CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH CẤP XÃ 1. Những khái niệm cơ bản 1. Khái niệm cán bộ, công chức Ở Việt Nam, khái niệm công chức hình thành và ngày càng hoàn thiện hơn gắn với sự phát triển của nền hành chính nhà nước. Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam khái niệm cán bộ, công chức bao gồm: cán bộ, công chức nhà nước và cán bộ cấp xã, công chức cấp xã.
Điều 4 Luật Cán bộ, công chức (2008), "Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước". "Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lí của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lí của đơn vị sự nghiệp công lập 6 thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Qua khái niệm, theo tôi cán bộ, công chức được hiểu như sau: Cán bộ là những người được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị ở cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; giữ các chức vụ, chức danh và hoạt động trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội; công tác theo nhiệm kỳ, là thời hạn giữ chức danh, chức vụ; được biên chế và hưởng lương ngân sách nhà nước. Công chức là những người được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm vào ngạch, chức danh, chức vụ trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; phạm vi hoạt động của công chức rộng hơn rất nhều so với cán bộ, nếu như cán bộ là những người hoạt động trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội thì công chức xuất hiện cả ở cơ quan đơn vị thuộc quân đội nhân dân, Công an nhân dân; trong bộ máy lãnh đạo quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập; công chức đảm nhiệm công tác từ khi được bổ nhiệm, tuyển dụng, cho tới khi nghỉ hưu theo quy định của bộ luật lao động mà không hoạt động theo nhiệm kỳ như cán bộ ( Điều 60 Luật Cán bộ, công chức năm 2008) [23]; công chức được biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước (Điều 12 Luật Cán bộ, công chức năm 2008) [23]; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Khái niệm cán bộ, công chức cấp xã Luật cán bộ, công chức năm 2008 định nghĩa "Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân 7 dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước". Cán bộ cấp xã có các chức vụ: Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy; Chủ tịch, Phó chủ tịch Hội đồng nhân dân; Chủ tịch, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân; Chủ tịch Ủy ban mặt trận Tổ quốc, Bí thư Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ, Chủ tịch Hội nông dân (đối với xã, phường, thị trấn có hoạt động nông, lâm, ngư, diêm nghiệp), Chủ tịch Hội cựu chiến binh. Công chức cấp xã có các chức danh sau: Trưởng công an, Chỉ huy trưởng quân sự, Văn phòng - Thống kê, Địa chính, xây dựng và đô thị (đối với phường, thị trấn) hoặc Địa chính - Nông nghiệp và Xây dựng (đối với xã), Tài chính - Kế toán, Tư pháp - Hộ tịch, Văn hoá - Xã hội. Công chức cấp xã do cấp huyện quản lý.
Cán bộ, công chức cấp xã bao gồm cả cán bộ, công chức được luân chuyển, điều đồng, biệt phái. Đặc điểm chung của cán bộ, công chức cấp xã Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có nhiều điểm khác so với đội ngũ cán bộ, công chức cấp huyện, cấp tỉnh và cấp trung ương. Cán bộ, công chức cấp xã thực hiện quan hệ công tác không chỉ với tư cách là người thực thi quyền lực nhà nước mà hầu hết đều là người dân địa phương trong mối quan hệ họ hàng, láng giềng thân thiết với dân làng; là những người trực tiếp hàng ngày giải quyết các vấn đề liên quan đến lợi ích thiết thực đời sống của nhân dân, có lợi ích gắn bó với làng xã về mọi mặt: kinh tế, văn hóa, tình cảm, đời sống, sinh hoạt.Chính vì vậy, cán bộ, công chức cấp xã phải một mặt áp dụng, thực hiện đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Do đó, đòi hỏi cán bộ, công chức cấp xã phải có tư duy mới, trình độ và kiến thức mới về chính trị, kinh tế, 8 khoa học – công nghệ, quản lý, kỹ năng hành chính nhằm điều hành hoặc tham mưu cho chính quyền cấp xã kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh và vướng mắc tại địa phương [13, tr.
Tính ổn định, liên tục công tác của cán bộ, công chức cấp xã không giống như cán bộ, công chức từ cấp huyện trở lên đến trung ương. Cán bộ chủ chốt được bầu cử ở xã như tổ chức Đảng, Mặt trận tổ quốc, đoàn thể, Hội đồng nhân dân hết nhiệm kỳ nếu không trúng cử thì việc sắp xếp, bố trí công tác khác về cơ bản không giống như cán bộ, công chức khác. Cũng chính vì thế khi được bầu giữ chức danh chủ chốt theo nhiệm kỳ, số cán bộ này được xác định là cán bộ chuyên trách và được hưởng chế độ như công chức, khi hết nhiệm kỳ thôi không đảm đương chức danh chủ chốt, số cán bộ đã qua đào tạo, có chuyên môn nghiệp vụ, uy tín và kinh nghiệm được bố trí vào các vị trí khác, được chuyển hưởng theo chế độ công chức; số còn lại, do không đủ tiêu chuẩn thì đương nhiên thôi không là cán bộ chuyên trách và không còn được hưởng chế độ như công chức nữa. Cán bộ, công chức cấp xã là những người đang giữ chức danh nhất định theo trình độ đào tạo và được xếp vào bậc lương tương ứng trong hệ thống hành chính [13, tr.
Khái niệm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: a. Đào tạo Đào tạo là hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm truyền đạt cho người học hệ thống kiến thức, kỹ năng phù hợp. Cuối mỗi khóa đào tạo, học viên sẽ được cấp bằng tốt nghiệp [13, tr. Đào tạo cán bộ, công chức nhằm giúp cán bộ, công chức có khả năng đảm đương nhiệm vụ.
Đào tạo cán bộ, công chức thường thực hiện một lần và thường được tổ chức chặt chẽ, tập trung hoặc bán tập trung. Bồi dưỡng Bồi dưỡng là quá trình bổ sung kiến thức, kỹ năng, thái độ để nâng cao năng lực, trình độ, phẩm chất của người lao động về một lĩnh vực hoạt động mà người lao động đã có một trình độ năng lực chuyên môn nhất định qua một hình thức đào tạo nào đó, nhằm giúp người lao động củng cố, nâng cao hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, chuyên môn đã có sẵn, giúp cho công việc đang làm đạt hiệu quả tốt hơn [13, tr. Bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã nhằm giúp cán bộ, công chức cấp xã nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, áp dụng hiệu quả những kiến thức đã học vào thực tiễn công tác. Đào tạo, bồi dưỡng Đào tạo, bồi dưỡng thường đi đôi với nhau, thông qua đó cán bộ, công chức tiếp nhận kiến thức, kỹ năng để thực thi công vụ được giao một cách hiệu quả và chất lượng nhằm đáp ứng các yêu cầu phát triển của tổ chức gắn với công tác quy hoạch cán bộ của Nhà nước.
Tuy nhiên, trên thực tế, cán bộ, công chức được bồi dưỡng chuyên môn, kiến thức công việc là chủ yếu, mặc dù đào tạo, bồi dưỡng thường đi đôi với nhau [29, tr. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức được tổ chức thực hiện ở các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện, Trường đào tạo, bồi dưỡng của các bộ, ngành và các trung tâm đào tạo khác. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là chương trình mang tính chuyên biệt vì: [13, tr.19] Thứ nhất, đối tượng được đào tạo, bồi dưỡng là cán bộ, công chức nhà nước. Nhiệm vụ của đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết nhằm giải quyết công việc một cách tốt nhất.
Đó là quá trình tiếp thu kiến thức một cách sáng tạo, có trao đổi nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực làm việc hiện tại và trong tương lai, xây dựng hành 10 vi, thái độ làm việc đúng đắn phục vụ nhà nước và nhân dân của cán bộ, công chức [13, tr. Thứ hai, nội dung đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức phụ thuộc yêu cầu công việc, nội dung, hình thức, phương pháp phong phú [13, tr. Khái niệm quản lý nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức a.