Quản Lý Nhà Nước Đối Với Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Từ Vốn Ngân Sách Nhà Nước

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Tăng cường quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Phan Thị Ngọc Nữ
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Văn Quang
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Đối Với Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Từ Vốn Ngân Sách Nhà Nước Tại Tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Ninh Bình

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.2. Sự cần thiết phải quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước
• 1.3. Nội dung quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.4. Tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.5.1. Nhân tố khách quan
• 1.5.2. Nhân tố chủ quan
• 1.6. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về quản lý đầu tư XDCB từ vốn Ngân sách nhà nước
• 1.6.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia
• 1.6.2. Kinh nghiệm của một số địa phương
• 1.6.3. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và tỉnh Ninh Bình
• 1.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH
• 2.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Bình
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Kinh tế xã hội
• 2.2. Thực trạng quản lý đầu tư XDCB từ vốn NSNN tại tỉnh Ninh Bình
• 2.2.1. Các văn bản và các chính sách liên quan đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn NSNN
• 2.2.2. Quản lý, thống nhất quy hoạch xây dựng, các hoạt động quản lý dự án trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 2.2.3. Thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 2.2.4. Tình hình cấp phép xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 2.2.5. Công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu lại tố cáo về xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 2.3. Đánh giá chung về tình hình quản lý đầu tư XDCB từ vốn ngân sách nhà nước
• 2.3.1. Những thành tựu
• 2.3.2. Những hạn chế, bất cập
• 2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH
• 3.1. Định hướng và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội Tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2020 - 2025
• 3.1.1. Phương hướng đầu tư XDCB phục vụ phát triển KT-XH
• 3.1.2. Quan điểm trong quản lý vốn đầu tư trong những năm tới
• 3.2. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 3.3. Một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Ninh Bình
• 3.3.1. Nhóm giải pháp, kiến nghị về luật pháp, chính sách
• 3.3.2. Nhóm giải pháp về xúc tiến đầu tư
• 3.3.3. Nhóm các giải pháp khác
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) đóng vai trò then chốt trong việc kiến tạo cơ sở vật chất, kỹ thuật, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Hoạt động này chiếm tỷ trọng đáng kể trong ngân sách nhà nước (NSNN). Tuy nhiên, công tác quản lý và sử dụng vốn đầu tư, đặc biệt là từ NSNN, vẫn còn tồn tại tình trạng thất thoát, lãng phí và tiêu cực. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những hạn chế trong các khâu quản lý của quá trình hoạt động đầu tư XDCB, từ giai đoạn chuẩn bị dự án, thực hiện dự án đến thanh quyết toán vốn đầu tư. Việc tăng cường quản lý nhà nước đầu tư xây dựng là vô cùng cần thiết để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn và chất lượng công trình.

1.1. Khái niệm Đầu tư Xây dựng Cơ bản từ Vốn NSNN

Xây dựng cơ bản là hoạt động tái sản xuất giản đơn và mở rộng tài sản cố định thông qua xây dựng mới, mở rộng, hiện đại hóa. Đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước là việc sử dụng nguồn vốn NSNN để chi cho các chương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Công trình xây dựng là sản phẩm tạo ra từ lao động, vật liệu, thiết bị, liên kết với đất, bao gồm công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và các công trình khác.

1.2. Vai trò của Quản lý Nhà nước trong Đầu tư Xây dựng

Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các dự án được thực hiện đúng quy hoạch, kế hoạch, tuân thủ pháp luật và đạt hiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất. Quản lý hiệu quả giúp hạn chế thất thoát, lãng phí, nâng cao chất lượng công trình và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Việc này cũng góp phần tăng cường minh bạch đầu tư công và trách nhiệm giải trình.

II. Vì Sao Cần Quản Lý Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Hiệu Quả

Đầu tư xây dựng có tác động lớn đến sự ổn định, tăng trưởng và phát triển kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực khoa học và công nghệ của đất nước. Việc tăng cường đầu tư xây dựng giúp tăng hiệu suất lao động, phát triển các ngành kinh tế mới, từ đó góp phần tăng nhanh giá trị sản xuất và tổng giá trị sản phẩm trong nước. Bên cạnh đó, đầu tư xây dựng còn góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đáp ứng các yêu cầu về chính trị, kinh tế - xã hội. Do đó, quản lý vốn đầu tư công hiệu quả là yếu tố then chốt.

2.1. Tác động của Đầu tư Xây dựng đến Phát triển Kinh tế

Đầu tư xây dựng cơ bản là một giai đoạn quan trọng trong quá trình đầu tư phát triển, có vai trò quyết định trực tiếp đến việc hình thành chiến lược phát triển kinh tế từng thời kỳ. Nó góp phần thay đổi cơ chế quản lý, chính sách kinh tế của Nhà nước. Việc đánh giá đầu tư xây dựng cơ bản một cách khách quan và toàn diện là rất quan trọng để đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn.

2.2. Rủi ro và Thách thức trong Quản lý Đầu tư Xây dựng

Hoạt động đầu tư xây dựng đòi hỏi nguồn vốn lớn, kéo dài, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội. Điều này dẫn đến rủi ro về chậm tiến độ, đội vốn, thậm chí phá sản dự án. Do đó, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương, các ngành, các cấp trong quản lý quá trình đầu tư, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia đầu tư.

2.3. Yêu cầu về Tính Minh bạch và Trách nhiệm Giải trình

Để đảm bảo hiệu quả và tránh thất thoát, lãng phí, hoạt động đầu tư xây dựng cần được thực hiện một cách minh bạch, công khai. Các thông tin về dự án, nguồn vốn, tiến độ, chất lượng công trình cần được công bố rộng rãi để người dân và các tổ chức xã hội có thể giám sát. Đồng thời, các chủ thể tham gia đầu tư phải chịu trách nhiệm giải trình về các quyết định và hành vi của mình.

III. Nội Dung Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản bao gồm nhiều nội dung quan trọng, từ việc xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển thị trường xây dựng đến việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan. Nhà nước khuyến khích áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến, sử dụng vật liệu xây dựng mới, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các thành phần kinh tế được đối xử bình đẳng trước pháp luật, được khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động đầu tư xây dựng.

3.1. Xây dựng và Thực hiện Chiến lược Quy hoạch Phát triển

Nhà nước cần xây dựng và chỉ đạo thực hiện các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển thị trường xây dựng và năng lực ngành xây dựng. Điều này bao gồm việc xác định các mục tiêu, định hướng phát triển, các giải pháp thực hiện và các nguồn lực cần thiết. Quy hoạch xây dựng cần đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và quốc gia.

3.2. Ban hành và Tổ chức Thực hiện Văn bản Pháp luật

Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến xây dựng cơ bản là một nội dung quan trọng của quản lý nhà nước. Các văn bản này bao gồm luật, pháp lệnh, nghị định, nghị quyết, quyết định, chỉ thị, thông tư. Các văn bản pháp luật cần được xây dựng một cách rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu và dễ thực hiện.

3.3. Xây dựng và Ban hành Tiêu chuẩn Quy chuẩn Kỹ thuật

Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật là những quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội. Việc xây dựng và ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến xây dựng cơ bản là một nội dung quan trọng của quản lý nhà nước.

IV. Các Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Đầu Tư Xây Dựng Ninh Bình

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đầu tư xây dựng cơ bản Ninh Bình, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, thu hút các nguồn lực đầu tư.

4.1. Hoàn thiện Thể chế Chính sách về Đầu tư Xây dựng

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư xây dựng, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần hoàn thiện các quy định về đấu thầu, quản lý chi phí, nghiệm thu, thanh quyết toán công trình, xử lý vi phạm. Cần có chính sách đầu tư xây dựng cơ bản Ninh Bình phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh.

4.2. Nâng cao Năng lực Quản lý của Đội ngũ Cán bộ

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý đầu tư xây dựng. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo về quản lý dự án, quản lý chi phí, quản lý chất lượng, quản lý rủi ro. Cần có cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ cán bộ phù hợp để thu hút và giữ chân những người có năng lực, phẩm chất.

4.3. Tăng cường Kiểm tra Giám sát và Xử lý Vi phạm

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát các hoạt động đầu tư xây dựng, từ khâu chuẩn bị dự án, thực hiện dự án đến thanh quyết toán công trình. Cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong công tác kiểm tra, giám sát. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong đầu tư xây dựng, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Ninh Bình

Ninh Bình đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý đầu tư công Ninh Bình, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và bất cập. Việc áp dụng các giải pháp nêu trên cần được thực hiện một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh. Cần có sự tham gia tích cực của các cấp, các ngành, các tổ chức xã hội và người dân trong quá trình thực hiện.

5.1. Thực trạng Quản lý Đầu tư Xây dựng tại Ninh Bình

Tỉnh Ninh Bình đã ưu tiên đầu tư cho các dự án cơ sở hạ tầng giao thông, công nghiệp, du lịch, góp phần tạo đà phát triển cho các ngành kinh tế khác. Tuy nhiên, chất lượng đầu tư một số lĩnh vực chưa cao, cơ cấu chuyển dịch kinh tế còn chậm, tình trạng đầu tư dàn trải, thời gian thi công kéo dài, trình độ quản lý còn thấp, tình trạng thất thoát, lãng phí vẫn còn xảy ra.

5.2. Đánh giá Hiệu quả Đầu tư Công tại Ninh Bình

Cần có đánh giá khách quan, toàn diện về hiệu quả đầu tư công tại Ninh Bình, trên cơ sở đó xác định những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Cần có các chỉ số đánh giá hiệu quả đầu tư công cụ thể, rõ ràng, dễ đo lường và so sánh. Việc đánh giá đầu tư xây dựng cơ bản Ninh Bình cần được thực hiện định kỳ, công khai, minh bạch.

5.3. Bài học Kinh nghiệm và Giải pháp Áp dụng

Cần học hỏi kinh nghiệm của các địa phương khác trong nước và quốc tế về quản lý đầu tư xây dựng. Cần có sự điều chỉnh, bổ sung các giải pháp cho phù hợp với điều kiện thực tế của Ninh Bình. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong quá trình thực hiện các giải pháp.

VI. Kết Luận và Tầm Quan Trọng Quản Lý Đầu Tư Xây Dựng

Quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước là một nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc tăng cường quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này là một yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của toàn xã hội.

6.1. Tóm tắt Các Giải pháp Đề xuất

Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, thu hút các nguồn lực đầu tư.

6.2. Kiến nghị và Đề xuất Chính sách

Kiến nghị các cấp có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư xây dựng, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thực tiễn. Đề xuất các chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm, các địa bàn khó khăn. Đề xuất các giải pháp tăng cường minh bạch đầu tư công và trách nhiệm giải trình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước giữ vai trò đòn bẩy chiến lược trong phát triển kết cấu hạ tầng, tái cấu trúc nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng tại địa phương. Tại tỉnh Ninh Bình, nguồn vốn chi cho đầu tư xây dựng cơ bản gia tăng liên tục qua các năm, tạo nền tảng hình thành nhiều công trình trọng điểm như Dự án Cơ sở hạ tầng Khu du lịch sinh thái Tràng An với tổng mức đầu tư 5.253,4 tỷ đồng, Bệnh viện Đa khoa 700 giường với kinh phí 1.355 tỷ đồng, cùng các khu công nghiệp trọng điểm như Gián Khẩu với 389,6 tỷ đồng và Khánh Phú với 549,3 tỷ đồng.

Tuy nhiên, công tác quản lý và sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại địa phương vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Báo cáo thanh tra tại 10 trên tổng số 62 dự án có quy mô vốn trên 100 tỷ đồng tại Ninh Bình cho thấy 100% công trình đều xảy ra tình trạng đội vốn; cá biệt có dự án phình vốn từ 72 tỷ đồng lên đến 2.600 tỷ đồng, hoặc vượt quy mô ban đầu hơn 7.000 tỷ đồng. Ngoài ra, việc tạm ứng ngân sách kéo dài lên tới gần 700 tỷ đồng cho doanh nghiệp xây dựng phản ánh sự thiếu chặt chẽ trong khâu kiểm soát tài chính công.

Trước bối cảnh đó, đề tài tập trung làm rõ thực trạng, nhận diện các nguyên nhân cốt lõi gây thất thoát, lãng phí và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2017 - 2021, định hướng đến năm 2025. Nghiên cứu hướng đến mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả giải ngân, kiểm soát 100% danh mục dự án chuyển tiếp và giảm thiểu tối đa rủi ro phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết quản trị hiện đại: Lý thuyết Quản lý công mới (New Public Management) và Lý thuyết Quản trị chu trình dự án đầu tư công (Project Life Cycle Management). Quản lý công mới nhấn mạnh vào tính minh bạch, hiệu quả phân bổ chi phí, chuyển đổi cơ chế quản lý từ kiểm soát hành chính thụ động sang đánh giá dựa trên kết quả đầu ra. Trong khi đó, lý thuyết chu trình dự án phân tách toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng cơ bản thành các giai đoạn khép kín từ chuẩn bị đầu tư, phê duyệt chủ trương, thực hiện thi công đến nghiệm thu và quyết toán vốn hoàn thành.

Khung phân tích của luận văn làm sáng tỏ bốn khái niệm trọng tâm:

• Xây dựng cơ bản: Quá trình tái sản xuất giản đơn và mở rộng tài sản cố định nhằm tạo lập cơ sở vật chất - kỹ thuật cho nền kinh tế.
• Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước: Sự tác động có tổ chức và mang tính quyền lực pháp lý của các cơ quan công quyền nhằm định hướng, điều tiết và kiểm soát dòng vốn đầu tư công đạt mục tiêu kinh tế - xã hội.
• Thẩm định và giám sát đầu tư công: Công tác đánh giá tính khả thi về kỹ thuật, tài chính, môi trường và việc tuân thủ quy chuẩn xây dựng trước khi cấp vốn.
• Quyết toán dự án hoàn thành: Khâu kiểm tra, xác định chính xác chi phí thực tế hợp pháp của công trình phục vụ bàn giao và đưa vào khai thác sử dụng.

Hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý được xác lập dựa trên mức độ phù hợp quy hoạch, tiến độ thi công, tỷ lệ giải ngân thực tế so với kế hoạch giao, và mức độ an toàn tài khóa thông qua việc hạn chế tối đa thất thoát, nợ đọng xây dựng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tích hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp đa chiều nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo thanh quyết toán vốn đầu tư của Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh Ninh Bình và Cục Thống kê tỉnh trong giai đoạn 2017 - 2021. Bộ dữ liệu bao quát toàn bộ 62 dự án nhóm A và B có mức đầu tư trên 100 tỷ đồng.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát chuyên sâu thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp 45 cán bộ, chuyên gia phụ trách công tác kế hoạch, tài chính, thanh tra xây dựng và các chủ đầu tư ban quản lý dự án trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để lựa chọn các chuyên gia có từ 5 năm kinh nghiệm công tác thực tế trong lĩnh vực quản lý đầu tư công. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả, so sánh đối chiếu đa biến nhằm bóc tách toàn diện các mắt xích quản lý. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh chân thực các rào cản hành chính, kẽ hở pháp lý và xung đột lợi ích vốn không thể lượng hóa hoàn toàn bằng các mô hình kinh tế lượng thuần túy. Toàn bộ quá trình tổng hợp và phân tích dữ liệu được thực hiện trong khung thời gian từ năm 2017 đến hết năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, vốn đầu tư công đóng góp trực tiếp vào quy mô kinh tế địa phương nhưng áp lực giải ngân còn lớn. Năm 2021, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của tỉnh Ninh Bình đạt 42.517,2 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng 6,35% so với năm 2020, xếp thứ 4 trong 11 tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng. Quy hoạch phân khu đô thị trung tâm được mở rộng lên 5.331 ha, định hướng quy mô dân số đạt 29,6 vạn người vào năm 2030, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật vô cùng lớn.

Thứ hai, tình trạng đội vốn và kéo dài tiến độ thi công diễn ra ở quy mô nghiêm trọng. Kết quả rà soát hồ sơ cho thấy 100% trong số 10 dự án thanh tra điểm đều phát sinh chi phí vượt mức tổng mức đầu tư ban đầu. Điển hình có dự án gia tăng quy mô từ 72 tỷ đồng lên 2.600 tỷ đồng, tương đương mức tăng hơn 3.500%. Các công trình hạ tầng chống ngập lụt hay vùng phân lũ sông Hoàng Long kéo dài thời gian thực hiện qua nhiều chu kỳ kế hoạch 5 năm nhưng chưa thể dứt điểm.

Thứ ba, lỗ hổng trong công tác quản lý tạm ứng vốn và quyết toán công trình hoàn thành. Số liệu thực tế giai đoạn 2018 - 2021 ghi nhận việc giải ngân vốn tạm ứng cho nhà thầu lên đến gần 700 tỷ đồng mà thiếu các biện pháp bảo đảm thu hồi kịp thời, dẫn đến ứ đọng nguồn lực ngân sách kéo dài. Công tác lập hồ sơ quyết toán sau thi công tại nhiều ban quản lý dự án bị chậm trễ từ 12 đến 24 tháng so với quy định hiện hành.

Thứ tư, thiếu sự đồng bộ giữa các cấp độ quy hoạch. Sự chênh lệch giữa quy hoạch sử dụng đất kỳ hạn 10 năm và quy hoạch chung xây dựng đô thị kỳ hạn 20 năm đã khiến hơn 40% công trình hạ tầng giao thông phải điều chỉnh hướng tuyến và diện tích thu hồi đất, gây ách tắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ năng lực chuyên môn hạn chế của đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm tại các ban quản lý cấp huyện, công tác dự báo giá vật liệu và khảo sát địa chất sơ sài ở khâu lập báo cáo tiền khả thi. Thêm vào đó, cơ chế kiểm tra nội bộ chưa bảo đảm tính độc lập, tạo kẽ hở cho các doanh nghiệp xây dựng lợi dụng để điều chỉnh dự toán nhiều lần.

Dữ liệu phân tích thực trạng quản lý vốn có thể được trực quan hóa thông qua Bảng thống kê biến động tổng mức đầu tư trước và sau thẩm định của 10 dự án trọng điểm, cùng Biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn ngân sách phân bổ qua các năm 2017 - 2021. Bảng số liệu sẽ phản ánh rõ nét khoảng chênh lệch trung bình từ 35% đến hơn 300% giữa dự toán ban đầu và giá trị thực tế sau điều chỉnh.

Khi đối chiếu với bài học quốc tế, Nhật Bản thực hiện rất hiệu quả Luật Đánh giá Chính sách ban hành từ năm 2001 thông qua cơ chế giám sát độc lập hai cấp (nội bộ bộ ngành và tổ chức đánh giá bên ngoài), làm căn cứ tiên quyết để phân bổ ngân sách. Hàn Quốc vận hành khung chi tiêu trung hạn 5 năm gắn với cơ chế chấm điểm hiệu quả dự án định kỳ hàng năm. Tại Việt Nam, tỉnh Vĩnh Phúc đã kiểm soát hiệu quả nguồn lực khi quy định 100% nguồn vốn có nguồn gốc ngân sách phải được Hội đồng nhân dân tỉnh thẩm tra chặt chẽ, đưa thu ngân sách địa phương đạt 29.231 tỷ đồng và năng suất lao động chạm mốc 212 triệu đồng trên một người mỗi năm. Những mô hình quản trị này cung cấp cơ sở thực tiễn giá trị để tỉnh Ninh Bình tái cơ cấu quy trình quản lý đầu tư công.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chấn chỉnh các tồn tại, nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công và tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đến năm 2025, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện quy trình phân cấp và thẩm định dự án đầu tư. Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cần ban hành quy chế phối hợp liên ngành giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Xây dựng và Sở Tài chính theo đúng tinh thần Luật Đầu tư công số 39/2019/QH14 và Nghị định 40/2020/NĐ-CP. Rút ngắn thời gian thẩm định thiết kế cơ sở và dự toán xuống dưới 30 ngày làm việc; kiên quyết loại bỏ 100% các dự án không có trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội đã được phê duyệt. Thời gian hoàn thành trong quý IV năm 2022.

Thứ hai, thiết lập kỷ cương trong quản lý tạm ứng và thanh quyết toán vốn đầu tư. Sở Tài chính phối hợp Kho bạc Nhà nước tỉnh Ninh Bình siết chặt hạn mức tạm ứng không vượt quá 30% giá trị hợp đồng xây lắp; yêu cầu 100% nhà thầu phải có bảo lãnh tạm ứng từ ngân hàng thương mại hợp pháp. Phấn đấu đến hết năm 2023 xử lý dứt điểm 100% số dư tạm ứng kéo dài trên 600 tỷ đồng và kéo giảm tỷ lệ nợ đọng xây dựng cơ bản về mức dưới 3% tổng chi đầu tư phát triển.

Thứ ba, hiện đại hóa công tác đấu thầu và quản lý tiến độ thi công. Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Ninh Bình chỉ đạo áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đạt tỷ lệ 100% đối với các gói thầu xây lắp quy mô dưới 20 tỷ đồng, hạn chế tối đa việc chỉ định thầu. Đồng thời, tổ chức chuẩn hóa năng lực cho 100% cán bộ quản lý dự án cấp huyện và xã trước năm 2024.

Thứ tư, tăng cường thanh tra độc lập và phát huy vai trò giám sát cộng đồng. Thanh tra tỉnh Ninh Bình chủ trì triển khai tối thiểu 2 cuộc thanh tra đột xuất mỗi năm đối với các dự án có tổng mức đầu tư trên 100 tỷ đồng. Công khai toàn bộ thông tin quy hoạch, tiến độ thi công và dự toán công trình tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã để người dân tham gia giám sát, hoàn thành cơ chế giám sát số hóa vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Cơ quan quản lý nhà nước cấp địa phương: Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Xây dựng tỉnh Ninh Bình và các địa phương có điều kiện tương đồng có thể sử dụng các tiêu chí trong luận văn làm công cụ rà soát, tái cấu trúc quy trình phân bổ và thẩm định vốn ngân sách.
2. Ban Quản lý dự án chuyên ngành và cấp huyện: Cung cấp khung hướng dẫn thực hành trong việc lập dự toán, quản lý hợp đồng xây dựng, kiểm soát khối lượng thi công thực tế và thực hiện thủ tục thu hồi vốn tạm ứng đúng hạn mức quy định.
3. Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu: Tài liệu tham khảo hữu ích cho các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công, Quản lý dự án xây dựng trong việc phân tích các case study thực tế về đội vốn, điều chỉnh quy hoạch và cơ chế kiểm soát chi đầu tư phát triển.
4. Doanh nghiệp nhà thầu và đơn vị tư vấn xây dựng: Giúp các đơn vị nắm vững các yêu cầu pháp lý về năng lực hoạt động xây dựng, quy trình thanh toán khối lượng hoàn thành và các điều kiện nghiệm thu theo quy chuẩn hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính khiến các dự án xây dựng cơ bản tại tỉnh Ninh Bình bị đội vốn nghiêm trọng giai đoạn 2017 - 2021 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do khâu khảo sát, lập dự án sơ sài, dự báo biến động giá nguyên vật liệu chưa sát thực tế. Việc thay đổi quy mô và hướng tuyến công trình sau khi phê duyệt, kết hợp với công tác giải phóng mặt bằng chậm trễ đã khiến 10 trên 10 dự án thanh tra đều bị phình vốn, có công trình tăng từ 72 tỷ lên 2.600 tỷ đồng.

2. Việc tạm ứng ngân sách kéo dài lên đến gần 700 tỷ đồng cho doanh nghiệp gây ra những rủi ro gì? Tình trạng này trực tiếp làm đóng băng nguồn lực tài khóa của địa phương, gia tăng rủi ro thất thoát vốn nếu nhà thầu mất khả năng thanh khoản hoặc phá sản. Đồng thời, việc chiếm dụng vốn công kéo dài làm giảm hiệu quả chu chuyển dòng tiền ngân sách và phát sinh nợ xấu trong xây dựng cơ bản.

3. Đóng góp lý luận cốt lõi của luận văn này là gì? Luận văn đã hệ thống hóa và hoàn thiện bộ 8 tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách, đồng thời kết hợp hài hòa giữa lý thuyết Quản lý công mới với bối cảnh đặc thù của địa phương đang chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghiệp và du lịch.

4. Bài học kinh nghiệm quốc tế nào phù hợp nhất để áp dụng tại tỉnh Ninh Bình? Kinh nghiệm của Nhật Bản về việc áp dụng Luật Đánh giá Chính sách từ năm 2001 với cơ chế giám sát độc lập hai cấp, cùng mô hình chấm điểm hiệu quả dự án hàng năm của Hàn Quốc là hai giải pháp tối ưu giúp Ninh Bình nâng cao tính minh bạch và hiệu lực kiểm soát chi.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá để hạn chế tiêu cực trong công tác đấu thầu xây dựng tại địa phương? Giải pháp đột phá là bắt buộc áp dụng đấu thầu qua mạng 100% đối với các gói thầu xây lắp theo quy định, thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa liên thông để kiểm tra chéo năng lực nhà thầu, loại bỏ hoàn toàn cơ chế can thiệp hành chính hay chỉ định thầu thiếu minh bạch.

Kết luận

• Công tác quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản đóng vai trò cốt lõi thúc đẩy tăng trưởng GRDP tỉnh Ninh Bình đạt 42.517,2 tỷ đồng, tạo đòn bẩy phát triển kinh tế vùng.
• Nghiên cứu đã chỉ rõ các điểm nghẽn thực trạng: 100% dự án thanh tra quy mô trên 100 tỷ đồng bị đội vốn, tồn đọng tạm ứng ngân sách gần 700 tỷ đồng và sự thiếu ăn khớp giữa các kỳ quy hoạch.
• Luận văn xây dựng hệ thống 8 tiêu chí đánh giá toàn diện chu trình quản lý tài chính công đối với các dự án xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách.
• Đề xuất hệ sinh thái giải pháp đồng bộ gồm 4 nhóm chính sách: chuẩn hóa thẩm định, siết chặt tạm ứng, đấu thầu minh bạch và tăng cường kiểm toán độc lập cho giai đoạn 2022 - 2025.
• Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng tin cậy để các cấp lãnh đạo địa phương, chủ đầu tư và nhà nghiên cứu tham khảo, ứng dụng vào thực tiễn quản lý dự án công.

Quý độc giả, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp tục khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để triển khai áp dụng các mô hình kiểm soát vốn đầu tư công, góp phần xây dựng nền tài chính công minh bạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước 1.1 Khái niệm Xây dựng cơ bản là hoạt động xây dựng có chức năng tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định có tổ chức sản xuất và không có tổ chức sản xuất các ngành kinh tế thông qua các hoạt động xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hóa hay khôi phục các tài sản cố định. Đầu tư xây dựng cơ bản là đầu tư các tài sản cố định nhằm phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân, xây dựng cơ bản là một bộ phận của hoạt động đầu tư, đó là việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động xây dựng cơ bản nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng. Đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước là việc chi đầu tư xây dựng cơ bản. Chi đầu tư xây dựng cơ bản là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

[6] Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế. Công trình xây dựng bao gồm công trình dân dụng, công trình công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình khác. Hoạt động xây dựng gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, thi công xây dựng, giám sát xây dựng, quản lý dự án, lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu, bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng, bảo hành, bảo trì công trình xây dựng và hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình. Hoạt động đầu tư xây dựng là quá trình tiến hành các hoạt động xây dựng gồm xây 5 dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng.

Hoạt động xây dựng gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án ĐTXD công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, thi công xây dựng, giám sát xây dựng, quản lý dự án, lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu, bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng, bảo hành, bảo trì công trình xây dựng và hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình. Hoạt động ĐTXD đòi hỏi một số lượng lớn về vốn, lao động và vật tư xây dựng. Nguồn vốn được phân bổ trong suốt quá trình đầu tư, vì vậy chúng ta phải có kế hoạch huy động và sử dụng nguồn vốn một cách hợp lý, đồng thời có kế hoạch phân bổ nguồn lao động, vật tư thiết bị phù hợp đảm bảo cho công trình hoàn thành đúng chất lượng, trong thời gian ngắn, chi phí thấp mang lại hiệu quả kinh tế cao. Sản phẩm của ĐTXD là đơn chiếc, cố định, nơi sản xuất chính là nơi tiêu thụ sản phẩm nên sản xuất phải di động, tư liệu sản xuất, nhân công lao động cũng phải di động khiến cho công tác quản lý phức tạp hơn.

Sản phẩm của ĐTXD có quy mô, khối lượng lớn, thi công ngoài trời nên phải chịu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, dễ hư hỏng, thất lạc. Thời gian của một chu kỳ đầu tư kéo dài nên quá trình đầu tư dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội dẫn đến tổng vốn đầu tư công trình có nhiều biến đổi lớn, thường là tăng lên so với dự kiến ban đầu. Do vậy nhiều dự án đầu tư hoàn thành chậm tiến độ hoặc bị phá sản. Các sản phẩm của ĐTXD có giá trị sử dụng lâu dài, có khi hàng trăm, hàng nghìn năm.

Hoạt động ĐTXD rất phức tạp liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, diễn ra không những ở phạm vi một địa phương mà còn nhiều địa phương với nhau. Vì vậy cần phải có sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương, các ngành, các cấp trong quản lý quá trình đầu tư, bên cạnh đó phải quy định rõ phạm vi trách nhiệm của các chủ thể tham gia đầu tư và vẫn phải đảm bảo được tính tập trung dân chủ vì mục tiêu chung. 6 Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng.

Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng gồm Bộ Xây dựng, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) và Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp huyện). Cơ quan chuyên môn về xây dựng là cơ quan chuyên môn trực thuộc Bộ Xây dựng, Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành; Sở Xây dựng, Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành; Phòng có chức năng quản lý xây dựng thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện. Cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư là cơ quan, tổ chức có chuyên môn phù hợp với tính chất, nội dung của dự án và được người quyết định đầu tư giao nhiệm vụ thẩm định.2 Sự cần thiết phải quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước Đầu tư xây dựng tác động đến sự ổn định, tăng trưởng và phát triển kinh tế, tăng cường khả năng khoa học và công nghệ của đất nước. Đầu tư xây dựng được tăng cường sẽ làm tăng hiệu suất lao động và dịch vụ của ngành, phát triển và hình thành những ngành mới để phục vụ, nâng cao năng lực sản xuất nền kinh tế quốc dân.

Từ đó góp phần tăng nhanh giá trị sản xuất và tổng giá trị sản phẩm trong nước; tăng tích luỹ, đồng thời nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân dân lao động, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cơ bản về chính trị, kinh tế - xã hội. Như vậy đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động rất quan trọng, là một giai đoạn trong quá trình thực hiện đầu tư phát triển, nó có vai trò quyết định trực tiếp đến sự hình thành chiến lược phát triển kinh tế từng thời kỳ; góp phần làm thay đổi cơ chế quản lý, 7 chính sách kinh tế của Nhà nước.3 Nội dung quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước a. Xây dựng và chỉ đạo thực hiện các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển thị trường xây dựng và năng lực ngành xây dựng. Quan điểm của Nhà nước ta về chính sách ĐTXD hiện nay là: Khuyến khích và tạo điều kiện nghiên cứu áp dụng thành tựu khoa học: công nghệ xây dựng tiên tiến, sử dụng vật liệu xây dựng mới, tiết kiệm năng lượng, tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; Tạo điều kiện ưu tiên cho tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động ĐTXD theo quy hoạch ở miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Các thành phần kinh tế được đối xử bình đẳng trước pháp luật, được khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động ĐTXD; có chính sách ưu tiên nhà thầu có công trình được Nhà nước trao tặng giải thưởng chất lượng công trình xây dựng khi tham gia đấu thầu trong hoạt động xây dựng để khuyến khích nâng cao chất lượng các công trình xây dựng. Từng bước cổ phần hoá, chuyển giao một số dịch vụ công do cơ quan QLNN đang thực hiện trong hoạt động ĐTXD cho tổ chức xã hội - nghề nghiệp có đủ khả năng, điều kiện đảm nhận. Ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến xây dựng cơ bản. - Văn bản do Quốc hội ban hành: Luật và pháp lệnh; - Văn bản do Chính phủ ban hành: Nghị định, nghị quyết; - Văn bản do Thủ tướng chính phủ ban hành: Quyết định, chỉ thị; - Văn bản do các Bộ, cơ quan ngang bộ ban hành: Thông tư, quyết định, chỉ thị; - Nghị quyết của HĐND các cấp, quyết định, chỉ thị của UBND các cấp.

Xây dựng và ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến xây dựng cơ bản. Tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của các đối tượng này. Tiêu chuẩn do một tổ chức công bố dưới dạng văn bản để tự nguyện áp dụng. Tiêu chuẩn xây dựng là các quy định về chuẩn mực kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật, trình tự thực hiện các công việc kỹ thuật, các chỉ tiêu, các chỉ số kỹ thuật và các chỉ số tự nhiên được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ban hành hoặc công nhận để áp dụng trong hoạt động xây dựng.

Tiêu chuẩn xây dựng gồm tiêu chuẩn bắt buộc áp dụng và tiêu chuẩn khuyến khích áp dụng. Tại Việt Nam, tiêu chuẩn xây dựng do Bộ Xây dựng ban hành. Quy chuẩn kỹ thuật là quy định về mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý mà sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội phải tuân thủ để bảo đảm an toàn, vệ sinh, sức khoẻ con người; bảo vệ động vật, thực vật, môi trường; bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia, quyền lợi của người tiêu dùng và các yêu cầu thiết yếu khác. Quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản để bắt buộc áp dụng.