng dịch vụ công về đào tạo.

Phần tổng quan kinh nghiệm quốc tế rút ra các bài học quan trọng từ Nhật Bản và Hàn Quốc: việc luật hóa trách nhiệm đào tạo của doanh nghiệp, xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa quốc gia, gắn chứng chỉ nghề với hệ thống tiền lương và phân định rõ thẩm quyền giữa cơ quan hoạch định chính sách trung ương với các cơ quan khảo thí độc lập.

Chương II: Thực trạng quản lý hoạt động đào tạo cho lao động tại khu công nghiệp ở Việt Nam

Chương II phản ánh bức tranh thực tiễn về quy mô KCN, thực trạng lực lượng lao động và năng lực thực thi của bộ máy quản lý nhà nước:

1. Quy mô phát triển KCN và sử dụng lao động: Tính đến hết năm 2021, cả nước có 397 KCN được thành lập tại 61/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương với tổng diện tích tự nhiên đạt 122,8 nghìn ha. Trong đó, 291 KCN đã đi vào vận hành và 106 KCN đang trong giai đoạn xây dựng cơ bản; tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 70,9%. Cơ cấu KCN phân bố gồm: 352 KCN nằm ngoài khu kinh tế (chiếm 88,66%), 37 KCN trong khu kinh tế ven biển (9,32%) và 8 KCN trong khu kinh tế cửa khẩu (2,02%). Đến hết tháng 10/2021, KCN đã thu hút 10.996 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 230,2 tỷ USD (vốn thực hiện đạt ~69%) và 10.211 dự án DDI với 2,54 triệu tỷ đồng. Lực lượng lao động làm việc trong các DN tại KCN, KCX, KCNC đạt hơn 4,14 triệu người (chiếm 29,86% tổng lao động làm việc tại các DN trên toàn quốc).

Chỉ tiêu phát triển KCN	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021
Tổng số KCN thành lập	330	369	397
Số KCN đã đi vào hoạt động	258	284	291
Số KCN đang xây dựng cơ bản	72	85	106
Diện tích đất tự nhiên (nghìn ha)	97,0	114,0	122,8
Diện tích đất công nghiệp (nghìn ha)	65,9	73,6	58,7
Tỷ lệ lấp đầy bình quân (%)	74,3	70,2	70,9

2. Chất lượng nguồn nhân lực tại KCN: Trình độ học vấn của lao động KCN tập trung chủ yếu ở bậc THPT (chiếm 63,3%), THCS chiếm 24,1%, trình độ tiểu học chiếm 4,2%, trong khi trình độ đại học và sau đại học chỉ chiếm 4,0%. Tỷ lệ lao động phổ thông chưa qua đào tạo chuyên môn tại các KCN chiếm tới 68,6%; lao động có trình độ sơ cấp chiếm 3,1%, trung cấp nghề chiếm 8,6%, cao đẳng nghề chiếm 8,4%. Tỷ lệ lao động phổ thông có sự phân hóa mạnh giữa các địa phương: Vĩnh Phúc (82,5%), Đà Nẵng (78,1%), Bắc Ninh (68,3%), Đồng Nai (61,5%) và Bình Dương (52,9%).

Trình độ học vấn	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
Tốt nghiệp tiểu học	77	4,2
Tốt nghiệp THCS	445	24,1
Tốt nghiệp THPT	1.171	63,3
Đại học và sau đại học	89	4,0
Tổng số khảo sát	1.850	100,0

3. Hoạt động đào tạo và đào tạo lại nghề: Đến năm 2020, toàn quốc có 1.911 cơ sở giáo dục nghề nghiệp (408 trường cao đẳng, 446 trường trung cấp, 1.057 trung tâm GDNN), trong đó khu vực tư thục và có vốn đầu tư nước ngoài có 686 cơ sở (chiếm 35,8%). Giai đoạn 2016–2020, cả nước tuyển sinh được 11,1 triệu lượt người và tốt nghiệp 10,2 triệu người (bậc cao đẳng và trung cấp đạt 1,99 triệu người tốt nghiệp; bậc sơ cấp và các chương trình khác đạt 8,21 triệu người). Tỷ lệ học sinh, sinh viên tốt nghiệp trường nghề có việc làm đạt 85%. Đối với đào tạo tại chỗ, 92,7% doanh nghiệp và 79,5% NLĐ xác nhận có diễn ra hoạt động đào tạo lại tay nghề, song mức độ hợp tác chính thức giữa DN với trường nghề còn thấp: chỉ 9,11% DN có liên kết đào tạo và dưới 5% DN tiếp nhận học viên thực tập tốt nghiệp.

4. Thực trạng bộ máy quản lý, phân cấp và các nguồn lực:

• Tổ chức bộ máy và nhân lực: Mô hình quản lý kết hợp ngành dọc (Bộ LĐTB&XH – Sở LĐTB&XH – BQL KCN) và ngành ngang (phối hợp liên ngành cấp tỉnh). Đội ngũ cán bộ quản lý công chức lĩnh vực lao động có trình độ chuyên môn cao (51,4% đại học, 44,6% sau đại học, 2,6% cao đẳng, 1,4% trung cấp). Tuy nhiên, lực lượng cán bộ công đoàn chuyên trách cơ sở hưởng lương công đoàn rất mỏng (641 người trên cả nước), phần lớn hoạt động kiêm nhiệm và chịu sự chi phối từ người sử dụng lao động.
• Khó khăn thực thi công vụ: Khảo sát 250 cán bộ quản lý chỉ ra các rào cản lớn gồm: vướng mắc quy trình, thủ tục hành chính (63,8%); phân công, phân cấp chưa rõ ràng (61,3%); quy chế phối hợp giải quyết thủ tục hành chính chưa hiệu quả (68,1%).
• Nguồn lực tài chính: Chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực giáo dục, đào tạo và dạy nghề năm 2020 tăng gấp 1,41 lần so với năm 2015, chiếm từ 13,90% (2015) lên 24,49% (2020) trong tổng chi thường xuyên NSNN. Ngân sách nhà nước chiếm 60% tổng nguồn tài chính dạy nghề, doanh nghiệp đóng góp khoảng 10%. Dù vậy, 77,4% cán bộ quản lý được hỏi đánh giá nguồn lực tài chính hiện tại vẫn chưa đáp ứng đủ yêu cầu thực tế.
• Tuyên truyền và thanh tra: 80,7% DN xác nhận có tiếp cận hoạt động tuyên truyền chính sách; 81% NLĐ biết và 77,7% tiếp cận được chính sách việc làm. Về thanh tra lao động, năm 2019 thực hiện 7.067 cuộc thanh tra, ban hành 1.497 quyết định xử phạt với số tiền 47,37 tỷ đồng; năm 2020 ban hành 320 quyết định (8,2 tỷ đồng); năm 2021 xử phạt và kiến nghị thu hồi sai phạm 175 tỷ đồng. Lực lượng thanh tra viên lao động còn thiếu trầm trọng, mới đáp ứng 40% định mức khuyến nghị của ILO (toàn quốc cần 800–1.000 thanh tra viên), dẫn đến khả năng thanh tra định kỳ hàng năm chỉ bao phủ được khoảng 3,4% tổng số DN trên địa bàn.

Chương III: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vấn đề xã hội về lao động tại các khu công nghiệp ở Việt Nam

Trên cơ sở nhận diện các điểm nghẽn thể chế và thực tiễn, tác giả đưa ra hệ thống giải pháp chia thành hai nhóm đối tượng:

1. Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp và Ban Quản lý KCN:

• Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ KCN về các chủ trương, chính sách quản lý đào tạo nghề.
• Tổ chức bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý cho cán bộ thực thi công vụ tại các KCN.
• Thúc đẩy DN trong KCN chủ động hợp tác với các cơ sở đào tạo nghề uy tín để xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng và đào tạo lại tay nghề cho công nhân.

2. Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý Nhà nước:

• Hoàn thiện khung khổ thể chế: Sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014 và Bộ luật Lao động năm 2019 theo hướng xác định rõ tư cách chủ thể của doanh nghiệp trong hoạt động đào tạo nghề; ban hành cơ chế ưu đãi thuế, tài chính cụ thể cho DN tham gia đào tạo; hoàn thiện chế tài đối với việc không báo cáo công tác đào tạo cho cơ quan quản lý nhà nước; quy định rõ trách nhiệm, ràng buộc nghĩa vụ của NLĐ sau khi được DN chi trả kinh phí đào tạo.
• Chuẩn hóa hệ thống khảo thí: Đẩy nhanh tiến độ xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm và đề thi thực hành cho toàn bộ 191 nghề trọng điểm (thay vì mức 84 nghề hiện nay); ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.
• Tăng cường liên kết và phân cấp: Hoàn thiện quy chế phối hợp giữa Sở LĐTB&XH, BQL KCN và cơ sở giáo dục nghề nghiệp; phân bổ ngân sách địa phương hỗ trợ kinh phí học nghề cho lao động KCN; khắc phục tình trạng phân cấp cào bằng không tính đến đặc thù vùng miền.
• Ứng dụng công nghệ và dự báo thị trường: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa liên thông để thu thập thông tin cung - cầu lao động liên tục, kết nối dự báo nhu cầu tuyển dụng của DN với kế hoạch đào tạo của nhà trường.
• Nâng cao năng lực thanh tra và thực thi: Kiện toàn tổ chức thanh tra lao động, tăng cường biên chế thanh tra viên đáp ứng khuyến nghị của ILO; bổ sung cơ chế kiểm tra giám sát có thẩm quyền phù hợp cho cán bộ chuyên trách BQL KCN; xây dựng cơ chế phối hợp xử lý và khắc phục sai phạm hậu thanh tra.

Kết quả và đóng góp

Chuyên đề tốt nghiệp đã tổng hợp và lượng hóa được thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động KCN tại Việt Nam thông qua các số liệu thứ cấp có độ tin cậy cao:

Nội dung chỉ tiêu	Số liệu thực tế ghi nhận	Nguồn trích xuất
Quy mô KCN toàn quốc (đến hết năm 2021)	397 KCN thành lập; 291 KCN hoạt động; 122,8 nghìn ha diện tích tự nhiên	Vụ Quản lý các khu kinh tế
Tỷ trọng lao động KCN so với cả nước (2018)	4.148.932 người (chiếm 29,86% tổng lao động doanh nghiệp)	Cục Việc làm
Trình độ chuyên môn kỹ thuật lao động KCN	68,6% lao động phổ thông; 3,1% sơ cấp; 8,6% trung cấp; 8,4% cao đẳng	Khảo sát Đề tài KX.45/16-20
Tỷ lệ liên kết đào tạo giữa DN và trường nghề	9,11% DN hợp tác đào tạo; <5% tiếp nhận sinh viên thực tập	Báo cáo Cục Việc làm
Tỷ lệ hoàn thiện chuẩn đánh giá kỹ năng nghề	84/191 nghề hoàn thành ngân hàng đề thi và bài thực hành	Tổng cục GDNN
Năng lực bao phủ của thanh tra lao động	Đáp ứng 40% định mức ILO; thanh tra bình quân 3,4% số DN/năm	Bộ Lao động - TB&XH
Đánh giá khó khăn thể chế của cán bộ quản lý	68,1% vướng mắc quy chế phối hợp; 63,8% vướng thủ tục hành chính	Khảo sát Đề tài KX.45/16-20

Đóng góp của chuyên đề thể hiện ở việc chỉ rõ những khoảng trống trong cơ chế quản lý hiện hành: tình trạng phân cấp đồng loạt thiếu tính đặc thù địa phương; sự thụ động trong quan hệ cung - cầu đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp; sự thiếu hụt công cụ quản lý CNTT trong cấp chứng chỉ nghề quốc gia; và bất cập về thẩm quyền kiểm tra, xử phạt vi phạm lao động tại Ban Quản lý KCN cấp tỉnh. Hệ thống giải pháp đề xuất bảo đảm tính khả thi, phân định rõ trách nhiệm giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và người sử dụng lao động.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu hoàn toàn dựa trên việc khai thác, xử lý các nguồn dữ liệu thứ cấp và các báo cáo khảo sát sẵn có (chủ yếu từ Đề tài KX.45/16-20 năm 2019 và báo cáo ngành đến tháng 6/2022); chưa thực hiện thu thập dữ liệu sơ cấp độc lập. Phạm vi không gian phân tích sâu giới hạn tại 5 địa phương (Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Bình Dương, Đồng Nai) và chỉ tập trung vào đối tượng lao động trong nước.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi điều tra sơ cấp đối với các KCN thuộc các vùng kinh tế trọng điểm mới; nghiên cứu so sánh tác động của chuyển đổi số và công nghệ tự động hóa đến nhu cầu đào tạo lại kỹ năng cho công nhân; bổ sung phân tích công tác quản lý lao động nước ngoài và chuyên gia kỹ thuật làm việc tại các KCN ở Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Chuyên đề là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý công, Khoa học Quản lý, Chính sách công, Quản trị nhân lực và Luật Kinh tế khi nghiên cứu về chính sách lao động - việc làm trong khu vực công nghiệp. Các bảng số liệu tổng hợp về thực trạng cơ cấu lao động KCN, năng lực thanh tra ngành LĐTB&XH và mô hình tổ chức bộ máy quản lý nhà nước tại Chương II có giá trị thực tiễn đối với cán bộ tham mưu chính sách tại Ban Quản lý KCN, Sở LĐTB&XH và các hiệp hội doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ lao động phổ thông chưa qua đào tạo tại các KCN ở Việt Nam theo khảo sát trong văn bản là bao nhiêu? Theo kết quả khảo sát 1.850 lao động thuộc Đề tài KX.45/16-20 được trích dẫn trong chuyên đề, tỷ lệ lao động phổ thông chưa qua đào tạo làm việc tại các KCN chiếm tới 68,6%. Lao động có trình độ sơ cấp chiếm 3,1%, trung cấp nghề chiếm 8,6%, cao đẳng nghề chiếm 8,4% và các trình độ khác chiếm 11,4%.

2. Khung tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia của Việt Nam đang gặp bất cập gì về công tác khảo thí? Theo số liệu trong chuyên đề, việc xây dựng và cập nhật các bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia còn chậm so với nhu cầu thị trường; trong tổng số 191 nghề đã công bố, mới chỉ có 84 nghề hoàn thiện đầy đủ ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm và bài kiểm tra thực hành; đồng thời hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản lý, đánh giá và cấp chứng chỉ nghề quốc gia vẫn chưa được thiết lập đồng bộ.

3. Khó khăn lớn nhất của đội ngũ cán bộ trong mô hình quản lý các vấn đề xã hội tại KCN là gì? Khảo sát 250 cán bộ quản lý cho thấy 3 khó khăn lớn nhất gồm: quy chế phối hợp liên ngành trong giải quyết thủ tục hành chính chưa hiệu quả (68,1% cán bộ đồng tình); quy trình, trình tự thực hiện thủ tục hành chính còn phức tạp (63,8%); và việc phân công, phân cấp, phân quyền giải quyết thủ tục hành chính chưa rõ ràng, hợp lý (61,3%).

4. Thực trạng hợp tác đào tạo giữa doanh nghiệp KCN và các trường nghề diễn ra như thế nào? Mặc dù 92,7% DN có tổ chức đào tạo lại nội bộ cho NLĐ, sự gắn kết chính thức giữa DN KCN với hệ thống cơ sở đào tạo nghề bên ngoài còn rất hạn chế: chỉ có 9,11% số DN tham gia hợp tác với các trường nghề và chỉ khoảng 5% DN tiếp nhận học viên đến thực tập tốt nghiệp cuối khóa.

5. Lực lượng thanh tra lao động Việt Nam hiện đáp ứng được bao nhiêu phần trăm yêu cầu thực tế? Số lượng thanh tra viên lao động hiện có mới chỉ đạt khoảng 40% so với nhu cầu thực tế theo tiêu chí của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO cần từ 800 đến 1.000 thanh tra viên trên toàn quốc). Với biên chế mỏng và chưa bố trí thanh tra viên chuyên trách tại cấp huyện hay Ban Quản lý KCN, bộ máy thanh tra mỗi năm chỉ thanh tra được khoảng 3,4% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn.

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Đào Gia Linh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và phân tích sâu sắc thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại các KCN ở Việt Nam giai đoạn 2012 – 2022. Bằng việc xử lý nguồn dữ liệu thứ cấp phong phú từ các cơ quan quản lý chuyên ngành và đề tài cấp Nhà nước, tác giả đã làm rõ các điểm nghẽn về cơ cấu tay nghề công nhân, cơ chế phân cấp và nguồn lực thực thi chính sách. Các kiến nghị đề xuất trong công trình tập trung vào việc hoàn thiện thể chế Luật Giáo dục nghề nghiệp, chuẩn hóa khảo thí kỹ năng nghề và thiết lập cơ chế liên kết ba bên giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI KHU CÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM 1. Một số khái niệm về khu công nghiệp và quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động tại khu công nghiệp 1. Khu công nghiệp Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định 82/2018/NĐ-CP ngày 22 tháng 5 năm 2018 của Chính phủ, khu công nghiệp được định nghĩa như sau: “KCN là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, được thành lập theo điều kiện, trình tự và thủ tục do Chính phủ quy định. Khu công nghiệp gồm nhiều loại hình khác nhau, bao gồm: Khu chế xuất, khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghiệp sinh thái”.

Còn theo Tổ chức công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO): “KCN là khu có hàng rào ngăn cách với bên ngoài, chịu sự quản lý riêng, tập trung tất cả các doanh nghiệp hoạt động theo bất kỳ cơ chế nào, miễn là phù hợp với các quy định quy hoạch về vị trí và ngành nghề, một phần đất nằm trong KCN có thể dành cho khu chế xuất”. Từ hai khái niệm trên, chúng ta có thể hiểu, KCN là khu vực tích hợp về kinh doanh và sản xuất. Các KCN đều có ranh giới ngăn cách với khu vực bên ngoài. Các doanh nghiệp trong KCN chuyên sản xuất hàng công nghiệp, thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp và được hưởng lợi từ các dịch vụ cơ sở hạ tầng.

Lao động Theo Luật Lao động 2019: “Lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thoả thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động”. Đào tạo Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Quy chế đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức do Bộ Tư pháp ban hành: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học”. Đào tạo nghề cho người lao động 4 Đào tạo nghề cho NLĐ được hiểu là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho NLĐ để người học sau khi được đào tạo có thể hành nghề. Quản lý Quản lý là hoạt động nhằm tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi của con người nhằm duy trì tính ổn định và phát triển của đối tượng quản lý theo những mục tiêu đã định.

Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho người lao động là hoạt động thực thi quyền lực của các cơ quan nhà nước, sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh toàn bộ hoạt động đào tạo nghề đối với NLĐ nhằm đảm bảo trật tự, kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động đào tạo nghề, thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng NLĐ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của các khu công nghiệp đối với nền kinh tế Từ khi mới ra đời, KCN đã đóng vai trò vô cùng quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế, cũng như của toàn xã hội. Một lợi ích dễ nhận thấy nhất là các KCN đã tạo thêm nhiều cơ hội để NLĐ có việc làm, góp phần không nhỏ làm giảm tỷ lệ thất nghiệp, cũng như làm phát triển kinh tế của địa phương. Sức hút của các KCN đã dẫn đến dòng dịch chuyển lao động từ nông thôn đến các KCN ngày càng tăng.

NLĐ sẵn sàng rời bỏ khu vực sản xuất nông thôn để tham gia vào khu vực sản xuất công nghiệp, từ đó, tạo ra các khu vực dân cư có mật độ cao với nhiều nhu cầu dịch vụ như học tập, ăn, ở, đi lại,… Hơn nữa, các KCN đã làm thúc đẩy quá trình đổi mới và hoàn thiện môi trường kinh doanh, cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp khi làm giảm thiểu đáng kể chi phí và tăng năng suất lao động. Điều này được thể hiện rất rõ nét và có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Như chúng ta đã biết, đa phần các doanh nghiệp tại Việt Nam là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vì vậy, họ thường chưa đủ khả năng, tiềm lực để có thể tự cung cấp nguồn lực nhằm khiến cho quá trình vận hành trở nên hiệu quả và đem 5 lại lợi nhuận cao. Do đó, khi ở trong một KCN, họ có thể tận dụng nguồn lực của chính KCN đó, cũng như từ các tổ chức khác để hạn chế chi phí một cách tối đa mà vẫn đem lại năng suất cao.

Không chỉ vậy, các KCN còn có ý nghĩa quan trọng giúp giải quyết các vấn đề về môi trường khi chúng thường được xây dựng xa các thành phố lớn. Nếu xây dựng các nhà máy trong hoặc xung quanh các thành phố sẽ gây ra các tác động rất tiêu cực như khiến không khí và môi trường nội đô, vốn đã ô nhiễm, lại càng thêm trầm trọng. Cuối cùng, các khu công nghiệp giúp các địa phương có điều kiện thuận lợi để phát huy thế mạnh đặc thù của mình, đồng thời sự liên kết, hỗ trợ phát triển sản xuất trong địa phận khu công nghiệp đó, cũng như của vùng, miền và trên cả nước. Kinh nghiệm quốc tế về hoạt động đào tạo người lao động 1.

Kinh nghiệm của Nhật Bản Từ hàng thập kỷ nay, trên cơ sở Luật thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực và Luật thúc đẩy học tập suốt đời, Nhật Bản đã xây dựng và phát triển hệ thống đánh giá, công nhận trình độ kỹ năng nghề của người lao động. Những hoạt động này đã đem lại cho Nhật Bản nhiều bước đột phá để từ đó nâng cao chất lượng, hiệu quả lao động và chuẩn hoá nguồn nhân lực quốc gia. Trong Luật thúc đẩy học tập suốt đời gồm 3 chính sách lớn: Khuyến khích các tỉnh thiết lập cấu trúc từ trên xuống để xây dựng chương trình, kế hoạch và cung cấp cơ hội học tập suốt đời riêng cho địa phương dựa trên chương trình quốc gia đảm bảo phân cấp và phù hợp với điều kiện của từng địa phương; Khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân hợp tác trong việc phát triển xã hội học tập suốt đời thông qua kết nối với cộng đồng và các khu vực phi lợi nhuận; Thúc đẩy sự tham gia của Bộ Thương mại Quốc tế và Công nghiệp trong việc hỗ trợ học tập suốt đời, qua đó khuyến khích các chương trình và chính sách của ngành công nghiệp tư nhân triển khai chương trình học tập suốt đời tại doanh nghiệp. Trong khi đó, Luật thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực lại quy định hoạt động công nhận, đánh giá cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.

Theo Luật này, các DN và NSDLĐ tham gia vào hoạt động đào tạo nghề, phát triển kỹ năng và năng lực hành nghề, đánh giá và công nghệ kỹ năng nghề cho NLĐ thông qua 6 nhiều giải pháp và các cơ hội khác nhau. DN và NSDLĐ bắt buộc phải cam kết rằng khi làm việc tại DN, NLĐ sẽ có cơ hội phát triển và nâng cao khả năng nghề bằng cách tham gia các loại hình đào tạo nghề nghiệp phù hợp. Sau khi được DN đào tạo bằng hình thức tự đào tạo hoặc kết hợp với các cơ sở đào tạo nghề khác, NLĐ sẽ được DN và NSDLĐ đánh giá kỹ năng nghề. Đặc biệt, các DN hoặc cơ sở đào tạo tham gia đào tạo phải đáp ứng tiêu chuẩn về chương trình đào tạo theo quy định của Bộ Y tế, Bộ Lao động và Phúc lợi Nhật Bản.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động đào tạo của các DN, Nhật Bản còn tổ chức nhiều cuộc thi kỹ năng nghề như “Thi kỹ năng nghề quốc gia”, “Thi kỹ năng nghề quốc tế”, “Thi kỹ năng nghề cho người khuyết tật”, “Giải thưởng Grand Prix dành cho người lao động được cấp chứng chỉ bậc 1 (lao động trình độ cao)”, “Cuộc thi tay nghề giữa lao động đã được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia”, “Cuộc thi kỹ năng lao động trẻ”, “Giải thưởng kỹ thuật viên xuất sắc”, “Giải thưởng liên quan đến phát triển năng lực nghề” do Bộ Y tế và Bộ Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cấp. Nhờ những cuộc thi này, NLĐ Nhật Bản không ngừng được phát triển, hoàn thiện kỹ năng và kiến thức để có thể đáp ứng với vị trí và yêu cầu việc làm. Kinh nghiệm của Hàn Quốc Năm 1974, chính phủ Hàn Quốc đã ban hàng Đạo luật quy định khung về trình độ chuyên môn quốc gia và Nghị định hướng dẫn thực thi luật này. Đến năm 1976, cơ quan ở Trung ương (Korea Technical Qualification Testing Agency) KTQTA trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc đã được Chính phủ thành lập để đảm nhận nhiệm vụ tổ chức thực thi, đánh giá, công nhận trình độ cho hai đối tượng là kỹ sư và thợ thủ công.

Với sự sửa đổi Đạo luật này tháng 12/1981, trách nhiệm mà KTQTA đảm nhận được chuyển sang cơ quan Quản lý và Đào tạo nghề Hàn Quốc (Korea Vocational Training & Management Agency) thuộc Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc. Ngay sau đó, Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc đã thành lập Ủy ban chuyên trách về hệ thống chứng chỉ chuyên môn nêu trên. Uỷ ban này gồm 32 thành viên là các quan chức cấp cao của 21 bộ ngành, 10 chuyên gia. Trong đó, Thứ trưởng Bộ Lao động và Việc làm được bầu làm Chủ tịch của Uỷ ban này.

Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc phối hợp với các Bộ, ngành liên quan 7 chịu trách nhiệm toàn bộ về quản lý hệ thống chứng chỉ chuyên môn quốc gia; lên kế hoạch thực thi đánh giá kỹ thuật nghề quốc gia, quản lý, giám sát thực thi pháp luật liên quan tới hệ thống chứng chỉ kỹ thuật nghề quốc gia; ban hành hoặc bãi bỏ các loại chứng chỉ kỹ thuật nghề quốc gia, các yêu cầu đối với môn thi lý thuyết và ứng dụng; quyết định các chuẩn; nghiên cứu để cải thiện hệ thống chứng chỉ, chính sách ưu đãi đối với NLĐ có chứng chỉ kỹ thuật nghề quốc gia. Tổ chức phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc HRD và Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc KCCI sẽ chịu trách nhiệm triển khai đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ thuật nghề quốc gia theo kế hoạch đã được Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc phê duyệt hằng năm; lên kế hoạch tổ chức các kỳ thi đánh giá, xây dựng ngân hàng câu hỏi; đăng ký và lưu trữ.